ขนมลูกลาน

PPDM
P
V
L
M
EVFI
YEAR 2022

ขนมโบราณดอยเต่า

ขนมลูกลาน

หนังสือสำหรับผู้สนใจในการทำขนม

ก

คำนิยม

ขนมโบราณดอยเต่า เป็นขนมที่เล่าเรื่องราวความเป็นมาวัฒนธรรมของอำเภอ
ดอยเต่า ในด้านอาหาร ขนมลูกลาน มีการสืบทอดมาตั้งแต่สมัยปู่ย่า ตายาย และ
บรรพบุรุษในสมัยโบราณ มีจุดเด่น เป็นเอกลักษณ์เฉพาะและมีคุณค่าในตนเอง
ในเรื่องรสชาติ กรรมวิธีในการทำ ความเชื่อ การใช้วัตถุดิบ และวัสดุอุปกรณ์ที่มี
อยู่ในท้องถิ่น และเชื่อมโยงกับประเพณีต่างๆ หนังสืออ่านเพิ่มเติม ขนมโบราณ

ดอยเต่า ฉบับนี้ เป็นนวัตกรรมหนึ่งที่จะให้ผู้เรียนได้สืบค้นเรื่องราวต่างๆของ
ขนมโบราณดอยเต่า และสืบทอด ฝึกปฏิบัติการทำขนมโบราณดอยเต่า ซึ่งนับวัน

จะเลือนหายไป ถือว่า ผู้จัดทำหนังสือเล่มนี้ ได้ทำคุณประโยชน์ต่อชาวอำเภอ
ดอยเต่า เพื่อท้องถิ่น และเพื่อประเทศชาติอย่างแท้จริง จึงเป็นหนังสือที่มีคุณค่า

ที่จะมีไว้เพื่อการศึกษา ค้นคว้า ต่อไป

ว่าที่ร้อยตรีหญิงเอื้อมพร หาญสนามยุทธ
ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ

1 มีนาคม 2565

ข

คำนำ

รายงานเล่มนี้จัดขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาการงานอาชีพ
รหัสวิชา ง31102 เพื่อให้ได้ศึกษาหาความรู้ในเรื่องของการทำขนมลูกลาน และ
ได้ศึกษาให้เข้าใจเพื่อเป็นประโยชน์ในการเรียน

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่ารายงานเล่มนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้อ่านที่
กำลังหาข้อมูลในเรื่องนี้อยู่หากมีข้อแนะนำหรือข้อผิดพลาดทางผู้จัดทำขอ
น้อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้

ผู้จัดทำ
นางสาว ณิชารีย์ จุลศรี
นางสาว กุลปรียา วงศ์ริยะ
นางสาว รัชนีกร สมสิทธิ์
นางสาว รุจจิรา ตาคำ

นางสาว วธูสิริ ปินใจ

ค หน้า
ก
สารบัญ ข
1
หน่วย 3
คำนิยม 4
คำนำ 6
ที่มาของขนม 15
หลักการแปลรูปถนอมอาหาร
วัตถุดิบ/วัสดุอุปกรณ์ 16
ขั้นตอนการทำ
การประเมินผล 17
ประวัติภูมิปัญญาท้องถิ่น
ประวัติสมาชิกผุ้จัดทำ

1

ที่มาของขนม

ต้นลาน เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว รูปร่างเหมือนต้นปาล์ม เพราะเป็นเผ่า
พันธุ์เดียวกัน มีถิ่นมีกำเนิดอยู่ในอเมริกาและในแถบเมดิเตอร์เรเนียน มักจะ
ขึ้นที่มีอากาศชื้นเย็นและมีฝนตกมาก ทนทานต่อภัยธรรมชาติได้ดี ต้นเล็ก
แม้ว่าจะถูกไฟไหม้แต่ก็สามารถงอกขึ้นมาใหม่ได้ เนื่องจากมีรากลึกมาก มี
อยู่ด้วยกัน 6 ชนิดทั่วโลก แต่ในไทยพบเพียง 3 ชนิด ได้แก่
-ลานพรุ (gehang palm, ebang Palm) กระจายพันธุ์ตั้งแต่อินเดียไป
จนถึงฟิลิปปินส์ รวมไปถึงทางตอนเหนือของออสเตรเลียและไทย พบได้
มากในแถบภาคใต้แถวๆ นครศรีธรรมราช สงขลา กระบี่และพังงา มักขึ้น
ตามแนวชายฝั่ งแม่น้ำหรือในพื้นที่ชุ่มน้ำ ลำต้นสูงคล้ายต้นตาล สูง
ประมาณ 30 เมตร ขนาดลำต้นไม่รวมกาบใบมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ
40-60 เซนติเมตร มักขึ้นรวมกันเป็นจำนวนมากในที่ราบท้องทุ่ง แม้ใน
บริเวณที่มีน้ำขัง
-ลานป่า หรือลานทุ่ง (Indochinese fan palm) พบได้ในไทยและเวียดนาม
เป็นพันธุ์ไม้ดั้งเดิมของไทย พบมากที่ปราจีนบุรี ขอนแก่น และสระบุรี พบได้
ทั่วไปในลพบุรี ตาก นครปฐม และพิษณุโลก ต้นลานป่าจะมีขนาดใหญ่ไม่เท่า
ลานวัด มีความสูงประมาณ 15 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางต้นไม่รวมกาบใบ
ประมาณ 45-75 เซนติเมตร -ลานวัด หรือลานบ้าน หรือลานหมื่นเถิดเทิง
เป็นปาล์มที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก มีถิ่นกำเนิดในศรีลังกาและอินเดีย และ
ยังเป็นต้นไม้ประจำชาติของศรีลังกาด้วย สำหรับในประเทศจะไม่พบตาม
ธรรมชาติ แต่มักนำมาเพาะปลูกในภาคเหนือ ต้นลาน เมื่อแก่แล้วหรือมีอายุ
ราว 20-80 ปี เมื่ออายุ 20-30 ปี ลำต้นจะมีความสูงถึง 25 เมตร

2

ที่มาของขนม

ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนมิถุนายนต้นลานจะออกดอกและผล นั่น
หมายถึงชีวิตช่วงสุดท้ายของต้นลาน ผลเมื่อแก่แล้วจะร่วงหล่นลงสู่พื้นดิน
เมล็ดในผลจะงอกเป็นต้นลานขึ้นมาใหม่มากมาย ผลลาน หรือลูกลาน หรือลูก
ต้นลาน ผลมีลักษณะกลม มีสีเขียวหรือเขียวเข้ม มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง
ประมาณ 3.5-4.5 เซนติเมตร หนึ่งผลมีหนึ่งเมล็ด เนื้อในของลูกลานจะคล้าย
กับลูกชิดแต่จะมีลักษณะกลม มีรสชาติจืดและเหนียวหนืด สรรพคุณของลูก
ลาน ใช้รับประทานเป็นยารักษาโรคกระเพาะ ช่วยฆ่าเชื้อในลำไส้ และช่วยระบาย
ถือว่าเป็นขนมหวานที่มีให้เห็นไม่บ่อยนักเนื้อในของลูกลานจะคล้ายกับลูกชิด
แต่จะมีลักษณะกลม มีรสชาติจืดและเหนียวหนืด สรรพคุณของลูกลาน ใช้รับ
ประทานเป็นยารักษาโรคกระเพาะ ช่วยฆ่าเชื้อในลำไส้ และช่วยระบาย เห็นแบบนี้

จึงไ้นำมาทำเป็นขนมเพราะว่ามีสรรพคุณและคุณประโยชน์เยอะ

3

หลักการถนอมอาหาร

หลักการถนอมอาหาร
การใช้น้ำตาล ประกอบด้วย การเชื่อม การกวน การแช่อิ่ม การ
ทำแยม เป็นการถนอมอาหารโดยการยับยั้งการเจริญเติบโตของ
จุลินทรีย์
ช่วยทำให้เก็บรักษาอาหารให้อยู่ได้นานโดยไม่เน่าเสีย การเชื่อม การ
ใช้น้ำและน้ำตาลใส่ภาชนะตั้งไฟเคี่ยวให้น้ำตาลละลายเหนียวจนเป็นน้ำ
เชื่อมก่อน จากนั้นจึงใส่อาหารลงเคี่ยวต่อไปด้วยไฟอ่อน ๆ จนอาหาร
นั้นอิ่มชุ่มด้วยน้ำเชื่อม
การเชื่อมแบบธรรมดา จะใช้น้ำตาลไปคลุกเคล้าหรือผสมในอาหารที่
ต้องการ เพื่อให้น้ำตาลไปยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ในอาหาร
ทำให้อาหารยังคงสภาพอยู่ได้นานโดยไม่เน่าเสีย เช่น ลูกตาลเชื่อม
กล้วยเชื่อม เป็นต้น

4

วัตถุดิบ/วัสดุอุปกรณ์

แป้งข้าวเจ้า แป้งข้าวเหนียว น้ำตาลอ้อย

มะพร้าว น้ำเปล่าว ตะกร้อมือ

กาลามัง เขียง มีด

5

วัตถุดิบ/วัสดุอุปกรณ์

ถาด จาน ที่ขูดมะพร้าว

6

ขั้นตอนการทำ

เ.เตรียมแป้งมาผสมรวมกันแล้วเท
น้ำเปล่าลงไปแล้วก็ผสมให้มันเข้ากัน

จนได้เนื้อแป้งที่เนียนพิ่มหัวเรื่อง
ย่อย

7

ขั้นตอนการทำ

2.พอได้เนื้อแป้งที่เนียนก็นำมา
ปั้ นเป็นลูกพอดีคำรับประทานได้

8

3.ปั้ นเสร็จแล้วให้ตั้งน้ำให้เดือด
แล้วค่อยเอาแป้งที่ปั้ นไว้ลงไปต้ม

จนกว่าแป้งจะลอยขึ้น

9

ขั้นตอนการทำ

4.พอแป้งลอยขึ้นเสร็จเเล้วก็ตักออก
มาใส่น้ำเย็นที่เตรียมไว้แล้วก็ตั้งเตา

เพื่อที่จะเคี่ยวขนมลูกลาน

10

ขั้นตอนการทำ

11

ขั้นตอนการทำ

5.เคี่ยวให้น้ำอ้อยละลายแล้วก็ใส่
แป้งที่พักไว้ลงไปแล้วก็ใส่

มะพร้าวลงไปแบบพอดีๆใส่เกลือ
นิดหนึ่งเพื่อตัดหวานไม่ให้เลี่ยน

ต่อไปก็เคี่ยวเลื่ อยๆ

12

ขั้นตอนการทำ

13

ขั้นตอนการทำ

6.เคี่ยวจนกว่ามันจะเริ่มเหนียว
แล้วให้น้ำตาลอ้อยเกาะกับตัว
แป้งแล้วความหวานของน้ำตาล
ซึมเข้าไปในแป้งพอเคี่ยวจนได้ที่

ก็นำออกมาพักให้เย็น

14

ขั้นตอนการทำ

7.พอขนมเย็นลงแล้วก็สามารถนำไป
รับประทานได้

15

การประเมินผล

ได้รับความคิดเห็นจาก นาง สายทอง แก้วจา

ขนมมีกลิ่นหอนน้ำอ้อยหวานมันกำลังดีแป้งนุ่มกำลังดีไม่แข็งจน
เกินไปคนที่ไม่ชอบหวานก็กินได้มีมะพร้าวที่ทำให้รสสัมผัสดีมากขึ้นและ
มีความเค็มจากเกลือนิดหน่อย ทำให้ขนมลูกลานถ้วยนี้อร่อยมากๆ

ที่อยู่
77 หมู่5 บ้านโปงทุ่ง ต.โปงทุ่ง อ.ดอยเต่า

จ.เชียงใหม่

16

ประวัติภูมิปัญญาท้องถิ่น

มีผู้คนในหมู่บ้านแถว ต.โปงทุ่ง ส่วนมากจะมีการไหว้เจ้าที่ ไหว้ผีปู่ย่า
หรือไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์จึงทำขนมชนิดนี้ขึ้นมาเนื่องจากขนมชนิดนี้เป็น
ขนมมงคลที่เหมาะแก่การไหว้ทุกสิ่งอย่าง

ที่อยู่
หมู่5 บ้านโปงทุ่ง ต.โปงทุ่ง อ.ดอยเต่า

จ.เชียงใหม่

17

สมาชิก

นางสาว ณิชารีย์ จุลศรี
ม.4/1 เลขที่ 3

ทำหน้าที่ในการ ผสม
แป้ง และเคี่ยวน้ำตาอ้อย

นางสาว กุลปรียา วงศ์ริยะ
ม .4/1 เลขที่ 5

ทำหน้าที่ในการ ปั้ นแป้ง หั้นน้ำตาล
อ้อยให้เป็นชิ้นเล็ก

นางสาว รัชนีกร สมสิทธิ์
ม.4/1 เลขที่ 11

ทำหน้าที่ในการ ปอกมะพร้าวและขูด
มะพร้าว

18

สมาชิก

นางสาว รุจจิรา ตาคำ
ม.4/1 เลขที่ 12

ทำหน้าที่ในการ ปั้ นแป้ง ต้มแป้ง

นางสาว วธูสิริ ปินใจ
ม.4/1 เลขที่ 12

ทำหน้าที่ในการ ขูดมะพร้าว ปั้ นแป้ง