วิชา ดาราศาสตร์

รายงานวิชาดาราศาสตร์ เรื่อง สึนามิ เสนอ อาจารย์ อาดีละห์ ปาลายา จัดท าโดย นางสาว มาเรีย วาหะ เลขที่ 5 ม.5/7 นางสาว ฟาซียะห์ สาแลง เลขที่ 18 ม.5/7 รายงานนี้เป็ นส่วนหนึ่งของรายวิชาดาราศาสตร์ โรงเรียนพัฒนาวิทยา ยะลา ภาคเรียนที่ 1 ปี การศึกษา 2566

ค าน า รายงานฉบบัน้ีเป็ นส่วนหน่ึงของวชิาดาราศาสตร ์ ช้นัมธัยมศึกษาปีที่5/7 โดยมีจุดประสงคเ ์ พื่อการศึกษาความรู้ ที่ไดจ ้ ากเรื่องสึนามิซ่ึงรายงานน้ีมีเน้ือหาเกี่ยวกบัความรู้ เรื่องสึนามิ ผจู้ ดัทา ไดเ ้ ลือกหวัขอ ้สึนามิในการทา รายงานเนื่องมาจากเป็ นเรื่องที่น่าสนใจและต้อง ขอขอบคุณ อาจารย ์ ผใู้ หค ้ วามรู้ และแนวทางการศึกษา เพื่อนๆทุกคนที่ใหค ้ วามช่วยเหลือมาโดย ตลอด ผจู้ ดัทา หวงัวา่รายงานฉบบัน้ีจะใหค ้ วามรู้ และเป็ นประโยชนแ ์ ก่ผอู้่านทุกๆท่าน นางสาว มาเรีย วาหะ นางสาว ฟาซียะห์ สาแลง ผู้จัดท า

สารบัญ หน้า ค าน า ก สารบัญ ข ประวัติความเป็ นมา 1 ก า ร ก า เ นิ ด ค ลื่น สึ น า มิ 2 คลื่นสึนามิบริเวณประเทศไทย 3 - 4 ระบบแจ้งเตือน 4 สึ น า มิ ค ร้ั ง แ ร ง ข อ ง โ ล ก 5 - 6 ประวัติสึนามิของโลก 6 - 9 สึ น า มิ ที่เ กิ ด ข้ึ น ใ น อ ดี ต 10 สึ น า มิ จ ะ เ กิ ด บ ริ เ ว ณ 11 ลักษณะคลื่นสึนามิ 12 -13 ข้อควรปฏิบัติ 14 -15 อ้างอิง 16

ประวัติความเป็ นมา คลื่นสึนามิ คลื่นสึนามิ (Tsunami) เป็นคลื่นที่เกิดข้ึนจากแผน่ดินไหว แต่คลื่นผิวน้า ที่เรารู้จกักนัทวั่ ไปเกิดจาก แรงลมพดัพลงังานจลน์จากอากาศถูกถ่ายทอดสู่ผวิน้า ทา ใหเ้กิดคลื่น ขนาดของคลื่นจึงข้ึนอยกู่บัความเร็วลม หากสภาพอากาศไม่ดีมีลมพายพุดัคลื่นก็จะมีขนาดใหญ่ตามไปดว้ยในสภาพปกติคลื่นในมหาสมุทรจะมี ความสูงประมาณ 1 -3 เมตรแต่คลื่นสึนามิเป็นคลื่นยกัษม์ ีขนาดใหญ่กวา่คลื่นผวิน้า หลายสิบเท่า พลังงาน จลน์จากแผน่ดินไหวใตม้หาสมุทรถูกถ่ายทอดจากใตเ้ปลือกโลกถูกถ่ายทอดข้ึนสู่ผวิน้า แลว้ขยายตวัทุกทิศ ทุกทางเขา้สู่ชายฝั่ง คา วา่ “สึ” เป็นภาษาญี่ปุ่นแปลวา่ท่าเรือ "นามิ"แปลวา่คลื่น ที่เรียกเช่นน้ีเป็นเพราะ ชาวประมงญี่ปุ่นออกไปหาปลา พอกลบัมาก็เห็นคลื่นขนาดยกัษพ์ดัทา ลายชายฝั่งพงัพินาศ จุดกา เนิดคลน ื่สึนามิ คลื่นสึนามิมีจุดกา เนิดจากศูนยเ์กิดแผน่ดินไหวบริเวณเขตมุดตวั (Subduction zone) ซ่ึงอยบู่ริเวณ รอยต่อของแผน่ธรณีเคลื่อนที่เขา้หากนั (Convergent plate boundary) เมื่อแผน่ธรณีมหาสมุทรเคลื่อนปะทะ กนัหรือชนเขา้กบัแผน่ธรณีทวปีแผน่มหาสมุทรซ่ึงมีความหนาแน่นจะจมตวัลงสู่ช้นัฐานธรณีภาค ทา ให้ เกิดแผน่ดินไหวอยา่งรุนแรงที่ระดบลึกดังภาพที่ ั 1 เมื่อเปลือกโลกใตม้หาสมุทรยบุตวัลงเป็นร่องลึกกน้สมุทร(Oceanic trench) น้า ทะเลที่อยดู่า้นบนก็จะไหล ยุบตามลงไปด้วยดังภาพที่ 2 น้า ทะเลในบริเวณขา้งเคียงมีระดบัสูงกวา่จะไหลเขา้มาแทนที่แลว้ปะทะกนั ทา ใหเ้กิดคลื่นสะทอ้นกลบั ในทุกทิศทุกทาง (เหมือนกบัการที่เราขวา้งกอ้นหินลงน้า ) ดงัภาพที่2

นอกจากสาเหตุจากแผน่ดินไหวแลว้คลื่นสึนามิอาจเกิดข้ึนจากภูเขาไฟระเบิด ภูเขาใตท้ะเลถล่ม หรือ อุกกาบาตพุง่ชนมหาสมุทรแรงสั่นสะเทือนเช่นน้ีทา ให้เกิดคลื่นขนาดยกัษท์ ี่มีฐานกวา้ง 100 กิโลเมตรแต่ สูงเพียง 1 เมตร เคลื่อนที่ด้วยความเร็วประมาณ 700 – 800 กิโลเมตรต่อชวั่ โมง เมื่อคลื่นเดินทางเขา้ใกล้ ชายฝั่ง สภาพทอ้งทะเลที่ต้ืนเขินทา ใหค้ลื่นลดความเร็วและอดัตวัจนมีฐานกวา้ง 2 – 3 กิโลเมตรแต่สูงถึง 10 – 30 เมตร ดังภาพที่ 3 เมื่อคลื่นสึนามิกระทบเขา้กบัชายฝั่งจึงทา ใหเ้กิดภัยพิบัติมหาศาล เป็ นสาเหตุการตาย ของผคู้นจา นวนมากเนื่องมาจากก่อนเกิดคลื่นสึนามิเพียงชวั่ครู่น้า ทะเลจะลดลงอยา่งรวดเร็วผคู้นบน ชายหาดประหลาดใจจึงเดินลงไปดู หลงัจากน้นัไม่นาน คลื่นยกัษก์ ็จะถาโถมสู่ชายฝั่ง ทา ใหผ้คู้นเหล่าน้นั หนีไม่ทนั

คลื่นสึนามิบริเวณประเทศไทย สถิติที่ประวัติศาสตร์บันทึกไว้จะมีการเกิดคลื่นสึนามิขนาดใหญ่โดยเฉลี่ยทุกๆ 15 – 20 ปีแต่โดย ส่วนมากแลว้จะเกิดข้ึนในมหาสมุทรแปซิฟิกเนื่องจากเป็นมหาสมุทรที่ใหญ่ที่สุดในโลกมีอาณาเขตปกคลุม ครึ่ งหนึ่งของเปลือกโลกจึงมีโอกาสเกิดแผน่ดินไหวไดมากที่สุด ้คลื่นสึนามิที่มีขนาดใหญ่ที่สุด มีขนาดสูง ถึง 35 เมตร ที่เกาะสุมาตรา เกิดข้ึนจากแรงสั่นสะเทือนจากการระเบิดของภูเขาไฟกรากาตวั เมื่อ วันที่27 สิงหาคม พ.ศ.2426 คลื่นสึนามิในประเทศไทยเมื่อวันที่26ธันวาคม พ.ศ. 2547 เกิดข้ึนเนื่องจากแผน่ดินไหวที่บริเวณร่อง ลึกซุนดรา (Sundra trench) เกิดการยบุตวัของเปลือกโลกบริเวณรอยต่อของแผน่ธรณีอินเดีย(India plate) กบัแผน่ธรณีพม่า (Burma microplate) ทา ใหเ้กิดแรงสั่นสะเทือน 9.1ริกเตอร์โดยมีจุดเหนือศูนยเ์กิด แผน่ดินไหวอยทู่างทิศตะวนัตกเฉียงเหนือของเกาะสุมาตราดังภาพที่ 4 เหตุการณ์น้ีทา ใหค้นตาย มากกวา่ 226,000คน ตามชายฝั่งของมหาสมุทรอินเดียในจา นวนน้ีเป็นคนไทยไม่นอ้ยกวา่ 5,300คน

ระบบแจ้งเตือนคลื่นสึนามิ
 การตรวจจบัคลื่นสึนามิไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากขณะที่เกิดข้ึนกลางมหาสมุทร คลื่นสึนามิมีฐานกว้าง ถึง 100 กิโลเมตรแต่สูงเพียง 1 เมตรอีกท้งัยงัมีคลื่นผวิน้า ซ่ึงเกิดจากกระแสลมวางซอ้นอยดู่า้นบนอีก ดงัน้นั การสังเกตการณ์จากเครื่องบินหรือดาวเทียมจึงไม่สามาถพิสูจน์ทราบได้การตรวจจบัคลื่นสึนามิทา ไดด้ว้ย การตรวจจบัสัญญาณจากทุ่นลอยและเครื่องวดัคลื่นไหวสะเทือนเท่าน้นั ระบบแจง้เตือนคลื่นสึนามิระบบแรกของโลกถูกจดัต้งัข้ึนหลงัจากอุบตัิภยัที่หมู่เกาะฮาวายในปีพ.ศ. 2489 ประเทศสหรัฐอเมริกาจดัต้งั “ศูนย์แจ้งเตือนคลื่นสึนามิแปซิฟิ ก” (Pacific Tsunami Warning Center) หรือ PTWC โดยมีติดต้งัสถานีตรวจวดัแผน่ดินไหวจ านวน 50 แห่ง รอบมหาสมุทรแปซิฟิกระบบทา งาน โดยการตรวจจบัคลื่นไหวสั่นสะเทือน ซ่ึงเดินทางรวดเร็วกวา่คลื่นสึนามิ 15 เท่าขอ้มูลที่ตรวจวดัไดจ้าก ทุกสถานีถูกนา รวมกนัเพื่อพยากรณ์หาตา แหน่งที่มีความเป็นไปไดท้ ี่จะเกิดคลื่นสึนามิเมื่อคลื่นสึนามิถูก ตรวจพบ ระบบจะแจง้เตือนเมืองที่อยชู่ายฝั่งรวมท้งัประมาณเวลาสถานการณ์ที่คลื่นจะเขา้ถึงชายฝั่ง เพื่อที่จะอพยพประชาชนไปอยทู่ ี่สูงและใหเ้รือที่จอดอยชู่ายฝั่งเดินทางสู่ทอ้งทะเลลึก ณ ที่ซ่ึงคลื่นสึนามิส่ง ไม่ส่งผลกระทบอนั ใด อยา่งไรก็ตามระบบเตือนภยัน้ีสามารถทา การแจง้เตือนล่วงหนา้เพียงไม่กี่ชวั่ โมง เท่าน้นัการอพยพผคู้นมกัทา ไดไ้ม่ทนัท่วงทีเนื่องจากคลื่นสึนามิเดินทางรวดเร็วมาก ระบบเตือนภยัยคุใหม่ซ่ึงพฒันาโดยองคก์ารบริหารบรรยากาศและมหาสมุทร(NOAA) ประเทศ สหรัฐอเมริกา ชื่อ DART (ยอ่มาจาก Deep-ocean Assessment and Reporting of Tsunamis) ติดต้งัเซนเซอร์ วดัแรงสั่นสะเทือนไวท้ี่ทอ้งมหาสมุทรเซนเซอร์เก็บขอ้มูลแผน่ดินไหวและส่งสัญญานไปยงัทุ่นลอยซ่ึงอยู่ บนผวิน้า เพื่อรีเลยส์ ัญญาณไปยงัดาวเทียม GOES และส่งกลบัลงบนสถานีภาคพ้ืนอีกทีหน่ึง (ภาพที่5) นักวิทยาศาสตร์จะน าข้อมูลที่ได้มาสร้างแบบจ าลองด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อพยากรณ์แนวโนม้การเกิด คลื่นสึนามิหากผลการจา ลองและวเิคราะห์วา่มีโอกาสความเป็นไปไดจ้ะเกิดคลื่นยกัษ์ก็จะแจง้เตือนไปยงั ศูนยช์ายฝั่ง เพื่อใหป้ระชาชนและชาวประมงในพ้ืนที่ใหร้ีบอพยพออกจากบริเวณที่อนัตราย

สึนามิครั้งแรกของโลก เหตุการณ์สึนามิคร้ังแรกของโลกเท่าที่เคยมีการบนัทึกไว้เกิดข้ึนในช่วงยคุสา ริด (ฺ The Late Bronz age) หรือเมื่อ 3,600 ปีก่อน บริเวณเกาะซานโตรินี(Santorini) ประเทศกรีซ โดยมีสาเหตุเกิดจากภูเขาไฟบนเกาะ ระเบิดข้ึนอยา่งรุนแรง ทา ให้พ้ืนที่บางส่วนของเกาะถูกทา ลายหายไป และเกิดคลื่นสึนามิขนาดใหญ่เขา้ ปะทะชายฝั่งในเวลาต่อมาจากเหตุการณ์ในคร้ังน้นัคร่าชีวติของผคู้นไปราว10,000 คน และท าให้เมืองอ โครตีรี(Akrotiri) เมืองโบราณในอารยธรรมมิโนอัน (Minoan Culture) ถูกทา ลายหายไปพร้อมกบัคลื่นยกัษ์ สึนามิที่ 'ร้ายแรง' ทสีุ่ด นิตยสาร Australian geographicจดัอนัดบั ให้เหตุการณ์ภยัพิบตัิสึนามิที่เกิดข้ึนในวนัที่26 ธันวาคม 2004 บริเวณมหาสมุทรอินเดียใกลก้บัเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซียเป็นเหตุการณ์ที่ร้ายแรงที่สุดเท่าที่เคย เกิดข้ึนในประวตัิศาสตร์อิงจากความเสียหายทางชีวิตและทรัพย์สิน เหตุการณ์ในคร้ังน้นัเริ่มตน้จากการเกิดแผน่ดินไหวขนาด 9.1 แมกนิจูด บริเวณนอกชายฝั่งอ่าวสุมาตรา กระตุน้ ใหเ้กิดคลื่นยกัษข์นาด 30-50 เมตรเขา้ถล่มตามแนวชายฝั่งมหาสมุทรอินเดีย โดยประเทศอินโดนีเซีย ไดร้ับผลกระทบมากที่สุด ความเสียหายกินพ้ืนที่ไปถึงประเทศใกลเ้คียงอยา่ง ประเทศศรีลังกา ประเทศ อินเดีย และประเทศไทย ที่ในบริเวณ 6 จงัหวดัของภาคใตต้้งัแต่จงัหวดัภูเก็ต จงัหวดัพงังาจงัหวดัระนอง จังหวัดกระบี่ จังหวัดตรัง และจังหวัดสตูลได้รับผลกระทบจากคลื่นสึนามิจากเหตุการณ์ในคร้ังน้นัคร่าชีวติ ของผคู้นจากหลายพ้ืนที่รวมท้งัหมด 230,000 คน และมีผสูู้ญหายอีกจา นวนนบัไม่ถว้น คลื่นสึนามิที่ 'สูง' ทสีุ่ดเป็นประวตัิการณ ์ คลื่นสึนามิที่ความสูงเพียง 10 เมตร สามารถสังหารผคู้นไปกวา่ 18,000 คน ในประเทศญี่ปุ่น แต่เชื่อหรือไม่ วา่ โลกของเราเคยเกิดคลื่นสึนามิที่สูงเทียบเท่าตึก100 ช้นัมาก่อน อ้างอิงจากองค์การบริหารมหาสมุทรและ ช้นับรรยากาศแห่งชาติ(NOAA) ไดร้ะบุไวว้า่คลื่นสึนามิที่เคยวดัไดสู้งสุดเท่าที่เคยบนัทึกไว้มีความสูงถึง 1,700 ฟุต หรือเทียบเท่าตึก175 ช้นั โดยเกิดข้ึนใน วันที่ 9 กรกฎาคม ปี ค.ศ. 1958 หรือ 60 ปี ที่แล้ว บริเวณ อ่าวลิทูยา (Lituya) รัฐอะแลสกา ประเทศสหรัฐอเมริกา สาเหตุเกิดจากการไถลตวัของธารน้า แขง็จากเทือกเขาสูงกระทบสู่ผวิน้า เกิดเป็นแรงกระเพื่อมมหาศาลและ จบลงดว้ยคลื่นยกัษข์นาดใหญ่แต่แมว้า่จะเป็นคลื่นสึนามิสูงที่สุดเป็นประวตัิการณ์ในเหตุการณ์ดงักล่าวมี ผู้คนเสียชีวิตไปเพียง 5 คนเท่าน้นัเนื่องจากในบริเวณที่เกิดเหตุไม่ใช่แหล่งที่อยอู่าศยัของผคู้น เนื่องจากปก คลุมไปดว้ยหิมะและน้า แขง็

สึนามิครั้งแรกในไทย ประเทศไทยเกิดคลื่นสึนามิคร้ังแรกเมื่อวนัที่26 ธ.ค. 2547 ซ่ึงเป็นผลพว่งมาจากเหตุการณ์แผน่ดินไหว ขนาด 9.1 แมกนิจูด ที่บริเวณมหาสมุทรอินเดีย ดว้ยแรงสั่นสะเทือนมหาศาลน้ีเองส่งผลใหเ้กิดคลื่นน้า ขนาด ใหญ่เขา้พดัถล่มประเทศอินโดนีเซียและประเทศไทยซ่ึงเป็นประเทศใกลเ้คียง ส่งผลให้6 จังหวัดภาคใต้ ของไทยคือ ภูเก็ต พงังาระนองกระบี่ตรังและสตูล มีผเู้สียชีวติจากคลื่นสึนามิประมาณ 5,400 ราย บาดเจ็บกวา่ 8,000 ราย และผู้สูญหายเป็ นอีกจ านวนมาก ประวัติเกี่ยวกับสึนามิที่เคยเกิดขึ้นในอดีต แมว้า่สึนามิจะเกิดข้ึนบ่อยที่สุดในมหาสมุทรแปซิฟิ กแต่ก็เป็นที่รู้จกักนัดีวา่ ปรากฏการณ์สึนามิไดเ้กิดข้ึนใน พ้ืนที่ส่วนอื่นๆของโลกดว้ยเช่นกนัและมีขอ้มูลเก่าแก่มากมายหลายชิ้นที่พดูถึง "สึนามิ" ที่มีอา นาจทา ลาย ลา้งสูงน้ีซ่ึงเรียงตามลา ดบัการเกิดข้ึนก่อนหลงัไดด้งัต่อไปน้ี6,100 ปีก่อนคริสตศ์กัราช สึนามิที่เกิดข้ึนในช่วง 6,100 ปีก่อนคริสตศ์กัราช เป็นคลื่นสึนามิใตน้้า ที่เกิดข้ึนในมหาสมุทรแอตแลนติก เหนืออนัเป็นผลจากการเลื่อนตวัของช้นัหินที่เรียกวา่"Storegga Slide" ซ่ึงทา ใหเ้กิดการเคลื่อนตวัของ แผน่ดินใตน้้า คร้ังใหญ่ติดต่อกนัเป็นระลอก ๆ ยาวนานเป็ นเวลาหลายหมื่นปี เกาะซานโตรินี่ ในปี 1650 ก่อน ค.ศ.คลื่นสึนามิจากภูเขาไฟระเบิดในเกาะซานโตรินี่ (Santorini) ในช่วงระหวา่งปี1650 ก่อน ค.ศ.ถึง 1600 ก่อน ค.ศ. (เวลาที่แน่นอนยงัถกเถียงกนัอย)ู่ภูเขาไฟในเกาะซานโตรินี่ของกรีซระเบิดข้ึน ทา ใหเ้กิดคลื่นใตน้้า "สึนามิ" ที่มีความสูงต้งัแต่100 เมตรถึง 150 เมตร ซ่ึงถาโถมเขา้ถล่มชายฝั่งทางดา้น เหนือของเกาะครีต (Crete) ซ่ึงอยหู่ ่างออกไป 70 กิโลเมตร(45 ไมล์) พร้อมกวาดท าลายต้นไม้ทุกต้นที่ ข้ึนอยใู่นแนวป่ ามิโนอัน ซ่ึงเป็นพ้ืนที่ป่าเขียวชอุ่มรอบชายฝั่งทางเหนือของครีตจนหายวบัไปหมดในชวั่ พริบตาคาดกนัวา่คลื่นใตน้้า "ซานโตรินี่"คือแหล่งขอ้มูลที่ทา ใหเพลโต ้ (Plato) เกิดแรงบนัดาลใจในการ เขียนวรรณกรรมเป็ นนวนิยายดังเรื่องแอตแลนติส (Atlantis) และนกัวทิยาศาสตร์หลายคนเชื่อวา่คลื่นสึนามิ "ซานโตรินี่" ที่เกิดข้ึนคร้ังน้ีคือแหล่งที่มาสา คญัที่นา ไปสู่การบนัทึกถึงเรื่องราวเกี่ยวกบัเหตุการณ์น้า ท่วม โลก(Great Flood) ที่ปรากฏอยใู่นคมัภีร์ท้งัของชาวยวิคริสเตียน และชาวอิสลาม เมืองลสิบอน ประเทศโปรตุเกส คลื่นใตน้้า ที่เกิดข้ึนจากแผน่ดินไหวที่เมืองลิสบอน ประเทศโปรตุเกส ในปีพ.ศ. 2298 (ค.ศ. 1755) ชาว โปรตุเกสจา นวนหลายหมื่นคนรอดชีวิตจากเหตุการณ์แผน่ดินไหวคร้ังใหญ่ที่ลิสบอนในปีพ.ศ. 2298 (ค.ศ.

1755) แต่กลบัตอ้งเสียชีวติไปทนัทีดว้ยคลื่นสึนามิที่โถมเขา้ทา ลายหลงัเกิดแผน่ดินไหวไดเ้พียงไม่กี่นาที เนื่องจากคนจา นวนมากหนีภยัแผน่ดินไหวออกไปยงัแนวชายฝั่งทะเล ดว้ยเชื่อวา่เป็นสถานที่ที่มีความ ปลอดภยัพน้อนัตรายจากไฟไหม้และการร่วงหล่นของเศษสิ่งของต่าง ๆ ได้เมื่อเกิดอ๊าฟเตอร์ช็อกก่อน หนา้ที่กา แพงน้า ที่สูงใหญ่จะถาโถมเขา้ถล่มท่าเรือบนชายฝั่งน้นัน้า ทะเลไดเ้หือดแหง้ลดระดบัลงไปมากจน ซากเรือสินคา้เก่า ๆ ที่ปรักหกัพงัและหลงลืมกนัไปแลว้ โผล่ข้ึนมาใหเ้ห็นอยา่งชดัเจน แผน่ดินไหว สึนามิและไฟไหมท้ี่เกิดข้ึนอยา่งต่อเนื่องไดส้ ังหารชาวเมืองลิสบอนไปมากกวา่ 2 ใน 3 ของ จา นวนชาวเมืองท้งัหมดประมาณ 275,000 คน บนัทึกประวตัิศาสตร์เกี่ยวกบัการสา รวจทางทะเลของวาสโก ดา กามาและคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ที่เก็บไวก้็สูญหายไป ตึกรามอาคารต่าง ๆ จา นวนนบัไม่ถว้นถูกทา ลาย (รวมถึงตวัอยา่งส่วนใหญ่ของสถาปัตยกรรมแบบ Manueline ของโปรตุเกส) การพังพินาศของลิสบอนยัง ส่งผลใหค้วามทะเยอทะยานดา้นการล่าอาณานิคมของจักรวรรดิโปรตุเกสสะดุดลงด้วย ชาวยุโรปใน คริสต์ศตวรรษที่ 18 พยายามที่จะเขา้ใจภยัพิบตัิที่เกิดข้ึนภายใตก้รอบของศาสนาและระบบความเชื่อในหลกั แห่งเหตุผล นกัปรัชญาในยคุส่องสวา่ง (the Enlightenment) โดยเฉพาะอยา่งยงิ่ วอลแตร์ได้บันทึกเรื่องถึง เหตุการณ์ที่เกิดข้ึน แนวความคิดหลกัปรัชญาของการทา ใหบ้ริสุทธ์ิยงิ่ข้ึน ดงัเช่นที่อธิบายโดยนกัปรัชญาอิม มานูเอล คานท์(Immanuel Kant) ในหนังสือThe Observation on the Feeling of the Beautiful and Sublime น้นัก็ไดแ้รงบนัดาลใจบางส่วนมาจากความพยายามที่จะเข้าใจถึงความร้ายกาจของเหตุการณ์ แผน่ดินไหวและคลื่นใตน้้า สึนามิที่ลิสบอนคร้ังน้ี สัตว์จ านวนมากรู้โดยสัญชาตญาณถึงอันตรายที่จะ เกิดข้ึน และไดห้นีภยัข้ึนไปยงัพ้ืนที่สูงก่อนหนา้ที่น้า ทะเลจะซดัเขา้ฝั่งแผน่ดินไหวที่ลิสบอนเป็นกรณีแรก ที่มีการบันทึกไว้เป็ นเอกสารหลกัฐาน เกี่ยวกบั ปรากฏการณ์ดงักล่าวในทวปียโุรป ปรากฏการณ์ในลกัษณะน้ี ไดร้ับการบนัทึกไวเ้ช่นกนั ในศรีลงักาในปีพ.ศ. 2547 เมื่อเกิดเหตุการณ์แผน่ดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย นกัวทิยาศาสตร์บางรายสงสัยวา่สัตวต์ ่าง ๆ อาจมีความสามารถในการรับสัญญาณคลื่นเรย์ลีความถี่ต ่า (subsonic Rayleigh waves) ไดจ้ากการไหวของแผน่ดินในช่วงเวลาไม่กี่นาทีหรือไม่กี่ชวั่ โมงก่อนที่คลื่นใต้ น้า จะพดักระหน่า เขา้สู่ชายฝั่งเกาะกรากะตัว ภูเขาไฟบนเกาะกรากะตัวในประเทศอินโดนีเซีย เกิดการระเบิดอยา่ งรุนแรงเมื่อปีพ.ศ. 2426 (ค.ศ. 1883) หินเหลวละลายใตป้ล่องภูเขาไฟถูกพน่ออกมาจา นวนมากเกิดโพรงขนาดใหญ่ข้ึนใตด้ิน ทา ใหพ้ ้ืนแผน่ดินที่ อยเู่บ้ืองบนและพ้ืนทะเลยบุตวัลง ส่งผลใหเ้กิดระลอกคลื่นสึนามิขนาดใหญ่ข้ึน บางลูกมีความสูงกวา่ 40 เมตรจากระดบัน้า ทะเลระลอกคลื่นสึนามิที่เกิดข้ึนจากการระเบิดของภูเขาไฟกรากะตวัในอินโดนีเซียคร้ังน้ี เคลื่อนตวัถาโถมเขา้สู่บริเวณชายฝั่งมหาสมุทรอินเดีย, มหาสมุทรแปซิฟิ ก, ชายฝั่งตะวนัตกของอเมริกา, อเมริกาใต้, และบริเวณที่ห่างไกลออกไปอีกในช่องแคบองักฤษ ส่วนพ้ืนที่ชายฝั่งใกลเ้คียงในเกาะชวาและสุ มาตรากระแสน้า ทะเลไหลบ่าท่วมทะลกัเขา้ไปถึงพ้ืนแผน่ดินภายในซ่ึงอยหู่ ่างจากชายฝั่งทะเลเขา้ไปเป็น ระยะทางหลายไมล์สร้างความสูญเสียอยา่งใหญ่หลวงแก่สิ่งมีชีวติที่อาศยัอยใู่นพ้ืนที่ภยัพิบตัิคร้ังน้ีและทา

ใหไ้ม่มีการเขา้ไปต้งัถิ่นฐานอาศยัอยใู่นพ้ืนที่ดงักล่าวอีกเลย ปัจจุบนัพ้ืนที่บริเวณน้ีไดก้ลายเป็นเขตป่าทึบมี ชื่อวา่ เขตอนุรักษ์ธรรมชาติอูจังกูลอน (Ujung Kulon nature reserve) สึนามิแปซิฟิ ก พ.ศ. 2489 (ค.ศ. 1946) - สึนามิแปซิฟิ ก (Pacific Tsunami)แผน่ดินไหวในหมู่เกาะอาลิวเชียน ในปีพ.ศ. 2489 (ค.ศ. 1946) ก่อใหเ้กิดคลื่นสึนามิที่ถาโถมเขา้สู่ฮาวายและอะแลสกา ทา ใหม้ีผเู้สียชีวิตจ านวน 165 คน มหนัตภยัสึนามิที่เกิดข้ึนในคร้ังน้นัส่งผลใหเ้กิดการก่อสร้างระบบเตือนภยัสึนามิสา หรับบรรดาประเทศที่ ต้งัอยตู่ามบริเวณชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกข้ึนในปีพ.ศ. 2492 (ค.ศ. 1949) สึนามิชิลี พ.ศ. 2503 (ค.ศ. 1960) - สึนามิชิลี (Chilean tsunami)แผน่ดินไหวคร้ังใหญ่ชิลี(The Great Chilean Earthquake) มีระดับความรุนแรง 9.5 ริกเตอร์ซึ่งเป็ นระดับที่รุนแรงที่สุดเท่าที่เคยมีการบนัทึกไว้เกิดข้ึน บริเวณนอกชายฝั่งตอนกลางทางใตข้องประเทศชิลีก่อให้เกิดคลื่นสึนามิที่สร้างความวิบตัิหายนะอยา่ง รุนแรงที่สุดในคริสต์ศตวรรษที่ 20คลื่นสึนามิเคลื่อนตวัเขา้สู่ชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกท้งัหมด ขนาดคลื่นมี ความสูงถึง 25 เมตรเมื่อคลื่นสึนามิเคลื่อนตวัเขา้ถล่มโอกินาวา ประเทศญี่ปุ่น หลงัจากเกิดแผน่ดินไหวนาน เกือบ 22 ชวั่ โมงน้นัขนาดความสูงของคลื่นที่มีการบนัทึกไวร้ะบุวา่สูงถึง 10 ฟุตเหนือระดบักระแสน้า ประมาณการณ์วา่จา นวนผเู้สียชีวติจากเหตุการณ์แผน่ดินไหวและคลื่นสึนามิที่เกิดข้ึนตามมามีจา นวน ระหวา่ง 490 -2,290 รายสึนามิก๊ดูฟรายเดย์ พ.ศ. 2507 (ค.ศ. 1964) - สึนามิก๊ดูฟรายเดย์(Good Friday Tsunami) แผน่ดินไหวก๊ดูฟรายเดยข์นาด 9.2 ริก เตอร์ที่เกิดข้ึนในปีพ.ศ. 2507 (ค.ศ. 1964) ก่อใหเ้กิดคลื่นสินามิถาโถมเขา้ถล่มชายฝั่งอะลาสกา้, บริติช โคลัมเบีย, แคลิฟอร์เนียและชายฝั่งเมืองแปซิฟิกนอร์ธเวสตใ์นสหรัฐอเมริกา ท าให้ประชาชนเสียชีวิต 122 คน คลื่นสึนามิมีความสูงถึง 6 เมตร ในเมือง Crescent City ซ่ึงอยหู่ ่างไกลออกไปในแคลิฟอร์เนียมีผเู้สียชีวติ 11 คนสึนามิจากแผน่ดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย ภาพแสดงสึนามิเมื่อปลายปี พ.ศ. 2547 พ.ศ. 2547 (ค.ศ. 2004) - สึนามิจากแผน่ดินไหวในมหาสมุทรอินเดียคลื่นสึนามิคร้ังแรกในประเทศไทยเกิด จากแผน่ดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย เมื่อวันที่26 ธันวาคม พ.ศ. 2547ระลอกคลื่นยกัษด์งักล่าวทา ใหม้ี

ผเู้สียชีวติล่าสุดจา นวนกวา่ 165,000 ราย(มากกวา่ 105,000 รายเสียชีวิตในอินโดนีเซีย) คลื่นสึนามิได้ถาโถม เขา้ถล่มและคร่าชีวติผคู้นจา นวนมากที่อาศยัอยใู่นพ้ืนที่หรือบริเวณที่ใกลก้บัจุดเกิดแผน่ดินไหว เช่น อินโดนีเซีย,ไทย, และพ้ืนที่บริเวณชายฝั่งทางตะวนัตกเฉียงเหนือของมาเลเซียไปจนถึงพ้ืนที่ที่อยู่ ห่างไกลออกไปหลายพนักิโลเมตรในบังกลาเทศ,อินเดีย,ศรีลังกา, หมู่เกาะมลัดีลฟ์, และแมก้ระทงั่ โซมาเลีย, เคนยา, และแทนซาเนีย ซ่ึงต้งัอยใู่นแถบแอฟริกาตะวันออกประเทศในแถบมหาสมุทรอินเดีย เหล่าน้ียงัไม่มีระบบเตือนภยัคลื่นสึนามิที่สมบูรณ์พอดงัเช่นประเทศในภูมิภาคมหาสมุทรแปซิฟิก ส่วนหน่ึง เนื่องจากไม่มีภยัพิบตัิที่เกิดจากคลื่นยกัษใ์นภูมิภาคมานานแลว้นบัต้งัแต่เกิดคลื่นสึนามิจากการระเบิดของ ภูเขาไฟกรากะตัวในปีพ.ศ. 2426 (ค.ศ. 1883) ซึ่งท าให้มีผู้เสียชีวิต 36,000 คน ภัยพิบัติสึนามิในมหาสมุทร อินเดียล่าสุดน้ีส่งผลใหยูเนสโก ้และองคก์ารระหวา่งประเทศหลายแห่งออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องใหม้ีการ จดัต้งัระบบเตือนภยัสึนามิโลกข้ึน สึนามิในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ วันเวลา - สถานที่เกิด 26 สิงหาคม พ.ศ. 2426 (ค.ศ. 1883) - ภูเขาไฟกรากะตัวระเบิด 16 สิงหาคม พ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) -รอบอ่าวโมโร(เมืองโคตาบาโต) ประเทศฟิลิปปินส์ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 (ค.ศ. 2004) - เกาะชวา ประเทศอินโดนีเซีย 25 ตุลาคม พ.ศ. 2553 (ค.ศ. 2010) - หมู่เกาะเมินตาวยั ประเทศอินโดนีเซีย 11 เมษายน พ.ศ. 2555 (ค.ศ. 2012) - หมู่เกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซียขนาดแรง 8.9 ริกเตอร์ อาฟเตอร์ช็อค 8.3 ริกเตอร์ประเทศไทยสามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนได้เกิดคลื่นสึนามิขนาดเล็ก และไม่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย สึนามิในเอเชียใต้ วันเวลา - สถานที่เกิด พ.ศ. 2067 (ค.ศ. 1524) - ใกล้เมือง Dabhol รัฐมหารัชตะ ประเทศอินเดีย 2 เมษายน พ.ศ. 2305 (ค.ศ. 1762) - ชายฝั่งอาระคนั ประเทศพม่า 16 มิถุนายน พ.ศ. 2362 (ค.ศ. 1819 - Rann of Kachchh รัฐกุจาราช ประเทศอินเดีย 31 ตุลาคม พ.ศ. 2390 (ค.ศ. 1847) - หมู่เกาะนิโคบาร์ใหญ่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2424 (ค.ศ. 1881) - หมู่เกาะคาร์นิโคบาร์ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2426 (ค.ศ. 1883) - ภูเขาไฟกรากะตัวระเบิด 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2488 (ค.ศ. 1945) - ชายฝั่ง Mekran บาลูจิสถาน

สึนามิที่เกิดขึ้นในอดีตที่ผ่านมาของโลกยังมีอีกมากมาย ที่ส าคัญๆ ประกอบด้วย คร้ังที่1 (ค.ศ. 1607) : ประชาชนจา นวนหลายพนัคนที่อาศยัอยตู่ามชายฝั่งช่องแคบองักฤษ (Bristol Channel) จมน้า เสียชีวติขณะที่บา้นเรือนที่อยอู่าศยัและหมู่บา้นหลายแห่งถูกน้า พดักวาดหายลงไป ในทะเลจากกระแสน้า ที่เอ่อท่วมอยา่วรวดเร็วซ่ึงอาจเป็นคลื่นสึนามิสาเหตุที่ทา ใหเ้กิดน้า ท่วมใน คร้ังน้นัยงัเป็นที่ถกเถียงกนัอยู่แต่ก็มีความเป็นไปไดว้า่อาจจะเกิดจากสาเหตุ2 ประการที่เกิดข้ึนใน ช่วงเวลาเดียวกนัโดยมิไดค้าดหมายมาก่อน คือ สภาพดินฟ้าอากาศที่วปิริตอยา่งรุนแรงและช่วง กระแสน้า ทะเลที่หนุนข้ึนสูงสุด20 มกราคมพ.ศ. 2150 คร้ังที่2 มหนัตภยัสึนามิคร้ังเลวร้ายที่สุดอีกคร้ังหน่ึงถาโถมเขา้ถล่มหมู่บา้นหลายหมู่บา้นที่ต้งัอยู่ ตามชายฝั่งเกาะซานริกู(Sanriku) ประเทศญี่ปุ่ นในปีพ.ศ. 2439 (ค.ศ. 1896) คลื่นที่มีความสูงกวา่ ตึก 7 ช้นั (ประมาณ 20 เมตร) พร้อมกบักวาดกลืนชีวิตผคนจ านวน ู้ 26,000 คนลงสู่ทอ้งทะเลครังที่ 3 พ.ศ. 2472 (ค.ศ. 1929) : เกิดแผน่ดินเลื่อนตวัใตท้ะเลที่หมู่เกาะ Aleutian คลื่นสึนามิที่เกิดข้ึนถา โถมเขา้สู่เกาะฮาวายกลืนชีวิตผคู้นไป 159 ราย (ขณะที่อีก 5 รายเสียชีวติในอะลาสกา้)คร้ังที่4 พ.ศ. 2501 (ค.ศ. 1958) : สึนามิที่เกิดข้ึนในอ่าว Lituya Bay รัฐอะลาสกา้เป็นสึนามิขนาดมหึมาขนาด เมกา้สึนามิเกิดจากน้า แขง็ถล่ม เป็นสึนามิเฉพาะทอ้งถิ่น เนื่องจากพ้ืนที่ไดร้ับผลกระทบจา กดัวงอยู่ เฉพาะในอ่าวแต่ไดร้ับการบนัทึกไวว้า่เป็นคลื่นสึนามิที่สูงที่สุดเป็นประวตัิการณ์โดยมีความสูง มากกวา่ 500 เมตร ( 1,500 ฟุต) เหนือระดบัน้า ทะเลคลื่นที่เกิดไม่สามารถเคลื่อนตวัออกไปไกลจาก แนวฟยอร์ด (fjord) ที่ลอ้มรอบอยไู่ด้แต่ก็ทา ใหม้ีผเู้สียชีวติ 2 รายจากเรือที่เขา้ไปทา การประมงอยู่ ในบริเวณน้นัและพลานุภาพของมนัก็ทา ใหพ้ ้ืนดินบริเวณน้นัถูกกลืนหาย ไปเกือบหมด และมีแผน่ดินบางส่วนจมลงไปใตน้้า คร้ังที่5 พ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) :16 สิงหาคม (เที่ยงคืน) เกิดคลื่นสึนามิเขา้ถล่มภูมิภาครอบอ่าวโมโร(เมืองโคตาบาโต) ประเทศฟิ ลิปปิ นส์ส่งผลใหม้ีผเู้สียชีวติ มากกวา่ 5,000 รายคร้ังที่6 พ.ศ. 2526 (ค.ศ. 1983) : ประชาชนจ านวน 104 รายในภาคตะวันตกของประเทศ ญี่ปุ่นเสียชีวติจากคลื่นสึนามิที่โถมเขา้ถล่มหลงัจากเกิดเหตุการณ์แผน่ดินไหวในพ้ืนที่ใกลเ้คียงคร้ังที่7 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2541 (ค.ศ. 1998) : สึนามิปาปัวนิวกินีคร่าชีวติผชู้นจ านวนประมาณ 2,200 ราย หลังจากที่ เกิดแผน่ดินไหวความรุนแรงระดบั 7.1 ริกเตอร์ในบริเวณ 15 กิโลเมตร นอกชายฝั่งปาปัวนิวกินีและจากห่าง จากเวลาน้นัเพียงแค่10 นาที คลื่นยักษ์สูง 12 เมตรก็เคลื่อนเขา้ถล่มชายฝั่ง ในขณะที่ระดบัความรุนแรงของ แผน่ดินไหวยงัไม่สามารถที่จะก่อใหเ้กิดคลื่นยกัษข์นาดใหญ่ดงักล่าวไดโ้ดยตรงแต่การที่เกิดคลื่นยกัษไ์ดน้้นั เชื่อกนัวา่เนื่องจากแผน่ดินไหวส่งผลใหแ้ผน่ดินใตท้ะเลเกิดการเลื่อนตวัและเหตกุารณ์หลงัน้ีทา ใหเ้กิดสึนามิข้ึน สองหมู่บา้น ของปาปัวนิวกินีคืออารอป และวาราปูถูกทา ลายเรียบเป็นหนา้กลอง การทา นายวา่จะเกิดเป็นคลื่นสึนามิ

มีความเป็ นไปได้ว่าเป็ นคลื่นสึนามิในบริเวณ (ค.ศ. 1913) - ลองพอร์ท 9 มิถุนายนพ.ศ. 2456มลรัฐนิวเจอร์ซี 6 สิงหาคม พ.ศ. 2466 (ค.ศ. 1923) - ร็อกอะเวย์ปาร์ก, ควีน, มลรัฐนิวยอร์ก 8 สิงหาคม พ.ศ. 2467 (ค.ศ. 1924) - โคนี่ ไอร์แลนด์, มลรัฐนิวยอร์ก 19 สิงหาคม พ.ศ. 2474 (ค.ศ. 1931) - เมืองแอตแลนติกซิตีมลรัฐนิวเจอร์ซี 21 กันยายน พ.ศ. 2481 (ค.ศ. 1938) - เฮอร์ริเคน, ชายฝั่งนิวเจอร์ซี 3-4 กรกฎาคม พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) - หาดเดย์โทนา มลรัฐฟลอริดา การโจมตีของสะเก็ดดาว - บริเวณทอมส์ แคนยอน มลรัฐนิวเจอร์ซี และปากอ่าวเชสะ พีก (Chesapeake Bay) ในเขตมลรัฐเวอร์จิเนียและ มลรัฐแมริแลนด์

ลักษณะทางกายภาพของคลื่นสึนามิ (physical properties of tsunami) (แลมดา) หรือความยาวคลื่น คือระยะห่างจากยอดคลื่นหน่ึงไปยงัยอดคลื่นถดัไป P คือคาบเวลาระหวา่งยอดคลื่นหน่ึงเดินทางมาถึงที่ที่ยอดคลื่นก่อนหนา้ที่พ่ึงผา่นไป แอมพลิจูด (amplitude) ของคลื่น คือความสูงของยอดคลื่นนบัจากระดบัน้า ทะเล คลื่นทะเลทวั่ๆ ไปมีความเร็วประมาณ 90 กม./ชวั่ โมงแต่คลื่นสึนามิอาจจะมีความเร็วไดถ้ึง 950 กม./ชวั่ โมง โดยจะข้ึนอยกู่บั ความลึกที่เกิดแผน่ดินถล่มใตท้ะเลถา้แผน่ดินไหวยงิ่เกิดที่กน้ทะเลลึกเท่าไรความเร็วของสึนามิก็จะสูง มากเท่าน้นัเพราะปริมาตรน้า ที่ถูกเคลื่อนออกจากที่เดิมจะมีมากข้ึนไปตามความลึกคลื่นสึนามิจึงสามารถเคลื่อนที่ผา่นทอ้งทะเลอนั กวา้งใหญ่ไดภ้ายในเวลาไม่นาน ภาพที่ 1.17 แสดงความสัมพนัธ์ระหวา่งความยาวและความสูงของคลื่น

ลักษณะของคลื่นสึนามิ คลื่นสึนามิแตกต่างจากคลื่นธรรมดามาก ตวัคลื่นน้นัสามารถเดินทางไดเ้ป็นระยะทางไกลๆ โดยไม่ สูญเสียพลงังาน และสามารถเขา้ทา ลายชายฝั่งที่อยหู่ ่างไกลจากจุดกา เนิดหลายพนักิโลเมตรได้โดยทวั่ ไป แลว้คลื่นสึนามิซ่ึงเป็นคลื่นในน้า จะเดินทางไดช้า้กวา่การสั่นสะเทือนของแผน่ดินไหวที่เป็นคลื่นที่ เดินทางในพ้ืนดิน ดงัน้นัคลื่นอาจเขา้กระทบฝั่งภายหลงัจากที่ผคู้นบริเวณน้นัรู้สึกวา่เกิดแผน่ดินไหวเป็น เวลาหลายชวั่ โมง คลื่นโดยทวั่ ไปจะมีสมบตัิสา คญัที่วดัไดอ้ยสู่องประการคือคาบ ซ่ึงจะเป็นเวลาระหวา่งลูกคลื่นสอง ลูก และ ความยาวคลื่น ซ่ึงเป็นระยะห่างระหวา่งลูกคลื่นสองลูกในทะเลเปิด คลื่นสึนามิมีคาบที่นานมาก โดยเริ่มจากไม่กี่นาทีถึงชวั่ โมง ในขณะเดียวกนัก็มีความยาวคลื่นที่ยาวมากโดยอาจยาวถึงหลายร้อย กิโลเมตรในขณะที่คลื่นทวั่ ไปที่เกิดจากลมที่ชายฝั่งน้นัมีคาบประมาณ 10 วินาที และมีความยาวคลื่น ประมาณ 150 เมตรเท่าน้นัความสูงของคลื่นในทะเลเปิดมกันอ้ยกวา่หน่ึงเมตร ซ่ึงทา ใหไ้ม่เป็นที่สังเกต ของผคู้นบนเรือคลื่นจะเคลื่อนที่ดว้ยความเร็วต้งัแต่500 ถึง 1,000 กิโลเมตรต่อชวั่ โมงอยา่งไรก็ตาม เมื่อ เขา้สู่ชายฝั่งที่มีความลึกลดลงคลื่นจะมีความเร็วที่ต่า ลงและเริ่มก่อตวัเป็นคลื่นสูงโดยอาจมีความสูงได้ ถึง 30 เมตรหรือมากกวา่น้นั คลื่นจะมีพฤติกรรมเป็น "คลื่นน้า ต้ืน" เมื่ออตัราส่วนระหวา่งความลึกของน้า และความยาวคลื่นน้นัมี ค่าต่า ดงัน้นัเนื่องจากมีความยาวคลื่นที่สูงมากคลื่นสึนามิจึงมีสมบตัิเป็นคลื่นน้า ต้ืนแมอ้ยใู่นทะเลลึกก็ ตาม คลื่นน้า ต้ืนน้นัมีความเร็วเท่ากบัรากที่สองของผลคูณระหวา่งความเร่งจากสนามแรงโนม้ถ่วง (9.8 เมตร/วินาที2) และความลึกของน้า ตวัอยา่งเช่น ในมหาสมุทรแปซิฟิกที่มีความลึกประมาณ 4,000 เมตร คลื่นจะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วประมาณ 200 เมตรต่อวินาทีหรือ720 กิโลเมตรต่อชวั่ โมง ส่วนที่ชายฝั่งที่มี ความลึก 40 เมตร คลื่นจะมีความเร็วช้าลงเหลือ 20 เมตรต่อวนิาทีหรือ72 กิโลเมตรต่อชวั่ โมง คลื่นสึนามิจะเคลื่อนตวัออกจากแหล่งกา เนิด ดงัน้นัชายฝั่งที่ถูกกา บงัโดยแผน่ดินส่วนอื่นๆ มกั ปลอดภัยจากคลื่น อยา่งไรก็ตาม ยงัมีโอกาสที่คลื่นจะสามารถเล้ียวเบนไปกระทบได้นอกจากน้ีคลื่นไม่ จา เป็นตอ้งมีความแรงเท่ากนั ในทุกทิศทุกทางโดยความแรงจะข้ึนกบัแหล่งกา เนิดและลกัษณะของภูมิ ประเทศแถบน้นั

ข้อควรปฏิบัติเมื่อต้องเผชิญกับสึนามิ ฝั่งและความสูงกวา่ 30 เมตรของคลื่นยกัษน์ ้ีสามารถคร่าชีวติผคู้นไดเ้ป็นจ านวนมาก สึนามิถือเป็ นภัยพิบัติที่ ร้ายแรงที่สุดสา หรับผอู้าศยับริเวณแนวชายฝั่ง เนื่องจากความเร็วมากกวา่ 48 กิโลเมตรต่อชวั่ โมงในการ เคลื่อนที่เข้าหาตวัอยา่งความเสียหายจากภยัสึนามิที่รุนแรงเป็นอนัดบัตน้ๆ ไดแ้ก่เหตุภยัสึนามิใน มหาสมุทรอินเดียเมื่อปี 2547 และเหตุสึนามิถล่มโทโฮคุในประเทศญี่ปุ่นเมื่อปี2554 ความรู้เบ ื อ้งต้นเกยี่วกบัสึนามิ สึนามึคือคลื่นขนาดมหึมาที่มีพลงัทา ลายลา้งสูง สาเหตุการเกิดคลื่นชนิดน้ีมกัจะมาจากแผน่ดินไหวใตพ้ ้ืน มหาสมุทรและสึนามิยงัรุนแรงพอที่จะทา ลายชุมชนท้งัชุมชนและพดัซากหมู่บา้นท้งัหมดลงสู่ทอ้งทะเลได้ สิ่งสา คญัที่สุดเมื่อตอ้งเผชิญกบัสึนามิหรือภยัพิบตัิต่าง ๆ คือการศึกษาวา่พ้ืนที่ที่อาศยัอยนู่้นัสามารถรับมือ กบัภยัพิบตัิไดม้ากเพียงใด ดว้ยเหตุน้ีองคก์รปกครองส่วนทอ้งถิ่นในหลายประเทศจึงจดัทา แผนที่แสดงพ้ืนที่ เฝ้าระวงัพิเศษ พร้อมระบุเส้นทางสา หรับอพยพใหแ้ก่คนในชุมชนข้ึน หน่วยงานสภาพอากาศแห่งชาติ สหรัฐฯ ( the U.S. National Weather Service) เองก็จดัทา แผนที่ข้ึน เพื่อติดตามสภาพอากาศและภยัพิบตัิที่ อาจจะเกิดภายในประเทศและสา หรับประเทศไทยเองมีหน่วยงานหลกัสองหน่วยงานคือศูนยเ์ตือนภยัพิบตัิ แห่งชาติ(ศภช.)และกรมป้องกนัและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.) ที่ทา หนา้ที่ติดตามความเคลื่อนไหวเกี่ยวกบั ภัยพิบตัิและแจง้ใหป้ระชาชนทราบผา่นช่องทางต่าง ๆ เควิน เจ ริชาดส์ เจ้าหน้าที่ด้านภัยพิบัติทางธรรมชาติประจ าส านักจัดการภาวะฉุกเฉิน ณ เกาะฮาวายได้ให้ คา แนะนา เกี่ยวกบัเรื่องน้ีไวว้า่ “คุณควรรู้วา่คุณสามารถรับความเสี่ยงไดแ้ค่ไหนเมื่อเกิดภยัธรรมชาติข้ึน และ ควรประเมินดว้ยวา่ภยัพิบตัิชนิดไหนมีโอกาสจะสร้างความเสียหายใหก้บัที่พกัหรือพ้ืนที่ที่คุณอาศยั” วิธีเตรียมตัวเบื้องต้น รู้จกัสัญญาณเตือนการเกิดเกิดสึนามิ เช่น ระดบัน้า บริเวณชายฝั่งเพิ่มข้ึนหรือลดลงอยา่งรวดเร็วเสียงดงัผดิปกติจากใตท้ะเล หรือเสียงแผน่ดิน แยกตัว โดยร็อกก้ีโลเปส ผบู้ริหารโครงการบรรเทาภยัสึนามิ(National Tsunami Hazard Mitigation Program: NTHMP) หน่ึงในโครงการดา้นภยัพิบตัิของสหรัฐอเมริกากล่าววา่ “หากเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม ปี 2547 ผคู้นที่อาศยัอยบู่ริเวณแนวมหาสมุทรอินเดียทราบวา่ความผดิปกติที่เกิดข้ึนคือสัญญาณเตือนสึนามิ คง มีผเู้สียชีวตินอ้ยกวา่น้ี” โลเปสยงัเสริมอีกวา่ “คนเชื่อกนัวา่จะเกิดสึนามิข้ึนหากน้า ทะเลลดลงอยา่งรวดเร็ว แต่ในบางพ้ืนที่โดยเฉพาะบริเวณเกาะต่าง ๆ สัญญาณเตือนเช่นน้ีอาจไม่เกิดข้ึนเลย”

ฝึกตนเองใหคุ้น้ชินกบัระบบเตือนภยัของรัฐบาลและติดตามการเตือนภยัผา่นช่องทางต่าง ๆ สา หรับผทู้ี่อาศยัในประเทศอเมริกาวทิยแุจง้เตือนสภาพอากาศโดยหน่วยงานบริหารสมุทรศาสตร์และ บรรยากาศ (National Oceanic and Atmospheric Administration: NOAA) ถือเป็นแหล่งขอ้มูลที่เชื่อถือได้ และส าหรับผู้ที่อาศัยในประเทศไทยสามารถติดตามการแจ้งเตือนภัยพิบัติหรือภัยธรรมชาติไดจ้ากช่องทาง ต่าง ๆ ของศูนยเ์ตือนภยัพิบตัิแห่งชาติ(ศภช.)กรมป้องกนัและบรรเทาสาธารณภยั (ปภ.)และกรม อุตุนิยมวิทยา ร่างแผนที่สา หรับอพยพในกรณีฉุกเฉิน แผนที่สา หรับอพยพน้ีควรมีเส้นทางหลากหลายไม่วา่จะเป็นเส้นทางจากบา้น ที่ทา งาน โรงเรียน หรือ สถานที่อื่น ๆ ที่คนในครอบครัวมกัจะไป นอกจากน้ีการรู้วธิีเดินเทา้อยา่งปลอดภยัท่ามกลางภยัพิบตัิที่เกิดก็ ถือเป็นเรื่องสา คญัเนื่องจากในบางกรณีสภาพแวดลอ้มอาจไม่เหมาะสา หรับการเดินทางดว้ยยานภาหนะ เตรียมแผนที่ส าหรับอพยพให้พร้อมและซ้อมหากมีโอกาส การเตรียมตวัเช่นน้ีจะทา ใหส้ามารถเคลื่อนยา้ยไปศูนยอ์พยพหรือศูนยพ์กัพิงไดอ้ยา่งรวดเร็วและปลอดภยั พกกล่องปฐมพยาบาลหรือกระเป๋าเก็บอุปกรณ์และของใชท้ ี่จา เป็นไวท้ี่บา้นหรือบนรถเสมอ สภากาชาดสหรัฐอเมริกาแนะนา วา่นอกจากการเตรียมของจา เป็นแลว้ยงัควรเตรียมอาหาร น้า ดื่ม พร้อมท้งั โทรศัพท์มือถือและแบตเตอรี่ส ารองไว้ใช้ในกรณีฉุกเฉินด้วย ติดต่อกบัครอบครัวหรือบุคคลใกลช้ิดเป็นระยะระหวา่งเดินทางมาพบกนั หากเกิดภยัพิบตัิข้ึนขณะที่คนในครอบครัวไม่ไดอ้ยสู่ถานที่เดียวกนัควรติดต่อและหาวิธีที่ทุกคนจะสามารถ กลบัมารวมตวักนัไดโ้ดยเร็ว วิธีปฏิบัติตัวระหว่างเกิดสึนามิ หากเกิดแผน่ดินไหวข้ึนขณะอยใู่นพ้ืนที่ประสบภยัสึนามิควรหมอบกบัพ้ืน ป้องกนับริเวณศีรษะและคอของตนไม่ใหถู้กกระทบกระเทือน และยดึอะไรก็ไดท้ ี่มนั่คงไวใ้หด้ีในกรณีอยู่ ในบริเวณที่น้า ท่วมถึงควรออกจากบริเวณน้นั โดยเร็วและหาสถานที่อื่นเพื่อหลบภยั คอยฟังประกาศต่าง ๆ จากทางการและสังเกตสัญญาณเตือนภัยจากธรรมชาติตลอดเวลา หากพบวา่สถานการณ์ไม่ปกติควรอพยพทนัทีไม่จา เป็นตอ้งรอคา สั่งจากรัฐบาลหรือหน่วยงานอื่น ๆ ที่ เกี่ยวขอ้ง ไม่ควรอพยพไปไกลเกินความจา เป็น

ริชาดส์อธิบายไวว้า่ “ผคู้นมกัจะเขา้ใจผดิวา่ควรอพยพไปไกล ๆ เมื่อเกิดภยัสึนามิทวา่จริง ๆ แลว้การอพยพ น้นัไม่จา เป็นจะตอ้งไปไหนไกลเพียงหาสถานที่ปลอดภยัใกล้ๆ ก็พอแลว้” นอกจากน้ีริชาดส์ยงัแนะนา เพิ่ม อีกวา่ “สา หรับนกัท่องเที่ยวที่พกัในโรงแรมที่ตวัอาคารสูงอยแู่ลว้การอยชู่้นัที่สี่ข้ึนไปถือวา่ ปลอดภยักวา่การ อพยพไปที่อื่น” อยใู่นพ้ืนที่ปลอดภยัจนกวา่ทางการจะประกาศวา่สถานการณ์คลี่คลายแลว้ อยา่งไรก็ดีคลื่นลูกแรกที่ซดัมาน้นัอาจจะไม่ใช่คลื่นลูกสุดทา้ยหรือคลื่นที่รุนแรงที่สุด และอนัตรายจากคลื่น ที่ซดัสูงอาจกินเวลาหลายชวโมงหรือหลายวั ั่น วิธีปฏิบัติตัวหลังเกิดสึนามิ หลีกเลี่ยงบริเวณที่ไดร้ับความเสียหายรุนแรง น้า ท่วม หรือมีสายไฟขาด รอฟังประกาศเพิ่มเติมเกี่ยวกบัสถาณการณ์และศึกษาวธิีไปศูนยผ์อู้พยพหรือศูนยพ์กัพิงต่าง ๆ ติดต่อครอบครัวหรือผใู้กลช้ิดดว้ยการส่งขอ้ความแทนการโทรเนื่องจากในขณะน้นัสัญญาณ โทรศพัทอ์าจยงัขดัขอ้งอยหู่รือยงัไม่มีการกคู้ืน

อ้างอิง https://www.altv.tv/content/pr/636218ccb20f4ed7b66cb2f1 http://www.kohlantanoi.go.th/index.php?op=dynamiccontent_detail&dynamiccontent_id https://ngthai.com/environment/42972/tsunami-safetyhttps://www.google.com/search?sca_esv=558309031&hl=en-