โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน สารบัญ หน้า บทสรุปผู้บริหาร หลักการและเหตุผล 1 นิยามศัพท์ 1-2 เป้าหมายและเกณฑ์ประเมินผลโครงการ 2 การขับเคลื่อนโครงการ 2-3 ผลการด าเนินงานโครงการ 3-10 การถอดองค์ความรู้ 11-19 ปัญหา-อุปสรรค และข้อเสนอแนะ 20

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน บทสรุปผู้บริหาร (Executive Summary) โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง (ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง) ธนาคารได้ด าเนินโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง (ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิต สินค้าเกษตรมูลค่าสูง) เพื่อการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ที่ 5 พัฒนาศักยภาพชุมชนแบบบูรณาการเพื่อพัฒนา เศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืนภายใต้ BCG Model กลยุทธ์ที่ 11 สร้างสภาพแวดล้อมและกลไกที่ส่งเสริมการ พัฒนาศักยภาพชุมชนสู่เกษตรมูลค่าสูง โดยส่งเสริมและพัฒนาชุมชนที่ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่ การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ร่วมกับภาคีเครือข่ายภายใต้ข้อตกลงความร่วมมือระหว่างธนาคาร กระทรวง เกษตรและสหกรณ์ กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงพาณิชย์ ซึ่งธนาคารมีบทบาทสนับสนุนการสร้างอาชีพ สนับสนุนแหล่งเงินทุนในการขับเคลื่อนฯ ส่งเสริมพัฒนาสินค้าเกษตรมูลค่าสูง รวมถึงสนับสนุนการพัฒนาแผน ธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงรายสินค้า ยกระดับการผลิตสินค้าเกษตรระดับหมู่บ้านให้มีมูลค่าเพิ่มขึ้น กลุ่มเป้าหมาย ของโครงการ ได้แก่ ชุมชนที่ได้รับการคัดเลือกจากคณะกรรมการระดับอ าเภอให้ขับเคลื่อนการเกษตรระดับ หมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง จ านวน 878 หมู่บ้าน โดยธนาคารจะด าเนินการพัฒนาโดยร่วมกับภาคี เครือข่ายให้ความรู้ในการพัฒนากลุ่มให้เข้มแข็ง การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ การ พัฒนาด้านการตลาด การจัดท าแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูง หลังการพัฒนาแล้ว ธนาคารจะพิจารณาแผนธุรกิจ เพื่ออ านวยสินเชื่อตามความเหมาะสม โดยธนาคารมีเป้าหมายในการอ านวยสินเชื่อได้ร้อยละ 50 เป้าหมายการด าเนินงาน เป้าหมายในการพัฒนาให้เกิดแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูง จ านวน 878 แผน และสามารถอ านวยสินเชื่อ เกษตรมูลค่าสูงได้ร้อยละ 50 ผลการด าเนินงาน ผลการด าเนินงานโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง (ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิต สินค้าเกษตรมูลค่าสูง) ธนาคารพัฒนาชุมชนที่ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่า สูงร่วมกับภาคีเครือข่าย จานวน 878 ชุมชน (878 กลุ่ม) คิดเป็นร้อยละ 100 ของเป้าหมายการพัฒนา ส าหรับการสนับสนุนแหล่งเงินทุนในการขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตร มูลค่าสูง ธนาคารพิจารณาแผนธุรกิจเกษตรชุมชนที่มีศักยภาพ ตามวิธีปฏิบัติของธนาคาร โดยมีเป้าหมายใน การอ านวยสินเชื่อได้ร้อยละ 50 ของชุมชนที่ได้รับการพัฒนา ผลการสนับสนุนสินเชื่อ มีแผนธุรกิจที่ผ่านการ อนุมัติและอ านวยสินเชื่อ จ านวน 468 แผนธุรกิจ คิดเป็นร้อยละ 53.30 ของชุมชนที่ได้รับการพัฒนา

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน ปัญหา-อุปสรรค นโยบายหรือโครงการในการสนับสนุนการพัฒนาการเกษตรระดับหมู่บ้านให้เป็นเกษตรมูลค่าสูงมี ระยะเวลาในการด าเนินงานน้อย ขาดความต่อเนื่อง การให้ความรู้จากส่วนงานต่างๆ มีความซ้ าซ้อนไม่ตรงตาม ความต้องการของกลุ่ม ท าให้ไม่ได้รับความสนใจจากเกษตรกร ปัญหาด้านการตลาดถึงแม้ว่าจะปรับเปลี่ยนเป็น สินค้าเกษตรมูลค่าสูงแล้ว แต่ยังคงขายตลาดเดิม ส่งผลให้เกษตรกรไม่สามารถก าหนดราคาเองได้และมีปัญหา ขาดแคลนแหล่งน้ าซึ่งเป็นข้อจ ากัดต่อการพัฒนาเกษตรมูลค่าสูง เกษตรกรขาดความรู้ ความเข้าใจ และ ประสบการณ์ในการจัดท าแผนธุรกิจ ข้อเสนอแนะ ก าหนดนโยบายหรือโครงการในการสนับสนุนการพัฒนาการเกษตรระดับหมู่บ้านควรด าเนินการอย่าง ต่อเนื่อง มากกว่า 1 ปี เพื่อความยั่งยืนของโครงการ และการสนับสนุนความรู้ให้แก่ชุมชน ควรมีการสอบถาม ความต้องการของชุมชนเพื่อตอบสนองความต้องการให้แก่ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพรวมทั้งให้การ สนับสนุนด้านตลาดและช่วยเพิ่มช่องทางในการจัดจ าหน่าย ให้ความช่วยเหลือในเรื่องการประชาสัมพันธ์สินค้า เกษตรมูลค่าสูงของชุมชน และมีการสนับสนุนเรื่องการบริหารจัดการน้ าจากส่วนงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ การเจาะ บ่อบาดาล การส่งเสริมด้านเทคโนโลยีนวัตกรรมเพื่อลดการใช้น้ าตลอดจนเป็นที่ปรึกษาและให้ความรู้ในการ จัดท าแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูง เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจให้แก่สมาชิก

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -1- โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง (ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง) หลักการและเหตุผล ตามที่ธนาคารก าหนดยุทธศาสตร์ที่ 5 พัฒนาศักยภาพชุมชนแบบบูรณาการ เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจฐาน รากอย่างยั่งยืนภายใต้ BCG Model กลยุทธ์ 11 สร้างสภาพแวดล้อมและกลไกที่ส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพ ชุมชนสู่เกษตรมูลค่าสูง โดยชุมชนเป็นศูนย์กลางร่วมกับเครือข่าย เพื่อปรับเปลี่ยนโครงสร้างการผลิตในภาค การเกษตร สามารถวิเคราะห์ศักยภาพและโอกาส วางแผนการผลิตให้ตรงกับความต้องการของตลาดมีตลาด รองรับชัดเจน และเป็นการสนับสนุนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี พ.ศ. 2561 - 2580 โดยตั้งเป้าหมายให้ประเทศ ไทยเป็นประเทศที่มีความมั่นคงมั่งคั่ง และยั่งยืน มีการขยายตัวของเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง ลดความเหลื่อมล้ า ของการพัฒนาประชากรเพื่อให้ได้รับผลประโยชน์จากการพัฒนาอย่างเท่าเทียมกัน สร้างความเจริญทางรายได้ และคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างต่อเนื่อง สร้างความสามารถในการแข่งขัน เน้นการเข้าถึงตลาด การ เข้าถึงข้อมูลปรับโครงสร้างเศรษฐกิจฐานราก การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ทุกระดับ สร้างโอกาสในการเข้าถึง บริการทางการเงิน ปรับบทบาทและเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงบริการภาครัฐ จึงเกิดข้อตกลงความร่วมมือของ ภาคีเครือข่าย ระหว่างธนาคาร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงพาณิชย์ โดย ได้จัดท าโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง (ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง) ซึ่งธนาคารมีบทบาทสนับสนุนการสร้างอาชีพ สนับสนุนแหล่งเงินทุนในการขับเคลื่อนฯ ส่งเสริมให้มีการผลิต แปรรูปสินค้าเกษตร พัฒนาสินค้าเกษตรมูลค่าสูง และมีการพัฒนาเกษตรอัตลักษณ์พื้นถิ่น/เกษตรปลอดภัย/ เกษตรชีวภาพ/เกษตรแปรรูป/เกษตรอัจฉริยะ สู่เกษตรมูลค่าสูง ตามประเภทผลิตผลที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ ของชุมชน ตลอดจนส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้เกิดการบูรณาการด้านการเกษตรในระดับหมู่บ้านให้มีศักยภาพ ด้านการผลิต/การรวบรวม การแปรรูป หรือการเชื่อมโยงตลาด ร่วมกับภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน 2. เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรเข้าถึงแหล่งเงินทุนสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ผ่านกระบวน การพัฒนา ประสานความร่วมมือ และเติมสินเชื่อธุรกิจเกษตรมูลค่าสูง นิยามศัพท์ แผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูง หมายถึง แผนธุรกิจเกษตรรายสินค้าที่เป็นแผนการพัฒนาในการยกระดับ การผลิตสินค้าเกษตรระดับหมู่บ้านให้มีมูลค่าเพิ่มขึ้น (สินค้าเกษตรอัตลักษณ์ สินค้าเกษตรปลอดภัย สินค้า เกษตรอัจฉริยะ สินค้าเกษตรแปรรูป และสินค้าเกษตรชีวภาพ)

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -2- แผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงที่ได้รับการอ านวยสินเชื่อ หมายถึง แผนธุรกิจเกษตรรายสินค้าที่ได้รับการ อ านวยสินเชื่อ โดยผ่านการวิเคราะห์ตามรูปแบบและผ่านการอนุมัติตามอ านาจการอนุมัติสินเชื่อแต่ละ ประเภท (สินเชื่อเพื่อการพัฒนาการเกษตรแบบแปลงใหญ่ สินเชื่อธุรกิจชุมชนสร้างไทย (ระยะที่ 2) สินเชื่อ เสริมแกร่ง SME เกษตร สินเชื่อสีเขียว (Green Credit) หรือสินเชื่ออื่นที่เกี่ยวเนื่อง) เกษตรมูลค่าสูง หมายถึง การเกษตรที่สามารถยกระดับคุณภาพและมูลค่าสินค้าผ่านกระบวนการ ผลิตแปรรูป ตลอดห่วงโซ่มูลค่าของสินค้าเกษตร โดยมีการน าองค์ความรู้ เทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้เพื่อให้ สินค้าได้มาตรฐานความปลอดภัยหรือมาตรฐานที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด และท าให้สามารถเพิ่ม รายได้ผลตอบแทนทั้งที่เป็นตัวเงินและไม่เป็นตัวเงิน เป้าหมายและเกณฑ์ประเมินผลโครงการ 1. เกณฑ์การประเมินกลางปีประเมินผลจากชุมชนที่ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิต สินค้าเกษตรมูลค่าสูงแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงได้รับการอนุมัติแผน จ านวน 439 แผน 2. เกณฑ์การประเมินปลายปีประเมินผลจากการพัฒนาชุมชนที่ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้าน สู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงเป้าหมายปลายปี 2.1 แผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงผ่านการพัฒนา จ านวน 878 แผน 2.2 แผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงที่ได้รับการอ านวยสินเชื่อ จ านวน 439 แผน ระยะเวลาการด าเนินงาน ระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2566 - 31 มีนาคม 2567 การขับเคลื่อนโครงการ 1. จัดสรรเป้าหมาย ธนาคารจัดสรรเป้าหมายการอ านวยสินเชื่อและงบประมาณ ให้ ฝสข. พิจารณาวางแผนการพัฒนา แผนธุรกิจและจัดสรรเป้าหมายการอ านวยสินเชื่อให้ สนจ. และ สนจ. กระจายเป้าหมาย ให้สาขาด าเนินการ 2. การค้นหา พนักงานพัฒนาลูกค้า สนจ./พนักงานผู้ได้รับมอบหมาย ค้นหากลุ่มเป้าหมาย ดังนี้ 2.1 ชุมชนที่ผ่านการเห็นชอบจากคณะกรรมการโครงการขับเคลื่อนฯ ระดับอ าเภอ สามารถ เรียกดูรายชื่อหมู่บ้านเพื่อด าเนินการพัฒนาต่อไป 2.2 สนจ./สาขาที่ยังไม่มีกลุ่มเป้าหมาย ให้พนักงานพัฒนาลูกค้า สนจ./พนักงานผู้ได้รับมอบหมาย ประสานส านักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัด พาณิชย์จังหวัด กรมการปกครอง และผู้ที่เกี่ยวข้องโครงการ ขับเคลื่อนการเกษตรฯ ร่วมค้นหาหมู่บ้านที่มีศักยภาพ ตามหลักเกณฑ์โครงการขับเคลื่อนการเกษตรฯ

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -3- 3. การพัฒนา พนักงานพัฒนาลูกค้า สนจ./พนักงานผู้ได้รับมอบหมาย วางแผนจัดเวทีร่วมกับภาคีเครือข่ายให้ ความรู้ในการพัฒนากลุ่มให้เข้มแข็ง การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ การพัฒนา ด้านการตลาดการจัดท าแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูง ตามรูปแบบแผนธุรกิจของสินเชื่อที่เหมาะสมแต่ละชุมชน ภายใต้วิธีปฏิบัติธนาคาร 4. การประสานความร่วมมือ ผอจ./ผช.ผอจ./พนักงานพัฒนาลูกค้า สนจ./พนักงานที่ได้รับมอบหมาย ประสานส านักงานเกษตร และสหกรณ์จังหวัด พาณิชย์จังหวัด กรมการปกครอง หรือภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน ที่เกี่ยวข้อง โดยการน าองค์ความรู้ ความสามารถ และการสนับสนุนของแต่ละองค์กรมาร่วมมือในการท างานให้บรรลุ ตามวัตถุประสงค์เดียวกัน เช่น ความรู้ด้านการเขียนแผนธุรกิจ ความรู้ด้านการสร้างความเข้มแข็งให้กับกลุ่ม อาชีพ ความรู้ด้านการตลาด เป็นต้น การรายงานผลการด าเนินงาน 1. รายงานแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูง โดย สนจ. รวบรวมรายงานจากสาขา เสนอต่อ ฝสข. และ ฝสข. รวบรวมส่ง ฝลช. ทางระบบงานสารบรรณ ภายใน วันที่ 30 กันยายน 2566 2. รายงานผลการอ านวยสินเชื่อ และรายงานแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงโดย สนจ. รวบรวมรายงาน จากสาขา เสนอต่อ ฝสข. และ ฝสข. รวบรวมส่ง ฝลช. ทางระบบงานสารบรรณ ภายในวันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2567 ผลการด าเนินงานโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง ผลการด าเนินงานโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง (ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิต สินค้าเกษตรมูลค่าสูง) ธนาคารพัฒนาชุมชนที่ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตร มูลค่าสูงร่วมกับภาคีเครือข่าย จ านวน 878 ชุมชน (878 กลุ่ม) คิดเป็นร้อยละ 100 ของเป้าหมายการ พัฒนา(ตารางที่ 1) ตารางที่ 1 ผลการด าเนินงานพัฒนาชุมชนที่ขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ฝา่ยกิจการสาขาภาค เป้าหมาย (ชมุชน) ผลการด าเนินงาน คิดเป็นร้อยละ ฝนบ. 103 103 100 ฝนล. 93 93 100 ฝอบ. 171 171 100 ฝอล. 151 151 100 ฝกล. 74 74 100 ฝตอ. 73 73 100 ฝตต. 62 62 100 ฝตบ. 51 51 100 ฝตล. 100 100 100 รวม 878 878 100

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -4- ส าหรับการสนับสนุนแหล่งเงินทุนในการขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตร มูลค่าสูง ธนาคารพิจารณาแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงเพื่ออ านวยสินเชื่อให้กับชุมชนที่มีศักยภาพ ตามวิธีปฏิบัติ ของธนาคาร โดยมีเป้าหมายในการอ านวยสินเชื่อได้ร้อยละ 50 ของชุมชนที่ได้รับการพัฒนา ผลการสนับสนุน สินเชื่อ มีแผนธุรกิจที่ผ่านการอนุมัติและอ านวยสินเชื่อ จ านวน 468 แผนธุรกิจ คิดเป็นร้อยละ 53.30 ของ ชุมชนที่ได้รับการพัฒนา (ตารางที่ 2) ตารางที่ 2 ผลการอ านวยสินเชื่อเพื่อขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ผลลัพธ์การด าเนินโครงการ ฝา่ยกิจการสาขาภาค จ านวนแผน อ านวยสินเชื่อ (แผน) อ านวยสินเชื่อ (%) ยอดจ่าย (บาท) ฝนบ. 103 48 46.60 116,404,852 ฝนล. 93 19 20.43 20,363,432 ฝอบ. 171 126 73.68 84,595,550 ฝอล. 151 86 56.95 121,179,655 ฝกล. 74 44 59.46 43,549,187 ฝตอ. 73 25 34.25 30,112,327 ฝตต. 62 31 50.00 38,873,441 ฝตบ. 51 33 64.71 1,661,293,000 ฝตล. 100 56 56.00 32,461,900 รวม 878 468 53.30 2,148,833,344 ผลการอ านวยสินเชื่อเพื่อขบัเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตร

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -5- ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่างโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยวิสาหกิจชุมชน ร้อยละ 83.87 กลุ่มเกษตรกร ร้อยละ 12.90 และกลุ่ม แปลงใหญ่ ร้อยละ 3.23 อยู่ในพื้นที่การด าเนินงานของ ฝนล. และ ฝอบ. มากที่สุด ร้อยละ 19.36 เท่ากัน โดย ส่วนใหญ่ด าเนินกิจกรรมการผลิต ร้อยละ 31.58 รองลงมา คือ รวบรวมผลผลิต ร้อยละ 26.32 และแปรรูป ผลผลิต ร้อยละ 23.68 เป็นประเภทผลผลิตพืช ร้อยละ 59.09 ผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องส าอาง ร้อยละ 22.73 ผลผลิตสัตว์และอื่นๆ ร้อยละ 9.09 ทั้งนี้ ลักษณะการด าเนินกิจกรรมของกลุ่มเป็นแบบแยกกันผลิตตาม ความช านาญหรือทักษะของสมาชิกในสถานที่ด าเนินการของสมาชิกแต่ละคน ร้อยละ 36.17 รองลงมาเป็น แบบร่วมกันจ าหน่ายผลผลิต รวบรวมผลผลิต ร้อยละ 23.40 และร่วมกันผลิตในสถานที่ด าเนินการของกลุ่ม ร้อยละ 17.02 (ภาพที่ 1 ภาพที่2 ภาพที่3 ภาพที่4 ภาพที่5)

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -6-

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -7- (ภาพที่ 1 ภาพที่2 ภาพที่3 ภาพที่4 ภาพที่5)ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง ที่มา: ส านักวิจัยและพัฒนานวัตกรรม (2567) การจัดท าแผนธุรกิจของกลุ่มตัวอย่าง กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีกิจกรรมการผลิตที่เป็นเกษตรปลอดภัย ร้อยละ 68.29 โดยมีการท า การเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สนับสนุนการลด ละ เลิกการใช้สารเคมีที่เป็นอันตราย มีการผลิตสินค้า เกษตรที่ได้รับการรับรองคุณภาพมาตรฐานความปลอดภัยขั้นพื้นฐานตามหลักการปฏิบัติที่ดีทางการเกษตร (Good Agricultural Practices: GAP) หรือผลิตสินค้าเกษตรที่ได้รับรองคุณภาพมาตรฐานขั้นสูง อาทิ มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ รองลงมา คือ เกษตรอัตลักษณ์ ร้อยละ 12.20 เป็นการพัฒนาคุณภาพมาตรฐานของ สินค้าและผลิตภัณฑ์ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น มีการพัฒนาอัตลักษณ์พื้นถิ่น รวมทั้งสร้างอัตลักษณ์หรือเรื่องราว แหล่งก าเนิด สร้างความแตกต่าง ความโดดเด่นและสร้างแบรนด์ให้กับสินค้าเกษตรอัตลักษณ์พื้นถิ่น หรือมีการ ขึ้นทะเบียนและคุ้มครองสิทธิให้กับสินค้าและผลิตภัณฑ์ (สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI) เกษตรอัจฉริยะ ร้อย ละ 9.75 มีการน าเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ในกระบวนการผลิต การใช้ประโยชน์จากฐานข้อมูล สารสนเทศทางการเกษตรต่างๆ ในการเก็บข้อมูลการผลิตเพื่อใช้ในการวางแผนการผลิตหรือปรับเปลี่ยน กระบวนการผลิต รวมถึงมีการส่งเสริมการพัฒนาเกษตรกรในกลุ่มให้เป็นเกษตรกรอัจฉริยะที่มีขีด ความสามารถในการแข่งขัน สามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการเกษตร มีองค์ ความรู้ด้านการผลิตและการตลาดต่างๆ เกษตรแปรรูป ร้อยละ 4.88 มีการน าเทคโนโลยี และนวัตกรรมมาใช้ ในกระบวนการผลิตหลังการเก็บเกี่ยวและการแปรรูป อาทิ บรรจุภัณฑ์ที่สามารถควบคุมคุณภาพและความ ปลอดภัยของสินค้าได้ มีการส่งเสริมการสร้างตราสินค้า เครื่องหมายทางการค้า

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -8- และเกษตรชีวภาพร้อยละ 4.88 เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสมุนไพร เพื่อเป็นวัตถุดิบในตลาด อุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร รวมถึงการสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลิตภัณฑ์สมุนไพร หรือเป็นการเพิ่ม ประสิทธิภาพการผลิตแมลงเศรษฐกิจเชิงพาณิชย์ เพื่อการผลิตอาหารสุขภาพและเครื่องส าอาง (ภาพที่ 6) ทั้งนี้ หลังจากกลุ่มตัวอย่างได้รับการพัฒนาแล้ว พบว่า กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 67.74 มีการจัดท าแผนธุรกิจ เกษตรมูลค่าสูง โดยแผนธุรกิจที่จัดท าขึ้นเป็นแผนงานที่กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ด าเนินการอยู่แล้ว ดังนั้น ก่อน และหลังเข้าร่วมโครงการด้านการผลิต การรับรองคุณภาพของผลิตภัณฑ์ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ หรือการ เชื่อมโยงตลาด จึงไม่มีความแตกต่างกัน ภาพที่6 รูปแบบเกษตรมูลค่าสูงของกลุ่มตัวอย่าง ที่มา: ส านักวิจัยและพัฒนานวัตกรรม (2567)

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -9- เงินทุนที่ใช้ด าเนินงานตามแผนธุรกิจ ก่อนเข้าร่วมโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ไม่ได้รับการสนับสนุนทุนในการ ด าเนินงาน ร้อยละ 48.49 รองลงมา คือ ได้รับการสนับสนุนในรูปแบบของสินเชื่อจาก ธ.ก.ส. ร้อยละ 36.36 (ภาพที่ 7) ภาพที่7 เงินทุนที่ใช้ด าเนินงานตามแผนธุรกิจก่อนเข้าโครงการ ที่มา: ส านักวิจัยและพัฒนานวัตกรรม (2567) หลังเข้าร่วมโครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง ธนาคารจะน าแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงมาพิจารณา อ านวยสินเชื่อให้กับกลุ่มเกษตรกรในชุมชนที่มีศักยภาพ ตามวิธีปฏิบัติของธนาคาร เช่น สินเชื่อเพื่อการ พัฒนาการเกษตรแบบแปลงใหญ่ สินเชื่อธุรกิจชุมชนสร้างไทย (ระยะที่ 2) สินเชื่อสีเขียว (Green Credit) สินเชื่อเสริมแกร่ง SME เกษตร หรือสินเชื่ออื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เป็นต้น กลุ่มตัวอย่างทั้งหมดยังไม่ประสงค์ขอ สินเชื่อจาก ธ.ก.ส. เนื่องจากส่วนใหญ่กลุ่มตัวอย่างมีทุนด าเนินการของตนเอง ร้อยละ 32.26 รองลงมา คือ มี การขอสินเชื่อแล้วก่อนเข้าร่วมโครงการ ร้อยละ 29.03 (ภาพที่ 8)

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -10- ภาพที่ 8 สาเหตุที่กลุ่มตัวอย่างไม่ประสงค์ขอสินเชื่อหลังจากได้รับการพัฒนาตามโครงการ ที่มา: ส านักวิจัยและพัฒนานวัตกรรม (2567) ความต้องการเงินทุนในอนาคต กลุ่มตัวอย่างคาดว่าจะขอสินเชื่อจาก ธ.ก.ส. ร้อยละ 64.52 โดยมีความ ต้องการสินเชื่อเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายหมุนเวียนในการด าเนินงานของกลุ่ม ร้อยละ 55.00 (ภาพที่ 9) ภาพที่ 9 ความต้องการเงินทุนในอนาคต ที่มา: ส านักวิจัยและพัฒนานวัตกรรม (2567)

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -11- การถอดองค์ความรู้ ฝสข. คัดเลือกกลุ่มเป้าหมายเพื่อเป็นต้นแบบในการขับเคลื่อนโครงการฯ แบ่งเป็น 9 ฝ่ายภาค ดังนี้ 1. กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรม่อนตะแลง ต าบลห้วยผา อ าเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดรับซื้อในท้องถิ่น ส่งเสริมปลูกพืชระยะสั้น ให้ความรู้ใน การเพิ่มผลผลิต มีการแปรรูปโดยใช้เครื่องจักรเพิ่มมูลค่าผลผลิต มีการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ ผลผลิตได้รับ มาตรฐาน GAP และ อย. สร้างรายได้และจัดสวัสดิการแก่สมาชิกอย่างเป็นธรรม ปัจจัยแห่งความยั่งยืน มี ตลาดชัดเจน ผลผลิตได้รับมาตรฐานรายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรม่อนตะแลง 2. ประเภทผลผลิต : ผลิตภัณฑ์แปรรูป งา ถั่วเหลือง เป็นขนมพร้อมรับประทาน 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 60 ราย 4. พื้นที่ปลูกงา จ านวน 30 ไร่ ปริมาณผลผลิตงา จ านวน 2.5 ตัน/ปีพื้นที่ปลูกถั่วเหลือง จ านวน 25 ไร่ ปริมาณผลผลิต ถั่วเหลือง จ านวน 7.5 ตัน/ปี 1. Output (1) ผลิตภัณฑ์แปรรูป งา จ านวน 11,000 ชิ้น (2) ผลิตภัณฑ์แปรรูป ถั่วเหลือง จ านวน 5,400 ชิ้น 2. Outcome (1) รายได้กลุ่มจากการแปรรูป จ านวน 0.82 ล้านบาท/ปี (2) รายได้สมาชิกรวม จ านวน 0.29 ล้านบาท/ปี ต้นทุนรวม จ านวน 0.15 ล้านบาท/ปี (3) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 0.20 ล้านบาท 3. Impact (1) การจ้างแรงงาน จ านวน 30 ราย รวมจ านวน 0.21 ล้านบาท/ปี (2) สร้างความสามารถในการช าระหนี้ให้กับผู้เข้าร่วมโครงการฯ (3) ผลผลิตได้รับมาตรฐาน GAP และผลิตภัณฑ์ได้รับ อย.

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -12- 2. วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านทฤษฎีใหม่ รวบรวมและแปรรูปขิงเพื่อแปรรูป บ้านหนองใหญ่ ต าบลนาซ า อ าเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ บ้านน้ าเพียงดิน ต าบลบ้านเนิน อ าเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ บ้านทับเบิก ต าบลวังบาล อ าเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดรับซื้อแน่นอน มีการผลิตภายใต้สัญญาจะซื้อจะขาย ให้ ราคาสูงกว่าราคาตลาด มีการส่งเสริมความรู้และปัจจัยการผลิตให้แก่เกษตรกรลูกค้า มีการผลิตตามมาตรฐาน GHP ส่งจ าหน่าย บิ๊กซี ไอคอนสยาม และ หจก.ชัยสุพรรณฟู้ด จังหวัดล าปาง มีตราสินค้า A - Product Premium สร้างรายได้อย่างเป็นธรรมให้กับสมาชิก ปัจจัยแห่งความยั่งยืน มีสัญญาซื้อขายอย่างเป็นธรรม สร้างมาตรฐานโรงงานแปรรูป รายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านทฤษฎีใหม่ 2. ประเภทผลผลิต : ขิงแปรรูป เช่น ขิงหยอง คุกกี้ขิง ขิงดอง เป็นต้น 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 92 ราย 4. พื้นที่ จ านวน 70 ไร่ 1. Output ปริมาณผลผลิต จ านวน 40 ตัน/ปี 2. Outcome (1) รายได้กลุ่มจาการแปรรูป จ านวน 5.50 ล้านบาท/ปี ต้นทุนรวม จ านวน 4.95 ล้านบาท/ปี (2) รายได้สมาชิกรวม จ านวน 1.20 ล้านบาท/ปี ต้นทุนรวม จ านวน 0.6 ล้านบาท/ปี (3) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 0.55 ล้านบาท (4) ความต้องการสินเชื่อ หัวขบวน/สมาชิก จ านวน 3 ล้านบาท 3. Impact (1) การจ้างแรงงาน จ านวน 12 ราย รวม 1.80 ล้านบาท/ปี (2) ผ่านการตรวจสอบคุณภาพผลผลิตปลอดภัยมาตรฐาน GHP (3) มีระบบสวัสดิการให้สมาชิกที่เข้าร่วมโครงการและชุมชน เช่น เงินปันผล ทุนการศึกษา มอบน้ าดื่มกับโรงพยาบาล และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจ าต าบล

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -13- 3. กลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวสมุนไพรรักษ์น า บ้านเทพภูเงิน ต าบลน้ าโสม อ าเภอน้ าโสม จังหวัดอุดรธานี ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดน าการผลิต รับซื้อจากสมาชิกราคาสูงกว่าราคาตลาด กิโลกรัม ละ 1 บาท ส่งจ าหน่ายบริษัท คูณทองค าการแพทย์แผนไทย จ ากัด จ.สกลนคร เชื่อมโยงกลุ่มวิสาหกิจ ไร่สดใส จ.มหาสารคาม อบรมให้ความรู้การผลิตจาก เครือข่าย กระบวนการผลิตและการควบคุมคุณภาพ สะอาดถูกหลักอนามัย ปลอดภัยจากสารพิษตกค้าง ได้รับมาตรฐาน GMP ปัจจัยแห่งความยั่งยืน ใช้หลักตลาด น าการผลิต มีมาตรฐานการผลิตอาหารปลอดภัย รายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : กลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวสมุนไพรรักษ์น้ า 2. ประเภทผลผลิต : ไพล 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 50 ราย 4. พื้นที่ จ านวน 50 ไร่ (มีเป้าหมายขยายเพิ่มเป็น 500 ไร่ ในปี 2567) 1. Output ผลผลิตไพลสด 150 ตัน/ปี ไพลแปรรูป 19 ตัน/ปี 2. Outcome (1) รายได้กลุ่มรวบรวมสมุนไพร จ านวน 1.95 ล้านบาท/ปี (2) รายได้สมาชิกรวม จ านวน 1.20 ล้านบาท/ปี ต้นทุนรวม จ านวน 0.60 ล้านบาท/ปี (3) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 0.60 ล้านบาท 3. Impact (1) ค่าจ้างแรงงาน จ านวน 0.15 ล้านบาท/ปี (2) มีระบบสวัสดิการให้สมาชิก เช่น เงินปันผล สาธารณประโยชน์ต่างๆ เป็นต้น

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -14- 4. วิสาหกิจชุมชนศูนย์ส่งเสริมและผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชนแปลงใหญ่ต าบลดู่ทุ่ง ต าบลดู่ทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดยโสธร ผลงานความส าเร็จ จุดเด่น พื้นที่การผลิตที่มีความเหมาะสมส าหรับผลิตข้าวหอมมะลิ ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมมะลิ คุณภาพดี ได้รับมาตรฐานอินทรีย์ Organic Thailand ส่งจ าหน่ายให้กับ สกต.ยโสธร มีภาคีเครือข่ายสนับสนุน ให้ความรู้ เทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวให้กับสมาชิกพร้อมสนับสนุนงบประมาณ สมาชิกจ าหน่ายผลผลิต ที่ได้ราคาที่เป็นธรรม รายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : วิสาหกิจชุมชนศูนย์ส่งเสริมและผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชนแปลงใหญ่ต าบลดู่ทุ่ง 2. ประเภทผลผลิต : เมล็ดพันธุ์ข้าวหอมมะลิ 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 120 ราย 4. พื้นที่ จ านวน 1,240 ไร่ 1. Output (1) ผลผลิตข้าว จ านวน 442 ตัน/ปี (2) ปริมาณการรวบรวมผลผลิต จ านวน 442 ตัน/ปี (3) ปริมาณการแปรรูปผลผลิต จ านวน 220 กระสอบ/ปี 2. Outcome (1) กลุ่มมีรายได้จากการรวบรวม จ านวน 5.30 ล้านบาท/ปี (2) รายได้รวมจากแปรรูป จ านวน 0.143 ล้านบาท/ปี (3) รายได้สมาชิกรวม จ านวน 4.90 ล้านบาท/ปี ต้นทุนรวม จ านวน 3.53 ล้านบาท/ปี (4) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 0.40 ล้านบาท (5) ความต้องการสินเชื่อ หัวขบวน/สมาชิก จ านวน 4 ล้านบาท 3. Impact (1) การจ้างงานแรงงาน จ านวน 6 ราย รวม 0.16 ล้านบาท/ปี (2) สร้างความสามารถในการช าระหนี้ให้กับผู้เข้าร่วมโครงการฯ (3) ได้รับมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ Organic Thailand ได้รับรางวัลวิสาหกิจชุมชนดีเด่นระดับ จังหวัด ศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชนดีเด่นระดับประเทศ แปลงใหญ่ดีเด่นระดับจังหวัด (4) ลดค่าใช้จ่ายให้สมาชิกด้วยการรับซื้อผลผลิตในพื้นที่

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -15- 5. วิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลาหมอ อ าเภอล าสนธิจังหวัดลพบุรี ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดรับซื้อแน่นอน มีการประกันราคากิโลกรัมละ 80 บาท ผลผลิตได้รับมาตรฐาน GAP มีการแปรรูปเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ ใช้ Parabola Dome ในการตากปลา ใช้นวัตกรรมรีทอร์ทฆ่าเชื้อ ยืดอายุการเก็บรักษานาน 1 ปี ใช้แนวทาง BCG Model น าเศษผลผลิตสร้างมูลค่า ก้างปลา เกล็ดปลาทอด และแครกเกอร์โปรตีน ผลิตภัณฑ์ได้รับ OTOP 5 ดาว จ าหน่ายร้านค้าท้องถิ่น ร้านค้า ของฝากในพื้นที่ ปัจจัยแห่งความยั่งยืน ใช้หลักตลาดน าการผลิต ใช้แนวทาง BCG Model 1. หัวขบวน : วิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลาหมอ 2. ประเภทผลผลิต : ปลาหมอแดดเดียวไร้ก้าง 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 12 ราย 4. พื้นที่ จ านวน 8 ไร่ 1. Output ปริมาณผลผลิตปลาหมอแดดเดียว จ านวน 7.2 ตัน/ปี 2. Outcome (1) กลุ่มมีรายได้จากการแปรรูป จ านวน 2.88 ล้านบาท/ปี (2) รายได้สมาชิกรวม จ านวน 1.15 ล้านบาท/ ปี ต้นทุนรวม จ านวน 0.89 ล้านบาท/ปี (3) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 0.72 ล้านบาท 3. Impact (1) ได้รับมาตรฐาน GAP (2) สร้างความสามารถในการช าระหนี้ให้กับผู้เข้าร่วมโครงการฯ (3) มีการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิกและชุมชน เช่น เงินปันผล สาธารณประโยชน์ เป็นต้น (4) อ านวยสินเชื่อสมาชิก วงเงิน 0.25 ล้านบาท

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -16- 6. วิสาหกิจชุมชนเกษตรปลอดภัยสูงอ าเภอบ้านโพธิ์อ าเภอบ้านโพธิ์จังหวัดฉะเชิงเทรา ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดรับซื้อแน่นอน มีการประกันราคา ส่งจ าหน่าย บริษัท อี อีซี เกษตรออร์แกนิค ฉะเชิงเทรา ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัล Top Supermarket จ านวน 10 สาขา บริษัท พัทยา ปาร์คบีช จ ากัด ส่วนผลผลิตตกเกรดของกลุ่มและผลผลิตจากเครือข่าย น าไปแปรรูปเป็นน้ าผลไม้และ ไวน์ ส่งต่อให้กับ บริษัท ฟูราโนะ ฟาร์ม คอเปอร์เรชั่น จากัด เป็นผู้จัดจ าหน่ายไปยังตลาดปลายทาง ได้แก่ ร้านอาหาร ร้านขายของฝาก เป็นต้น มีการส่งเสริมความรู้และการใช้เทคโนโลยีการผลิต เช่น ระบบเกษตร แม่นย าฟาร์มอัจฉริยะ (HandySense) ผลิตสินค้าตามหลัก BCG Model มีมาตรฐาน GAP มีการส่งเสริม การเกษตรเชิงท่องเที่ยว ปัจจัยแห่งความยั่งยืน ใช้หลักตลาดน าการผลิต มีระบบกลุ่มเข้มแข็ง มีการจัดสรร รายได้และสวัสดิการให้กับสมาชิกอย่างเป็นธรรม มีมาตรฐานการผลิตอาหารปลอดภัย รายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : วิสาหกิจชุมชนเกษตรปลอดภัยสูงอ าเภอบ้านโพธิ์ 2. ประเภทผลผลิต : เมล่อน ประเภทผลผลิต : ไวน์ผลไม้ 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 92 ราย 4. พื้นที่ปลูกเมล่อน จ านวน 300 ไร่ (ปลูกในโรงเรือนปิดและนอกโรงเรือน) 1. Output (1) ปริมาณผลผลิตเมล่อน จ านวน 15 ตัน/ปี (2) ปริมาณผลผลิตไวน์ผลไม้ จ านวน 120,000 ขวด/ปี 2. Outcome (1) รายได้กลุ่มจากการจ าหน่ายผลผลิต จ านวน 0.9 ล้านบาท/ปี (2) รายได้กลุ่มจากการแปรรูป จ านวน 7.2 ล้านบาท/ปี (3) รายได้สมาชิกรวม จ านวน 0.83 ล้านบาท/ปีต้นทุนรวม จ านวน 0.44 ล้านบาท/ปี (4) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 1.8 ล้านบาท (5) อ านวยสินเชื่อ หัวขบวน/สมาชิก จ านวน 4.5 ล้านบาท 3. Impact (1) ได้รับมาตรฐาน GAP (2) มีสวัสดิการให้สมาชิก เช่น เงินปันผล ประกันชีวิต สนับสนุนทุนการศึกษาให้กับโรงเรียนในพื้นที่

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -17- 7. วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรลาดบัวขาว ต าบลหนองปลาหมอ ต าบลลาดบัวขาว อ าเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดรับซื้อแน่นอน ส่งจ าหน่ายร้านของฝาก ร้านค้าท้องถิ่น ร้านดอยค า Top Supermarket แปรรูปผลผลิตเพิ่มมูลค่า มีการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นต่อยอด มีการใช้ เครื่องจักรและเทคโนโลยีพัฒนาบรรจุภัณฑ์ สินค้าได้รับมาตรฐาน อย. มผช. GMP CODEX สร้างอาชีพเสริม ให้สมาชิก เกิดการจ้างงาน สร้างรายได้ในชุมชน ปัจจัยแห่งความยั่งยืน ใช้หลักตลาดน าการผลิต สินค้าได้รับ มาตรฐาน สร้างอาชีพกระจายรายได้กลุ่มผู้สูงอายุ จัดสรรผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม รายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรลาดบัวขาว 2. ประเภทผลผลิต : ข้าวตังหน้าต่างๆ 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 20 ราย 4. พื้นที่ปลูกข้าว จ านวน 50 ไร่ 1. Output ปริมาณผลผลิต ข้าวตัง จ านวน 396,000 ชิ้น/ปี 2. Outcome (1) รายได้กลุ่ม จ านวน 1.0 ล้านบาท/ปี (2) สมาชิกมีรายได้จากการจาหน่ายข้าวรวม จ านวน 0.12 ล้านบาท/ปี (3) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 0.2 ล้านบาท 3. Impact (1) ได้รับมาตรฐาน อย. มผช. GMP CODEX (2) มีการจ้างงานกลุ่มผู้สูงอายุ 20 ราย สร้างรายได้ ปีละ 0.60 ลบ. (3) จัดสวัสดิการให้สมาชิก เช่น เงินปันผล เฉลี่ยคืนธุรกิจ สาธารณประโยชน์ เป็นต้น (4) อ านวยสินเชื่อหัวขบวน/สมาชิก วงเงิน 0.85 ล้านบาท

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -18- 8. วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรแม่บ้าน บ้านบางหวานพัฒนา ต าบลกมลา อ าเภอกะทู้ จังหวัดภูเก็ต ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดรับซื้อชัดเจน มีการจัดท าข้อตกลงการรับซื้อผลผลิตกับ ร้านค้าท้องถิ่น สกต. แม็คโคร และขายตลาดออนไลน์ ผลผลิตเป็นพืชพื้นถิ่น มี GI ใช้หลัก BCG Model ใช้ ผลผลิตทุกส่วนแปรรูปผลผลิตส้มควาย เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ ได้รับมาตรฐาน อย. ฮาลาล สร้างรายได้ มีการ จัดสรรสวัสดิการให้แก่สมาชิกปัจจัยแห่งความยั่งยืน กลุ่มเข้มแข็ง มีการบริหารจัดการด้วยความโปร่งใส ผลิตภัณฑ์มีมาตรฐานรายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรแม่บ้าน บ้านบางหวานพัฒนา 2. ประเภทผลผลิต : ส้มควาย 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 30 ราย 4. พื้นที่ จ านวน 50 ไร่ (พืชแซมสวนผลไม้) 1. Output ปริมาณผลผลิต 1.53 ตัน/ปี แปรรูปเป็น (1) ชาชงส้มควาย ประมาณ 30,000 ซอง (2) ส้มควายหยี ส้มควายแช่อิ่ม ส้มควายสามรส ประมาณ 1.2 ตัน/ปี 2. Outcome (1) กลุ่มมีรายได้จากการแปรรูป จ านวน 0.54 ล้านบาท/ปี (2) รายได้สมาชิกจากการจ าหน่ายผลผลิตรวม จ านวน 0.36 ล้านบาท/ ปี ต้นทุนรวม จ านวน 0.12 ล้านบาท/ปี (3) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น 0.12 ล้านบาท 3. Impact (1) ผลิตภัณฑ์กลุ่มได้รับมาตรฐาน อย. ฮาลาล (2) สร้างความสามารถในการช าระหนี้ให้กับผู้เข้าร่วมโครงการฯ (3) มีการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิกและชุมชน เช่น เงินปันผล สาธารณประโยชน์ เป็นต้น (4) อ านวยสินเชื่อหัวขบวน วงเงิน 1.4 ล้านบาท

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -19- 9. วิสาหกิจชุมชนโกโก้ ทุ่งสง อ าเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ผลงานความส าเร็จ จุดเด่นและปัจจัยแห่งความส าเร็จ มีตลาดรับซื้อแน่นอน ผลิตตามค าสั่งซื้อของคู่ค้า (OEM) รับซื้อ ผลผลิตจากสมาชิกในราคาสูงกว่าตลาด กิโลกรัมละ 4 บาท ส่งเสริมใช้พันธุ์โกโก้ที่ดีเพื่อเพิ่มผลผลิต ผลิต มาตรฐาน GAP แปรรูปโกโก้เป็นช็อกโกแลต ที่มีคุณภาพ คงคุณค่าทางอาหาร ด้วยกรรมวิธีไม่สกัด Butter cocoa ออก มีเอกลักษณ์ในเรื่องของกลิ่นและรสชาติ ซึ่งเกิดจากการหมักของจุลินทรีย์ประจ าถิ่น ใช้หลัก BCG Model ใช้ผลิตผลทุกส่วนสร้างมูลค่า ผลิตปุ๋ยหมักจากเปลือกโกโก้ปัจจัยแห่งความยั่งยืน มีตลาดน าการผลิต ผลผลิตได้รับมาตรฐาน GAP ใช้หลัก BCG Model รายละเอียด ดังนี้ 1. หัวขบวน : วิสาหกิจชุมชนโกโก้ทุ่งสง 2. ประเภทผลผลิต : โกโก้แมส ช็อคโกแลต 3. จ านวนผู้เข้าร่วมโครงการ จ านวน 20 ราย 4. พื้นที่ จ านวน 150 ไร่ 1. Output ปริมาณผลผลิต โกโก้ จ านวน 60 ตัน/ปี แปรรูปเป็นช็อคโกแลต จ านวน 4.5 ตัน/ปี 2. Outcome (1) กลุ่มมีรายได้แปรรูปรวม จ านวน 2.7 ล้านบาท/ปี (2) รายได้สมาชิกรวม จ านวน 0.6 ล้านบาท/ปี ต้นทุนรวม จ านวน 0.24 ล้านบาท/ปี (3) กลุ่มมีก าไรเบื้องต้น จ านวน 0.85 ล้านบาท 3. Impact (1) เกษตรกรมีรายได้เสริมจากการปลูกโกโก้แซมพืชหลัก (2) เกิดการจ้างงาน จ านวน 20 ราย ค่าจ้างปีละ 0.72 ล้านบาท/ปี (3) สร้างความสามารถในการช าระหนี้ให้กับผู้เข้าร่วมโครงการฯ (4) มีการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิกและชุมชน เช่น เงินปันผล สาธารณประโยชน์ เป็นต้น (5) ความต้องการสินเชื่อหัวขบวน/สมาชิก วงเงิน 0.5 ล้านบาท

โครงการยกระดับเกษตรมูลค่าสูง กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน -20- สรุปปัญหา - อุปสรรค และข้อเสนอแนะ ของโครงการฯ 1. ปัญหา และอุปสรรคชุมชนที่ได้รับการพัฒนา 1.1 นโยบายหรือโครงการในการสนับสนุนการพัฒนาการเกษตรระดับหมู่บ้านให้เป็นเกษตรมูลค่าสูง ไม่ต่อเนื่องและมีระยะเวลาในการด าเนินงานน้อย 1.2 การสนับสนุนความรู้จากส่วนงานต่างๆ มีความซ้ าซ้อนและไม่ตรงตาม ความต้องการของกลุ่ม ท าให้ไม่ได้รับความสนใจจากเกษตรกร 1.3 ปัญหาเรื่องตลาดและการก าหนดราคาผลผลิต แม้ว่าจะปรับเปลี่ยนเป็นสินค้าเกษตรมูลค่าสูงแล้ว แต่ยังคงขายตลาดเดิม และไม่สามารถก าหนดราคาเองได้ 1.4 ปัญหาเรื่องการขาดแคลนแหล่งน้ าเป็นข้อจ ากัดต่อการพัฒนาเกษตรมูลค่าสูง 1.5 กลุ่มไม่สามารถจัดท าแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงได้เอง เนื่องจากขาดความรู้ความเข้าใจ และ ประสบการณ์ในการจัดท าแผนธุรกิจ 2. ข้อเสนอแนะของชุมชนที่ได้รับการพัฒนา 2.1 ก าหนดนโยบายหรือโครงการในการสนับสนุนการพัฒนาการเกษตรระดับหมู่บ้านให้เป็นเกษตร มูลค่าสูงควรด าเนินการอย่างต่อเนื่อง มากกว่า 1 ปีเพื่อความยั่งยืนของโครงการ 2.2 ส่วนงานต่างๆ ที่ต้องการสนับสนุนความรู้ให้แก่ชุมชน ควรมีการสอบถามความต้องการของชุมชน เพื่อตอบสนองความต้องการให้แก่ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2.3 ส่วนงานที่เกี่ยวข้องควรให้การสนับสนุนด้านตลาดและช่วยเพิ่มช่องทางในการจ าหน่ายผ่านส่วนงาน รวมทั้งช่วยเหลือในเรื่องการประชาสัมพันธ์สินค้าเกษตรมูลค่าสูงของชุมชน 2.4 ควรมีการสนับสนุนเรื่องการบริหารจัดการน้ าจากส่วนงานที่เกี่ยวข้อง อาทิการเจาะบ่อบาดาล การส่งเสริมด้านเทคโนโลยีนวัตกรรมเพื่อลดการใช้น้ า 2.5 ส่วนงานควรเป็นที่ปรึกษา รวมทั้งให้ความรู้ในการจัดท าแผนธุรกิจเกษตรมูลค่าสูงของชุมชน เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้แก่สมาชิกและเห็นความส าคัญของแผนธุรกิจ 3. ปัญหา และอุปสรรคของพนักงาน ธ.ก.ส. 3.1 ช่วงเวลาในการด าเนินโครงการของธนาคารไม่สอดคล้องกับช่วงเวลาของส่วนราชการ ขาดความชัดเจน ในการร่วมมือกับภาคีเครือข่าย รวมถึงการก าหนดแนวทางและกลุ่มเป้าหมายในการดาเนินโครงการ 3.2 กลุ่มเป้าหมายของโครงการยังไม่ขอรับการสนับสนุนสินเชื่อจากธนาคาร เนื่องจาก กลุ่มเป้าหมาย ส่วนใหญ่มีทุนด าเนินการของตนเอง และต้องการเงินสนับสนุนจากภาครัฐมากกว่าการสนับสนุน ในรูปแบบเงินกู้ จึงยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นลูกค้าผู้กู้ของ ธ.ก.ส. 4. ข้อเสนอแนะของพนักงาน ธ.ก.ส. 4.1 ควรมีการหารือร่วมกันระหว่างธนาคารและภาคีเครือข่ายเพื่อก าหนดช่วงเวลาด าเนินโครงการ ให้สอดคล้องกัน และสามารถขับเคลื่อนโครงการร่วมกันได้ รวมถึงการมีส่วนร่วมของสาขา ในการคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายของโครงการร่วมกับภาคีเครือข่ายในพื้นที่ 4.2 ไม่ควรก าหนดเป้าหมายในการจ่ายสินเชื่อจากส่วนกลาง และควรให้สาขามีส่วนร่วมในการก าหนด กลุ่มเป้าหมายของโครงการ เพื่อโอกาสในการจ่ายสินเชื่อที่มีคุณภาพ กลุ่มงานพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ฝ่ายพัฒนาลูกค้าและชุมชน