1
ก ผลงานนวัตกรรมโครงงานสุขภาพนักเรียน โรงเรียน บ้านห้วยยาง สังกัด สพป.รบ.2 จังหวัด ราชบุรี ชื่อผู้บริหารโรงเรียน นางสาวอัญชลี พุทธะ เบอร์โทรศัพท์092-2659915 ชื่อครูที่ปรึกษาโครงงาน นางสาวญาดา ร้อยลาภ เบอร์โทรศัพท์088-5433650 ชื่อ-สกุล นักเรียน 1. เด็กชายสิรวิชญ์ บัวเบา ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 2. เด็กชายธานิน สุธรรมา ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 3. เด็กหญิงน้ำหนึ่ง ทานิน ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 4. เด็กหญิงปิยาภรณ์ ศรีพนมวรรณ์ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 5. เด็กหญิงวีริญณดา ทิมทอง ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ชื่อโครงงาน/นวัตกรรม ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ โครงงานระดับประถมศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 บทคัดย่อ โครงงานสุขภาพนักเรียน ด้านส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม เรื่อง โครงงานถ่านไฟเก่า กำจัด กลิ่นไม่พึงประสงค์ มีวัตถุประสงค์ เพื่อสร้างนวัตกรรมถ่านไฟเก่ากำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์เพื่อนำวัสดุในท้องถิ่น มาประยุกต์ทำนวัตกรรมกำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ ให้เกิดประโยชน์อย่างคุ้มค่า และเพื่อสำรวจความพึงพอใจใน การใช้นวัตกรรมถ่านไฟเก่าในการกำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์โดยมีขั้นตอนการทำดังนี้นำถ่านและสมุนไพรมาตำให้ ละเอียด นำถ่านและสมุนไพรที่ละเอียดแล้วหนึ่งชนิดมาผสมรวมกัน แล้วนำแป้งมันผสมกับน้ำคนให้กลายเป็นเนื้อ กาว จากนั้นนำไปเทรวมกับถ่านและสมุนไพรที่เตรียมไว้คนส่วนผสมทุกอย่างให้เป็นเนื้อเดียวกัน นำไปใส่แม่พิมพ์ ตากแดดให้แห้งสนิท ใส่บรรจุภัณฑ์ที่เตรียมไว้ และนำไปทดลองใช้ในห้องที่มีกลิ่นอับ จากการทดลองใช้ พบว่า ถ่านดับกลิ่นมะกรูด กลิ่นตะไคร้ และกลิ่นใบเตย สามารถใช้ดับกลิ่นอับได้ โดยการจับเวลาและจดบันทึก พบว่ากลิ่นของมะกรูด มีกลิ่นแรงและอยู่ได้นานที่สุด รองลงมาคือกลิ่นตะไคร้ และ กลิ่นใบเตยได้กลิ่นน้อยที่สุด และกลิ่นจางไวที่สุด ดังนั้นถ่านดับกลิ่นมะกรูดมีกลิ่นหอมที่เหมาะกับการนำไปดูดกลิ่น ในห้องน้ำและจากการทำแบบประเมินความพึงพอใจของกลุ่มนักเรียน ครู และผู้ปกครอง จำนวน 40 คน พบว่า ผู้ทดลองใช้มีความพึงพอใจต่อประสิทธิภาพในการดับกลิ่น ระดับมาก (x̄ = 3.93)
ข กิตติกรรมประกาศ โครงงาน เรื่อง ถ่านไฟเก่า ดับกลิ่นไม่พึงประสงค์ ฉบับนี้ลุล่วงไปได้ด้วยดีจากความอนุเคราะห์จากบุคคล หลาย ๆ ท่าน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยยาง นางสาวอัญชลี พุทธะ ที่ท่านได้มอบโอกาส และคอยสนับสนุนให้กลุ่มโครงงานสุขภาพนักเรียน ด้านส่งเสริมสุขภาพและสิ่งแวดล้อม เรื่อง ถ่านไฟเก่า ดับกลิ่น ไม่พึงประสงค์สามารถดำเนินการจนประสบความสำเร็จไปได้ด้วยดี นอกจากนี้ขอขอบคุณคุณครูญาดา ร้อยลาภ ที่เสียสละเวลาให้ความช่วยเหลือและคำปรึกษา ให้ความรู้เพิ่มเติม แนะนำ ตรวจทาน และแก้ไขข้อบกพร่อง ด้วยความเอาใจใส่ ทุ่มเท อย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งโครงงานสุขภาพนักเรียน ด้านส่งเสริมสุขภาพและสิ่งแวดล้อม เรื่อง ถ่านไฟเก่า ดับกลิ่นไม่พึงประสงค์นี้เสร็จสมบูรณ์ ตลอดจนขอขอบคุณผู้ปกครองและชุมชนบ้านห้วยยาง ที่มีส่วนช่วยเหลือโครงงานในครั้งนี้ หากมีข้อผิดพลาดประการใดทางคณะผู้จัดทำใคร่ขอกราบขออภัย และขอขอบคุณเป็นอย่างสูงไว้ ณ โอกาสนี้ คณะผู้จัดทำขอขอบคุณทุก ๆ ท่าน ที่มีส่วนช่วยให้โครงงาน เรื่อง ถ่านไฟเก่า ดับกลิ่นไม่พึงประสงค์ ประสบความสำเร็จด้วยดี และหวังอย่างยิ่งว่ารายงานฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่ต้องการศึกษาหาความรู้ และสามารถนำไปเป็นแนวทางให้กับผู้ที่สนใจศึกษาต่อไป คณะผู้จัดทำ
ค สารบัญ บทคัดย่อ..................................................................................................................................................................ก กิตติกรรมประกาศ...................................................................................................................................................ข สารบัญ.....................................................................................................................................................................ค บทที่ 1 บทนำ......................................................................................................................................................... ๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา............................................................................................................. ๑ วัตถุประสงค์....................................................................................................................................................... ๑ สมมุติฐาน ........................................................................................................................................................... ๑ ขอบเขตการศึกษา............................................................................................................................................... ๒ แผนปฏิบัติงาน.................................................................................................................................................... ๒ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ.................................................................................................................................. ๒ บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง..................................................................................................................................... ๓ ถ่าน..................................................................................................................................................................... ๓ ตะไคร้................................................................................................................................................................. ๕ มะกรูด................................................................................................................................................................ ๖ ใบเตย.................................................................................................................................................................. ๘ บทที่ 3 วิธีดำเนินการ.......................................................................................................................................... ๑๐ วัสดุและอุปกรณ์.............................................................................................................................................. ๑๐ วิธีการทำนวัตกรรมถ่านไฟเก่ากำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์................................................................................... ๑๐ ตารางปฏิบัติกิจกรรมโครงงานถ่านไฟเก่ากำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์.................................................................. ๑๑ วิธีเก็บข้อมูลและระยะเวลาในการทดลอง........................................................................................................ ๑๑ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล......................................................................................................................... ๑๑ บทที่ 4 ผลการดำเนินงาน ................................................................................................................................... ๑๒ ผลการดำเนินงาน ............................................................................................................................................ ๑๒ บทที่ 5 สรุปและอภิปรายผลการดำเนินงาน........................................................................................................ ๑๗ สรุปและอภิปรายผลการดำเนินงาน................................................................................................................. ๑๗ ผลการวิเคราะห์ความพึงพอใจของผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์.................................... ๑๗ ข้อเสนอแนะ.................................................................................................................................................... ๑๗ บรรณานุกรม........................................................................................................................................................ ๑๘ ภาคผนวก............................................................................................................................................................ ๑๘
๑ บทที่ 1 บทนำ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา สภาพอากาศปัจจุบันของประเทศไทยมีอากาศที่ร้อนขึ้น และจากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน โรงเรียนบ้านห้วยยางในช่วงพักกลางวัน มักจะทำกิจกรรมและเล่นกีฬากลางแจ้ง ทำให้ร่างกายมีการเผาผลาญ พลังงานออกมาในรูปของเหงื่อเป็นจำนวนมาก ซึ่งเหงื่อเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เสื้อผ้าที่ใส่อยู่นั้นเกิดกลิ่นอับและ มีความชื้น ทำให้พบปัญหาห้องเรียนมีกลิ่นไม่พึงประสงค์โดยเฉพาะห้องปฏิบัติการที่มีเครื่องปรับอากาศ เพราะไม่ได้รับอากาศและแสงแดดจากธรรมชาติอีกทั้งยังมีความชื้นจากเครื่องปรับอากาศยิ่งส่งผลให้ห้องเรียน มีกลิ่นไม่พึงประสงค์มากขึ้น จึงทำให้ห้องเรียนมีสภาพที่ไม่เอื้อต่อการเรียนรู้ส่งผลเสียต่อนักเรียนและครูหากสูด ดมติดต่อกันหลายชั่วโมง อาจทำให้ปอดทำงานหนัก ส่งผลเสียต่อร่างกาย ทำให้เกิดโรคภูมิแพ้และโรคหอบหืด จากการสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับการส่งเสริมหรือแก้ปัญหาสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมใน โรงเรียนจากผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา และนักเรียนโรงเรียนบ้านห้วยยาง จำนวน 50 คน พบว่าปัญหา ที่ต้องการให้แก้ไขมากที่สุด คือ ปัญหากลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ คณะผู้จัดทำและครูที่ปรึกษา จึงได้ข้อสรุปว่าควรจัดทำ โครงงานที่แก้ไขเรื่องกลิ่นไม่พึงประสงค์ ถ่าน มีคุณสมบัติในการช่วยดับกลิ่นต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดีเพราะรูพรุน ที่อยู่รอบ ๆ ถ่านมีคุณสมบัติใน การช่วยดูดซับสารไฮโดรคาร์บอน ซึ่งกลิ่นไม่พึงประสงค์ต่าง ๆ มักมีสารไฮโดรคาร์บอน ดังนั้นเมื่อถ่านดูดซับ สารไฮโดรคาร์บอนเข้าไป จึงทำให้กลิ่นถูกดูดไปติดอยู่ตามรูพรุนของถ่าน ส่งผลให้กลิ่นเหม็นจางหายไปได้ และจากการที่นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ได้ทำกิจกรรมบ้านวิทย์ โดยจัดทำโครงงานเรื่องถ่านจ๋ามา จากไหน ทำให้ทราบว่ามีเศษถ่านที่เหลือจากกระบวนการเผาถ่านเป็นจำนวนมาก และไม่ได้นำไปใช้ประโยชน์ อีกทั้งคนในชุมชนยังปลูกพืชสมุนไพร ได้แก่ ตะไคร้ ใบเตย มะกรูด ดังนั้นคณะผู้จัดทำและครูที่ปรึกษาจึงคิดค้น นวัตกรรม ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ เพื่อนำถ่านที่เหลือใช้และสมุนไพรที่มีอยู่ในชุมชน นำมาต่อยอด แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ เพื่อแก้ปัญหากลิ่นไม่พึงประสงค์ในห้องเรียนที่สะสมมาเป็น เวลานาน รบกวนสมาธิในการเรียน และสร้างมูลค่าให้กับเศษถ่านที่เหลือใช้ รวมถึงเกิดประโยชน์ต่อนักเรียนและ ชุมชนที่จะสามารถสร้างอาชีพได้ วัตถุประสงค์ 1. เพื่อสร้างนวัตกรรมถ่านไฟเก่ากำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ 2. เพื่อนำวัสดุในท้องถิ่นมาประยุกต์ทำนวัตกรรมกำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ ให้เกิดประโยชน์อย่างคุ้มค่า 3. เพื่อสำรวจความพึงพอใจในการใช้นวัตกรรมถ่านไฟเก่าในการกำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ สมมุติฐาน นวัตกรรมถ่านไฟเก่าสามารถกำจัดกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ได้
๒ ขอบเขตการศึกษา ระยะเวลา 9 มกราคม – 24 กุมภาพันธ์ 2566 สถานที่ในการศึกษา โรงเรียนบ้านห้วยยาง และชุมชนบ้านห้วยยาง แผนปฏิบัติงาน 9 มกราคม – 24 กุมภาพันธ์ 2566 ขั้นตอนในการทำโครงงาน ระยะเวลาดำเนินการ ผู้รับผิดชอบ ขั้นตอนวางแผน 1. คิดชื่อโครงงาน 2. ลงมติเลือกหัวข้อโครงงาน 3. ปรึกษาครูที่ปรึกษาโครงงาน 9 – 13 ม.ค. 66 สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา ขั้นเตรียม 1. หาวัสดุที่ต้องใช้ 2. เลือกสถานที่ในการทำโครงงาน 3. แบ่งเวลาในการทำโครงงาน 16 – 20 ม.ค. 66 สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา ขั้นดำเนินการ 1. ลงมือทำผลิตภัณฑ์ 2. แก้ไขจุดบกพร่อง 23 ม.ค. 66 – 10 ก.พ. 66 สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา ขั้นประเมินผล 1. ขยายผลการดำเนินงาน 2. ประเมินผลความพึงพอใจของผู้ใช้งาน 13 – 24 ก.พ. 66 สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. นวัตกรรมถ่านไฟเก่าสามารถกำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ได้ 2. ได้นวัตกรรมกำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ได้ที่เกิดจากการร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชน 3. เพื่อเป็นแนวคิดในการสร้างนวัตกรรมกำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ต่อไป 4. นวัตกรรมถ่านไฟเก่าสามารถสร้างอาชีพให้กับชุมชนได้ 5. เผยแพร่ความรู้ วิธีการทำนวัตกรรมกำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ให้กับครู นักเรียน และชุมชน
๓ บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง 1. ถ่าน ถ่าน คือ ไม้ที่นำผ่านกระบวนการให้ความร้อนโดยอาศัยความร้อนจากเปลวไฟ ในสภาวะที่ปราศจาก ก๊าซออกซิเจนที่เป็นตัวทำให้เกิดการเผาไหม้ การลุกติดไฟ ไม้ที่ได้รับความร้อนจนความชื้น สารสำคัญต่าง ๆ เช่น เซลลูโลส เฮมิเซลลูโลส สารเฉพาะตัวต่าง ๆ เกิดการละเหยและสลายตัวออกไปจากเนื้อไม้ ซึ่งจะเหลือแต่ส่วนที่ เป็นคาร์บอน ไม้จึงเปลี่ยนเป็นสีดำ 1.1 ส่วนประกอบของถ่าน โดยปกติในเนื้อไม้ที่มาใช้เผาถ่าน 1 ตัน จะมีน้ำดิน (TAR) ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งเป็นส่วนประกอบอยู่ 2 ส่วน คือ น้ำมันดินที่ละลายน้ำ (SOLUBLETARS) 190 กรัม และน้ำมันดินที่ไม่ละลายน้ำ 50 กรัม ซึ่งหากเป็น ถ่านที่ไม่ได้เผาด้วยอุณหภูมิสูงจะมีน้ำมันดินปนอยู่ เมื่อนำถ่านนั้นไปทำการปิ้งย่างน้ำมันดินก็จะระเหยออกจาก ถ่าน เมื่อโดนความร้อนและจะเกาะติดกับไขมันของเนื้อสัตว์ 1.2 การผลิต การผลิตถ่านในปัจจุบันสามารถ แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ซึ่งมีกระบวนการเผาถ่านที่คล้ายคลึงกันแต่จะมี ข้อแตกต่างในการผลิตอยู่เล็กน้อย ซึ่งทำให้คุณสมบัติในการใช้งานถ่านทั้ง 2 ประเภท และมาตรฐานใน การตรวจสอบมีความแตกต่างกันไป ซึ่งจำแนกประเภทและวิธีการผลิตได้ดังนี้
๔ 1.2.1 ถ่านดำ (BLACK CHARCOAL) หรือ ถ่านอ่อน การเผาถ่านดำ จะมีขั้นตอนในการเผาถ่านทั่วไป โดยจะเผาอยู่ที่อุณหภูมิสูงสุดที่ 950 องศาเซลเซียส ในช่วงหลังจากที่มีการทำถ่านให้บริสุทธิ์จะดับถ่านภายในเตา โดยทำการปิดเตาไว้ อุณหภูมิของถ่านก็จะเย็นตัวลง เมื่ออุณหภูมิลดลงไปอยู่ที่ 50 องศาเซลเซียสแล้วก็สามารถเปิดช่องเตาด้านบน และด้านหน้าเพื่อนำถ่านออกจาก เตาได้ ระยะเวลาในการเผาถ่านดำจะนานกว่าถ่านขาว เพราะต้องมีการรอให้ถ่านเย็นตัวลงภายในเตาก่อนนำ ออกมา ประโยชน์ของถ่านดำ 1. ถ่านดำที่เผาด้วยอุณหภูมิไม่สูงมากใช้เวลาการเผาสั้นจะเหมาะเป็นเชื้อเพลิงในการปิ้งย่าง หรือให้ ความอบอุ่น หากเป็นไม้ใยสั้นจะสามารถให้ไฟที่มีค่าความร้อนไม่สูงแต่ติดไฟได้นาน ส่วนถ่านที่ผลิตจากไม้ใยยาว เช่นไม้ไผ่ จะเหมาะกับกิจกรรมที่ต้องการไฟแรงในระยะเวลาอันสั้น เช่น การตีเหล็ก 2. ถ่านดำที่เผาด้วยการให้ความร้อนอย่างช้า ๆ จนอุณหภูมิสูงในเวลาที่ยาวนานจะทำให้ถ่านดำ มีค่าคาร์บอนเสถียรสูงสามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย ในครัวเรือนสามารถใช้เป็นเชื้อเพลิง 3. ใช้ดูดกลิ่นและความชื้น บำบัดน้ำเสียในครัวเรือน ในทางการเกษตรใช้ปรับปรุงดินใช้ในการทำปุ๋ยหมัก 1.2.2 ถ่านขาว (WHITE CHAR COAL) หรือถ่านแข็ง การเผาถ่านขาวจะไม่มีความแตกต่างจากถ่านดำ แต่วิธีการดับถ่านขาวให้อุณหภูมิลดลงจะใช้การนำถ่าน ออกมาดับภายนอก โดยใช้ขี้เถ้าชื้นเป็นตัวหยุดอุณหภูมิความร้อนของถ่านอย่างกะทันหัน ตัวถ่านจึงมีขี้เถ้าติดอยู่ ทำให้มีสีขาวขึ้น วิธีนี้กระบวนการผลิตถ่านขาวจึงมีความรวดเร็วกว่าถ่านดำ รวมทั้งมีการหดตัวทำให้น้ำหนัก ความแน่นดีกว่าและการปล่อยรังสีจะมีคลื่นความถี่สูงกว่าถ่านดำ การจุดไฟติดจะช้ากว่าถ่านดำ แต่เมื่อติดไฟแล้ว จะให้ร้อนได้ยาวนานกว่า โดยปกติการเปลี่ยนสีของถ่านจะเปลี่ยนตั้งแต่สีแดง เป็นเหลือง เขียว และน้ำเงิน ตามลำดับ ช่วง 950 องศาเซลเซียส เมื่อเปิดเตาถ่านจะมีสีเหลือง ซึ่งอุณหภูมิสูงกว่าสีแดง เมื่อถ่านได้รับออกซิเจน จากอากาศภายนอกอุณหภูมิจะเพิ่มสูงขึ้นถึง 1,100 องศาเซลเซียส เมื่อทำการดึงถ่านออกมาดับความร้อนด้วย ขี้เถ้าอุณหภูมิจะลดลงอย่างรวดเร็ว แต่เตาที่ทำถ่านขาวจำเป็นจะต้องเป็นเตาเล็ก เพราะถ้าใช้เตาขนาดใหญ่เผาจะ ทำให้การลากไม้ออกมาใช้เวลานานกว่า โอกาสที่จะทำให้ไม้ที่อยู่ข้างในกลายเป็นขี้เถ้าจึงมีการผลิตถ่านขาวจะได้ ผลผลิตถ่านเพียง 10% ต้นทุนจึงแพงกว่าถ่านดำและถ่านปิ้งย่างทั่วไป ประโยชน์ของถ่านขาว ถ่านขาวสามารถนำมาสร้างประโยชน์ให้กับการประกอบอาหารทั้งในเรื่องการเป็นเชื้อเพลิงและการสร้าง คุณค่าทางอาหารแก่อาหารที่ทำ ถ่านขาวใช้เพิ่มรสชาติและธาตุอาหาร ในการหุงข้าว ข้าวที่หุงจะสวยไม่มีกลิ่นหืน ถ่านขาวเมื่อใส่ลงไปในกาต้มน้ำจะทำให้น้ำกลายเป็นน้ำแร่ที่มีธาตุอาหารรวมทั้งดูดกลิ่นและสารอินทรีต่าง ๆ ในน้ำ ในการปิ้งย่างจะทำให้รสชาติของเนื้อสัตว์ไว้ได้เนื่องจากคลื่นความร้อนที่มีความถี่สูงจะช่วยให้ผิวเนื้อปิดตัวเร็ว รสชาติภายในไม่สูญเสียไป
๕ 1.3 คุณสมบัติของถ่าน 1. สามารถดูดซับกลิ่นเหม็นอับไม่พึงประสงค์ต่าง ๆ ได้ซึ่งจะเห็นจากการนำถ่านมาไว้ในตู้เย็น ทำให้ตู้เย็น ไม่มีกลิ่นเหม็นคาว ใส่ไว้ในตู้เสื้อผ้า และตู้โชว์ เพื่อไม่ให้มีกลิ่นเหม็นอับ 2. ใส่ในถังข้าวสาร ช่วยดูดกลิ่น ความชื้น และปลดปล่อยประจุลบ ( Negative Ions ) และอินฟาเรดยาว ( Far infrared ray ) ป้องกันมอด และแมลงต่าง ๆ 3. ฟอกและปรับอากาศ ใต้เตียงนอน และใต้อาคารบ้านเรือน ช่วยดูดซับความชื้นในฤดูที่มีความชื้นสูง และคลายความชื้นในฤดูที่มีความแห้งแล้ง ดูดซับและหักเหคลื่นไฟฟ้า 4. ใส่ไว้ในแจกันหรือกระถางดอกไม้ เพิ่มออกซิเจนและแร่ธาตุ แคลเซียม โพตัสเซียมแมก เนเซียม ฯลฯ ให้กับน้ำในแจกันหรือกระถางดอกไม้ 5. ใส่ในตู้กระจกหรืออ่างเลี้ยงปลา ช่วยเพิ่มออกซิเจนในน้ำ เพิ่มแร่ธาตุ แคลเซียม โพตัสเซียม แมกเนเซียม ฯลฯ ทำให้น้ำใสสะอาด ช่วยเร่งการตกตะกอนของฝุ่นละอองในน้ำ 2. ตะไคร้ ชื่อ ตะไคร้ ชื่อสามัญ Lemongrass หรือ Lapine ชื่อวิทยาศาสตร์Cymbopogon citratus, Stapf ชื่อวงศ์ GRAMINEAE (POACEAE) ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ตะไคร้มีลักษณะเป็นกอคล้ายพืชตระกูลหญ้า ใบเป็นรูปหอก (lanceolate) ปลายและโคนใบเรียว ผิวใบ เกลี้ยงนวล สีเขียว ขอบใบสากมือ กาบใบอัดตัวแน่น เป็นก้านตรงเรียวยาวคล้ายลำต้น แต่ลำต้นที่แท้จริงอยู่ใต้ดิน เป็นแบบเหง้า (rhizome) สามารถนำมาใช้เป็นยาได้ทั้งต้น
๖ ประโยชน์ของตะไคร้ 1. ทำให้ระบบย่อยอาหารทำงานดีขึ้น สารเคมีที่อยู่ในตะไคร้จะช่วยขับปัสสาวะ ขับสารพิษ และกรดยูริก ที่มีอยู่ในปัสสาวะออกจากร่างกาย 2. ช่วยลดแก๊สในกระเพาะอาหาร ลดอาการท้องอืด ช่วยย่อยอาหารได้ดี 3. น้ำมันหอมจากตะไคร้มีสารออกฤทธิ์ลดการบีบตัวของลำไส้ จึงช่วยลดการจุกเสียด ช่วยขับลม และสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดท้องเสียได้ 4. ตะไคร้สามารถนำมาใช้รักษาระดับคอเลสเตอรอล ป้องกันการสะสมไขมันในเส้นเลือด และทำให้เลือด สามารถไหลเวียนได้สะดวกขึ้น 5. มีงานวิจัยพบว่า ตะไคร้สามารถป้องกันโรคมะเร็งเต้านม และมะเร็งต่อมลูกหมากได้ 6. น้ำมันหอมระเหยจากตะไคร้ จะมีกลิ่นไอเย็น ๆ ออกมา โดยในน้ำมันหอมระเหยจะมีส่วนประกอบของ วิตามินซีที่จะช่วยลดการอุดตันในทางเดินหายใจได้ 7. ตะไคร้มีสาร citral และ myrcene ที่มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อราได้ จึงสามารถนำตะไคร้ไปสกัดเป็นครีมรักษา อาการผิวหนัง 8. กลิ่นหอมของตะไคร้สามารถช่วยไล่ยุงและกำจัดยุงได้เป็นอย่างดี เป็นส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ จำพวกยากันยุงชนิดต่าง ๆ เช่น ยากันยุงตะไคร้หอม 9. สามารถนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด เช่น เครื่องปรุงอบแห้ง ตะไคร้แห้งสำหรับชงดื่ม นำมาสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหย 10. ตะไคร้ช่วยดับกลิ่นคาวหรือกลิ่นคาวของปลาได้เป็นอย่างดี 3. มะกรูด ชื่อ มะกรูด ชื่อสามัญ Kaffir lime, Leech lime, Mauritius papeda ชื่อวิทยาศาสตร์Citrus hystrix DC. ชื่อวงศ์ RUTACEAE
๗ ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ลำต้น ต้นมะกรูดเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก เนื้อไม้เป็นเนื้อแข็ง เปลือกเรียบมีสีน้ำตาลอ่อน ลำต้นแตกกิ่งก้าน จำนวนมากตั้งแต่ระดับล่างของลำต้นทำให้มีลักษณะเป็นพุ่ม ตามลำต้น และกิ่งมีหนามแหลมยาว ใบ ใบมะกรูด เป็นใบประกอบ ออกเป็นใบเดี่ยว มีก้านใบแผ่ออกเป็นครีบคล้ายแผ่นใบ ใบมีลักษณะหนา เรียบ มีผิวมัน สีเขียว และเขียวเข้มตามอายุของใบ ใบมีคอดกิ่วที่กลางใบทำให้ใบแบ่งออกเป็น 2 ตอน หรือคล้าย ใบไม้ 2 ใบ ต่อกัน ขนาดใบกว้างประมาณ 2.5-5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 5-12 เซนติเมตร ใบมีกลิ่นหอมมาก เพราะมีต่อมน้ำมันอยู่ ประโยชน์ของมะกรูด 1. น้ำมะกรูดและใบมะกรูดใช้ดับกลิ่นคาวในอาหารได้ และยังใช้ประกอบอาหารคาวหวานได้หลายชนิด 2. น้ำมันหอมระเหยของมะกรูดช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย การสูดดมผิวมะกรูดหรือน้ำมันมะกรูดจะช่วยลด ความเครียด คลายความกังวล ช่วยให้จิตใจสงบนิ่ง แต่ไม่ควรใช้ที่ความเข้มข้นมากกว่า 1% เพราะอาจเกิด การระคายเคืองได้ 3. สรรพคุณของมะกรูดช่วยแก้อาการนอนไม่หลับ 4. มะกรูดมีสารต้านอนุมูลอิสระสูง ช่วยต้านทานโรค เสริมสร้างภูมิคุ้มกันร่างกายให้แข็งแรง 5. มะกรูดแก้วิงเวียนศีรษะ หน้ามืด เป็นลม 6. เปลือกผลมะกรูดใช้เป็นยาบำรุงหัวใจ ช่วยขับลม แก้จุกเสียด แน่นท้อง ท้องอืด 7. มะกรูดช่วยขับเสมหะ แก้อาการไอ 8. ใบมะกรูดใช้แก้อาการอาเจียนเป็นเลือด แก้ช้ำใน 9. ใบมะกรูดอุดมไปด้วยเบต้าแคโรทีน ที่มีส่วนช่วยยับยั้งการขยายตัวของเซลล์มะเร็ง 10. สรรพคุณของมะกรูดแก้อาการเลือดออกตามไรฟัน 11. มะกรูดใช้สระผม ทำให้ผมดกดำเงางาม แก้ปัญหาผมหงอก ผมร่วง 12. น้ำมันหอมระเหยในมะกรูดมีกลิ่นฉุน แมลงบางชนิดไม่ชอบ เช่น มอดและมดในข้าวสาร จึงนิยม นำมาใช้ไล่แมลง 13. กากของมะกรูดใช้แทนลูกเหม็นดับกลิ่นได้ โดยหลังจากบีบใช้น้ำมะกรูดแล้ว ให้หาภาชนะใส่วางไว้ใน ห้องน้ำ หรือห้องที่มีกลิ่นอับเหม็น กลิ่นมะกรูดจะช่วยไล่กลิ่นเหล่านั้น แล้วแทนที่ด้วยกลิ่นที่หอมสดชื่นเป็น ธรรมชาติได้
๘ 4. ใบเตย ชื่อ เตย หรือเตยหอม ชื่อสามัญ Pandan leaves, Fragrant pandan, Pandom wangi ชื่อวิทยาศาสตร์Pandanus amaryllifolius Roxb. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Pandanus odorus Ridl.) จัดอยู่ในวงศ์ เตยทะเล (PANDANACEAE) ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ใบเตยเป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวลักษณะแตกกอเป็นพุ่มขนาดเล็ก ลำต้นเป็นข้อ ใบออกเป็นพุ่มบริเวณปลาย ยอด เมื่อโตจะมีรากค้ำจุนช่วยพยุงลำต้นไว้ ใบเป็นใบเดี่ยวออกเป็นกระจุกเรียงสลับเวียนเป็นเกลียวขึ้นไปจนถึง ยอด ลักษณะใบยาวเรียวคล้ายใบหอก ปลายใบแหลม บริเวณกลางใบเป็นร่อง ขอบใบเรียบตรง ผิวใบเป็นมัน ด้านท้องใบจะเห็นเป็นรูปคล้ายกระดูกงูเรือใบ มีกลิ่นหอม ประโยชน์ของใบเตย 1. ใบเตยมีคุณสมบัติที่ให้รสชาติหวานเย็น ซึ่งช่วยดับกระหายคลายร้อน มีสรรพคุณช่วยบำรุงกำลัง และระบบประสาท แก้อาการร่างกายอ่อนเพลีย และช่วยปรับสมดุลภายในร่างกาย 2. ใบเตยช่วยป้องกันและรักษาโรคเบาหวาน ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดลงและควบคุมน้ำตาลให้อยู่ใน ระดับปกติ 3. ใบเตยช่วยบำรุงหัวใจและหลอดเลือดให้แข็งแรง ช่วยควบคุมการเต้นของหัวใจหากมีการเต้นผิดปกติให้ กลับมาอยู่ในระดับปกติ 4. ใบเตยช่วยลดความดันโลหิตสูง 5. ใบเตยช่วยดับพิษร้อนในร่างกาย ใช้เป็นยาแก้กระษัย ช่วยบรรเทาอาการของพิษไข้และใช้เป็นยาขับ ปัสสาวะ 6. ใบเตยใช้รักษาโรคหอบหืด
๙ 7. ใบเตยมีความสามารถในการช่วยรักษาโรคเกี่ยวกับข้อและกระดูก โดยเฉพาะโรครูมาตอยด์ ช่วยบรรเทาอาการปวดและการอักเสบของข้อ 8. ใบเตยมีเส้นใยอาหาร ที่มีคุณสมบัติช่วยให้ระบบการทำงานของลำไส้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ การขับถ่ายสะดวก ป้องกันโรคท้องผูก และช่วยควบคุมน้ำหนักหรือลดน้ำหนัก 9. ใบเตยช่วยรักษาผิวพรรณให้แลดูผ่องใส ไม่เหี่ยวย่นก่อนวัย 10. ใบเตยมีไนอาซีนซึ่งเป็นประโยชน์ต่อร่างกาย จะช่วยในการรักษาโรคเกี่ยวกับความผิดปกติของสมอง และบรรเทาอาการปวดศีรษะเพราะไมเกรนได้ 11. ใบเตยใช้เป็นยาย้อมผมดำได้ 12. ใบเตยมีคลอโรฟิลล์ซึ่งเป็นสารสีเขียวสูง จึงสามารถนำมาใช้เพื่อผสมให้อาหารเป็นสีเขียวได้ ถือเป็นสี ผสมอาหารตามธรรมชาติที่ปลอดภัยต่อร่างกาย แถมยังทำให้อาหารมีกลิ่นหอมและรสชาติหวานอร่อย
๑๐ บทที่ 3 วิธีดำเนินการ 1. วัสดุและอุปกรณ์ 1.1 เศษถ่าน 500 กรัม 1.2 แป้งมัน 250 กรัม 1.3 น้ำเย็น 125 มิลลิลิตร 1.4 น้ำร้อน 125 มิลลิลิตร 1.5 ใบเตยแห้ง 250 กรัม 1.6 ตะไคร้หอม 250 กรัม 1.7 มะกรูดแห้ง 250 กรัม 1.8 กะละมัง 1.9 ตะแกรงร่อน 1.10 ครก 1.11 แม่พิมพ์ 1.12 ถุงตาข่าย 2. วิธีการทำนวัตกรรมถ่านไฟเก่ากำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ 2.1 เตรียมผงถ่านหรือเศษถ่าน 500 กรัม นำมาบดให้ละเอียด และนำมาร่อนเอาเฉพาะผงถ่านที่ละเอียด 2.2 เตรียมตะไคร้ ใบเตย และมะกรูดที่ตากแห้งแล้ว มาตำให้ละเอียด 2.3 นำแป้งมัน น้ำร้อน และน้ำเย็น มากวนให้ส่วนผสมเข้ากัน กลายเป็นเนื้อกาว 2.4 นำผงถ่านที่บดละเอียด และสมุนไพรชนิดใดชนิดหนึ่ง มากวนกับเนื้อกาวที่เตรียมไว้ ให้ส่วนผสม ทั้งหมดเป็นเนื้อเดียวกัน 2.5 นำถ่านที่ผ่านการผสมแล้ว มาขึ้นรูปโดยการใส่ในแม่พิมพ์ตามที่ต้องการ 2.6 นำถ่านที่ขึ้นรูปไปตากแดดให้แห้ง ใช้เวลา 1 – 2 ชั่วโมง 2.7 นำถ่านที่ได้มาบรรจุลงในบรรจุภัณฑ์ที่เตรียมไว้
๑๑ 3. ตารางปฏิบัติกิจกรรมโครงงานถ่านไฟเก่ากำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์(9 มกราคม – 2๔ กุมภาพันธ์ 2566) สัปดาห์ที่ กิจกรรมที่ปฏิบัติ สถานที่ทำกิจกรรม ผู้รับผิดชอบ 1 9 – 13 ม.ค. 66 - จัดทำแบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับ การแก้ปัญหาสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมใน โรงเรียน - เลือกหัวข้อการทำโครงงานและนำเสนอครูที่ ปรึกษา - ศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวกับการจำกัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ - รวบรวมข้อมูล ศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้ออกแบบ นวัตกรรมการจำกัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ - ห้องสมุด - ห้องคอมพิวเตอร์ - ชุมชนบ้านห้วยยาง สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา 2 16 – 20 ม.ค. 66 - แบ่งหน้าที่รับผิดชอบ - ประสานขอความร่วมมือจากชุมชน ในเรื่องถ่าน และสมุนไพร - นัดหมายวันในการผลิตนวัตกรรมถ่านไฟเก่า กำจัด กลิ่นไม่พึงประสงค์ - ห้องเรียน - ชุมชนบ้านห้วยยาง สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา 3 – 5 23 – 31 ม.ค. 66 1 – 10 ก.พ. 66 - ดำเนินการสร้างนวัตกรรม ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่น ไม่พึงประสงค์ - ทดสอบประสิทธิภาพของนวัตกรรม ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ - แก้ไขข้อบกพร่องของนวัตกรรม ถ่านไฟเก่า กำจัด กลิ่นไม่พึงประสงค์ - ลานเอนกประสงค์ ของโรงเรียน - โรงเรียนบ้านห้วยยาง - ชุมชนบ้านห้วยยาง สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา 6 – 7 13 – 24 ก.พ. 66 - เขียนรายงานโครงงานจัดทำรูปเล่ม และสรุปผล การดำเนินงาน - เผยแพร่ความรู้สู่ นักเรียน ครู ผู้ปกครอง และชุมชน - โรงเรียนบ้านห้วยยาง - ชุมชนบ้านห้วยยาง สมาชิกในกลุ่ม ครูที่ปรึกษา 4. วิธีเก็บข้อมูลและระยะเวลาในการทดลอง ทดสอบประสิทธิภาพของถ่านไฟเก่า ดับกลิ่นไม่พึงประสงค์ กลิ่นมะกรูด กลิ่นตะไคร้ กลิ่นใบเตย ที่ห้องน้ำ ตู้เย็น และห้องเรียนที่มีกลิ่นอับ โดยใช้ระยะเวลา 1 สัปดาห์ 5. สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถามความพึงพอใจในการทดลองใช้ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ จำนวน 40 คน โดยการหาค่าร้อยละและหาค่าเฉลี่ยเลขคณิตของผู้ตอบแบบสอบถามความพึงพอใจ
๑๒ บทที่ 4 ผลการดำเนินงาน จากการสังเกตพฤติกรรมและทำแบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับการแก้ปัญหาสุขภาพและอนามัย สิ่งแวดล้อมในโรงเรียน ทำให้ทราบว่าห้องเรียน ห้องน้ำ ห้องปฏิบัติการของโรงเรียนมีปัญหาเรื่องกลิ่น ไม่พึงประสงค์ และเป็นปัญหาที่ทุกคนต้องการให้แก้ไขเร่งด่วน จึงมีความคิดริเริ่มและจัดทำโครงงาน เรื่อง ถ่าน ไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ โดยมีผลการดำเนินงานดังนี้ ผลการดำเนินงาน จากการศึกษาและทดลองการทำผลิตภัณฑ์ ทั้งหมด 3 ครั้ง จึงสามารถได้สูตรการทำถ่านไฟเก่า กำจัด กลิ่นไม่พึงประสงค์ที่เหมาะสม และมีประสิทธิภาพ ตารางที่ 1 ส่วนผสมในการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ครั้งที่ 1 ส่วนผสมในการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ ครั้งที่ 1 ส่วนผสม ปริมาณ เศษถ่าน 500 กรัม แป้งมัน 150 กรัม น้ำเย็น 200 มิลลิลิตร น้ำร้อน 200 มิลลิลิตร ใบเตยแห้ง 150 กรัม ตะไคร้หอม 150 กรัม มะกรูดแห้ง 150 กรัม จากการทดลองทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ครั้งที่ ๑ พบว่าปริมาณน้ำมากเกินไปทำให้เหลว ถ่านและสมุนไพรไม่จับตัวเป็นก้อน จึงไม่สามารถขึ้นรูปได้ และไม่ได้นำไปทดลองใช้
๑๓ ตารางที่ 2 ส่วนผสมในการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ครั้งที่ 2 ส่วนผสมในการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ ครั้งที่ 2 ส่วนผสม ปริมาณ เศษถ่าน 500 กรัม แป้งมัน 150 กรัม น้ำเย็น 125 มิลลิลิตร น้ำร้อน 125 มิลลิลิตร ใบเตยแห้ง 150 กรัม ตะไคร้หอม 150 กรัม มะกรูดแห้ง 150 กรัม จากการทดลองทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ครั้งที่ 2 ได้ลดปริมาณน้ำลดลง เหลือน้ำเย็น 125 มิลลิลิตร น้ำร้อน 125 มิลลิลิตร ดังนั้นจึงทำให้ถ่านและสมุนไพรจับตัวเป็นก้อน แต่เมื่อแห้งก้อนถ่านแตก เนื่องจากใส่ปริมาณแป้งมันน้อยเกินไป และไม่ได้กลิ่นของสมุนไพร เพราะใส่ปริมาณสมุนไพรน้อย ตารางที่ 3 ส่วนผสมในการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ครั้งที่ 3 ส่วนผสมในการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ ครั้งที่ 3 ส่วนผสม ปริมาณ เศษถ่าน 500 กรัม แป้งมัน 250 กรัม น้ำเย็น 125 มิลลิลิตร น้ำร้อน 125 มิลลิลิตร ใบเตยแห้ง 250 กรัม ตะไคร้หอม 250 กรัม มะกรูดแห้ง 250 กรัม จากการทดลองทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ครั้งที่ 3 พบว่า ส่วนผสมครั้งที่ 3 เป็นสูตรที่ เหมาะสมในการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ เพราะสามารถกำจัดกลิ่นได้ และมีกลิ่นของสมุนไพร โดยนำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ทั้งสามกลิ่น ไปทดสอบประสิทธิภาพที่ตู้เย็น ห้องน้ำ และห้องเรียนที่มี กลิ่นอับ เป็นระยะเวลา 1 สัปดาห์ ผลปรากฏว่าตู้เย็นมีขนาดเล็ก กลิ่นอับจึงจางลงตั้งแต่วันที่ 5 ในส่วนของห้องน้ำ
๑๔ กลิ่นอับจางลงตั้งแต่วันที่ 6 และห้องเรียน ซึ่งมีขนาดกว้างจึงต้องใช้ถ่าน จำนวน 3 – 4 ก้อน แขวนไว้ตามจุด ต่าง ๆ ต้องใช้ระยะเวลา 1 สัปดาห์กลิ่นอับจึงจางลง ดังนั้นถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์สามารถกำจัดกลิ่นอับได้ โดยห้องที่แคบจะใช้ระยะเวลา 5 – 6 วัน กลิ่นอับจึงจางลง ห้องที่กว้างต้องใช้ถ่านมากกว่า 1 ก้อนขึ้นไป กลิ่นอับสามารถจางลงได้ใน 1 สัปดาห์ โดยถ่านกลิ่นมะกรูดมีกลิ่นหอมมากที่สุดและกลิ่นจางลงช้าที่สุด รองลงมากลิ่นตะไคร้ และใบเตยมีกลิ่นหอมน้อย ที่สุดและกลิ่นจางลงเร็วที่สุด ในการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวการทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์เมื่อได้ข้อมูลที่แน่นอนแล้ว จึงนำ ข้อมูลมาทำแบบสอบถาม โดยแบบสอบถามจำนวน 40 ชุดนี้ ครู นักเรียน และผู้ปกครอง เป็นผู้ตอบแบบสอบถาม หลังจากนั้นนำข้อมูลจากแบบสอบถามที่ได้มาหาค่าเฉลี่ย และร้อยละ ผลปรากฏดังนี้ ตารางที่ 4 ตารางแสดงเพศของผู้ตอบแบบสอบถาม เพศ จำนวน ร้อยละ ชาย 12 30 หญิง 28 70 รวม 40 100 จากตารางที่ 2 พบว่ากลุ่มตัวอย่างที่ตอบแบบสอบถามด้านเพศ มีเพศหญิงมากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 70 และเพศชาย คิดเป็นร้อยละ 30 จากผู้ตอบแบบสอบถามทั้งหมดจํานวน 40 คน ตารางที่ 5 ตารางแสดงสถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถาม สถานภาพ จำนวน ร้อยละ ครู 8 20 นักเรียน 17 42.5 ผู้ปกครอง 15 37.5 รวม 40 100 จากตารางที่ 3 พบว่ากลุ่มตัวอย่างที่ตอบแบบสอบถามด้านสถานภาพ เป็นนักเรียนมากที่สุดคิดเป็น ร้อยละ 42.5 ผู้ปกครองคิดเป็นร้อยละ 37.5 และครูคิดเป็นร้อยละ 20 จากผู้ตอบแบบสอบถามทั้งหมด จํานวน 40 คน
๑๕ ตารางที่ 6 ตารางแสดงด้านผลิตภัณฑ์ รายการประเมิน ระดับความพึงพอใจ เฉลี่ย ความหมาย มากที่สุด มาก ปานกลาง น้อย น้อยที่สุด 1. ขนาดของผลิตภัณฑ์เหมาะสม 13 17 10 0 0 4.08 มาก 2. ความสวยงามของรูปแบบบรรจุภัณฑ 12 19 9 0 0 4.08 มาก 3. ลักษณะบรรจุภัณฑ์มีความเหมาะสมต่อ การใช้งาน 19 15 6 0 0 4.33 มาก 4. กลิ่นของถ่านดับกลิ่นมีให้เลือก หลากหลาย 25 12 3 0 0 4.55 มากที่สุด รวม 4.26 มาก จากตารางที่ 4 พบว่าระดับความพึงพอใจด้านผลิตภัณฑ์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̄= 4.26) ผู้ตอบ แบบสอบถามมีความพึงพอใจด้านผลิตภัณฑ์ โดยเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปน้อย ดังนี้ กลิ่นของถ่านดับกลิ่นมีให้ เลือกหลากหลาย (x̄= 4.55) ลักษณะบรรจุภัณฑ์มีความเหมาะสมต่อการใช้งาน (x̄= 4.33) ขนาดของผลิตภัณฑ์ เหมาะสม และความสวยงามของรูปแบบบรรจุภัณฑ (x̄= 4.08) ตารางที่ 7 ตารางแสดงกลิ่นของผลิตภัณฑ์ รายการประเมิน ระดับความพึงพอใจ เฉลี่ย ร้อยละ ความหมาย มาก ที่สุด มาก ปาน กลาง น้อย น้อย ที่สุด 2.1 ถ่านดับกลิ่นใบเตย มีกลิ่นหอม 5 10 25 0 0 3.50 70.00 ปานกลาง 2.2 ถ่านดับกลิ่นตะไคร้ มีกลิ่นหอม 12 19 9 0 0 4.08 81.50 มาก 2.3 ถ่านดับกลิ่นมะกรูด มีกลิ่นหอม 19 15 6 0 0 4.33 86.50 มาก รวม 3.97 79.33 มาก จากตารางที่ 5 พบว่าระดับความพึงพอใจด้านกลิ่นของผลิตภัณฑ์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̄= 3.97) ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจด้านกลิ่นของผลิตภัณฑ์ โดยเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปน้อย ดังนี้ ถ่านดับกลิ่นมะกรูด มีกลิ่นหอม (x̄= 4.33) ถ่านดับกลิ่นตะไคร้ มีกลิ่นหอม (x̄= 4.08) ถ่านดับกลิ่นใบเตย มีกลิ่นหอม (x̄= 3.50)
๑๖ ตารางที่ 8 ตารางแสดงคุณภาพของผลิตภัณฑ์ รายการประเมิน ระดับความพึงพอใจ เฉลี่ย ร้อยละ ความหมาย มาก ที่สุด มาก ปาน กลาง น้อย น้อย ที่สุด 2.4 ถ่านดับกลิ่นใบเตย สามารถดับกลิ่นได้ 2 15 23 0 0 3.48 69.50 ปานกลาง 2.5 ถ่านดับกลิ่นตะไคร้สามารถดับกลิ่นได้ 10 14 16 0 0 3.85 77.00 มาก 2.6 ถ่านดับกลิ่นมะกรูด สามารถดับกลิ่นได้ 12 13 15 0 0 3.93 78.50 มาก 2.7 ประสิทธิภาพในการดับกลิ่น 12 13 15 0 0 3.93 78.50 มาก รวม 3.79 75.88 มาก จากตารางที่ 6 พบว่าระดับความพึงพอใจด้านคุณภาพของผลิตภัณฑ์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̄= 3.79) ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจด้านคุณภาพของผลิตภัณฑ์โดยเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปน้อย ดังนี้ ถ่านดับกลิ่นมะกรูด สามารถดับกลิ่นได้ (x̄= 3.93) ถ่านดับกลิ่นตะไคร้ สามารถดับกลิ่นได้ (x̄= 3.85) ถ่าน ดับกลิ่นใบเตย สามารถดับกลิ่นได้ (x̄= 3.48)
๑๗ บทที่ 5 สรุปและอภิปรายผลการดำเนินงาน โครงงาน เรื่อง ถ่านไฟเก่า ดับกลิ่นไม่พึงประสงค์ สามารถสรุปและอภิปรายผลได้ดังนี้ 5.1 สรุปและอภิปรายผลการดำเนินงาน ปัญหากลิ่นอับเป็นปัญหาที่รบกวนคุณครูนักเรียนอย่างมาก จึงเป็นเรื่องที่ควรได้รับการแก้ไขมากที่สุด และจากการสอบถามนักเรียนและผู้ปกครองทำให้ทราบว่าที่บ้านของนักเรียนก็มีปัญหาเรื่องกลิ่นอับเช่นเดียวกัน คณะผู้จัดทำจึงได้ทำการศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งที่จะสามารถช่วยดับกลิ่นอับได้จึงพบว่า ถ่าน มีคุณสมบัติ ดูดซับกลิ่นอับได้ และเป็นที่นิยมของแม่บ้านที่นำมาดับกลิ่นตู้เย็น แต่ไม่มีกลิ่นหอม จึงศึกษาสมุนไพรที่มีกลิ่นหอม ซึ่งในชุมชนได้ปลูกสมุนไพรเป็นจำนวนมาก จึงนำมะกรูด ตะไคร้ ใบเตย มาเป็นส่วนผสมในถ่านเนื่องจากมะกรูด และตะไคร้มีกลิ่นหอม นิยมนำมาดับกลิ่นคาวของอาหาร ดับกลิ่นอับ ใบเตยมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ นิยมนำมาใส่ใน อาหารให้มีกลิ่นหอม คณะผู้จัดทำจึงได้ศึกษาข้อมูลและลงมือปฏิบัติปรับปรุงพัฒนาสูตรการทำผลิตภัณฑ์ถ่าน ไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ โดยต้องพัฒนาปรับปรุงสูตรทั้งหมดสามครั้ง จึงทำให้สามารถได้ผลิตภัณฑ์ที่มี ประสิทธิภาพ นำมาใช้งานดับกลิ่นห้องต่าง ๆ ของโรงเรียน และชุมชนได้ 5.2 ผลการวิเคราะห์ความพึงพอใจของผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ จากการสอบถามความพึงพอใจของครู นักเรียน ผู้ปกครอง ที่ใช้ผลิตภัณฑ์ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึง ประสงค์พบว่าด้านผลิตภัณฑ์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.26) ด้านกลิ่นของผลิตภัณฑ์โดยภาพรวมอยู่ใน ระดับมาก (x̄= 3.97) โดยชื่นชอบกลิ่นของมะกรูดมากที่สุด รองลงมากลิ่นตะไคร้ และกลิ่นใบเตยผู้ตอบ แบบสอบถามชื่นชอบน้อยที่สุด ด้านคุณภาพของผลิตภัณฑ์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̄= 3.79) โดยถ่านดับ กลิ่นมะกรูดสามารถดับกลิ่นได้มากที่สุด รองลงมาถ่านดับกลิ่นตะไคร้ และถ่านดับกลิ่นใบเตย สามารถดับกลิ่นได้ น้อยที่สุด ดังนั้นจึงสรุปได้ว่าถ่านดับกลิ่นมะกรูด กลิ่นตะไคร้ และกลิ่นใบเตย สามารถใช้ดับกลิ่นอับได้โดยการจับ เวลาและจดบันทึก พบว่ากลิ่นของมะกรูด มีกลิ่นแรงและอยู่ได้นานที่สุด รองลงมาคือกลิ่นตะไคร้ และกลิ่นใบเตย ได้กลิ่นน้อยที่สุด และกลิ่นจางไวที่สุด ดังนั้นถ่านดับกลิ่นมะกรูดมีกลิ่นหอมที่เหมาะกับการจะไปดูดกลิ่นในห้องน้ำ หรือห้องที่มีกลิ่นอับมาก ตะไคร้เหมาะกับห้องที่มีกลิ่นอับปานกลาง และใบเตยกลิ่นหายเร็วที่สุดและยังไม่เหมาะที่ จะดูดกลิ่นในห้องน้ำ เหมาะกับห้องที่มีกลิ่นอับน้อย 5.3 ข้อเสนอแนะ 5.2.1 ควรทดลองทำผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ที่มีประสิทธิภาพในการดับกลิ่นต่อไป 5.2.2 เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพของการดับกลิ่น และใช้สมุนไพรให้เกิดประโยชน์ที่คุ้มค่าที่สุด
๑๘ บรรณานุกรม กลุ่มวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีสำนักเทคโนโลยีชุมชน กรมวิทยาศาสตร์บริการ. (2562). การผลิตถ่าน ผลไม้ดูดกลิ่นและประดับตกแต่ง. สืบค้น 11 มกราคม 2566, จาก http://siweb.dss.go.th/bct/ fulltext/report/otop12.pdf คลังอาชีพ. 2563. ถ่านดูดกลิ่น. สืบค้น 11 มกราคม 2566, จาก http://www.bansansuk.com/occupation/carbon/ ไทยรัฐออนไลน์. 2563. สาระน่ารู้เกี่ยวกับประโยชน์ของตะไคร้ สรรพคุณดีต่อร่างกาย และโทษควร ระวัง. สืบค้น 13 มกราคม 2566, จากhttps://www.thairath.co.th/lifestyle/food/1975261 บ้านและสวน. 2564. สมุนไพรดับกลิ่น เปลี่ยนกลิ่นไม่พึงประสงค์ให้หอมฟุ้ง. สืบค้น 13 มกราคม 2566, จากhttps://www.baanlaesuan.com/94993/diy/easy-tips/herbdeodorant มติชน. (2560). ถ่านผลไม้ดูดกลิ่น ไอเดียสร้างสรรค์ ทำง่าย ขายคล่อง สร้างผลกำไรงาม. สืบค้น 11 มกราคม 2566, จาก https://www.sentangsedtee.com มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา วิทยาเขตสมุทรสงคราม. 2563. ประโยชน์ของใบเตย พืชสมุนไพรที่ไม่ ควรมองข้าม. สืบค้น 13 มกราคม 2566, จาก https://skm.ssru.ac.th/news/view/a273 มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย. 2565. ถ่านเป็นยา ถ่านซับพิษ คุณประโยชน์ของถ่าน. สืบค้น 11 มกราคม 2566, จาก https://morkeaw.net/health-benefits-of-charcoal/ สถาบันส่งเสริมความรู้ชุมชน. 2564. มะกรูด สมุนไพรพื้นบ้าน ประโยชน์และโทษมีอะไรบ้าง. สืบค้น 11 มกราคม 2566, จาก https://fongza.com/
๑๙ ภาคผนวก ก ภาพการทำกิจกรรม
๒๐ ภาพการเตรียมวัสดุและอุปกรณ์ 1. นำตะไคร้ มะกรูด และใบเตย มาหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ แล้วนำไปตากแดดให้แห้ง จากนั้นนำมาตำหรือปั่นให้ละเอียด
๒๑ นำเศษถ่านมาตำให้ละเอียด แล้วนำมาร่อน เอาเฉพาะถ่านที่ละเอียด
๒๒ ภาพการทดลองทำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ 2. นำถ่าน มะกรูด ตะไคร้ ใบเตยที่เตรียมไว้มาผสมเข้าด้วยกัน จากนั้นนำแป้งมันที่ ผสมกับน้ำจนกลายเป็นเนื้อกาว มาผสมเข้าด้วยกันเป็นเนื้อเดียวกัน
๒๓ นำถ่านและสมุนไพรที่ผสมแล้ว มาใส่ในแม่พิมพ์ที่เตรียมไว้ และนำไปตากแดด 1 – 2 ชั่วโมง
๒๔ ภาพทดสอบประสิทธิภาพการใช้ถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ 3. นำถ่านไฟเก่า กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์ไปทดสอบประสิทธิภาพโดยนำไปไว้ในห้อง ที่มีกลิ่นอับ ได้แก่ ห้องเรียน ห้องสมุด ห้องน้ำ และนำไปให้ผู้ปกครองได้ทดสอบประสิทธิภาพ
๒๕ ภาคผนวก ข ถามแบบสอบถามความคิดเห็น เกี่ยวกับการแก้ปัญหาสุขภาพและอนามัย สิ่งแวดล้อมในโรงเรียน
๒๖
๒๗ ภาคผนวก ค แบบสอบถามความพึงพอใจ ถ่านไฟเก่า ดับกลิ่นไม่พึงประสงค์
๒๘