กิจกรรมสืบเสาะอิสระเรื่อง ประโยชน์ของพืช

กิจกรรมสืบเสาะอิสระ โครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อยประเทศไทย ระดับชั้นประถมปีที่2 ปีการศึกษา 2566 เรื่อง ประโยชน์ของพืชใกล้ตัว โดย นางกนกอร สุนทรส นางสาวจิติมา แรกเรียง โรงเรียนบ้านใหม่โสกส้มกบ ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 5 ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

ค าน า การจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นการเปิดโอกาสให้นักเรียนได้มีส่วนร่วมในการท า กิจกรรม โดยใช้ประสบการณ์ตรงของนักเรียน นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติจริงโดยมีครูเป็นผู้คอยกระตุ้นเพื่อให้ นักเรียน เกิดความสนใจการเรียนรู้มากขึ้น การทดลองวิทยาศาสตร์เป็นกระบวนการแสวงหาความรู้และ ค้นคว้า หา ค าตอบในสิ่งที่นักเรียนอยากรู้หรือสงสัยด้วยการหาค าตอบด้วยวิธีการต่างๆ โดยธรรมชาติของเด็ก มีความ อยากรู้อยากเห็น มีความคิดการกระท าเป็นของตนเอง ครูควรจัดประสบการณ์ให้นักเรียนได้สังเกต ได้สัมผัสได้ทดลองเพื่อตอบสนองธรรมชาติของการเรียนรู้ช่วยให้เกิดความเจริญงอกงามทางปัญญา การได้คิด ได้สังเกต ได้ส ารวจได้ค้นคว้าทดลองและปฏิบัติจริงด้วยตนเอง จะช่วยให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ มีความเข้าใจ ในระยะยาวมากยิ่งขึ้น รายงานกิจกรรมบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย ประเทศไทยระดับประถมศึกษา กิจกรรมการ สืบเสาะ อิสระของนักเรียนเรื่อง ประโยชน์ของพืชใกล้ตัว เล่มนี้ส าเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี ผู้จัดท าหวังเป็นอย่าง ยิ่งว่าจะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่น าไปใช้และพัฒนาเด็กในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3 ต่อไป จึงขอขอบคุณมา ณ โอกาสนี้ นางกนกอร สุนทรส

สารบัญ เรื่อง หน้า ที่มาและความส าคัญ 1 วัตถุประสงค์ 1 ขอบเขตการศึกษา 1 ออกแบบและด าเนินการสืบเสาะ 1 ขั้นตอนการด าเนินงาน 2 ขั้นที่1 ตั้งค าถามที่ต้องการสืบเสาะ 1 ขั้นที่2 ทดสอบและปฏิบัติการสืบเสาะ 7 ขั้นที่3 การจ าแนกข้อมูล 7 ขั้นที่4 สรุปผลการศึกษาและอภิปราย 11 การน าเสนอค าตอบจากการสืบเสาะ 12 ประโยชน์ของพืชแต่ละชนิด 13 สรุปผลสรุปผลหรือข้อค้นพบของนักเรียน 14 นักเรียนได้สื่อสาร/ข้อค้นพบให้กับผู้อื่น 16 ภาคผนวก แบบบันทึกประโยชน์ของพืชในบริเวณบ้านตนเอง และบริเวณโรงเรียน เอกสารอ้างอิง

ชื่อกิจกรรม ประโยชน์ของพืชใกล้ตัว ผู้จัดท า นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนบ้านใหม่โสกส้มกบ สพป.ขอนแก่น เขต 5 ครูที่ปรึกษา นางกนกอร สุนทรส และนางสาวจิติมา แรกเรียง ที่มาและความส าคัญ ด้วยช่วงนี้เป็นช่วงอากาศหนาว ท าให้พืชต่างๆเจริญเติบโตได้ดี แตกกิ่งก้านใบเต็มต้น เช่น ไม้ยืนต้น ไม้ล้มลุก พืชดอกต่างๆ ผักสวนครัว แต่ละชนิดก็มีใบเขียวชอุ่มเต็มต้น บางชนิดมีใบมากเกินไปท าให้มองดูรก ต้อง ถาง ทั้งตัดทิ้ง นักเรียนหลายคนจึงอยากรู้ว่าพืชที่มีหลากหลายชนิดนั้นมีประโยชน์อะไรบ้าง โดยเฉพาะที่มีอยู่ตาม โรงเรียน และที่บ้านนั้น พืชแต่ละต้นมีประโยชน์อะไรบ้า เกิดความสงสัยว่า 1. บ้านฉันมีพืชอะไรบ้าง 2. พืชน าไปท าประโยชน์อะไรได้บ้าง 3. ท าไมโรงเรียนเรามีพืชเยอะจัง 4. ท าไมใบไม้ถึงมีรูปร่างแตกต่างกัน วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับพืช 2. เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้ประโยชน์ของพืชในบริเวณโรงเรียน และบ้านตัวเอง 3. เพื่อให้นักเรียนฝึกการเป็นเป็นผู้น าผู้ตามในการท ากิจกรรม ขอบเขตการศึกษา ศึกษาเกี่ยวกับพืชแต่ละชนิดมีประโยชน์ต่อมนุษย์แตกต่างกัน ออกแบบและด าเนินการสืบเสาะ ใช้การสืบเสาะแบบ การส ารวจ (SURVEY) การสังเกต (OBSERVING) และการ สืบค้น (SEARCHING/RESEARCH) 1. ออกแบบตารางบันทึก หากส ารวจพืชต้องมีเครื่องมือในการบันทึกข้อมูล 2. ทุกวันหลังเลิกเรียน จะเก็บพืชที่อยู่ในบริเวณบ้าน 2 ชนิด แล้วน ามาศึกษาข้อมูลโดยการ สอบถามพ่อ แม่ ผู้ใหญ่ทุกคนที่อยู่ในบ้าน และการสืบค้นผ ่านอินเทอร์เน็ตโดยใช้โทรศัพท์มือถือของแม่ โดยแม ่จะคอยให้ ค าแนะน าวิธีสืบค้นข้อมูล ท าทุกวันจนกว่าจะศึกษาพืชทุกชนิดในบริเวนบ้านครบ 3. ขั้นตอนการท าและระยะเวลา 2 สัปดาห์เดือน ธันวาคม 2566 1

ขั้นตอนการด าเนินงาน ครูถาม ให้นักเรียนตั้งค าถามที่อยากรู้เกี่ยวกับพืช ขั้นที่1 ตั้งค าถามที่ต้องการสืบเสาะ นักเรียนสังเกตพืช บริเวณภายในบริเวณโรงเรียนและบ้านตนเองแล้วเกิดความสงสัย คุณครูและนักเรียน สนทนากัน เกี่ยวกับพืชและประโยชน์ จึงเกิดค าถามดังนี้ ค าถามที่ 1. บ้านฉันมีพืชอะไรบ้าง ค าถามที่ 2. พืชน าไปท าประโยชน์อะไรได้บ้าง ค าถามที่ 3. ท าไมโรงเรียนเรามีพืชเยอะจัง ค าถามที่ 4. ท าไมใบไม้ถึงมีรูปร่างแตกต่างกัน ครูให้นักเรียนน าต้นพืชมาจากบ้าน แล้วออกมาเล่าให้เพื่อนๆฟังว่ามีต้นอะไรบ้าง โดยครูถามกระตุ้นความ สนใจนักเรียน ครูถาม : นักเรียนบอกชื่อพืชที่นักเรียนน ามาจากบ้าน ให้คุณครูและเพื่อนๆฟังซิค่ะ น้องมิ่ง : บ้านหนูมีต้นมะม่วงค่ะ น้องเก้า : บ้านหนูมีต้นมะยมครับ น้องโน้ต : บ้านหนูมีต้นหม่อนครับ น้องไข่มุก : บ้านหนูมีต้นกะเพราค่ะ 2

จากค าถามที่นักเรียนอยากรู้4 ค าถาม นักเรียนร่วมกันเลือกค าถามที่อยากรู้และแบ่งกลุ่มในการสืบเสาะ 1. นักเรียนด าเนินการการออกแบบ และสอบถามชื่อพืชและประโยชน์ของพืชกับคุณครู 2. นักเรียนสืบค้นข้อมูลด้วยคอมพิวเตอร์โดยครูช่วยสอน 3

3. นักเรียนส ารวจต้นพืชบริเวณต่างๆ ภายในโรงเรียน 4

4. นักเรียนส ารวจต้นพืชที่บ้าน 5

6

ขั้นที่2 ทดสอบและปฏิบัติการสืบเสาะ นักเรียนได้หาค าตอบแล้วจากการค้นหาค าตอบจากแหล่งต่างๆ มาสนทนาโต้ตอบกับครูเกี่ยวกับชื่อพืช และประโยชน์ของพืช ขั้นที่3 การจ าแนกข้อมูล นักเรียนน าใบไม้ที่เก็บได้มาติดลงบนกระดาษ แล้วเขียนชื่อพืชที่ตนเองส ารวจ และเก็บมาได้พร้อมบอก ประโยชน์ของพืชแต่ละชนิด 7

8

9

10

ขั้นที่4 สรุปผลการศึกษาและอภิปราย นักเรียนน าข้อมูลมาสรุป ชื่อพืชและประโยชน์ของพืชที่ตนเองส ารวจมาได้จากโรงเรียนและที่บ้าน 11

การน าเสนอค าตอบจากการสืบเสาะ แต่ละกลุ่มรวบรวมค าตอบ โดยน าเสนอในรูปแบบ แผนผังความคิด แล้วออกมาน าเสนอหน้าชั้นเรียน 12

ประโยชน์ของพืชแต่ละชนิด นักเรียนบันทึกประโยชน์ของพืชที่ตนเองส ารวจ แล้วบันทึกลงในตารางข้อมูล 13

สรุปผลหรือข้อค้นพบของนักเรียน พืชแต่ละชนิดมีชื่อเรียกตามแบบชุมชนนั้นๆ มีรูปร่างมีหลายแบบ มีประโยชน์ต่างกันไป บางชนิดใช้เป็น อาหารบางชนิดใช้เป็นเชื้อเพลิง บางชนิดใช้ส าหรับสร้างที่อยู่อาศัย บางชนิดใช้ประดับเพื่อความสวยงาม ถ้า ฉีกให้ขาดแนวการฉีกเป็นเส้นตรง บางชนิดขาดแบบไม่มีรูปแบบ 14

15

นักเรียนได้สื่อสาร/ข้อค้นพบให้กับผู้อื่น 1. ทุกวันในชั่วโมงวิชาวิทยาศาสตร์จะเล่าให้ครูฟังและให้ครูดูตารางบันทึกผลว่ามีความถูกต้องหรือไม่ ควรจะมีการปรับปรุงจุดใดบ้าง และมีการเล่าสู่เพื่อนๆฟังแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน 2. เมื่อท าการสืบเสาะครบทุกกระบวนการ ได้น าเสนอให้ครูและเพื่อนๆฟัง และร่วมอภิปราย 16

ภาคผนวก

แบบบันทึกประโยชน์ของพืชบ้านฉัน ชื่อ……………………………………………………………………………………………………………ชั้น……………เลขที่………….. ที่ ชื่อพืช ประโยชน์ 1 2 3 4

เอกสารอ้างอิง กระบวนการสืบเสาะหาความรู้5 ขั้นตอน. HTTP://SCISO.SAKAEO.BUU.AC.TH/SCISOBUUSK/WP-CONTENT/ สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2566 จรรยา โทะนาบุตร : รูปแบบการเรียนด้วยกระบวนการสบเสาะหาความรู้แบบ &E ในศตวรรษที่ 21 APPLYING THE 5E KNOWLEDGE-BASES INQUISITIVE LEARNING MANAGEMENT FOR THE 21 ST CENTURY ชัยชนม์หลักทอง. 2566 เรียบเรียง รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้GE. (LESSON STUDY FOR SCIENCE) การศึกษาชั้นเรียนชั้นเรียนวิทยาศาสตร์อ้างอิง (ชัยซนม์หลักทอง, 2566) สืบค้นเมื่อ 24 กรกฏาคม 2566 (BUDNITZ, 2003) กระบวนการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้(INQUIRY) &ES เบ็ญจวรรณ ศรีเจริญ และคณะ.(2557). สนุกกับโครงงานวิทยาศาสตร์.สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี