ยุทธการขยับเหงือก ฐานทัพความฮายุค 90 จัดท าโดย นายยุทธภูมิ ลีสีทวน 63408408 รายวิชา MMT154 หลักการออกแบบงานมัลติมีเดีย
สารบัญ หน้า 1 ที่มาของรายการ 4 เหล่าเสนาและเลขา 7 กิมมิคของรายการ 9 อ าลาขยับเหงือก 11 ยุทธการขยับเหงือก 5.0
ที่มาของรายการ ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2532 วันที่สถานีโทรทัศน์ในเมืองไทยยังมีเพียง 5 ช่อง ผู้ผลิตรายการมีอยู่เพียงไม่กี่เจ้า หนึ่งในทีมงานคนรุ่นใหม่ที่ถูกพูดถึงและเป็นที่จับตา มากที่สุด คงต้องนึกถึง บริษัท เจเอสแอล จ ากัด (ในขณะนั้น) ซึ่งในช่วงเวลานั้นมี รายการเด่นๆ อย่าง พลิกล็อก, วิก 07, จันทร์กะพริบ , คอนเสิร์ต คอนเทสต์ เป็นต้น หากแต่รายการประเภทหนึ่งที่ทีมงานรู้สึกว่ายังขาดอยู่และอยากพัฒนาขึ้นมา คือรายการแนวตลก ที่เต็มเปี่ยมไปด้วยความสนุกสนานเฮฮาล้วนๆ
โปรดิวเซอร์ในขณะนั้น ซึ่งเป็นรุ่นพี่รุ่นน้องจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้แก่ คุณอั๋น วัชระ แวววุฒินันท์ และอีกคนหนึ่ง คือ คุณแดง สุวิทย์ สาสนพิจิตร์ ได้ร่วมพูดคุยกันว่า หากเป็นไปได้ก็อยากถ่ายทอด ประสบการณ์สนุกๆ สมัยยังเป็นนิสิตยุคที่เคยจับกลุ่มท าละครเวทีมาต่อยอดบน หน้าจอทีวี วัชระ แวววุฒินันท์ สุวิทย์ สาสนพิจิตร์ จุดส าคัญที่ต่อยอดคือต้องมีคนเล่นประจ า จากการประสบความส าเร็จของ วิก 07 ถามว่าดูแล้วหัวเราะเฮฮาไหม ก็หัวเราะสบายใจ แต่เป็นแขกรับเชิญที่เวียนมา เลยคิดว่าถ้ามีแขกประจ าของเราเลย คนกลุ่มนี้น่าจะท าอะไรดี เลยนึกไปถึงรายการ พวก หุ่นมหาสนุก มีสถานที่ที่เกิดประจ า แล้วเชิญแขกมาร่วมรายการ จากนั้นค่อย มาคิดต่อว่าท าอะไรให้สนุกสนาน พอมาถึงช่วงไฮไลต์ก็คิดกันแค่ว่าควรมีเซอร์ไพรส์ อย่างวันเกิดมีเค้กให้หรือของขวัญอะไรสักอย่างที่ท าให้ประหลาดใจแค่นั้น ยังไม่ได้ คิดถึงเรื่องแกล้งอะไร หลังจากได้คอนเซ็ปต์เรียบร้อย ก็มาถึงเรื่องชื่อรายการและ ผู้ด าเนินรายการ
ในส่วนของค าว่า ‘ขยับเหงือก’ แนวคิดมาจาก อารักษ์ คคะนาท กวีรุ่นใหญ่ จากมติชน มีความหมายถึง ‘เรามาหัวเราะกันหน่อย’ จากนั้นทีมงานมาเติมค าว่า ‘ยุทธการ’ เข้าไปเพื่อให้ง่ายต่อการจดจ า ที่ส าคัญ ค านี้ยังให้ความรู้สึกเหมือนเป็น องค์กรหรือศูนย์บัญชาการอะไรสักอย่าง จากชื่อรายการก็ต่อยอดสู่ไอเดียอื่นๆ ทั้งเครื่องแบบ หรือค าเรียกพิธีกร ซึ่งทีมงานบัญญัติค าว่า “เสนา” ขึ้นมาส าหรับพิธีกรชาย ย่อมาจาก ‘เสนาธิการ’ และ ‘เลขา’ ส าหรับพิธีกรหญิง เหมือนกับสมัยที่กลุ่มนิสิตสถาปัตย์จุฬาฯ ที่ได้ ท ารายการเพชฌฆาตความเครียด ที่มีค าว่า ‘ซูโม่’ น าหน้าชื่อนักแสดง และในเวลาต่อมารายการ ยุทธการขยับเหงือก จึงได้เริ่มออกอากาศครั้ง แรกเมื่อวันอาทิตย์ ที่ 8 มกราคม 2532 เวลา 5 โมงเย็น ซึ่งออกอากาศเพียง ไม่กี่เทปก็กลายเป็นรายการโทรทัศน์ยอดนิยมที่มีผู้ติดตามสูงมากในขณะนั้น โดยแขกรับเชิญคนแรกคือ เสกสรร ชัยเจริญ หรือ ‘หนุ่มเสก’ นักร้องชื่อดังของ ค่ายคีตา เรคคอร์ดส ในขณะนั้น
เหล่าเสนาและเลขา เหล่าสมาชิกหรือพิธีกรในรายการนี้จะมีค าเรียก คือค าว่า ‘เสนา’ ส าหรับ พิธีกรชาย ย่อมาจาก ‘เสนาธิการ’ และ ‘เลขา’ ส าหรับพิธีกรหญิง ยกเว้นใน ยุคแรกที่มี คุณปัญญา นิรันดร์กุล ที่มีค าเรียก คือค าว่า ‘หัวหน้า’ โดยสมาชิก ในรายการ ยุทธการขยับเหงือก ตั้งแต่เทปแรกจนถึงเทปสุดท้าย ทั้งหมด 12 คน ได้แก่
สมาชิกในรายการ เกียรติ กิจเจริญ (เสนากิ๊ก) ปัญญา นิรันดร์กุล (หัวหน้า) อรุณ ภาวิไล (เสนาอรุณ) สมชาย เปรมประภาพงษ์ (เสนาโค้ก) นาคร ศิลาชัย (เสนาเปิ้ล) สุริวิภา กุลตังวัฒนา (เลขาแหม่ม)
ชาญณรงค์ ขันทีท้าว (เสนาติ๊ก) พุฒิพงศ์ พรหมสาขา ณ สกลนคร (เสนาเพชร) เกียรติศักดิ์ อุดมนาค (เสนาหอย) อุดม แต้พานิช (เสนาโน้ส) สมเกียรติ จันทร์พราหมณ์ (เสนาลิง) วิชญ์ พิมพ์กาญจนพงศ์ (เสนาวิชญ์)
กิมมิคของรายการ นอกจากเหล่าเสนาและเลขาแล้ว อีกภาพที่ผู้คนจ าจดได้มากสุดเมื่อพูดถึง รายการตลกในต านาน คงหนีไม่พ้น ‘การหักหลัง’ เดิมที ยุทธการขยับเหงือก มีแต่เซอร์ไพรส์หรือแกล้งกันแบบหยอกๆ อย่าง การเชิญแม่มาขึ้นเวที แต่ต่อมาทีมงานเห็นว่าเซอร์ไพรส์เพียงอย่างเดียวคงไม่ เพียงพอ เพราะผลที่ได้รับนั้นเป็นเพียงการกระตุกอารมณ์ของแขกรับเชิญเท่านั้น แต่ ผู้ชมอาจไม่สามารถรับอรรถรสได้เต็มที่ เลยมาคิดต่อว่าควรสร้างความตกตะลึงด้วย การหักหลัง หรือแกล้งกันแบบสุดๆ
ปกติการหักหลังมักเกิดขึ้นเวลาแสดงละคร โดยทุกครั้งก่อนเริ่มกระบวนการ จะมีเสียง Voice Over ดังขึ้นที่หน้าจอทางบ้าน เพื่อให้ผู้ชมเตรียมตัวว่าอีกไม่นานจะ เกิดเหตุการณ์อะไรขึ้น โปรดิวเซอร์ประจ ารายการได้เล่าว่า ทีมเบื้องหลังต้องท างานหนักมาก เพื่อ ค้นหาว่าแขกรับเชิญคนนั้นมีจุดอ่อนอยู่ที่ไหน แล้วน าไปผูกเรื่องราวให้สอดรับกับ การแกล้งได้อย่างไร อย่างแขกรับเชิญสาวคนหนึ่งกลัวความสูงมาก ทีมเขียนบทเลยวางพล็อต เรื่องเป็นงานวัด มีประกวดนางงาม โดยแขกรับเชิญเป็นผู้ได้รับต าแหน่ง ต้องขึ้น บันไดไปนั่งบนบัลลังก์ พอขึ้นเสร็จทีมงานเอาบันไดออก จากนั้นเราก็เปลี่ยนบทจาก งานประกวดมาเป็นสาวน้อยตกน้ าแทน เพียงแค่นี้ก็เรียกเสียงฮาจากผู้ชมได้แล้ว แต่สิ่งส าคัญคือการแกล้งนั้นต้องไม่เลยเถิดหรือมากเกินไป ที่ผ่านมาจึงไม่ เคยมีเหตุการณ์ที่แขกไม่พอใจหรือโกรธทีมงานจนไม่ยอมให้น าเทปออกอากาศ เพราะทุกคนต่างเตรียมใจว่าต้องโดนอยู่แล้ว เพียงแต่จะมาไม้ไหนเท่านั้นเอง
อ าลาขยับเหงือก เกือบ 9 ปี 400 กว่าตอน และเรตติ้ง 12 – 13 ซึ่งในสมัยนั้นเทียบเท่าละคร หลังข่าว คือเครื่องการันตีความโด่งดังของรายการ ยุทธการขยับเหงือก ที่สามารถ ยึดกุมหัวใจแฟนๆ ได้อย่างเหนียวแน่น แต่ด้วยธรรมชาติของรายการโทรทัศน์ เมื่อ ถึงเวลานั้น ในวันหนึ่งย่อมต้องถึงจุดอิ่มตัว และรายการปิดตัวลงในปี พ.ศ. 2540 คุณวัชระจ าได้ดีว่า ยุทธการขยับเหงือก เลิกราในวันที่เรตติ้งยังสูง โฆษณายัง เต็มอยู่ แต่ความสนุกลดลงไปเยอะแล้ว
คุณวัชระได้กล่าวว่า “ผมเป็นคนชงเรื่องเองแหละ คิดว่าควรพอได้แล้ว เริ่มอิ่มตัว อย่างช่วงหลังๆ เราแกล้งไปหมดแล้ว เริ่มซ้ า ผู้บริหารทุกคนเลยเห็น ด้วย หยุดตอนนี้ดีกว่าให้ผู้ชมร้องยี้ ที่ส าคัญ พวกเสนาเองต่างก็รู้สึกเล่นมานาน เริ่มหมดไฟ ถือเป็นการจบลงอย่างสวยงาม” “รายการนี้เป็นการเปิดพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่ เพราะเมื่อก่อนเวทีแบบนี้มีไม่เยอะ โอกาสที่ผู้คนจะเห็นคนหน้าใหม่มีน้อยมาก เสนาของเรา หลายคนเป็นใครมาจาก ไหนก็ไม่รู้ แต่เขามีความสามารถ สร้างอารมณ์ขันแบบที่ผู้คนไม่เคยสัมผัสมาก่อน ส าหรับผมถือเป็นปรากฏการณ์ เป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างกลุ่มคนที่มีอารมณ์ ขันให้เข้าไปอยู่ในใจของผู้ชม ไม่แปลกเลยว่าท าไมเวลาคนนึกถึงรายการเก่าในอดีต ยุทธการขยับเหงือก จึงผุดขึ้นมาเสมอ”
ยุทธการขยับเหงือก 5.0 ผ่านมา 22 ปี คงไม่มีใครคิดว่ายุทธการขยับเหงือกจะกลับมาปรากฏบน หน้าจออีกครั้ง และรายการนี้กลับมาอีกครั้งในปีพ.ศ.2562 แต่รายการวันนี้ไม่เหมือนเมื่อวันวาน เพราะเป็น ยุทธการขยับเหงือก 5.0 ที่ด าเนินรายการโดยจะมีสมาชิกทั้งหมด 6 คน ซึ่งจะมีเสนาใหม่ทั้งหมด 5 คน ยกเว้นเพียงเสนาหอยคนเดียวที่ท าหน้าที่เชื่อมโยงทั้งสองรุ่นเข้าไว้ด้วยกัน
สมาชิกในรายการ สุขพัฒน์ โล่วัชรินทร์ (เสนาส้วม) อรรณพ ทองบริสุทธิ์ (เสนาปอ) กัญญ์กุลณัช ปัญญากิตตินันท์ (เลขาน้ า) นิศาชล สิ่วไธสง (เลขาเนสท์) ธัญวิชญ์ เจนอักษร (เสนาปาล์ม) เกียรติศักดิ์อุดมนาค (เสนาหอย)
วัชระเล่าว่า เมื่อต้นปี 2562 ท าละครเวทีเรื่อง ‘บ้านเรือนเคียงกัน สุนทราภรณ์ เดอะมิวสิคัล’ ซึ่งนักแสดงหลายๆ คนมีบุคลิกที่น่าสนใจ มี อารมณ์ขัน กล้าแสดงออก มีความสามารถทั้งร้องและเต้น อาจต่อยอดหรือ พัฒนาเด็กกลุ่มนี้ให้ไกลกว่าเดิมได้ หลังหารือกันในกลุ่มผู้บริหาร ทุกคนต่าง มองว่า ยุทธการขยับเหงือก เป็นตัวเลือกที่เหมาะสม จึงตัดสินใจรื้อฟื้น รายการขึ้นมาอีกครั้ง ยุทธการขยับเหงือก 5.0 ยังคงรักษาเอกลักษณ์ดั้งเดิมอย่างความสด การเซอร์ไพรส์ ไม่เปลี่ยนแปลง เพียงแต่รูปแบบอาจหลากหลายและยึดหยุ่น ขึ้นอยู่กับแขกรับเชิญแต่ละสัปดาห์ “สูตรส าเร็จของรายการนี้คือ เราไม่ได้บอกให้เสนามาตลกกันเอง เสนา ต้องเทกแคร์แขกให้เต็มที่ ยิ่งเขาสนุกเท่าไหร่ ความสนุกของรายการมันออกมา เอง บุคลิกเราเป็นแฟนใครสักคน เปิดมาเจอแต่เสนาก็ไม่อยากดูแล้ว แต่ถ้าเราดัน แขกเต็มที่ เขาดูแล้วรู้สึกดี ก็อยากดูอีก นี่เป็นจิตวิทยาแบบหนึ่ง
ขณะเดียวกันยังต้องท าให้ผู้ชมรู้สึกว่าพิธีกรชุดนี้เป็นเสมือนเพื่อนที่ พร้อมจะแบ่งปันความสุขและรอยยิ้ม ไม่ต่างกับเสนารุ่นเดิมเคยท าได้กับผู้ชมที่ อายุ 35 ปีขึ้นไป คุณโอ๊ค ทศพล ศรีสุคนธรัตน์ โปรดิวเซอร์ประจ ารายการในยุค 5.0 ได้กล่าวว่า “เราต้องการสร้างคนรุ่นใหม่ เพื่ออยู่กับผู้ชมอีก 5 – 10 ปี ข้างหน้า เราจึงไม่เคยกดดันอะไรเลย อย่างแย่สุดก็คือเท่าเดิม เพราะมันไม่มี รายการนี้มา 22 ปี เราเลยจุดแย่สุดมาแล้ว ตอนนั้นมีแต่บวก มีแต่ดีขึ้น เพียงแต่จะมากหรือน้อยเท่านั้นเอง” ยุทธการขยับเหงือก 5.0 ออกอากาศในปี พ.ศ. 2562 ถึง และยุติการ ออกอากาศในปี พ.ศ. 2563 ด้วยสถานการณ์โควิด 19 ในเวลานั้น และเป็นเการ ปิดต านานรายการในต านานอย่าง ยุทธการขยับเหงือก ด้วยรอยยิ้มและความ ทรงจ าที่ดีเสมอมา เชื่อว่าทุกคนที่เกิดทันยังจ ากันได้อย่างไม่มีวันลืม
อย่าบอกว่าคุณเหงา อย่าบอกว่าคุณขมขื่น อย่าบอกว่ายังไม่ตื่น เมื่อเรามายืนอยู่ตรงนี้ เรา ทุกคนก็มีเหงือก..เหงือก มี แล้วกลัวกันอยู่ไย จะคล้ าจะด าจะแดง จะแห้งจะบานยังได้ ยิ้มกันไปก็เหงือกเรา ลืม เสียทีที่เคยหมองหม่น ลืม ที่โดนเธอเปลี่ยนใจ เราพร้อมจะเฮฮา สาระไม่มีจะให้ ถ้าใครเหงาเราจะผ่อนคลาย ยุทธการ..ขยับเหงือก เพลง ยุทธการขยับเหงือก เนื้อร้อง – ท านอง โดย อิทธิสุนทร วิชัยลักษณ์ เรียบเรียงดนตรี- FORWARD
ไร้สาระโดยสิ้นเชิง บันเทิงลูกเดียว #ยุทธการขยับเหงือก