โภชนาการเพื่อชีวิต

1

2

หนว่ ยที่ 1 หลกั โภชนาการ-ปัญหาภาวะโภชนาการ

1. หลกั โภชนาการ
อาหารเป็นส่ิงทม่ี นุษย์ทกุ คนขาดไม่ได้ ตง้ั แต่เกิดจนหมดลมหายใจ เปน็ สิ่งสำคญั ท่ที ำใหม้ นษุ ยด์ ำรงอยไู่ ดถ้ ้ามี

ความรู้ในการเลือกรับประทานให้เหมาะสมกับเพศและวัย จะได้รับประโยชน์จากอาหารอย่างเต็มท่ี ท้ังด้านการเจริญ
เติมโตของร่างกาย สมอง การปรับตัวให้อยู่ในส่ิงแวดล้อมได้ดี แต่ถ้าไม่มีความรู้ในเรื่องการบริโภคหรือกินไม่เป็นจะ
ไดร้ บั โทษที่ไดจ้ ากการกินอาหาร

อาหาร หมายถึง ส่ิงท่ีเรารับเข้าสู่ร่างกายและให้ประโยชน์แก่ร่างกาย อาจเป็นได้ทั้งของแข็ง ของเหลว หรือ
กา๊ ซ

โภชนาการ คือ วิชาท่ีว่าด้วยอาหาร วิชาโภชนาการ เป็นวิทยาศาสตร์สาขาหนึ่ง ซึ่งเกี่ยวข้องกับระบบการ
เปลี่ยนแปลงท้ังทางเคมีและฟิสิกส์ ของสารอาหารในร่างกายของสิ่งมีชีวิต สารอาหาร หมายถึง สารเคมีท่ีมีอยู่ใน
อาหาร อาหารสมดุลได้สัดส่วน คือ อาหารท่ีประกอบจากอาหารหลัก 5 หมู่ ในสัดส่วนและปริมาณเพียงพอกับความ
ตอ้ งการของร่างกาย

อาหารหลกั 5 หมู่ คือ อาหารท่จี ัดวา่ เป็นอาหารหลักของคนไทย สามารถแบง่ ออกเป็นหมวดหมู่ใหญ่ๆ ได้ 5
หมู่ ดงั น้ี

หมูท่ ่ี 1 เนอ้ื สัตว์ นม ไข่ ถว่ั เมล็ดแหง้
หมู่ที่ 2 ขา้ ว แปง้ น้ำตาล เผอื ก มัน ธญั พชื ตา่ งๆ
หมู่ที่ 3 ผกั ใบเขยี วและพชื ผักอ่นื ๆ
หมูท่ ่ี 4 ผลไมต้ ่างๆ
หม่ทู ี่ 5 ไขมนั จากสัตวแ์ ละพชื

3

2. ภาวะโภชนาการ
ปญั หาโภชนาการ แบ่งได้ 3 ลักษณะคือ
1) โรคขาดสารอาหาร ที่สำคัญคือ การขาดโปรตีนและพลังงานในทารก เด็กวัยก่อนเรียน วัยเรียน หญิงมี

ครรภ์ และหญิงให้นมบุตร โรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กและอื่นๆ สาเหตสุ ่วนใหญ่มาจาก การเปลี่ยนแปลงทาง
เศรษฐกิจและสังคม เช่น โครงสร้างทางเศรษฐกิจเปล่ียนจากเกษตรกรรมเป็นอุตสาหกรรม โครงสร้างครอบครัวจาก
ครอบครวั ขยายเป็นครอบครัวเดี่ยว การกระจายรายไดท้ ี่กอ่ ให้เกิดช่องว่างระหว่างกลุ่มคนรายได้ตำ่ และรายได้สูง การ
เปลยี่ นแปลงการใชแ้ รงงานมาเป็นการใช้เทคโนโลยีเพมิ่ ข้ึน และมีการเปลี่ยนแปลงของวฒั นธรรม ค่านิยม และวิถีชีวิต
มากข้ึน ทำใหโ้ ภชนาการไม่ดเี ทา่ ทค่ี วร

2) โรคภาวะโภชนาการเกิน เป็นปัญหาที่เป็นที่สนใจในปัจจุบัน พบมากในครอบครัวคนเมืองและผู้มีฐานะ
ทางเศรษฐกิจดี สาเหตเุ กิดจากพฤติกรรมการบริโภคที่ไมส่ มดุล ทำให้ได้รับสารอาหารบางชนิดมากเกินความต้องการ
ของร่างกาย ซ่ึงเป็นสาเหตุทำให้เกิดโรคต่างๆ ตามมา เช่น โรคอ้วน โรคไขมันในเส้นเลือด โรคหัวใจขาดเลือด โรค
ความดันโลหิตสงู โรคเกาต์ และโรคเบาหวาน

3) โรคอาหารเป็นพิษ ปัจจุบันมีความเสี่ยงต่อการได้รับสารเคมีและจุลินทรีย์ท่ีเป็นพิษจากสารอาหารเพ่ิม
มากขึ้น อันเน่ืองมาจากการเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภค ที่นิยมบริโภคอาหารนอกบ้าน การเจ็บป่วยด้วยโรคติดเช้ือ
หรอื ได้รับสารเคมตี า่ งๆ เมอื่ สะสมเปน็ เวลานานอาจกอ่ ให้เกดิ อนั ตรายแกร่ า่ งกาย