นางสาวสุภาพร ยศยิ่งยืนยง

มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั วทิ ยาเขตล้านนา
ภาคเรียนท่ี 2/2564 ช้ันปี ท่ี 2 คณะสังคมศาสตร์ สาขาวชิ าการปกครอง

วชิ า เทคโนโลยสี ารสนเทศเพ่ือการศึกษาค้นคว้าการวางแผนชีวติ
ช่ือ นางสาวสภุ าพร ยศย่งิ ยนื ยง รหสั 074

เรื่อง การสบื ค้นขอ้ มลู เพอ่ื การทารายงาน

การสบื คน้ ขอ้ มลู เพอ่ื การคน้ ควา้ และเขยี นรายงาน (Searching information
for research report)เป็นรายวชิ าทส่ี อนในเร่อื งของกระบวนการพฒั นาทกั ษะ
การสบื คน้ ขอ้ มลู สารสนเทศ ไดแ้ ก่ การวเิ คราะหค์ วามตอ้ งการสารสนเทศ กลยทุ ธก์ าร
คน้ และทกั ษะการคน้ สารสนเทศ การประเมนิ คุณค่าของสารสนเทศ การเรยี บเรยี งและ
การนาเสนอสารสนเทศในรปู แบบตา่ งๆ

วตั ถุประสงค์ของการเรียนรู้

– ผเู้ รยี นสามารถอธิบายและกาหนดความตอ้ งการสารสนเทศ และกาหนดกลยทุ ธก์ าร
คน้ และเทคนิคการคน้ สารสนเทศได้

– ผเู้ รยี นสามารถใชเ้ ครอ่ื งมอื คน้ สารสนเทศประเภทต่าง ๆ ได้

– ผเู้ รยี นสามารถประเมนิ สารสนเทศทค่ี น้ ควา้ เพ่อื นามาใชใ้ นการคน้ ควา้ วิจยั ไดอ้ ย่าง
เหมาะสม

– ผเู้ รยี นสามารถเขียนรายงานไดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง

– ผเู้ รยี นสามารถอา้ งองิ เอกสารไดอ้ ย่างถกู ตอ้ งตามหลกั วิชาการ

การเขยี นรายงานทางวิชาการ

การเขียนรายงานทางการศกึ ษา เป็นเครอ่ื งมอื ในการเผยแพรผ่ ลงาน และเคร่อื งมือ
ส่ือสารระหว่างผพู้ ฒั นาการศกึ ษาดว้ ยกนั เป็นเอกสารหลกั ฐานในการวางแผนพฒั นา
งาน และเป็นเครอ่ื งมือ ในการประเมินคณุ ภาพงาน การเขียนรายงานเป็นการสอื่ สาร
ใหผ้ อู้ ่ืนรบั ทราบ จงึ ตอ้ งเขยี นใหถ้ กู ตอ้ ง ตามรูปแบบสากล ท่ีคนท่วั ไปเขา้ ใจ ยอมรบั คือ
อิงหลกั วิชาการ ถา้ ผเู้ ขยี นไดศ้ กึ ษาหลกั การ แนวคดิ ท่เี ป็นพนื้ ฐานในการเขียนรายงาน
มกี ารฝึกทกั ษะการเขยี นกจ็ ะเขียนได้ เขยี นเป็น

1. ความหมายของการเขยี นรายงานทางวชิ าการ

ในการเขยี นรายงานนนั้ มีความหมายของคาบางคา ใกลเ้ คยี งกนั ท่ีควรทราบ เพ่อื
เปรยี บเทียบความแตกต่าง และนาไปใชใ้ นการวางแผนการเขยี น ใหส้ อดคลอ้ งกบั
ลกั ษณะของงาน ดงั นี้

รายงาน (Report) หมายถึง ผลงานของการศกึ ษาคน้ ควา้ หรอื การปฏิบตั ิงานเร่อื งใด
เรอ่ื งหนงึ่ อยา่ งละเอยี ด แลว้ นามาเรยี บเรยี งขนึ้ ใหม่ อย่างมรี ะเบยี บ แบบแผน ท่ี
กาหนดไว้ เพ่อื ใหผ้ สู้ ่งั งาน หรอื ผรู้ บั รายงาน และผสู้ นใจท่วั ไป พจิ ารณา

บทนิพนธ์ หมายถึง ผลงานการเรยี บเรยี ง อนั เน่ืองมาจากการศกึ ษาคน้ ควา้ ของผศู้ กึ ษา
จาแนกเป็น รายงาน ภาคนิพนธ์ และปรญิ ญานพิ นธ์

ภาคนพิ นธ์ (Term Paper) หมายถึง ผลงานท่ีรวบรวมและเรยี บเรยี งจากการศกึ ษา
คน้ ควา้ เร่อื งใดเรอ่ื งหนงึ่ ท่ีผสู้ อนมอบหมายใหท้ า ใชเ้ ป็นสว่ นประกอบของการศกึ ษาวิชา
ใดวิชาหนง่ึ มลี กั ษณะเป็นการศกึ ษาเอกสาร ไม่ใชว่ ิจยั สนาม (Field Research) ซงึ่
มกั มีการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ในสถานการณจ์ รงิ

วทิ ยานิพนธ์ (Thesis Dissertations) เป็นรายงาน ท่ีเรยี บเรยี งจากการศกึ ษา
คน้ ควา้ วจิ ยั ขอ้ เท็จจรงิ อยา่ งละเอยี ดลกึ ซงึ้ รอบคอบ ตามลาดบั ขนั้ ของการวจิ ยั เป็น
รายงานทจ่ี ดั ทาเพ่อื การศกึ ษา ระดบั ปรญิ ญาโทหรอื ปรญิ ญาเอก มปี รมิ าณและ
คณุ ภาพสงู กวา่ ภาคนพิ นธ์

รายงานโดยท่วั ไป มลี กั ษณะคลา้ ยคลงึ กนั คือ การแสดงความคิด ความรู้ และความรูส้ กึ
มรี ายละเอยี ดการเขยี นแตกตา่ งกนั บา้ ง อาจแบง่ รายงานเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ 2
ประเภท คอื รายงานท่วั ไป กบั รายงานทางวชิ าการ

รายงานท่วั ไป ไดแ้ ก่รายงานขอ้ เท็จจรงิ หรอื ขอ้ คดิ เหน็ ของบคุ คลหรอื หนว่ ยงานหรอื
สถานการณ์ เหตกุ ารณ์ ซง่ึ ไดด้ าเนินไปแลว้ หรอื กาลงั ดาเนนิ อยู่ หรอื จะดาเนนิ ต่อไป
ไดแ้ ก่ รายงานแสดงผลงาน หรอื รายงานเสนอผลงาน ซง่ึ ผรู้ บั ผดิ ชอบรายงานผลการ
ปฏบิ ตั งิ าน ตอ่ ผบู้ งั คบั บญั ชาหรอื ผเู้ ก่ียวขอ้ ง ว่ามผี ลงานเป็นอย่างไร หรอื มแี นวโนม้ ไป
ทางใด รายงานเหตกุ ารณ์ บอกใหท้ ราบเร่อื งราวต่าง ๆ เป็นระยะ ถา้ มีเหตกุ ารณใ์ ด
เกิดขนึ้ จะไดแ้ กไ้ ขไดท้ นั ท่วงที

รายงานทางวชิ าการ ไดแ้ ก่ รายงานท่ีไดจ้ ากการศกึ ษา คน้ ควา้ ของนกั วิชาการหรอื
สถาบนั ทางวชิ าการ มกั ไดจ้ ากการศกึ ษา คน้ ควา้ วิจยั โดยมรี ะเบยี บวิธีการศกึ ษา
คน้ ควา้ ท่เี ป็นระบบ และมีลกั ษณะเป็นวทิ ยาศาสตร์ เป็นขอ้ เท็จจรงิ ปราศจากการตอ่
เตมิ เสรมิ แต่งใชส้ านวนภาษาท่ีเรยี บง่าย ตรงไปตรงมา ไม่ใชพ้ รรณนาโวหารไพเราะ
เนน้ ความรู้ ความถกู ตอ้ ง มรี ะบบการอา้ งอิง ท่มี าของขอ้ มลู เพ่อื ใหเ้ ป็นสว่ นหนึง่ ของ
การศกึ ษาคน้ ควา้ อา้ งอิงไดใ้ ชช้ ื่อตา่ ง ๆ เช่น รายงานการคน้ ควา้ ทดลอง รายงานการ
วจิ ยั รวมถงึ รายงานภาคนพิ นธ์ และวทิ ยานพิ นธ์ ก็เป็นรายงานทางวิชาการแบบหน่งึ

2. แนวคดิ พนื้ ฐานในการเขยี นรายงาน

การเขยี นรายงาน โดยเฉพาะรายงานทางวิชาการท่ีมีประโยชน์ จาเป็นจะตอ้ งองิ หลกั
วชิ าการ เป็นการนาเสนอความคดิ ความรู้ ท่ถี กู ตอ้ ง เกิดประโยชนใ์ นการอา่ น
ตอบสนองความตอ้ งการของผอู้ า่ นได้ เพราะความม่งุ หมายท่ีแทจ้ รงิ ของการเขยี น กค็ ือ
เขยี นเพ่อื ใหผ้ อู้ ่นื อ่านการท่ีจะเขยี นใหผ้ อู้ า่ นไดร้ บั ประโยชนจ์ ากการอา่ นตามจดุ มงุ่ หมาย
ผเู้ ขยี นควรจะไดเ้ ขยี นอยา่ งประณีตในการใชร้ ูปแบบถอ้ ยคาภาษา จดั ลาดบั การนาเสนอ
เนือ้ หา เป็นขนั้ ตอน ตอ่ เน่ืองสมั พนั ธก์ นั นกั เขยี นมืออาชีพ จะพิจารณาตอบคาถาม 3 ขอ้
ต่อไปนี้ กอ่ นลงมือเขยี นผลงาน

1. คณุ ลกั ษณะของผอู้ า่ นเป็นอย่างไร

2. ผเู้ ขยี นมจี ดุ ประสงคใ์ นการเขยี นอยา่ งไร

3. ควรจะเรยี บเรยี งนาเสนอเนอื้ หาอย่างไร

หลกั การ แนวคิดพนื้ ฐานสาคญั ของนกั เขยี นมอื อาชีพ ไดแ้ ก่

1. คานงึ ถงึ ผอู้ า่ น ถา้ ไดท้ ราบลว่ งหนา้ ว่าผอู้ า่ นรายงานคือใคร พนื้ ฐานความรูค้ วามคดิ
เป็นอย่างไร จะทาใหท้ ราบความรู้ ความสามารถ และความคาดหวงั ท่ีผอู้ ่านตอ้ งการ
จากรายงานได้ ทาใหก้ ารเขยี นรายงานทาไดต้ รงความตอ้ งการของผอู้ ่าน รายงานจะมี
ประโยชนม์ ากกวา่ เขียนครอบคลมุ ผอู้ ่านหลายระดบั ซงึ่ ตอบสนองไดย้ ากกวา่ เขยี นโดย
คานงึ ถึงผอู้ ่าน ยดึ ความตอ้ งการของผอู้ ่านเป็นสาคญั ผูอ้ า่ นตอ้ งการทราบอะไรเขียนให้
ตรง ไม่ควรเขยี น หรอื รายงานทกุ อยา่ งท่ผี เู้ ขยี นทราบ แต่รายงานเฉพาะท่ีผรู้ บั รายงาน
ตอ้ งการหรอื ควรทราบเทา่ นนั้ ประหยดั เวลาของผอู้ า่ น เพ่อื ใหผ้ อู้ ่านทราบถึงส่ิงท่ี
ตอ้ งการโดยเรว็ เขียนเนือ้ หาสน้ั ๆ ใหไ้ ดค้ วามชดั เจนเขยี น สาระสาคญั บทสรุปและ

ขอ้ เสนอแนะ ใหม้ จี ดุ สงั เกต เห็นไดง้ า่ ย เช่น ตวั ใหญ่ ตวั หนา แยกห่างจากขอ้ ความอน่ื
หรอื มีเคร่อื งหมายพเิ ศษกากบั เขียนใหส้ อดคลอ้ งกบั พฤตกิ รรมการอ่านของผอู้ า่ น (พอก
ซนั . 2537 : 26) มกี ารวิจยั พบว่า แนวคดิ ขอ้ ความ ท่ีกลา่ วถึงกอ่ น จะทาใหผ้ อู้ ่านจาได้
มากกวา่ แนวคดิ ขอ้ ความท่กี ลา่ วภายหลงั เอกสารย่งิ ยาว ความนา่ อ่านกย็ ่งิ ลดลง
ผอู้ ่านสนใจท่ีจะอา่ น ปัญหาและขอ้ สรุป ตลอดจนคาแนะนาต่าง ๆ มากกว่าจะอา่ น คา
บรรยาย เร่อื ง วธิ ีการ เนือ้ หาท่วั ไปหรอื ขอ้ มลู รายละเอยี ดปลกี ยอ่ ยตา่ ง ๆ และผอู้ ่าน
รายงานมกั จะคิดว่าตนเองถกู เสมอ

2. กาหนดจดุ ประสงคใ์ นการเขียน ถา้ ผเู้ ขยี นมีจดุ ประสงคข์ องการเขยี นชดั เจนผเู้ ขยี น
จะไดแ้ นวทางในการเขยี น และผอู้ ่านจะไดร้ บั รูแ้ นวทางชดั เจนตามไปดว้ ย ไม่ควรเขียน
เพราะจาเป็นตอ้ งเขยี น ก่อนเขยี น ควรจะตอบคาถามใหไ้ ดว้ ่า ตอ้ งการใหร้ ายงานนี้ มี
ผลตอ่ ผอู้ ่านและต่อผเู้ ขยี นเองอยา่ งไรบา้ ง จดุ ประสงคข์ องการเขียนท่วั ไป 4 ขอ้ มีดงั นี้

1. เพ่อื บอกเลา่ ขอ้ เทจ็ จรงิ ใหค้ วามรู้ ใหข้ อ้ มลู

2. เพ่อื แนะนา ชกั จงู ใหเ้ ชื่อถอื ปฏิบตั ติ าม

3. เพ่อื แสดงตวั ของผเู้ ขยี น เพราะการเขียนจะบง่ บอกคณุ ลกั ษณะของผเู้ ขยี น

4. เพ่ือสนบั สนนุ หลกั การ ใหค้ วามบนั เทงิ อารมณข์ นั

การเขียนท่ีมจี ดุ ประสงคแ์ ตกต่างกนั ตอ้ งเลือกเนอื้ หา วธิ ีเขียน รูปแบบการเขยี น และ
เลอื กใชภ้ าษาท่ีตา่ งกนั จงึ จะเกิดผลตามความม่งุ หมาย

จดุ ประสงคข์ องการเขยี นรายงาน ควรจะมีหลายขอ้ เรยี งตามลาดบั ความสาคญั คือ
ควรมงุ่ แสดงขอ้ เทจ็ จรงิ ใหข้ อ้ มลู แนวปฏิบตั ิ ความคิด ความรู้

3. กาหนดรูปแบบการเรยี บเรยี งนาเสนอเนอื้ หา การเสนอเนอื้ หา หรอื แนวในการเขียน
หมายถึง วิธีเรยี บเรยี งขอ้ ความใหส้ อดคลอ้ งกบั เนือ้ หา จดุ ม่งุ หมายในการเขยี น จน
ผอู้ ่านสามารถรบั และเขา้ ใจไดด้ ถี ึงสาระ ท่ผี เู้ ขยี นตอ้ งการจะสอ่ื สาร แนวการเขียนมี
หลายแบบตามประเภทของงานเขยี น ผเู้ ขยี นจะตอ้ งกาหนดแนวการเขียนไวล้ ว่ งหนา้
เพ่อื จะไดย้ ดึ ถอื เป็นแนวในการเขยี นใหส้ ม่าเสมอตลอดทงั้ เลม่ รายงาน เป็นความเรยี งให้
ความคิด ความรู้ ตอ้ งการใหผ้ อู้ ่านเขา้ ใจเร่อื งราวอย่างรวดเรว็ แจ่มแจง้ จงึ นยิ มเขยี น
เป็นความเรยี ง ซง่ึ เป็นแนวการเขยี นในลกั ษณะเรยี บเรยี งขอ้ ความเป็นเรอ่ื งเป็นราว โดย
ใชภ้ าษาตรงไปตรงมา สนั้ กระชบั ลกั ษณะของรายงานท่ดี ีตาม ความคาดหวงั ของ
ผอู้ า่ น มีแนวทางการนาเสนอ 3 ประการ คอื

1. นาเสนอความคดิ รเิ ร่มิ สรา้ งสรรค์ เป็นของตนเอง ความแปลกใหม่ เชน่ นาเสนอ
แนวคดิ เกา่ ดว้ ยวธิ ีการใหม่ ใชว้ ิธีใหม่ ๆ ในการปฏิบตั ิ การอธิบายความ ไม่ใชเ่ พยี งแต่นา
ขอ้ เท็จจรงิ มาเรยี งตอ่ ๆ กนั เท่านนั้

2. ใชท้ านองเขยี นท่สี ม่าเสมอ ลกั ษณะของการนาเสนอ ยอ่ มขนึ้ อย่กู บั เรอ่ื งทเ่ี ขยี น
และคณุ ลกั ษณะของผอู้ ่านและผเู้ ขยี นแตล่ ะคนดว้ ย แต่ควรจะใชท้ านองเขยี น เสมอตน้
เสมอปลายทงั้ เลม่ เชน่ การดาเนนิ เรอ่ื ง การเขียนหวั ขอ้ การเขียนสรุป การกลา่ วถึงตวั
ผเู้ ขยี นและกลา่ วถงึ ผอู้ า่ น

3. จดั ลาดบั เนือ้ หาสาระ ใชโ้ ครงสรา้ งรูปแบบสากล โดยท่วั ไปงานเขียนมอี งคป์ ระกอบ 3
สว่ น คอื บทนา เนือ้ หา และบทสรุป บทนาตอ้ งสรา้ งความสนใจในเนือ้ หา เนือ้ หาให้
ความกระจา่ ง ชดั เจน ถกู ตอ้ ง แสดงผลตามจดุ ม่งุ หมาย บทสรุปมขี อ้ ความอภปิ รายท่ี
ผอู้ ่านประทบั ใจ

4. แสดงใหเ้ หน็ วา่ ผเู้ ขยี นไดศ้ กึ ษาคน้ ควา้ อยา่ งจรงิ จงั กวา้ งขวาง มเี นือ้ หาครบถว้ นตาม
หวั ขอ้ ท่ีกาหนด

5. ใชภ้ าษาถกู ตอ้ งท่ีเป็นทางการ ภาษาราชการ เป็นท่นี ยิ มใชก้ นั โดยท่วั ไป

1. กาหนดหวั ขอ้

สมมตุ ิวา่ คณุ สนใจทาวจิ ยั เร่อื ง อาหารกบั สขุ ภาพ เราจะตอ้ งกาหนดหวั ขอ้ งานวจิ ยั ขนึ้ มา
กอ่ น ซง่ึ ทาไดโ้ ดยการหาขอ้ มลู เบอื้ งตน้ จากการคน้ ควา้ จากเอกสารตา่ งๆ เช่น บทความ
ลองใชฐ้ านขอ้ มลู ISIS OPAC หรอื เร่มิ ตน้ จากการคน้ ฐานขอ้ มลู CMUL OPAC โดยใช้
หวั เร่อื ง หรอื คาสาคญั ว่า อาหารเพอ่ื สขุ ภาพ

หากขอ้ มลู ท่คี น้ พบมมี ากเกนิ ไป อาจทาการการขยายการคน้ หรอื ทาใหห้ วั ขอ้ ใหแ้ คบลง
เพ่อื ใหห้ วั ขอ้ มคี วามเฉพาะเจาะจงมากขนึ้ เชน่ กาหนดหวั ขอ้ เป็น การเลอื กอาหาร
สขุ ภาพในผสู้ งู วยั และทาการคน้ ขอ้ มลู ดว้ ยการใชค้ าคน้ อาหารเพ่อื สขุ ภาพ และ ผสู้ งู วยั
ต่อจากนนั้ ใหต้ งั้ คาถามในหวั ขอ้ ท่ีเราตงั้ ขนึ้ เชน่ ผสู้ งู วยั มคี วามใสใ่ จเร่อื งสขุ ภาพจรงิ
หรอื ไม่ ผสู้ งู วยั สนใจบรโิ ภคอาหารเพ่อื สขุ ภาพประเภทใดมากท่ีสดุ อะไรท่เี ป็นปัจจยั ใน
การเลอื กบรโิ ภคอาหารเพ่ือสขุ ภาพของผสู้ งู วยั การโฆษณามผี ลตอ่ การเลอื กซอื้ อาหาร
เพ่อื สขุ ภาพหรอื ไม่ เป็นตน้ ทงั้ นีเ้ พ่อื การกาหนดหวั ขอ้ วิจยั ท่ีชดั เจนมากขนึ้

2. รวบรวมขอ้ มลู เบอื้ งตน้

เม่อื กาหนดหวั ขอ้ การวจิ ยั ไดแ้ ลว้ ผวู้ จิ ยั จะตอ้ งทาการรวบรวมขอ้ มลู เบอื้ งตน้ ในเรอ่ื ง
ดงั กลา่ วใหค้ รอบคลมุ ประเด็นในหวั ขอ้ ท่ีกาหนด โดยคน้ ควา้ จากเอกสารประเภทตา่ งๆ
เพ่อื สารวจดวู า่ มีหนงั สอื ทรพั ยากรสารนิเทศรายการใดบา้ งท่จี ะใชอ้ า้ งองิ การศกึ ษา

คน้ ควา้ เร่อื งนี้ และการจะหาเอกสารดงั กลา่ วไดจ้ ากท่ีใด ผวู้ จิ ยั จะตอ้ งอา่ นและจดบนั ทกึ
ขอ้ ความไว้ เพ่อื นาไปเรยี บเรยี งเนือ้ หาของรายงาน

การรวบรวมขอ้ มลู เก่ียวกบั ความหมาย

ทรพั ยากรสารนิเทศท่ีใหข้ อ้ มลู ประเภทนี้ จะปรากฏในสงิ่ พมิ พป์ ระเภท
พจนานกุ รม สารานกุ รม เชน่ ความหมายของคาว่า

อาหารสขุ ภาพ ผสู้ งู วยั ตวั อยา่ งหนงั สอื เชน่ Encyclopedia of Human
Nutrition (R 612.303 E56-Main)

การรวบรวมขอ้ มลู เก่ียวกบั สถิติ

สารนิเทศทใ่ี หข้ อ้ มลู ประเภทนี้ ปรากฏในส่งิ พมิ พป์ ระเภท สมดุ สถิติ รายงาน
ประจาปี เชน่ จานวนผสู้ งู วยั ในประเทศไทย

อตั ราการเตบิ โตของสินคา้ เพ่อื สขุ ภาพ ตวั อย่างหนงั สอื เชน่ สมดุ สถิตทิ ่ี
สาคญั ของประเทศไทย (อ 315.93 ส143ส)

สมดุ รายปี หรอื Annual Report อตั ราการจดทะเบยี นบรษิ ัทท่ผี ลติ อาหาร
เพ่อื สขุ ภาพ

การรวบรวมขอ้ มลู เก่ียวกบั หวั ขอ้ ท่กี าหนด

เร่มิ ตน้ จากการใชร้ ะบบสืบคน้ รายการทรพั ยากรสารนเิ ทศของหอ้ งสมดุ ซงึ่
ครอบคลมุ เอกสารทงั้ ประเภทหนงั สือ สอื่ โสตทศั น์

วารสาร หนงั สืออิเลก็ ทรอนกิ ส์ วารสารอเิ ลก็ ทรอนิกส์ ฐานขอ้ มลู ตา่ งๆ ทงั้ ท่ี
ใหบ้ รกิ ารของหอ้ งสมดุ และนอกหอ้ งสมดุ ทอ่ี ย่ใู น

เครอื ข่ายความรว่ มมอื ตลอดจนแหลง่ ขอ้ มลู ท่ใี หเ้ ปลา่ หากคณุ ไม่แนใ่ จวา่ ได้
คน้ ขอ้ มลู จากแหลง่ ขอ้ มลู ครบถว้ นหรอื ไม่

ลองปรกึ ษาบรรณารกั ษ์ เพ่อื ใหค้ าแนะนาแหลง่ สบื คน้ ในการคน้ หา
ทรพั ยากรสารนเิ ทศจากระบบสบื คน้ ทรพั ยากรสารนิเทศ

ตอ้ งอาศยั ความเขา้ ใจและทกั ษะในเร่อื งในการสบื คน้ พอสมควร โดยเฉพาะ
คาท่ีใชแ้ ทนแนวความคดิ หรอื Concept ท่ีจะใชเ้ ป็น

คาสาคญั หรอื หวั เร่อื ง เพ่อื ใชใ้ นการสืบคน้ เชน่ เร่อื ง การขายบรกิ ารทางเพศ
คาสาคญั หรอื หวั เรอ่ื งท่ใี ชค้ น้ อาจใชค้ าว่า

โสเภณี การคา้ ประเวณี ธรุ กิจบรกิ ารทางเพศ อยา่ งไรก็ดี ผสู้ บื คน้ อาจไมต่ อ้ ง
กงั วลเก่ียวกบั เรอ่ื งนีม้ ากนกั เนื่องจากในเบอื้ งตน้

สามารถใชช้ ่องทางคน้ ดว้ ยคาสาคญั และดหู วั เรอ่ื งในรายการท่ีคน้ พบเป็น
แนวทางในการสืบคน้ ไปยงั หวั เรอ่ื งท่ีใชเ้ ป็นแบบแผน

ตอ่ ไป ประเดน็ ท่สี าคญั อยทู่ ่ีการทาความเขา้ ใจในระบบการสบื คน้ ขอ้ มลู

3. รูจ้ กั ระบบการสบื คน้ ของหอ้ งสมดุ

ระบบการสืบคน้ ขอ้ มลู ของหอ้ งสมดุ ในยคุ ทจ่ี ะมาถงึ เทคโนโลยีจะชว่ ยใหก้ ารคน้ ขอ้ มลู
เป็นไปไดง้ ่ายขนึ้ กว่าเดมิ สามารถสบื คน้ ขอ้ มลู หลายแหลง่ ไดจ้ ากการสบื คน้ เพยี งครงั้
เดียว เช่น เทคโนโลยี Web 2.0, Metadata เป็นตน้ อย่างไรกด็ ี หอ้ งสมดุ ทงั้ หมดยงั ไม่
สามารถปรบั ใชเ้ ทคโนโลยใี หมไ่ ดท้ งั้ หมด ดว้ ยปัจจยั ในการพฒั นาเทคโนโลยที จ่ี ากดั
ระบบท่ใี ชใ้ นปัจจบุ นั มกั เป็นระบบการคน้ เฉพาะในแตล่ ะฐานขอ้ มลู ซง่ึ มีการกาหนด

วิธีการคน้ ท่อี าจแตกตา่ งกนั ผสู้ บื คน้ จงึ จาเป็นท่ีทาความเขา้ ใจในระบบการสบื คน้ เป็น
เบอื้ งตน้

ช่องทางเลือกในการสบื คน้

ระบบสืบคน้ ขอ้ มลู รายการทรพั ยากรสารนเิ ทศในระบบหอ้ งสมดุ อตั โนมตั สิ ว่ น
ใหญ่ จะปรากฏช่องทางเลือกเพ่อื การสืบคน้

หรอื เรยี กวา่ การกาหนดเขตขอ้ มลู ท่ตี อ้ งการใหค้ าคน้ ปรากฏ ดงั นี้

ผแู้ ต่ง ใชช้ ่องทางนเี้ ม่อื ทราบช่ือผแู้ ต่ง หากเป็นช่ือคนไทย ใหพ้ มิ พช์ ื่อ
นามสกลุ ของผแู้ ต่ง โดยไม่ตอ้ งระบุ

ยศ บรรดาศกั ดิ์ ตาแหนง่ ทางวชิ าการใดๆ เช่น เกษม วฒั นชยั , คกึ ฤทธิ์
ปราโมช เป็นตน้

หากผแู้ ต่งเป็นชาวต่างประเทศ ใหใ้ ชช้ ื่อสกลุ ตามดว้ ยชือ่ ตวั เชน่ Clinton,

Bill Bernard, G. W.

ชื่อเร่อื ง ใชช้ ่องทางนเี้ ม่อื ทราบชื่อเรอ่ื งท่ีถกู ตอ้ งชดั เจน เชน่ กระบวนการ
ตดั สนิ ใจของผบู้ รโิ ภคในการเลอื กใชบ้ รกิ ารสปาใน

อาเภอเมือง จงั หวดั เชียงใหม่ หากใชช้ ื่อเรอ่ื งไมถ่ กู ตอ้ ง โดยเฉพาะการเร่มิ ตน้
ชื่อเร่อื ง เชน่ พิมพว์ า่ การตดั สินใจของผบู้ รโิ ภค

ในการเลือกใชบ้ รกิ ารสปา จะทาใหท้ ่านไมพ่ บรายการสง่ิ พิมพน์ ีจ้ ากชอ่ งทาง
ชื่อเรอ่ื ง

หวั เรอ่ื ง ใชช้ อ่ งทางนีเ้ ม่อื ตอ้ งการตรวจสอบว่าหอ้ งสมดุ มีขอ้ มลู ในหวั ขอ้ เร่อื งท่เี รา
ตอ้ งการอยหู่ รอื ไม่ เช่น พมิ พค์ าวา่ ธุรกิจสปา

ในช่องทางหวั เร่อื ง โดยท่วั ไปเราจะใชช้ ่องทางหวั เรอ่ื งในการสบื คน้ ขอ้ มลู
มากกว่าช่องทางอน่ื ๆ แต่ขอ้ จากดั ในการใชห้ วั เรอ่ื งก็มอี ยู่

เช่น การกาหนดคาท่ีใชแ้ ทนหวั เรอ่ื งของหอ้ งสมดุ อาจไม่ตรงกบั ท่คี ดิ ไว้
ตวั อยา่ งเชน่ คาว่า สปา ไมใ่ ชเ้ ป็นหวั เรอ่ื ง แตใ่ ชค้ าว่า

ธรุ กิจสปา แทน ซงึ่ การแกไ้ ขปัญหาในการใชห้ วั เรอ่ื งแลว้ ไม่พบรายการใดๆ ใน
เร่อื งนนั้ ๆ ทางแกไ้ ขคอื เปล่ยี นหวั เรอ่ื งไปยงั หวั เร่อื ง

อ่นื ท่มี เี นือ้ หาเดยี วกนั เช่น การนวด การรกั ษาดว้ ยนา้ หรอื ใชช้ ่องทางคา
สาคญั ในการคน้ หาแทน และเราอาจใชห้ วั เรอ่ื งในรายการ

ท่ีคน้ ไดน้ นั้ เป็นแนวทางในการใชเ้ ป็นหวั เร่อื งในการคน้ เอกสารรายการอ่นื
เพ่มิ เติมต่อไป

คาสาคญั ใชช้ ่องทางนีเ้ ม่อื ตอ้ งการทราบว่าคาท่ีใชน้ นั้ ปรากฏอยทู่ ่เี ขตขอ้ มลู
สาคญั ๆ รายการใดบา้ ง สว่ นใหญ่มกั กาหนดคาสาคญั

ใหท้ ่ีเขตขอ้ มลู ช่ือเรอ่ื ง หวั เรอ่ื ง ผแู้ ต่ง บทคดั ยอ่ เอกสารฉบบั เตม็ ใน
ฐานขอ้ มลู อิเลก็ ทรอนกิ สส์ ว่ นใหญ่ ผสู้ บื คน้ สามารถระบุ / เลือก

ขอ้ มลู ท่ตี อ้ งการใหค้ าท่ีใชค้ น้ ไปปรากฏในแตล่ ะเขตขอ้ มลู ได้ ขอ้ จากดั ของ
การใชช้ อ่ งทางคาสาคญั โดยท่วั ๆไปคือ ผลลพั ธข์ องการ

คน้ อาจปรากฏรายการมากกวา่ ปกติ ทาใหต้ อ้ งใชเ้ วลาในการเลอื กได้

การทาความเขา้ ใจในการกาหนดคาคน้

การกาหนดคาคน้ เป็นเร่อื งสาคญั ท่มี ีผลตอ่ การหาเอกสาร จงึ ขอกลา่ วถงึ การ
เทคนิคการกาหนดคาคน้ เพอ่ื เป็นตวั อยา่ ง เชน่ จากคาถาม

ในหวั ขอ้ ท่วี า่ การเลือกซือ้ อาหารเพ่อื สขุ ภาพของผสู้ งู วยั มีปัจจยั มาจากภาวะ
สขุ ภาพหรอื ไม่ คาคน้ ท่ีอาจใชแ้ ทนแนวคดิ หรอื Concept

ของหวั ขอ้ นี้ ไดแ้ กค่ าวา่ สขุ ภาพ (health) อนามยั อาหาร(food) ผสู้ งู อายุ ผู้
สงู วยั (aging) วยั ผใู้ หญ่ วยั ทอง การบริโภค

(consume) โภชนาการ (nutrition)

การเลอื กคาคน้

ใหพ้ จิ ารณาคาศพั ทท์ ่ีใช้ หรอื คาท่ีมคี วามหมายเดยี วกนั ในเรอ่ื งนนั้ ๆ เชน่
ผสู้ งู อาย-ุ คนชรา อาหารเพ่อื สขุ ภาพ-โภชนบาบดั เป็นตน้

การใชค้ าส่งั ในการสืบคน้

กรณีท่ีใชค้ าส่งั ในการสืบคน้ นี้ มกั เป็นการสบื คน้ ชนดิ ขนั้ สงู หรอื การคน้ ท่ี
ซบั ซอ้ น หรอื ท่ีเรยี กว่า advanced search ซง่ึ ระบบสืบคน้

สว่ นใหญ่จะออกแบบใหเ้ พ่อื การคน้ ท่ีลมุ่ ลกึ มากขนึ้ โดยการใชค้ าเช่ือม ทเ่ี รยี ก
วธิ ีคน้ ว่าบลู ลนี (Boolean Logic) ซง่ึ มกั พบในการคน้

ฐานขอ้ มลู อเิ ล็กทรอนกิ สเ์ ป็นสว่ นใหญ่ คาเช่ือมท่ใี ช้ มีดงั นี้

AND - ใชเ้ พ่อื จากดั การคน้ ใหเ้ รอ่ื งท่ีคน้ ไดแ้ คบลง เชน่ ผสู้ งู อายุ AND การ
บรโิ ภค การคน้ ดว้ ยการใชค้ าเชื่อมนี้ หมายถึง ใหค้ าท่ีระบุ

ทงั้ สองคาอยใู่ นเอกสารเร่อื งเดยี วกนั

OR - ใชเ้ พ่อื ใหก้ ารคน้ ขยายขอบเขตมากขนึ้ เช่น ผสู้ งู อายุ OR คนชรา หมายถงึ ใหค้ า
ใดคาหน่งึ อยใู่ นเอกสารเรอ่ื งเดยี วกนั

NOT - ใชเ้ พ่อื ขจดั เรอ่ื งท่ีไมเ่ ก่ียวขอ้ งออกจากผลการคน้ เชน่ Healthy food NOT
Beverage หรอื ผสู้ งู วยั NOT โรค

* - เครอ่ื งหมายละทา้ ยคา (Truncation) - เพ่อื การคน้ คาศพั ทท์ ่ีมรี ากศพั ทเ์ ดยี วกนั
หรอื คาท่ลี งทา้ ยต่างกนั ตวั อยา่ ง เช่น Nutri* ระบบจะทาการดงึ เอกสารท่ีมีคาขนึ้ ตน้
ดว้ ยคาคน้ นนั้ ออกมาทงั้ หมด ไดแ้ ก่ เอกสารท่มี คี าว่า nutrition nutrient

( ) - เคร่อื งหมายวงเลบ็ (Parentheses) ใชส้ าหรบั การจดั ลาดบั กลมุ่ คาท่ีใชใ้ นการคน้
ตวั อยา่ งเชน่ (old age or ..... ) and health หมายถงึ เอกสารทค่ี น้ พบจะตอ้ งมคี า old
age หรอื ... ปรากฏ และเอกสารทงั้ หมดนนั้ ตอ้ งมคี าว่า สขุ ภาพ อยดู่ ว้ ย

" " เคร่อื งหมายอญั ประกาศ ใชส้ าหรบั กาหนดคาคน้ ใหอ้ ย่ดู ว้ ยกนั เช่น "Jung Food"
ระบบจะตอ้ งไปจบั คาทงั้ สองคาในเขตขอ้ มลู เดยี วกนั ท่ีอยู่ดว้ ยกนั ออกมาเทา่ นั้

4. คน้ หาวรรณกรรมจากแหลง่ ขอ้ มลู ตา่ งๆ

ในการคน้ หาขอ้ มลู ผทู้ าวิจยั ควรจะทาการสบื คน้ ขอ้ มลู ในเร่อื งท่ีทาวจิ ยั ใหค้ รอบคลมุ และ
กวา้ งขวางมากท่ีสดุ เพอ่ื หลกี เลยี่ งความซา้ ซอ้ นของการทาวิจยั และการเสยี เวลาทางาน

วิจยั ในประเดน็ ท่มี ผี ทู้ าไวแ้ ลว้ ในการหาขอ้ มลู ทาไดโ้ ดยเรม่ิ จากการคน้ ขอ้ มลู จาก
หอ้ งสมดุ ทงั้ ประเภทสงิ่ พิมพ์ สื่ออเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ เช่น ฐานขอ้ มลู เฉพาะท่ีหอ้ งสมดุ จดั ทา
ขนึ้ และจดั หามาใหบ้ รกิ าร โดยคน้ หาขอ้ มลู จากทกุ ประเภท ไดแ้ ก่ หนงั สอื วารสาร
หนงั สอื พมิ พ์ ฯลฯ รายละเอยี ดใหด้ ทู ่หี วั ขอ้ การคน้ หาวรรณกรรม