วิเคราะห์และติดตามงบกลาง

PBO

สำนักงบประมำณของรฐั สภำ

กำรศึกษำวิเครำะหแ์ ละติดตำม
กำรใช้จ่ำยงบประมำณรำยจ่ำยงบกลำง



การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง



เรือ่ ง การศึกษาวิเคราะห์และติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

ฉบับที่ 2/2564

จดั พิมพ์ครัง้ ที่ 1/2564

จานวนหนา้ 100 หนา้

จานวนที่พมิ พ์ 780 เลม่

จดั ทาโดย สานกั งบประมาณองงรฐั สภา สานกั งานเลอาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร
1111 ถนนสามเสน แอวงถนนนครไชยศรี เอตดุสิต กรุงเทพมหานคร 10300

ทปี่ รึกษา นางพรพิศ เพชรเจริญ เลอาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร
นายศโิ รจน์ แพทยพ์ ันธ์ุ รงงเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร
นายนพรัตน์ ทวี ผบู้ ังคบั บัญชากลุ่มวิเคราะห์งบประมาณ 2

ผู้จดั ทา นางณชิ า รักจง้ ย นักวเิ คราะหง์ บประมาณชานาญการพิเศษ
นางสาวนิยดา ชชู าย นกั วิเคราะห์งบประมาณชานาญการพิเศษ
นางสาวสาวติ รี วาระคา นักวิเคราะหง์ บประมาณชานาญการพิเศษ

พมิ พ์ท่ี สานักการพมิ พ์ สานักงานเลอาธกิ ารสภาผ้แู ทนราษฎร
1111 ถนนสามเสน แอวงถนนนครไชยศรี เอตดสุ ติ กรงุ เทพมหานคร 10300
โทรศัพท์ 02-242-5900 ต่ง 5421

______________________________________



การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

คานา

สานักงบประมาณองงรัฐสภา สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร ได้ดาเนินการศึกษาและ
จัดทารายงานการวิเคราะห์ เร่ืงง “การศึกษาวิเคราะห์และติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง”
ตามแผนการปฏิบัติราชการ ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 เพ่ืงนาเสนงอ้งมูลต่าง ๆ ท่ีเก่ียวอ้งงกับ
งบประมาณรายจ่ายงบกลาง ได้แก่ กฎหมาย ระเบียบ มติคณะรัฐมนตรีที่เก่ียวอ้งง อ้งมูลงบประมาณและ
การใช้จ่ายงบประมาณ งบกลาง ตลงดจนอ้งเสนงแนะท่ีเกี่ยวอ้งง ประกงบการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 องงฝ่ายนิติบัญญัติ และเผยแพร่ต่งสาธารณชนโดยท่ัวไป
ตลงดจนประชาชนผู้สนใจใช้เป็นอ้งมูลสาหรับการติดตาม ตรวจสงบการบริหารราชการองงรัฐบาลต่งไป
โดยเน้ืงหาประกงบดว้ ย 6 สว่ น ดังน้ี

ส่วนท่ี 1 บทนา
ส่วนท่ี 2 กฎหมาย และแนวคดิ ที่เกี่ยวอ้งง
สว่ นที่ 3 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
สว่ นที่ 4 ผลการเบิกจ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
ส่วนท่ี 5 งบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรงื จาเปน็
ส่วนท่ี 6 บทสรปุ อง้ สงั เกต และอ้งเสนงแนะ

สานักงบประมาณองงรัฐสภา
เมษายน 2564

สานกั งบประมาณองงรฐั สภา ก สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร



การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

บทสรปุ ผ้บู ริหาร

รายจ่ายงบกลางเป็นรายจ่ายที่ตั้งไว้เพ่ืงจัดสรรให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจโดยทั่วไปใช้จ่าย
นงกเหนืงจากงบประมาณท่ีได้รับจัดสรรปกติ รวมท้ังเป็นค่าใช้จ่ายเฉพาะเร่ืงงโดยจะกาหนดไว้เพื่งใช้จ่าย
ในหลายกรณี ประกงบด้วย รายจ่ายตามสิทธิหรืงอ้งกาหนดตามกฎหมายท่ีทุกหน่วยงานใช้จ่ายในรายการ
เดียวกันร่วมกัน ค่าใช้จ่ายตามนโยบายและโครงการพิเศษองงรัฐบาล และค่าใช้จ่ายท่ียังไม่สามารถกาหนด
เปา้ หมายหรงื วงเงินค่าใชจ้ า่ ยไวล้ ่วงหนา้ ได้ ทาให้ไมม่ กี ารกาหนดรายละเงยี ดผลผลิต/กิจกรรม ตัวชีว้ ัด และ
แผนการใชจ้ ่ายเงินงยา่ งชัดเจน ต่างจากการใช้จ่ายงบประมาณองงกระทรวงต่าง ๆ การติดตาม ตรวจสงบ
การใช้จ่ายงบประมาณจึงทาได้ยาก ซ่ึงการพิจารณางนุมัติรายจ่ายงบกลางองงฝ่ายนิติบัญญัติเป็นการ
งนุมัติกรงบวงเงินเพ่ืงให้ฝ่ายบริหารนาไปใช้จ่ายภายใต้วัตถุประสงค์องงงบกลางแต่ละรายการ งานาจ
ในการงนุมัติใช้จ่ายเป็นองงคณะรัฐมนตรี ไม่ผ่านกระบวนการกลั่นกรงงจากฝ่ายนิติบัญญัติ งบประมาณ
รายจ่ายงบกลางบางรายการเกิดอึ้นตามนโยบายองงรัฐบาล และบางรายการมีลักษณะซ้าซ้งนกับ
ภารกิจปกติองงส่วนราชการ ซง่ึ สามารถกาหนดไว้ในแผนงานประจาปงี บประมาณปกตอิ งงส่วนราชการได้

ดงั นั้น เพื่งให้การพจิ ารณางนุมัติงบประมาณรายจ่ายงบกลางตามร่างพระราชบญั ญัตงิ บประมาณ
รายจ่ายประจาปีองงฝ่ายนิติบัญญัติเป็นไปงย่างเหมาะสม คุ้มค่า และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด จาเป็นต้งง
มีอ้งมูลประกงบการพิจารณาท่ีครงบคลุมในหลาย ๆ มิติ สานักงบประมาณองงรัฐสภา จึงได้ดาเนินการ
ศึกษาและจัดทารายงานการวิเคราะห์ เรื่งง “การศึกษาวิเคราะห์และติดตามการใช้จ่ายงบประมาณ
รายจ่ายงบกลาง” เพ่ืงนาเสนงอ้งมูลต่าง ๆ ที่เก่ียวอ้งงกับงบประมาณรายจ่ายงบกลาง ไดแ้ ก่ กฎหมาย
ระเบียบ มติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวอ้งง อ้งมูลงบประมาณและการใช้จ่ายงบประมาณ งบกลาง ตลงดจน
อ้งเสนงแนะท่ีเก่ียวอ้งง ประกงบการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี
งบประมาณ พ.ศ. 2565 องงฝ่ายนติ ิบัญญตั ิ และเผยแพร่ต่งสาธารณชนโดยท่ัวไป ตลงดจนประชาชนผู้สนใจ
ใช้เป็นอ้งมูลสาหรับการติดตาม ตรวจสงบการบริหารราชการองงรัฐบาลต่งไป โดยสรุปผลการศึกษา
วิเคราะห์ ดงั นี้

1. ภาพรวมงบประมาณรายจ่ายงบกลาง ในชว่ งปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564 มีสัดส่วนตง่
งบประมาณรายจ่ายประจาปี เฉล่ียร้งยละ 16.65 โดยในปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 มีสัดส่วนสูงถึง ร้งยละ 18.98
เป็นผลมาจากรัฐบาลได้จัดทาพระราชบัญญัติโงนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2563 จานวน 88,452.60 ล้านบาท
ตัง้ จา่ ยเป็นงบกลาง รายการเงนิ สารงงจา่ ยเพง่ื กรณฉี ุกเฉนิ หรงื จาเปน็ เพื่งเป็นค่าใชจ้ ่ายในการแก้ไอปัญหา
ช่วยเหลืงเยียวยา และบรรเทาผลกระทบ จากสถานการณ์การแพร่ระบาดองงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019 (COVID - 19)
และปัญหาภัยพิบัติภัยแล้ง งุทกภัย รวมท้ังกรณีท่ีมีเหตุฉุกเฉินหรืงจาเป็นงื่น และสัดส่วนงบกลางยังคงสูง
งย่างต่งเน่ืงงจนถึงปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 งยู่ที่ร้งยละ 18.70 เน่ืงงจากรัฐบาลยังคงจาเป็นต้งงดาเนินการ
เพื่งแก้ไอปัญหา เยียวยา และฟ้ืนฟูเศรษฐกิจและสังคมท่ีได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การระบาดองงโรคติดเชื้ง
ไวรสั โคโรนา 2019 โดยกาหนดเป็นรายการ “ค่าใช้จา่ ยในการบรรเทา แก้ไอปัญหา และเยียวยาผู้ท่ีไดร้ ับผลกระทบ

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา ข สานกั งานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะห์และติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

จากการระบาดองงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019” วงเงินจานวน 40,325.63 ล้านบาท เพื่งสารงงไว้สาหรับการ
บรรเทา แกไ้ อปัญหา และเยียวยา ผ้ไู ดร้ ับผลกระทบ จากการระบาดองงโรคตดิ เชื้งไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)

1.1 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามรายการ พบว่า ในช่วงปี 2560-2564
มีท้ังส้ิน 14 รายการ โดยรายการที่ไดร้ ับจัดสรรงบประมาณเฉลยี่ สูงสดุ งันดบั ต้น ๆ ไดแ้ ก่ รายการเงนิ เบ้ียหวัด
บาเหน็จ บานาญ รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น รายการค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล
อ้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานองงรัฐ รายการเงินสารงง เงินสมทบ และเงินชดเชยองงอ้าราชการ รายการ
เงินเลงื่ นเงนิ เดงื นและเงินปรับวฒุ ิอ้าราชการ

1.2 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามลักษณะการใช้จ่าย ประกงบด้วย ค่าใช้จ่าย
เกี่ยวกับบุคลากรภาครัฐ เงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น และค่าใช้จ่ายง่ืน ๆ พบว่า ในช่วง 5 ปีที่
ผ่านมา (พ.ศ. 2560 - 2564) ส่วนใหญ่เป็นค่าใช้จ่ายที่เก่ียวอ้งงกับบุคลากรภาครัฐ มีสัดส่วนต่งวงเงิน
งบประมาณเฉลย่ี สูงถึงร้งยละ 11.19 หรืงงกี นัยหน่ึง การต้งั งบกลางสาหรับรงงรับค่าใช้จ่ายองงบคุ ลากรภาครัฐ
เฉลี่ยมากกว่าร้งยละ 70 องงงบกลางทั้งหมด หากพิจารณาสัดส่วนองงรายจ่ายงบกลางซึ่งไม่รวมรายจ่ายที่
เกีย่ วอง้ งกบั บุคลากรภาครฐั พบว่า จะทาให้สัดสว่ นงบกลางตง่ วงเงนิ งบประมาณเฉล่ียงยูท่ รี่ ้งยละ 4.64

1.3 ภาพรวมผลการเบิกจ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง ในช่วงปีงบประมาณ
พ.ศ. 2560 - 2563 พบว่า มีผลการเบิกจ่ายเฉลี่ยสูงกว่าร้งยละ 90 สาหรับปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 มีผล
การเบกิ จ่าย ณ สิ้นสดุ ไตรมาสที่ 2 จานวน 243,632.01 ลา้ นบาท คดิ เป็น ร้งยละ 39.64 รายจา่ ยงบกลาง
ที่มีการเบิกจ่ายงบประมาณสูงสุด คืง ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลอ้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานองงรัฐ
เบิกจ่ายร้งยละ 57.49 อณะที่เงินเล่ืงนเงินเดืงนและเงินปรับวุฒิอ้าราชการยังไม่มีการเบิกจ่าย ซึ่งรายการ
ดังกล่าวได้รับจัดสรรงบประมาณในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมาเฉล่ีย 11,571.74 ล้านบาทต่งปี หากไม่มีการเบิกจ่าย
งาจทาให้เกิดต้นทุนค่าเสียโงกาส (Opportunity Cost) องงงบประมาณสาหรับใช้จ่ายในโครงการงื่น ๆ
ทีม่ ีความคมุ้ คา่ ทางเศรษฐกิจหรืงสังคมมากกวา่

2. งบกลาง รายการเงนิ สารองจา่ ยเพ่ือกรณีฉุกเฉนิ หรือจาเป็น
2.1 งบประมาณงบกลาง รายการเงินสารองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจาเป็น พบว่า

ในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564 สัดส่วนงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืง
จาเป็นตง่ วงเงินงบประมาณเฉลยี่ งยู่ทีร่ ้งยละ 3.94 โดยในปงี บประมาณ 2563 มีสัดส่วนสูงถึงร้งยละ 5.76
เป็นผลมาจากการจัดทาพระราชบัญญัติโงนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2563 จานวน 88,452.6 ล้านบาท
ทาให้วงเงินเพิ่มอึ้นจากเดิมที่ได้รับจัดสรรตามพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ
พ.ศ. 2563 จานวน 96,000.00 ล้านบาท เป็นจานวน 184,452.60 ล้านบาท งย่างไรก็ตาม สัดส่วนดังกล่าว
ยงั งยู่ในกรงบวงเงนิ ตามท่ีคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลงั องงรฐั กาหนด

2.2 การอนุมัติให้ใช้จ่าย งบกลาง รายการเงินสารองจ่ายเพ่ือกรณีฉุกเฉินหรือจาเป็น
พบว่า ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564 คณะรัฐมนตรีได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายเงิน รวมท้ังส้ิน
จานวน 429,440.88 ล้านบาท สามารถแบ่งเป็นการดาเนินกิจกรรมหลัก ๆ เป็น 9 กลุ่มค่าใช้จ่าย ได้แก่

สานักงบประมาณองงรัฐสภา ค สานกั งานเลอาธกิ ารสภาผ้แู ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และติดตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

1) การช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาด้านการเกษตร 2) การช่วยเหลืง ฟื้นฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพิบัติ
ทางธรรมชาติ 3) การดาเนินการตามมาตรการ หรืงนโยบายด้านเศรษฐกิจและสังคมองงรัฐบาล
4) การป้งงกัน แก้ไอปญั หา และเยียวยาผลกระทบจากการแพร่ระบาดองงโรคติดเช้ืงไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)
5) ค่าใช้จ่ายเก่ียวกับบุคลากร 6) การดาเนินการดา้ นการศึกษาและวิทยาศาสตร์ 7) การดาเนินการด้านสาธารณสุอ
8) การดาเนินการด้านความมั่นคง และ 9) การดาเนินการด้านง่ืน ๆ เช่น การก่งสร้างและปรับปรุงงาคาร
และส่ิงก่งสร้างประกงบ พระราชพิธีพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระเจ้างยู่หัวภูมิพลงดุลยเดชฯ
การดาเนินการด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้งม การชาระหนี้ค้างจ่าย เป็นต้น พบว่า ในช่วงปีงบประมาณ
พ.ศ. 2560 - 2564 การใช้จ่ายงบประมาณส่วนใหญ่เป็นการดาเนินการเพื่งการช่วยเหลืง เยียวยา พัฒนาด้าน
การเกษตร การช่วยเหลงื ฟ้นื ฟเู ยียวยา และปง้ งกนั ภัยพบิ ัติทางธรรมชาติ รวมถึงการปง้ งกัน แก้ไอปญั หา และ
เยียวยาผลกระทบจากการแพร่ระบาดองงโรคตดิ เชื้งไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ซึ่งเริ่มระบาดในประเทศ
ไทยในปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 สัดส่วนรวมองงงบประมาณในกลุ่มดังกล่าว สูงถึงร้งยละ 59.64 องงกรงบ
วงเงินท่ีงนุมัติให้ใช้จ่ายทั้งหมด นงกจากน้ี ยังมีการใช้จ่ายงบประมาณบางส่วนสาหรับการดาเนินการตาม
นโยบายองงรัฐบาลด้วย เช่น การใช้จ่ายงบประมาณในโครงการลงทะเบียนเพื่งสวัสดิการแห่งรัฐผ่านกงงทุน
กงงทุนประชารัฐสวัสดิการเพ่ืงเศรษฐกิจฐานรากและสังคม โครงการเงินงุดหนุนเพ่ืงการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิด
เปน็ ต้น โดยในแตล่ ะปฃี มกี ารดาเนินการทส่ี าคัญ ดงั น้ี

 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 คณะรัฐมนตรี ได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายงบกลาง
รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ทั้งสิ้น 78 รายการ รวมกรงบวงเงินที่งนุมัติ จานวน
91,387.44 ล้านบาท คิดเป็นร้งยละ 72.66 องงวงเงินรวมที่ได้รับจัดสรร (125,774.10 ล้านบาท) ส่วนใหญ่
เป็นค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาด้านการเกษตร จานวน 32,701.32 ล้านบาท การช่วยเหลืง
ฟ้ืนฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพิบัติทางธรรมชาติ (ภัยแล้ง งุทกภัย ไฟป่า ฯลฯ) จานวน 16,537.12 ล้านบาท
และรายการดาเนินการงื่น ๆ จานวน 26,038.52 ล้านบาท เช่น ค่าใช้จ่ายในพระราชพิธีพระบรมศพ
พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ งยูห่ วั ภมู พิ ลงดลุ ยเดชฯ ค่าใช้จ่ายโครงการท่ีดาเนินการโดยงงค์กรปกครงงส่วนท้งงถ่ิน
การชาระหนี้คา้ งชาระ เปน็ ตน้

 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 คณะรัฐมนตรี ได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายงบกลาง
รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ทั้งสิ้น 42 รายการ รวมกรงบวงเงินท่ีงนุมัติ จานวน
93,037.20 ล้านบาท คิดเปน็ ร้งยละ 91.73 องงวงเงินรวมที่ได้รับจัดสรร (101,423.53 ล้านบาท) โดยส่วนใหญ่เป็น
การดาเนนิ การตามมาตรการ นโยบายรัฐบาลด้านเศรษฐกิจและสังคม จานวน 40,139.78 ล้านบาท เช่น จัดสรรให้
กงงทุนประชารัฐสวัสดิการเพื่งเศรษฐกิจฐานรากและสังคม สาหรับดาเนินการตามมาตรการช่วยเหลืง
ผู้มีรายได้น้งยเพ่ิมเติมผ่านบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ โครงการเงินงุดหนุนเพื่งการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิด เป็นต้น
รงงลงมาเปน็ ค่าใช้จ่ายในการช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาด้านการเกษตร จานวน 16,658.78 ล้านบาท
และการชว่ ยเหลืง ฟื้นฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพบิ ัติทางธรรมชาติ (ภัยแล้ง งทุ กภัย ไฟป่า ฯลฯ) จานวน
16,470.74 ล้านบาท

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา ง สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะห์และติดตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 คณะรัฐมนตรี ได้งนุมัตกิ รงบวงเงินให้ใช้จ่ายเงนิ สารงง
จ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ท้ังส้ิน 12 รายการ รวมกรงบวงเงิน จานวน 77,531.87 ล้านบาท คิดเปน็
ร้งยละ 78.32 องงวงเงินรวมที่ได้รับจัดสรร (99,000 ล้านบาท) ส่วนใหญ่เป็นค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับบุคลากร
จานวน 37,800.00 ล้านบาท โดยเป็นการจัดสรรงบประมาณสาหรับรายการงบกลางท่ีงยู่ในความ
รับผิดชงบองงกรมบัญชีกลางท่ีมีการจ่ายเงินสูงกว่าวงเงินงบประมาณท่ีได้รับจัดสรรในปีง บประมาณ
พ.ศ. 2562 ได้แก่ รายการเบ้ียหวัด บาเหน็จ บานาญ จานวน 37,800 ล้านบาท รงงลงมาเป็นการ
ชว่ ยเหลืง ฟืน้ ฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพิบัติทางธรรมชาติ จานวน 16,061.53 ล้านบาท ค่าใชจ้ ่ายในการช่วยเหลืง
เยยี วยา และพัฒนาดา้ นการเกษตร จานวน 10,813.17 ล้านบาท

 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 คณะรัฐมนตรีได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายเงินสารงง
จ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเปน็ ท้ังส้ิน 39 รายการ รวมกรงบวงเงินท่ีงนุมัติทั้งส้ิน 164,303.43 ล้านบาท คิด
เป็นร้งยละ 89.08 องงวงเงินรวมท่ีได้รับจัดสรรงบประมาณ (184,452.60 ล้านบาท) ส่วนใหญ่ค่าใช้จ่ายใน
การป้งงกัน แก้ไอปัญหา และเยียวยาผลกระทบจากการแพร่ระบาดองงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019
(COVID-19) จานวน 84,367.54 ล้านบาท คิดเป็นสัดส่วน ร้งยละ 51.35 รงงลงมา เป็นค่าใช้จ่ายในการช่วยเหลืง
ฟ้ืนฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพิบัติทางธรรมชาติ จานวน 36,221.38 ค่าใช้จ่ายในการช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนา
ดา้ นการเกษตร วงเงนิ 23,522.87 ล้านบาท

 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 คณะรัฐมนตรีไดง้ นุมัตกิ รงบวงเงินให้ใชจ้ ่ายเงินสารงงจ่าย
เพ่งื กรณีฉุกเฉินหรืงจาเปน็ ต้งั แต่ต้นปงี บประมาณ สิ้นไตรมาที่ 2 ทั้งสิ้น 2 รายการ รวมกรงบวงเงนิ ที่งนุมัติ
ท้ังสนิ้ 3,180.94 ล้านบาท คดิ เปน็ รง้ ยละ 3.21 องงวงเงนิ รวมทีไ่ ดร้ บั จัดสรร (99,000.00 ลา้ นบาท) ส่วนใหญ่
เปน็ ค่าใช้จ่ายในการช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาดา้ นการเกษตร จานวน 1,757.54 ล้านบาท รงงลงมาเป็น
ค่าใช้จ่ายในการช่วยเหลืง ฟื้นฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพิบตั ิทางธรรมชาติ (ภัยแล้ง งุทกภัย ไฟป่า ฯลฯ) จานวน
985.32 ล้านบาท และค่าใช้จ่ายโครงการ Organizational Quarantine (OQ) สาหรับแรงงานตา่ งดา้ วและ
ผู้ลักลงบหลบหนีเอ้าเมืงง จานวน 438.08 ล้านบาท ท้ังน้ี ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 ไม่มีการงนุมัติ
งบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็นไปใช้สาหรับการป้งงกัน แก้ไอปัญหา และเยียวยา
ผลกระทบจากการแพร่ระบาดองงโรคโควิด 19 เน่ืงงจากได้ต้ังงบกลาง รายการค่าใช้จ่ายในการบรรเทา
แก้ไอปัญหา และเยียวยาผู้ท่ีได้รับผลกระทบจากการระบาดองงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)
ไว้โดยเฉพาะ โดยต้ังแต่ต้นปีงบประมาณ จนถึงส้ินไตรมาสที่ 2 คณะรัฐมนตรีได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายเงิน
งบกลางรายการดังกล่าว แล้วจานวน 5 ครั้ง วงเงินท่ีงนุมัตทิ ั้งส้ิน จานวน 16,335.70 ล้านบาท คิดเป็นร้งยละ 40.51
องงวงเงินรวมท่ีไดร้ ับจัดสรร (40,325.63 ล้านบาท) เป็นค่าใช้จ่ายในการดาเนินโครงการจัดหาวัคซีนป้งงกัน
โรคติดเชง้ื ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) สาหรบั ประชาชนไทย จานวน 11,674.58 ล้านบาท และโครงการ
เตรยี มความพรง้ มรบั มืงและแก้ไอปญั หาโรคตดิ ตง่ งุบตั ใิ หม่ : กรณีโรคติดเช้ืงไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19)
ระยะการระบาดระลงดใหม่ ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 จานวน 4,661.12 ล้านบาท

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา จ สานกั งานเลอาธกิ ารสภาผ้แู ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และติดตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

2.3 ผลการเบิกจ่ายงบประมาณ จากระบบ GFMIS พบว่า ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 - 2563
มีผลการเบิกจ่ายภายในปีงบประมารเฉล่ียประมาณร้งยละ 49 และเบิกจ่ายจากรายการที่กระทรวงการคลังงนุมัติ
ให้กนั ไวเ้ บิกเหล่ืงมปีและอยายระยะเวลาเบิกจา่ ย เฉลี่ยประมาณร้งยละ 42 สาหรับปงี บประมาณ พ.ศ. 2564
มผี ลการเบิกจ่าย ณ ส้นิ สดุ ไตรมาสที่ 2 จานวน 786.31 ลา้ นบาท คดิ เป็น รง้ ยละ 0.79

ทัง้ น้ี จากผลการศกึ ษา วิเคราะห์ คณะผศู้ ึกษา มีอ้งสงั เกตและอ้งเสนงแนะเกี่ยวกบั การจดั ทา
งบประมาณ และการบริหารงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง ดังนี้

ข้อสงั เกต ข้อเสนอแนะ

1. ความเหมาะสมของกรอบวงเงินงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

การกาหนดความเหมาะสมองงสดั ส่วนงบกลางตง่  การตั้งงบกลาง ควรมีวัตถุประสงค์เพ่ืงใช้เป็นเงินทุน

งบประมาณรายจา่ ยประจาปไี มม่ คี วามชดั เจน ซ่งึ หากนาเงิน สารงงกรณีฉุกเฉิน จาเป็น หรืงเร่งด่วน โดยควรดาเนิน

งบกลางไปดาเนินการในโครงการที่มีผลผูกพันงบประมาณ การศกึ ษา วจิ ัย เพง่ื กาหนดเพดานหรืงสัดส่วนองงงบกลาง

ในปีต่ง ๆ ไป ส่งผลให้เกิดภาระด้านงบประมาณรายจ่าย ต่งวงเงินงบประมาณรายจ่ายประจาปีที่เหมาะสมสาหรับ

สูงอึ้นงาจกระทบต่งศักยภาพในการจัดเก็บรายได้องง ประเทศไทยงย่างจรงิ จังและเป็นรปู ธรรม

รัฐบาลในงนาคตหากไมส่ ามารถรกั ษาดุลยภาพระหว่างรายจ่าย

กับรายได้ไวไ้ ด้ จะส่งผลกระทบต่งวินยั ทางการคลังในท่สี ดุ

2. ความเพียงพอและเหมาะสมของงบกลางทต่ี ง้ั ตามสิทธแ์ิ ละกฎหมาย

การตั้งงบประมาณรายจ่ายงบกลางกรณีที่เป็น  ควรมีการทบทวนการจัดสรรงบประมาณงบกลางให้มี

รายจ่ายตามกฎหมายและเกี่ยวกับสิทธิบุคลากรภาครัฐ ความเหมาะสมสงดคล้งงกับความจาเป็นและสถานการณ์

ได้แก่ เงินเบี้ยหวัด บาเหน็จ บานาญ เงินช่วยเหลืง โดยการจัดทาฐานอ้งมูลเชิงสถิติย้งนหลังที่เก่ียวอ้งง เพ่ืง

อา้ ราชการ ลกู จา้ งและพนักงานองงรัฐ เงินเลื่งนอนั้ เลื่งน ใช้ประกงบการประมาณการค่าใช้จ่ายท่ีต้งงตั้งงบประมาณ

งันดับ เงินเดืงน และเงินปรับวุฒิอ้าราชการ เงินสมทบ รงงรับไว้ รวมทั้ง ควรกาหนดแนวทางการบริหารงบประมาณ

องงลูกจ้างประจา และค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล รายจา่ ยงบกลางให้มีความชัดเจนและยดื หยุ่นมากย่ิงอึ้น

อ้าราชการ ลูกจ้างและพนักงานองงรัฐยังไม่ครงบคลุม  การตั้งงบประมาณ รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉิน

จานวนผู้มีสิทธิที่ควรจะเป็น ทาให้มีงบประมาณไม่ หรืงจาเป็น ควรต้ังเฉพาะเพื่งวัตถุประสงค์ในการป้งงกันหรืง

เพยี งพงสาหรบั การใชจ้ ่าย แก้ไอสถานการณง์ ันกระทบต่งความสงบเรียบร้งยองงประชาชน

นงกจากนี้ บางรายการมีการเบิกจ่ายน้งย เช่น ความม่ันคงองงรัฐ การเยียวยาหรืงบรรเทาความเสียหายจากภัย

ค่าใช้จ่ายชดใช้เงินทดรงงราชการเพื่งช่วยเหลืง พิบัติสาธารณะร้ายแรง และภารกิจที่เป็นความจาเป็นเร่งด่วน

ผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน ค่าใช้จ่ายตามโครงการงัน องงรัฐ ตามนัยพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังองงรัฐ

เนื่งงมาจากพระราชดาริ เงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2561 มาตรา 20 (6)

หรืงจาเป็น เป็นต้น หรืงไม่มีการเบิกจ่ายงบประมาณ เช่น  เงินชดเชยค่างานสิ่งก่งสร้าง (ค่า K) ควรทบทวนการต้ัง

เงนิ ชดเชยค่างานสง่ิ กง่ สรา้ ง เงนิ เลง่ื นเงนิ เดืงนและเงินปรับ งบประมาณให้สงดคล้งงกับอ้งเท็จจริง และแนวนโยบาย

วฒุ อิ า้ ราชการ เปน็ ตน้ งาจจะทาให้เกดิ ต้นทุนค่าเสียโงกาส องงรัฐบาลในแต่ละปี ท้ังนี้ กรณีท่ีในปีน้ัน ๆ ไม่มีการต้ัง

(Opportunity cost) องงงบประมาณสาหรับโครงการง่ืน ๆ งบประมาณรายการดังกล่าวไว้ และมีความจาเป็นต้งงใช้จ่าย ก็

ที่มีความคมุ้ คา่ ทางเศรษฐกิจหรงื สังคมมากกว่า ให้พิจารณาองงนุมัติให้ใช้จ่ายจากรายการเงินสารงงจ่ายเพื่ง

กรณีฉุกเฉนิ หรืงจาเปน็ แทน

สานกั งบประมาณองงรฐั สภา ฉ สานกั งานเลอาธกิ ารสภาผ้แู ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ขอ้ สงั เกต ข้อเสนอแนะ

 เงินเลื่งนเงินเดืงนและเงินปรับวุฒิอ้าราชการ

ควรทบทวนการต้ังงบประมาณให้มีความเหมาะสม

ส ง ด ค ล้ ง ง กั บ ค ว า ม จ า เ ป็ น โ ด ย พิ จ า ร ณ า จ า ก ส ถิ ติ

การใช้จา่ ยจริงย้งนหลัง

3. การกาหนดรายการงบกลางทเ่ี หมาะสม

ในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564  การกาหนดรายการงบกลาง ควรมุ่งเน้นเฉพาะกรณีที่มี

พบว่า งบกลางจานวนหนึ่งได้ถูกนาไปใช้ประโยชน์ เหตุผลและความจาเป็นที่ไม่งาจจัดสรรหรืงไม่สมควร

สาหรับโครงการตามนโยบายองงรัฐบาล โดยกาหนดเป็น จัดสรรงบประมาณรายจา่ ยให้แก่หน่วยงานองงรัฐท่ีรับผิงช

รายการงบกลางงย่างชดั เจน ได้แก่ ค่าใช้จ่ายส่งเสริมและสร้าง งบได้โดยตรง และควรหลีกการดาเนินการท่ีมุ่งเน้นการสร้าง

ความเอ้มแอ็งเศรษฐกิจภายในประเทศ และค่าใช้จ่ายส่งเสริม ความนิยมทางการเมืงงที่งาจส่งผลกระทบต่งประเทศและ

และพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและชุมชนเป็นต้น ซึ่งการ ประชาชนในระยะยาว ตามนัยพระราชบัญญัติวินัยการเงินการ

ดาเนินการในด้านดังกล่าว รัฐบาลควรมีวัตถุประสงค์ คลงั องงรฐั พ.ศ. 2561 มาตรา 9 วรรคสาม และมาตรา 22

เป้าหมาย และแนวทางที่ชัดเจน โดยโครงการหรืง  การดาเนินการในกจิ กรรมภายใตน้ โยบายต่าง ๆ รัฐบาล

กิจกรรมท่ีจะดาเนินการควรมีการวางแผน เตรียมการ ควรกาหนดวัตถุประสงค์ เป้าหมาย และแนวทางการ

และกาหนดเป้าหมาย ตัวชี้วัดท่ีสงดคล้งงกับเป้าหมาย ดาเนินการให้ชัดเจน เพื่งให้หน่วยงานที่เก่ียวอ้งงมีการวางแผน

โดยรวมไว้เช่นเดียวกับการจัดทางบประมาณในเชิงบูรณาการ เตรียมการ และกาหนดเป้าหมาย ตัวชี้วัดท่ีสงดคล้งงกับ

จงึ งาจต้งั เป็นงบประมาณปกติองงหนว่ ยงานได้ เป้าหมายโดยรวม เพ่ืงองรับจัดสรรงบประมาณตามอ้ันตงน

ปกตไิ ดเ้ ชน่ เดียวกับการจดั ทางบประมาณในเชงิ บรู ณาการ

4. ความชัดเจน และความจาเป็นเรง่ ดว่ นของการใชจ้ ่ายงบกลางในรายการทไ่ี มอ่ าจคาดหมายไดล้ ว่ งหน้า

เก่ยี วกับหน่วยงานรบั ผิดชอบในการดาเนินงาน หรือใชจ่ ่ายงบประมาณ และไมส่ ามารถกาหนดเปา้ หมายไดช้ ัดเจน

งบกลางรายการท่ีไม่งาจคาดหมายได้  การงนุมัติให้ใช้จ่ายเงินงบกลาง ควรดาเนินการงย่าง

ล่วงหนา้ เกีย่ วกบั หนว่ ยงานรบั ผิดชงบในการดาเนินงาน โปร่งใส ปฏิบัติตามระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณ

หรืงใช่จ่ายงบประมาณ และไม่สามารถกาหนด พ.ศ. 2562 และควรมีการเผยแพร่การใช้จ่ายงบกลางต่ง

เป้าหมายการดาเนินงานท่ีชัดเจนได้ เช่น เงินสารงง สาธารณะงย่างต่งเน่ืงง รวมท้ัง ควรมีการแสดงรายละเงียด

จ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ค่าใช้จ่ายในการบรรเทา แผน-ผลองงการดาเนินงานและการใช้จ่ายเงินให้ชัดเจน เพื่งเป็น

แก้ไอปัญหา และเยียวยา ผู้ท่ีได้รับผลกระทบจากการระบาด อง้ มูลประกงบการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่าย

องงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019 เป็นต้น ซึ่งรัฐสภาหรืง ประจาปีองงฝ่ายนิติบัญญัติในการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ

ฝ่ายนิติบัญญัติจะพิจารณาเพียงกรงบวงเงินงบประมาณ งบประมาณรายจา่ ยประจาปใี นปตี ง่ ๆ ไป

ในการพจิ ารณางบกลางร่างพระราชบัญญตั งิ บประมาณ  การบริหารเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็นต้งง

รายจ่ายประจาปีเท่านั้น ในอณะที่การใช้จ่ายเป็นงานาจองง ปฏิบัติตามระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

ฝ่ายบริหาร ไม่ผ่านกระบวนการพิจารณาองงฝ่ายนิติบัญญัติ รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น พ.ศ. 2562

ต่างจากงบประมาณองงหน่วยรับงบประมาณที่เมื่ง โดยเคร่งครัดนงกจากน้ี การงนุมัติใช้จ่ายควรเน้นโครงการ/กิจกรรม

ได้รับการจัดสรรงบประมาณแล้วยังมีการติดตามการใช้ ที่มีผลต่งการกระตุ้นระบบเศรษฐกิจ และไม่เป็นโครงการ/

จ่ายงบประมาณ การใช้จ่ายงบกลางงาจอาดการกลั่นกรงง กจิ กรรมทม่ี ุง่ สร้างความนยิ มทางการเมืงงท่ีงาจกง่ ใหเ้ กดิ ความ

และติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณที่มีประสทิ ธิภาพ เสียหายต่งระบบเศรษฐกจิ องงประเทศแลประชาชนในระยะยาว

สานกั งบประมาณองงรฐั สภา ช สานกั งานเลอาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ขอ้ สงั เกต ข้อเสนอแนะ

 กิจกรรมใดท่ีหน่วยงานคาดว่าจะต้งงดาเนินการ

ในงนาคตงันใกล้ สามารถระบุเป้าหมายได้ชัดเจน และมี

การวางแผนการดาเนินการไวล้ ่วงหนา้ แลว้ หน่วยงานควรจัดทา

แผนการดาเนินงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณเพ่ืงองรับ

จัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจาปีตามอ้ันตงนปกติรงงรับไว้

ล่วงหน้า

5. การติดตามรายงานผล และการเปดิ เผยข้อมูล

พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังองงรัฐ  ควรมีระบบติดตามและประเมินผลโครงการสาคัญ ๆ

พ.ศ. 2561 ได้กาหนดให้มีการจัดทาบัญชี การรายงาน โดยเฉพาะโครงการท่ีเป็นนโยบายรัฐบาล โดยแสดงให้เห็น

การเงินประจาปี และรายงานการตรวจสงบไว้ใน “หมวด 4 ถึงผลสาเร็จ ผลลัพธ์ตามเป้าหมาย และตัวช้ีวัดที่ชัดเจน

การบัญชี การายงาน และการตรวจสอบ” แต่ย่างไรก็ เปน็ รูปธรรม และเผยแพร่ต่งสาธารณชน เพื่งเป็นอง้ มูลใน

ตาม ปัจจุบันการรายงานผลการใช้จ่ายและผลการ การติดตาม ตรวจสงบการใช้จ่ายงบประมาณให้เป็นไป

ดาเนินงานจากการใช้จ่ายจากงบกลาง ยังไม่สะท้งนถึง งย่างโปร่งใส เกิดประโยชน์ต่งประชาชนและประเทศ

ผลสาเรจ็ ผลลพั ธต์ ามเปา้ หมาย และตัวชีว้ ดั ท่ีชัดเจนเป็น โดยรวมสูงสดุ

รูปธรรม และสามารถเผยแพร่ต่งสาธารณชน โดยเฉพาะ  ควรนาเสนงรายงานการใช้จ่ายงบกลางต่งฝ่ายนิติบัญญัติ

การนาเสนงรายงานต่งฝ่ายนิติบัญญัติในกระบวนการ ในกระบวนการพิจารณางบประมาณรายจ่ายประจาปี

พิจารณางบประมาณรายจ่ายประจาปียังอาดรายละเงียด เพื่งเป็นอ้งมูลประกงบการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ

ในเชิงลึก ทาให้การใช้จ่ายงบกลางยากต่งการติดตาม งบประมาณรายจ่ายประจาปใี หเ้ กดิ ประสทิ ธิภาพต่งไป

ตรวจสงบการใช้จา่ ยให้เป็นไปงยา่ งคมุ้ ค่า และโปรง่ ใส

สานักงบประมาณองงรฐั สภา ซ สานกั งานเลอาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร



การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

สารบัญ

หน้า

คานา ก

บทสรปุ ผบู้ รหิ าร อ

สารบัญ ฌ

สารบัญตาราง ญ

สารบัญแผนภาพ ฎ

ส่วนท่ี 1 บทนา 1

สว่ นท่ี 2 กฎหมาย และแนวคิดทเี่ กี่ยวอง้ ง 5

สว่ นที่ 3 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง 13

ส่วนที่ 4 ผลการเบกิ จา่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง 20

สว่ นที่ 5 งบกลาง รายการเงนิ สารงงจ่ายเพืง่ กรณีฉกุ เฉนิ หรืงจาเปน็ 24

ส่วนที่ 6 บทสรุป อ้งสงั เกต และอ้งเสนงแนะ 36

บรรณานกุ รม 42

ภาคผนวก

ก งบประมาณและผลการเบิกจ่าย งบประมาณงบกลาง ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564

อ รายละเงียดคณะรัฐมนตรงี นมุ ตั ิให้ใชจ้ ่ายงบกลาง รายการเงนิ สารงงจ่ายเพงื่ กรณีฉุกเฉินหรืงจาเปน็

สานกั งบประมาณองงรฐั สภา ฌ สานักงานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

สารบัญตาราง

ตารางที่ หนา้
1 รายจ่ายงบกลาง ปี 2560-2564 จาแนกตามรายการ 15
2 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง จาแนกตามเหตผุ ลและความจาเปน็ 17
3 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง จาแนกตามลักษณะการใช้จ่าย 19
4 งบประมาณและผลการเบกิ จ่ายระหวา่ งปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564 20
5 งบประมาณและผลการเบกิ จา่ ยงบประมาณงบกลาง จาแนกรายการ 23
ระหว่างปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
6 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง รายการเงนิ สารงงจ่ายเพ่ืงกรณฉี ุกเฉนิ หรืงจาเป็น 24
7 สรปุ การงนุมัติให้ใช้จา่ ย งบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพง่ื กรณีฉกุ เฉินหรงื จาเป็น 29
ปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
8 การใชจ้ ่ายเงนิ แผน่ ดินในลักษณะงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงนิ สารงงจา่ ย 34
เพืง่ กรณฉี ุกเฉนิ หรงื จาเปน็
9 งบประมาณและผลการเบกิ จ่าย งบกลาง รายการเงนิ สารงงจ่ายเพงื่ กรณีฉกุ เฉนิ หรืง 34
จาเปน็

สานักงบประมาณองงรัฐสภา ญ สานักงานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง หน้า
10
สารบัญแผนภาพ 13
16
แผนภาพที่ 18
1 อั้นตงนการองงนุมตั ใิ หใ้ ชง้ บกลาง รายการเงนิ สารงงจา่ ยเพง่ื กรณฉี กุ เฉินหรงื จาเป็น 19
2 แนวโน้มการจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง 21
3 รายการงบกลางท่ไี ดร้ ับงบประมาณปี 2560-2564 สงู สดุ 5 งนั ดับ 25
4 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง จาแนกตามเหตผุ ลและความจาเป็น 28
5 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามลักษณะการใชจ้ า่ ย
6 งบประมาณและผลการเบิกจ่ายระหว่างปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564 30
7 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงนิ สารงงจ่ายเพงื่ กรณฉี กุ เฉนิ หรงื จาเป็น
8 การงนมุ ตั งิ บกลาง คา่ ใชจ้ า่ ยในการบรรเทา แก้ไอปญั หา และเยียวยา
ผ้ทู ี่ได้รับผลกระทบจากการระบาดองงโรคติดเชง้ื ไวรสั โคโรนา 2019
9 การงนมุ ัตงิ บกลาง เงินสารงงจา่ ยเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น
ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564

สานักงบประมาณองงรัฐสภา ฎ สานกั งานเลอาธกิ ารสภาผู้แทนราษฎร



การศกึ ษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

สว่ นที่ 1 บทนา

1.1 ความสาคญั
การนาเสนงร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ ส่วนราชการต้งงมีเงกสาร

ประกงบซึ่งรวมถึงประมาณการรายรับ และวัตถุประสงค์ กิจกรรม แผนงาน โครงการ ในแต่ละรายการ
องงการใชจ้ า่ ยงบประมาณใหช้ ดั เจน รวมทัง้ ต้งงแสดงฐานะการเงินการคลังองงประเทศเก่ียวกับภาพรวมองงภาวะ
เศรษฐกิจท่ีเกิดจากการใช้จ่ายและการจัดหารายได้ ประโยชน์และการอาดรายได้จากการยกเว้นภาษีเฉพาะราย
ในรูปแบบต่าง ๆ ความจาเป็นในการตั้งงบประมาณผูกพันอ้ามปี ภาระหนี้และการก่งหน้ีองงรัฐและฐานะการเงิน
องงรัฐวิสาหกิจ ในปที ่ีองงนุมัติงบประมาณน้ันและปีงบประมาณที่ผ่านมาเพ่ืงใชป้ ระกงบการพจิ ารณาดว้ ย แม้ว่า
รัฐธรรมนูญแห่งราชงาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 จะไม่ได้บัญญัติหลักการดังกล่าวไว้โดยตรง แต่การองรับ
จดั สรรงบประมาณรายจ่ายงบกลางจาเป็นตง้ งแสดงเหตุผลและความจาเป็น เพื่งใชเ้ ปน็ อ้งมูลประกงบการพิจารณา
งบประมาณองงคณะกรรมาธกิ ารวสิ ามญั พจิ ารณารา่ งพระราชบัญญตั งิ บประมาณรายจ่ายประจาปดี ว้ ย

รายจ่ายงบกลางเป็นรายจ่ายท่ีตั้งไว้เพ่ืงจัดสรรให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจโดยท่ัวไปใช้จ่าย
นงกเหนืงจากงบประมาณที่ได้รับจัดสรรปกติ รวมทั้งเป็นค่าใช้จ่ายเฉพาะเรื่งงโดยจะกาหนดไว้เพ่ืงใช้จ่าย
ในหลายกรณี ประกงบด้วย รายจ่ายตามสิทธิหรืงอ้งกาหนดตามกฎหมายท่ีทุกหน่วยงานใช้จ่ายในรายการ
เดียวกันร่วมกัน ค่าใช้จ่ายตามนโยบายและโครงการพิเศษองงรัฐบาล และ ค่าใช้จ่ายท่ียังไม่สามารถกาหนด
เป้าหมายหรืงวงเงินค่าใช้จ่ายไว้ล่วงหน้าได้ เช่น เงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ค่าใช้จ่ายตาม
โครงการพระราชดาริ คา่ ใชจ้ ่ายเกย่ี วกบั การเสดจ็ พระราชดาเนินและตง้ นรับประมอุ ต่างประเทศ เปน็ ตน้

นงกจากน้ี งบประมาณรายจ่ายงบกลางยังถืงเป็นเครื่งงมืงในการบริหารจัดการองงรัฐบาลให้สามารถใช้
จ่ายงบประมาณในการดาเนินนโยบายได้งย่างรวดเร็ว คล่งงตัว และสามารถบริหารจัดการในการแก้ไอปัญหา
ตามสถานการณ์ท่ีงาจเกิดอ้ึนได้ทันต่งเหตุการณ์ เช่น เงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็นถืงเป็น
ซึ่งเป็นงบประมาณที่จัดสรรไว้เพ่ืงสารงงไว้ในการป้งงกันหรืงแก้ไอสถานการณ์งันกระทบต่งความสงบ
เรียบร้งยองงประชาชน ความม่ันคงองงรัฐ การเยียวยาหรืงบรรเทาความเสียหายจากภัยพิบัติสาธารณะ
ร้ายแรง และภารกิจความจาเป็นเร่งด่วนองงรัฐ ท่ีงาจจะเกิดอึ้นโดยมิได้คาดหมาย เป็นต้น จึงทาให้ไม่
สามารถกาหนดรายละเงียดผลผลิต/กิจกรรม ตัวชี้วัด และแผนการใช้จ่ายเงินงย่างชัดเจน ต่างจากการใช้
จ่ายงบประมาณองงกระทรวงต่าง ๆ ทาให้การติดตาม ตรวจสงบการใช้จ่ายงบประมาณทาได้ยาก
ซึ่งการพิจารณางนุมัติรายจ่ายงบกลางองงฝ่ายนิติบัญญัติเป็นการงนุมัติกรงบวงเงินเพ่ืงให้ฝ่ายบริหาร
นาไปใชจ้ ่ายภายใต้วัตถปุ ระสงคอ์ งงงบกลางแตล่ ะรายการ งานาจในการงนุมัติใชจ้ ่ายเป็นองงคณะรัฐมนตรี
ไม่ผ่านกระบวนการกลั่นกรงงจากฝ่ายนิติบัญญัติ นงกจากน้ัน งบประมาณรายจ่ายงบกลางบางรายการ
เกิดอึ้นตามนโยบายและมีลักษณะซ้าซ้งนกับภารกิจปกติองงส่วนราชการ เช่น รายการค่าใช้จ่าย
ในการพัฒนาศักยภาพหมู่บ้านและชุมชน (SML) มีลักษณะซ้าซ้งนกับงานองงงงค์กรปกครงงส่วนท้งงถ่ิน
และรายการค่าใช้จ่ายในการแก้ไอปัญหาความเดืงนร้งนและความยากจนองงประชาชน ซ้าซ้งนกับภารกิจองง
สว่ นราชการ ซึ่งงาจกาหนดไวใ้ นแผนงานประจาปงี บประมาณปกตอิ งงส่วนราชการได้

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 1 สานกั งานเลอาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ด้วยเหตุน้ี สานักงบประมาณองงรัฐสภา สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร ในฐานะเป็น
หน่วยงานท่ีทาหน้าท่ีในการสนับสนุนอ้งมูลด้านการงบประมาณให้แก่ฝ่ายนิติบัญญัติในการพิจารณา
ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี เห็นว่า การพิจารณางนุมัติงบประมาณรายจ่ายงบกลาง
ตามร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปีองงฝ่ายนิติบัญญัติ จาเป็นต้งงมีอ้งมูลประกงบ
การพิจารณาที่ครงบคลุมในหลาย ๆ มิติ เพื่งให้การพิจารณางนุมัติงบประมาณเป็นไปงย่างไม่เหมาะสม คุ้มค่า
และเกดิ ประสทิ ธภิ าพสงู สุด จงึ ได้ดาเนินการศึกษาและจัดทารายงานการวิเคราะห์ เรื่งง “การศึกษาวิเคราะห์และ
ติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง” เพ่ืงนาเสนงอ้งมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวอ้งงกับงบประมาณ
รายจ่ายงบกลาง ได้แก่ กฎหมาย ระเบียบ มติคณะรัฐมนตรีที่เก่ียวอ้งง อ้งมูลงบประมาณและการใช้จ่าย
งบประมาณ งบกลาง ตลงดจนอ้งเสนงแนะที่เกี่ยวอ้งง ประกงบการประกงบการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 องงฝ่ายนิติบัญญัติ และเผยแพร่ตง่ สาธารณชนโดยทั่วไป
ตลงดจนประชาชนผสู้ นใจใชเ้ ป็นอง้ มูลสาหรบั การติดตาม ตรวจสงบการบริหารราชการองงรัฐบาลตง่ ไป

1.2 วัตถปุ ระสงค์
1.2.1 เพ่งื ศึกษา กฎหมาย ระเบียบ ประกาศ และอง้ มลู งบประมาณและการใชจ้ า่ ยงบประมาณงบกลาง
1.2.2 เพ่ืงจัดทาอ้งเสนงแนะจากการศึกษาวิเคราะห์และติดตามการใช้จ่ายงบกลาง ประกงบ

การพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 องงฝ่ายนิติบัญญัติ
รวมทั้งเป็นอ้งมูลสาหรับบุคลากรในวงงานรัฐสภา และประชาชนผู้สนใจใช้ประกงบการปฏิบัติงาน
ศึกษาวิจัย ตลงดจนการติดตาม ตรวจสงบการบริหารราชการแผ่นดนิ องงรฐั บาลตง่ ไป

1.3 นยิ ามศัพท์
1.3.1 การงบประมาณ (Budgeting) หมายถึง แผนงานองงผู้บริหารที่จัดทาอ้ึนเป็นลายลักษณ์

งักษรสาหรับงวดเวลาใดเวลาหน่ึงในงนาคต โดยการจัดทาในส่วนท่ีเก่ียวกับการจัดสรรทรัพยากรท่ีเป็น
ตัวเงินให้กับงานและหน่วยงานต่าง ๆ เพื่งให้การดาเนินงานองงหน่วยงานน้ัน ๆ บรรลุวัตถุประสงค์และ
เป้าหมายองงหน่วยงานตามที่กาหนดไว้ งบประมาณจึงเป็นเคร่ืงงมืงในการวางแผนทางการเงนิ ท่ีเก่ียวอ้งง
กับการประมาณการด้านรายได้และรายจ่าย ตลงดจนหนี้สินท่ีจะเกิดอึ้นในงนาคต และเพ่ืงเป็นนโยบาย
ในการปฏิบตั ิงานองงหน่วยงานต่าง ๆ ใหเ้ ปน็ ไปตามแผนท่ีวางไว้

1.3.2 งบประมาณหลังโอนเปล่ียนแปลงรายการ หมายถึง งบประมาณท่ีหน่วยรับงบประมาณ
มีความจาเป็นต้งงโงนงบประมาณรายจ่ายท่ีได้รับจัดสรรหรืงเปล่ียนแปลงเงินจัดสรร เพ่ืงดาเนินการแก้ไอปัญหา
ในการปฏิบัติงาน เพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการ เพ่ิมคุณภาพการให้บริการ พัฒนาบุคลากร พัฒนาเทคโนโลยี
ซึ่งต้งงแสดงเหตุผลความจาเป็นหรืงความเหมาะสม โดยคานึงถึงประโยชน์ต่งประชาชน ความประหยัด
ความคุ้มค่า ความโปร่งใส รวมทั้งต้งงสงดคล้งงกับยุทธศาสตร์ชาติ แผนปฏิรูปประเทศ และเป้าหมายให้บริการ
กระทรวงดว้ ย ตามที่กาหนดไว้ในระเบียบว่าด้วยการบรหิ ารงบประมาณ พ.ศ. 2562

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 2 สานกั งานเลอาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

1.3.3 รายจ่ายงบกลาง หมายถึง งบประมาณรายจ่ายท่ีต้ังไว้เพ่ืงจัดสรรให้แก่หน่วยรับ
งบประมาณใชจ้ ่าย ตามรายการดังตง่ ไปนี้

1) ค่าใช้จ่ายเก่ียวกับการเสด็จพระราชดาเนินและต้อนรับประมุขต่างประเทศ หมายความว่า
รายจ่ายที่ตั้งไว้เพ่ืงเป็นค่าใช้จ่ายสนับสนุนพระราชกรณียกิจในการเสด็จพระราชดาเนินภายในประเทศ และ
หรืงต่างประเทศและการต้งนรบั ประมอุ ต่างประเทศท่ีมาเยืงนประเทศไทยในระหว่างปี

2) ค่าใช้จ่ายชดใช้เงินทดรองราชการเพ่ือช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน
หมายความว่า รายจ่ายท่ีตั้งตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรงงราชการไว้เพื่งเป็นค่าใช้จ่าย
ช่วยเหลืงผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน โดยเป็นค่าใช้จ่ายที่มีลักษณะเฉพาะ มีระเบียบ และหลังเกณฑ์รงงรับ
การใช้จ่ายงย่างชัดเจน และและเป็นคา่ ใชจ้ ่ายท่ีไม่แน่นงนอ้ึนงยู่กับการเกิดภัยประเภทองงภัย ความรุนแรงและ
ระยะเวลาทเ่ี กิดภัยนนั้ ๆ ทาใหไ้ ม่สามารถประมาณการค่าใช้จา่ ยทแี่ นน่ งนองงแตล่ ะสว่ นราชการได้

3) ค่าใช้จ่ายตามโครงการอันเน่ืองมาจากพระราชดาริ หมายความว่า รายจ่าย
ท่ีต้ังไว้เพืง่ เป็นค่าใช้จ่ายในการดาเนินงานตามโครงการงันเนื่งงมาจากพระราชดาริ และเปน็ โครงการท่ีเริ่ม
ดาเนินงานหลังจากวันท่ีเริ่มต้นปีงบประมาณแล้ว จึงไม่สามารถเสนงตั้งงบประมาณไว้ในงบประมาณ
รายจ่ายประจาปอี งงสว่ นราชการได้

4) ค่าใช้จ่ายในการบรรเทา แก้ไขปัญหา และเยียวยา ผู้ท่ีได้รับผลกระทบ
จากการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หมายความว่า รายจ่ายที่ต้ังไว้เป็นค่าใช้จ่ายเพ่ืงบรรเทา
แก้ไอปัญหา และเยยี วยา ผ้ทู ี่ได้รับผลกระทบจากการระบาดองงโรคตดิ เชง้ื ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID - 19)

5) ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการ ลูกจ้างและพนักงานของรัฐ
หมายความว่า รายจ่ายที่ต้ังไว้เป็นค่าใช้จ่ายในการช่วยเหลืงค่ารักษาพยาบาลอ้าราชการ ลูกจ้างประจาและ
พนกั งานองงรัฐ รวมถงึ ผมู้ ีสทิ ธไิ ด้รับเบย้ี หวดั บานาญ

6) เงินชดเชยค่างานก่อสร้าง หมายความว่า รายจ่ายที่ตั้งไว้เพ่ืงเป็นค่าใช้จ่ายช่วยเหลืง
ผู้ประกงบงาชีพงานก่งสร้างท่ีดาเนินงานให้ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจและหน่วยงานองงรัฐ ซ่ึงในลักษณะ
ตั้งงบประมาณ ไมส่ ามารถคาดการณค์ วามผันผวนองงปัจจัยท่ีจะนามาคานวณเปน็ การล่วงหน้าได้ เช่น ค่าแรงงาน ค่าเหล็ก
คา่ ซีเมนต์ ค่านา้ มนั เชง้ื เพลิง เป็นต้น รวมทัง้ ไม่สามารถระบไุ ดว้ ่าจะมีหน่วยงานใดบา้ งทจ่ี ะมีค่าใช้จ่ายเป็นจานวนเท่าใด

7) เงินช่วยเหลือข้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานของรัฐ หมายความว่า รายจ่ายท่ีตั้งไว้
เพ่ืงช่วยเหลืงการศึกษาองงบุตรและเงินช่วยเหลืงพิเศษกรณีอ้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานองงรัฐเสียชีวิตใน
ระหว่างรับราชการ

8) เงินเบย้ี หวดั บาเหนจ็ บานาญ หมายความว่า รายจ่ายท่ีต้ังไวเ้ พ่ืงจ่ายเป็นเงินบาเหน็จ
บานาญอ้าราชการ เงินบาเหน็จลูกจ้างประจา เงินทาอวัญอ้าราชการและลูกจ้าง เงินทดแทนอ้าราชการ
วิสามัญ เงินค่าทดแทนสาหรับผู้ไดร้ ับงันตรายในการรักษาความม่ันคงองงประเทศเงินชว่ ยพิเศษอ้าราชการ
บานาญเสียชีวิต เงินสงเคราะห์ผู้ประสบภัยเน่ืงงจากการช่วยเหลืงราชการ การปฏิบัติงานองงชาติหรืง
การปฏิบัติตามหน้าที่มนุษยธรรมและเงินช่วยค่าครงงชีพผู้รับเบ้ียหวัดบานาญ

สานกั งบประมาณองงรฐั สภา 3 สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

9) เงินเลื่อนเงินเดือนและเงินปรับวุฒิข้าราชการ หมายความว่า รายจ่ายท่ีตั้งไว้เพื่งจ่ายเป็น
เงนิ บรรจอุ ้าราชการใหม่ หรืงเงนิ ปรบั วฒุ ิอ้าราชการ

10) เงินสมทบของลูกจ้างประจา หมายความว่า รายจ่ายที่ตั้งไว้เพืง่ จ่ายเป็นเงิน สมทบ
ที่รฐั บาลนาส่งเอ้ากงงทนุ สารงงเลยี้ งชีพลูกจา้ งประจา ใหแ้ ก่สมาชกิ ในงัตราร้งยละ 3

11) เงินสารอง เงินสมทบ และเงนิ ชดเชยของข้าราชการ หมายความว่า รายจา่ ยที่ตั้งไว้
เพื่งจ่ายเป็นเงินสมทบ เงินชดเชยที่รัฐบาลนาส่งเอ้ากงงทุนบาเหน็จบานาญอ้าราชการ ในงัตรา
รง้ ยละ 3 และ 2 องงเงนิ เดืงนอา้ ราชการที่เปน็ สมาชกิ

12) เงนิ สารองจ่ายเพื่อกรณฉี ุกเฉินหรือจาเป็น หมายความว่า รายจา่ ยทีต่ ัง้ สารงงไวเ้ พื่ง
จดั สรรเป็นคา่ ใชจ้ า่ ยในกรณฉี ุกเฉนิ หรงื จาเป็น

นงกจากรายจ่ายรายการต่าง ๆ ดังกล่าวอ้างต้นซ่ึงเป็นรายการหลักแล้วพระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจ่ายประจาปียังงาจต้ังรายจ่ายรายการง่ืน ๆ ไว้ในรายจ่ายงบกลางตามความเหมาะสมในแต่ละปี
เช่น ค่าใช้จ่ายในการเยียวยา ฟื้นฟู และป้งงกันความเสียหายจากงุทกภัยงย่างบูรณาการ ค่าใช้จ่ายเสริมสร้าง
ความเอ้มแอ็งและก้าวหน้าองงประเทศตามแนวทางปฏิรูป ค่าใช้จ่ายเสริมสร้างความเอ้มแอ็งเศรษฐกิจ
ภายในประเทศ ค่าใชจ้ ่ายเพ่ิมศักยภาพผู้ว่างงานเพง่ื สร้างสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมในชมุ ชน ค่าใช้จ่าย
ในการบรรเทา แก้ไอปัญหา และเยียวยาผู้ท่ีได้รับผลกระทบจากการระบาดองงโรคติดเช้ืงไวรัสโคโรนา-2019
(COVID - 19) เป็นต้น

1.3.4 นโยบายสาธารณะ หมายถึง แนวทางกิจกรรม การกระทา หรืงการเลืงกตัดสินใจ
องงรัฐบาล ซึ่งรัฐบาลไดท้ าการตัดสินใจและกาหนดไว้ล่วงหน้า เพงื่ ชี้นาให้มีกิจกรรมหรืงการกระทาต่าง ๆ
เกิดอึ้น เพ่ืงให้บรรลุเป้าหมายท่ีได้กาหนดไว้ โดยมีการวางแผน การจัดทาโครงการ วิธีการบริหารหรืง
กระบวนการดาเนินงาน ให้บรรลุวัตถุประสงค์ในเรื่งงใดเรื่งงหนึ่ง ด้วยวิธีปฏิบัติงานท่ีถูกต้งง เหมาะสม
สงดคล้งงกบั สภาพความเปน็ จริง และความตง้ งการองงประชาชน ผู้ใชบ้ ริการในแต่ละเร่ืงง

1.3.5 การใช้จ่ายงบกลาง หมายถึง การงนุมัติให้ใช้จ่ายโดยฝ่ายบริหาร การเบิกจ่าย และการติดตาม
การใช้จา่ ยองงหน่วยงานทีเ่ กีย่ วอง้ ง

1.3.6 ฝ่ายนิติบัญญัติ หมายถึง สมาอิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา คณะกรรมาธิการ
วิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี (สภาผู้แทนราษฎร) คณะกรรมาธิการ
วิสามญั พิจารณาศึกษาร่างพระราชบัญญัตงิ บประมาณรายจา่ ยประจาปี (วุฒสิ ภา) และคณะงนกุ รรมาธกิ าร

________________________________

สานักงบประมาณองงรัฐสภา 4 สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

สว่ นที่ 2 กฎหมาย และแนวคิดท่เี กย่ี วขอ้ ง

2.1 กฎหมาย
2.1.1 พระราชบัญญตั ิวธิ ีการงบประมาณ พ.ศ. 2561
มาตรา 10 งบประมาณประจาปีทเี่ สนงต่งรัฐสภา งยา่ งนง้ ยตง้ งมีเงกสารประกงบ

ดังตง่ ไปน้ี
(1) คาแถลงประกงบงบประมาณแสดงฐานะและนโยบายการคลังและการเงนิ สาระสาคัญ

องงงบประมาณ และความสมั พนั ธ์ระหวา่ งรายรบั และงบประมาณรายจ่ายที่องตั้ง
(2) รายรบั รายจา่ ยเปรยี บเทยี บระหว่างปีที่แลว้ ปีปัจจบุ ัน และปที ี่องตั้งงบประมาณรายจ่าย
(3) คางธบิ ายเกย่ี วกับประมาณการรายรบั
(4) คาชแ้ี จงเกีย่ วกับงบประมาณรายจา่ ยทีอ่ งตง้ั ซึ่งรวมถงึ การแสดงผลสมั ฤทธ์ิและ

ประโยชน์ทค่ี าดว่าจะไดร้ บั จากการใช้จ่ายงบประมาณ และความสงดคลง้ งกบั ยทุ ธศาสตร์ชาติ
(5) รายงานเก่ียวกับสถานะทางการเงนิ โดยรวมองงรัฐวสิ าหกจิ
(6) รายงานเกีย่ วกับสถานะเงินนงกงบประมาณและแผนการใชจ้ ่ายเงินนงกงบประมาณ

โดยรวมองงหนว่ ยรบั งบประมาณ
(7) คางธิบายเกี่ยวกบั หนอี้ งงรฐั บาลทั้งที่มงี ยูแ่ ลว้ ในปัจจุบนั และหนท้ี เี่ สนงเพม่ิ เติม
(8) ผลการดาเนนิ งานและการใชจ้ ่ายงบประมาณองงปีงบประมาณที่ลว่ งมาแล้ว
(9) ร่างพระราชบัญญตั งิ บประมาณรายจ่ายประจาปี
มาตรา 15 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง ได้แก่ งบประมาณรายจ่ายท่ีต้ังไว้เพ่ืงจัดสรรให้แก่

หน่วยรับงบประมาณใช้จ่าย โดยแยกต่างหากจากงบประมาณรายจ่ายองงหน่วยรับงบประมาณ และให้มีรายการ
เงนิ สารงงจา่ ยเพื่งกรณีฉุกเฉนิ หรืงจาเปน็ ด้วย

มาตรา 23 การจดั ทางบประมาณตง้ งคานงึ ถงึ ประมาณการรายรับและฐานะทางการคลังองง
ประเทศ ความจาเป็นในการพัฒนาประเทศตามยุทธศาสตร์ชาติ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
เสถียรภาพทางเศรษฐกิจภายในและภายนงกประเทศ ความเป็นธรรมทางสังคม นโยบายรัฐบาล และ
ภารกิจองงหน่วยรับงบประมาณ เพ่ืงให้เกิดประสิทธิภาพและความคุ้มค่าในการใช้จ่ายงบประมาณและ
เกดิ ผลสัมฤทธใ์ิ นการบรหิ ารจดั การภาครฐั

มาตรา 36 วรรค 2 รายจ่ายรายการต่าง ๆ ท่ีกาหนดไว้ในงบประมาณรายจ่ายงบกลาง
ให้ผู้งานวยการมีงานาจจัดสรรให้หน่วยรับงบประมาณเบิกจ่ายโดยตรง หรืงเบิกจ่ายในรายการต่าง ๆ
องงหนว่ ยรับงบประมาณนน้ั ๆ ไดต้ ามความจาเปน็

ในกรณีที่มีความจาเป็นผู้งานวยการโดยงนุมัตินายกรัฐมนตรีจะโงนงบประมาณรายจ่ายงบกลาง
รายการใดรายการหนึง่ ไปเพิม่ รายการงนื่ ๆ ในงบกลางด้วยกนั กไ็ ด้

สานักงบประมาณองงรัฐสภา 5 สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

กล่าวโดยสรุป งบกลาง เป็นงบที่ต้ังไว้ให้เพื่งให้หน่วยงานสาหรับใช้จ่าย แยกจาก
งบประมาณท่ีได้รับจัดสรรประจาปี ซึ่งกาหนดให้ผู้งานวยการสานักงบประมาณมีงานาจในการจัดสรรให้
หน่วยรบั งบประมาณตามความจาเปน็

2.2.2 พระราชบญั ญัติวนิ ัยการเงนิ การคลงั ของรัฐ พ.ศ. 2561
มาตรา 9 วรรคสาม คณะรัฐมนตรีต้งงไม่บริหารราชการแผ่นดินโดยมุ่งสร้างความนิยมทาง

การเมงื งทง่ี าจก่งใหเ้ กดิ ความเสียหายตง่ ระบบเศรษฐกจิ องงประเทศและประชาชนในระยะยาว
มาตรา 20 การตั้งงบประมาณรายจา่ ยประจาปีต้งงดาเนินการตามหลกั เกณฑ์ ดงั ตง่ ไปน้ี
(1) งบประมาณรายจ่ายลงทุน ต้งงมีจานวนไม่น้งยกว่าร้งยละยี่สิบองงงบประมาณรายจ่าย

ประจาปีและตง้ งไม่น้งยกว่าวงเงนิ ส่วนท่อี าดดลุ องงงบประมาณประจาปนี ้นั
(2) งบประมาณรายจ่ายเก่ียวกับบุคลากรองงรัฐและสวัสดิการองงบุคลากรองงรัฐ ต้งงตั้งไว้

งยา่ งพงเพียง
(3) งบประมาณรายจ่ายเพ่ืงการชาระหน้ีภาครัฐซึ่งเป็นหนี้สาธารณะที่กระทรวงการคลังกู้

หรืงค้าประกนั ตง้ งตง้ั เพ่ืงการชาระคนื ตน้ เงนิ กู้ ดงกเบ้ยี และคา่ ใช้จ่ายในการกูเ้ งินงยา่ งพงเพียง
(4) ภาระทางการเงนิ ท่ีมีกฎหมายบัญญตั ใิ ห้รฐั บาลต้งงส่งเงินเอ้าสมทบหรงื ชดเชยเพื่งการใด

ๆตง้ งตงั้ งบประมาณรายจ่ายให้ตามเวลาทก่ี ฎหมายกาหนด
(5) ภาระทางการเงินเพ่ืงชดเชยต้นทุนทางการเงินและการบริหารจัดการ รวมทั้งความเสียหายจาก

การดาเนนิ กจิ กรรม มาตรการ หรืงโครงการตามมาตรา 28 ตง้ งต้ังงบประมาณรายจ่ายให้ในโงกาสแรกที่กระทาได้
(6) งบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารองจ่ายเพ่ือกรณีฉุกเฉินหรือจาเป็น

ให้ตั้งได้เฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์ในการป้องกันหรือแก้ไขสถานการณ์อันกระทบต่อความสงบเรียบร้อย
ของประชาชนความมนั่ คงของรัฐ การเยียวยาหรือบรรเทาความเสียหายจากภัยพิบัติสาธารณะร้ายแรง
และภารกจิ ทีเ่ ป็นความจาเปน็ เรง่ ดว่ นของรัฐ

ในกรณีที่การตั้งงบประมาณรายจ่ายไม่สามารถดาเนินการตามห ลักเกณฑ์ที่กาหนดไว้
ในวรรคหน่ึงได้ให้แสดงเหตุผลความจาเป็นและมาตรการในการแก้ไอต่งรัฐสภาพร้งมกับการเสนง
รา่ งพระราชบญั ญตั ิงบประมาณรายจ่ายประจาปดี ว้ ย

มาตรา 22 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง ให้ต้ังไดเ้ ฉพาะในกรณีที่มีเหตุผลและความจาเป็น
ทไ่ี มง่ าจจัดสรรหรืงไมส่ มควรจดั สรรงบประมาณรายจ่ายให้แกห่ นว่ ยงานองงรัฐท่รี บั ผิดชงบได้โดยตรง

มาตรา 68 ให้หนว่ ยงานองงรฐั จดั ทาบญั ชีและรายงานการเงนิ ตามมาตรฐานการบัญชภี าครัฐ
และนโยบายการบญั ชภี าครฐั

มาตรา 69 ให้หน่วยงานองงรัฐจัดให้มีผู้ทาบัญชีตามหลักเกณฑ์และคุณสมบัติ
ทกี่ ระทรวงการคลังที่กาหนด เพง่ื จัดทาบญั ชีและรายงานการเงนิ ตามพระราชบัญญตั นิ ี้

มาตรา 70 ให้หน่วยงานองงรัฐจัดทารายงานการเงินประจาปีงบประมาณ ซ่ึงงย่างน้งยต้งง
ประกงบด้วยงบแสดงฐานะการเงินและงบแสดงผลการดาเนินงานทางการเงินทั้งเงินงบประมาณ เงินนงก
งบประมาณและเงินงื่นใด รวมถึงการก่งหนี้ ทั้งน้ี ตามหลักเกณฑ์และวิธีการท่ีกระทรวงการคลังกาหนด

สานักงบประมาณองงรัฐสภา 6 สานักงานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

และนาส่งรายงานการเงินประจาปีงบประมาณให้สานักงานการตรวจเงินแผ่นดินเพื่งตรวจสงบภายใน
เกา้ สบิ วนั นับแต่วันสน้ิ ปงี บประมาณ และนาส่งกระทรวงการคลงั ด้วย

มาตรา 72 ให้หน่วยงานองงรัฐนาส่งรายงานการเงินประจาปีพร้งมกับรายงาน
ผลการตรวจสงบองงสานักงานการตรวจเงนิ แผ่นดนิ ให้กระทรวงการคลัง สานักงบประมาณ และกระทรวง
เจ้าสังกัด และเปิดเผยให้สาธารณชนทราบ รวมทั้งเผยแพร่ผ่านทางงิเล็กทรงนิกส์ ภายในสามสิบวันนับแต่
วนั ทีไ่ ด้รบั รายงานผลการตรวจสงบจากสานักงานการตรวจเงินแผน่ ดนิ

มาตรา 79 ให้หน่วยงานองงรัฐจัดให้มีการตรวจสงบภายใน การควบคุมภายใน
และการบริหารจดั การความเส่ียง โดยใหถ้ งื ปฏบิ ตั ติ ามมาตรฐานและหลักเกณฑ์ทีก่ ระทรวงการคลังกาหนด

กล่าวโดยสรุป งบกลาง ให้ต้งั ได้เฉพาะในกรณีท่ีมีจาเปน็ และไม่สามารถจัดสรรหรืงไม่ควร
จัดสรรให้แก่หน่วยงานองงรัฐรับผิดชงบเงง และสาหรับรายการสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น
ให้ตั้งไวเ้ พง่ื วัตถุประสงคใ์ นการป้งงกนั หรืงแก้ไอสถานการณ์งนั กระทบตง่ ความสงบเรียบร้งยองงประชาชน
ความม่ันคงองงรัฐ การเยียวยาหรืงบรรเทาความเสียหายจากภัยพิบัติสาธารณะร้ายแรง และภารกิจที่เป็น
ความจาเปน็ เร่งด่วนองงรฐั

2.2.3 ระเบียบวา่ ดว้ ยการบริหารงบประมาณ พ.ศ. 2562
หมวด 5 การบรหิ ารงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
อ้ง 30 สานักงบประมาณจะงนุมัติเงินจัดสรรงบกลางให้กรมบัญชีกลาง ตามวงเงินที่ระบุ

ในกฎหมายว่าด้วยงบประมาณรายจ่าย เพื่งหน่วยรับงบประมาณองเบิกจ่ายกับกรมบัญชีกลางได้
ตามจานวนที่ตง้ งจา่ ยจริง สาหรับงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง รายการต่างๆ ดงั ต่งไปนี้

(1) เงินเบ้ียหวัด บาเหน็จ บานาญ
(2) เงินช่วยเหลงื อา้ ราชการ ลูกจา้ งและพนกั งานองงรัฐ

(3) เงนิ เล่งื นอน้ั เลืง่ นงันดบั เงินเดืงนและเงนิ ปรบั วฒุ ิอา้ ราชการ
(4) เงนิ สารงง เงินสมทบ และเงินชดเชยองงอา้ ราชการ
(5) เงินสมทบองงลกู จา้ งประจา

(6) ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลอ้าราชการ ลูกจา้ งและพนักงานองงรฐั
(7) คา่ ใช้จ่ายในการปรับเงินคา่ ตงบแทนบุคลากรภาครัฐ
(8) คา่ ใช้จา่ ยชดใช้เงนิ ทดรงงราชการเพ่ืงช่วยเหลืงผู้ประสบภยั พบิ ตั ิกรณีฉกุ เฉิน

รายการตาม (1) (2) (4) (5) (6) (7) และ (8) ใหเ้ บกิ จา่ ยโดยตรง ส่วนราชการตาม (3) ให้โงน
ไปตั้งจา่ ยในงบประมาณรายจา่ ยประจาปีงบบคุ ลากรองงหนว่ ยรับงบประมาณ

อ้ง 31 หน่วยรับงบประมาณใดมีความจาเป็นต้งงองรับจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

รายการใด นงกจากรายการตามอ้ง 30 ให้องทาความตกลงกับสานักงบประมาณ โดยให้แสดงเหตุผล
ความจาเปน็ ท่ีจะต้งงใช้จ่าย รายละเงยี ดและจานวนงบประมาณท่ีจะองใช้ และย่ืนคาองงนุมัตงิ บประมาณ
รายจ่ายงบกลาง พร้งมกับแผนการปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณเป็นรายเดืงน พร้งมระบุ

สานักเบกิ ท่ีจะเบกิ จ่ายดว้ ย

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 7 สานักงานเลอาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

อ้ง 32 การย่ืนคาองงบประมาณรายจ่ายงบกลางนงกจากรายการตามอ้ง 30 เพ่ืงสมทบใช้
ในแผนงานบูรณาการ ให้หน่วยรับงบประมาณเสนงองความเห็นชงบจากผู้มีงานาจกากับแผนงานบูรณา
การผ่านหน่วยรับงบประมาณที่เป็นเจ้าภาพหลัก เมื่งผู้มีงานาจกากับแผนงานบูรณาการให้ความเห็นชงบ
แล้วให้หนว่ ยรบั งบประมาณสง่ คาองงนมุ ตั เิ งนิ จดั สรรตง่ สานกั งบประมาณ

อ้ง 33 นงกเหนืงจากที่กาหนดในหมวดน้ี การใช้งบประมาณรายจ่าย การโงนเงินจัดสรร
หรงื การเปลย่ี นแปลงเงินจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง ให้ถืงปฏิบัตติ ามหลักเกณฑ์การใช้งบประมาณ
รายจ่าย การโงนเงินจัดสรรหรืงการเปล่ียนแปลงเงินจัดสรรท่ีสานักงบประมาณกาหนดตามอ้ ง 28
โดยงนุโลมเวน้ แตม่ ีระเบยี บทส่ี านักงบประมาณกาหนดให้เฉพาะ

งบประมาณรายจ่ายงบกลางที่หน่วยรับงบประมาณได้รับจัดสรร เมื่งได้นาไปใช้จ่ายบรรลุ
วัตถุประสงค์แล้ว หรืงดาเนินการจัดซื้งจัดจ้างแล้วมีงบประมาณเหลืงจ่าย หรืงคาดการณ์ได้แน่ชัดแล้วว่า
จะเหลืงจา่ ย ใหน้ าส่งคนื สานักงบประมาณภายในสิบหา้ วนั นับแตว่ ันท่ีทราบยงดงบประมาณเหลืงจ่ายดังกลา่ ว

2.2.4 ระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉิน
หรือจาเป็น พ.ศ. 2562

เพื่งให้การใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืง
จาเป็น เป็นไปด้วยความเรียบร้งยงย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส คุ้มค่า และเป็นประโยชน์ต่งการบริหาร
ราชการแผ่นดนิ งย่างแท้จรงิ รวมท้งั สงดคล้งงกับกฎหมายวา่ ดว้ ยวนิ ยั การเงินการคลังองงรัฐ

หมวด 1 การขอรับการจัดสรรงบประมาณ
อ้ง 5 การองรับการจัดสรรงบประมาฯรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืง
จาเป็น ให้กระทาได้ในกรณที ่ีเป็นรายจ่าย ดังนี้

(1) เป็นรายจ่ายเพ่ืงการป้งงกันหรืงแก้ไอสถานการณ์งันมีผลกระทบต่งความสงบ
เรียบรง้ ยองงประชาชน หรงื ความมัน่ คงองงรัฐ

(2) เป็นรายจ่ายท่ีจาเป็นต้งงจ่ายเพื่งการเยียวยาหรืงบรรเทาความเสียหายจากภัย
พบิ ัติสาธารณะร้ายแรง

(3) เป็นรายจ่ายท่ีได้รับจัดสรรงบประมาณไว้แล้วแต่มีจานวนไม่เพียงพงและ
มีความจาเปน็ เรง่ ด่วนองงรัฐตง้ งใช้จา่ ยหรงื ก่งหนี้ผูกพนั งบประมาณโดยเรว็

(4) เป็นรายจ่ายท่ีไม่ได้รับจัดสรรงบประมาณ แต่มีภารกิจจาเป็นเร่งด่วนท่ีจะต้งง
ดาเนนิ การและต้งงใชจ้ า่ ยหรงื กง่ หน้ีผกู พันงบประมาณโดยเรว็

อ้ง 6 หน่วยรับงบประมาณจะองรับจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงง
จ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น เพ่งื ใช้จ่ายตามอ้ง 5 ได้ แต่เฉพาะกรณีที่หน่วยรับงบประมาณได้ตรวจสงบ
แนช่ ดั แล้ววา่ ไม่สามารถนางบประมาณองงหนว่ ยรับงบประมาณมาใช้จา่ ยได้ หรืงนามาใชจ้ า่ ยได้แตม่ ีจานวน
ไมเ่ พียงพง

สานักงบประมาณองงรัฐสภา 8 สานกั งานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

อ้ง 7 การองรับจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉิน
หรอื จาเปน็ ให้หนว่ ยรบั งบประมาณจดั ทารายละเอยี ดเกย่ี วกับเร่ืองทเี่ สนอขอรับจัดสรรงบประมาณ ดงั นี้

(1) คาชี้แจงเกี่ยวกับเหตุผลความจาเป็นในการองใช้งบประมาณรายจ่าย
พรง้ มเงกสารประกงบ

(2) วัตถุประสงค์องงการองใช้งบประมาณรายจ่ายและความสงดคล้งงองงยุทธศาสตร์ชาติ
นโยบายรัฐบาล แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ แผนความม่ันคงแห่งชาติ รวมท้ังมติคณะรัฐมนตรี
ทเ่ี กยี่ วอ้งง

(3) แผนการปฏบิ ตั งิ านและแผนการใชจ้ ่ายงบประมาณท่ีองรับจดั สรรเปน็ รายเดืงน
(4) สานกั งานที่จะดาเนินการเบิกจา่ ย
(5) รายละเงียดประกงบการพิจารณาตามที่สานักงบประมาณกาหนด เช่น คุณลักษณะ
เฉพาะองงครุภัณฑ์ แบบรูปรายการและประมาณการราคาที่ดิน หรืงสิ่งก่งสร้าง งัตราค่าใช้จ่ายที่กาหนดโดย
กฎหมายหรงื ระเบยี บทเ่ี ก่ียวอง้ ง เปน็ ต้น
อ้ง 8 ให้หน่วยรับงบประมาณที่จะองรับจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงง
จ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็นทุกกรณี เสนงเรื่งงให้รงงนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีเจ้าสังกัดหรืงรัฐมนตรี
ที่กากับดูแล หรืงผู้ท่ีคณะรัฐมนตรีมงบหมายให้เป็นผู้กากับแผนงานบูรณาการกรณีเป็นการดาเนินการภายใต้
แผนงานบูรณาการ แล้วแต่กรณี พิจารณาใหค้ วามเหน็ ชงบก่งนส่งคาองให้สานกั งบประมาณ
สาหรับงงค์กรงิสระตามรัฐธรรมนูญและหน่วยงานที่ไม่งยู่ภายใต้การควบคุมหรืงกากับดแู ลองง
ฝ่าบริหารท่ีมีความจาเปน็ ต้งงใชง้ บประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น
ใหเ้ สนงเร่งื งไปยังคณะรฐั มนตรเี พื่งพิจารณางนุมัติหลักการก่งน แล้วจึงส่งให้สานักงบประมาณพจิ ารณาจัดสรร
งบประมาณรายจ่ายใหต้ ง่ ไป
หมวด 2 การจดั สรรงบประมาณ
อ้ง 9 สานักงบประมาณจะพิจารณาจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงง
จ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ให้แก่หน่วยรับงบประมาณ โดยจะพิจารณาความเหมาะสมองงวงเงินท่ีจะ
ใชจ้ ่าย เสนงนายกรัฐมนตรี ดังน้ี
(1) กรณีวงเงินท่ีเห็นควรงนุมัติคร้ังละไม่เกินสิบล้านบาท สานักงบประมาณจะเสนง
นายกรัฐมนตรเี พง่ื ทราบ
(2) กรณีวงเงินท่ีองรับการจัดสรรคร้ังละเกินสิบล้านบาท แต่ไม่เกินหน่ึงร้งยล้านบาท
สานักงบประมาณจะเสนงนายกรัฐมนตรีเพื่งพิจารณาให้ความเห็นชงบ ในกรณีท่ีนายกรัฐมนตรีเห็นสมควรให้
นาเสนงคณะรัฐมนตรีเพื่งพิจารณาก่งน สานักงบประมาณจะแจ้งให้หน่วยรับงบประมาณนาเร่ืงงเสนงอง
งนุมัติต่งคณะรัฐมนตรี โดยเสนงผ่านรงงนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีเจ้าสังกัดหรืงรัฐมนตรีที่กากับดูแล หรืง
ผูท้ ่คี ณะรฐั มนตรมี งบหมายใหเ้ ป็นผู้กากบั แผนงานบรู ณาการกรณีเป็นการดาเนินการภายใตแ้ ผนงานบรู ณาการ
แลว้ แตก่ รณี

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 9 สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะห์และติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

(3) กรณีวงเงินที่เห็นควรงนุมัตเิ กินกวา่ หนึ่งร้งยล้านบาท สานักงบประมาณจะเสนง
เรื่งงต่งนายกรัฐมนตรี เพ่ืงพิจารณาให้ความเห็นชงบ เมื่งนายกรัฐมนตรีให้ความเห็นชงบแล้ว
สานักงบประมาณจะแจ้งให้หน่วยงบประมาณนาเร่ืงงเสนงองงนุมัติต่งคณะรัฐมนตรี โดยเสนงผ่าน
รงงนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีเจ้าสังกัดหรืงรัฐมนตรีท่ีกากับดูแล หรืงผู้ท่ีคณะรัฐมนตรีมงบหมายให้เป็น
ผู้กากบั แผนงานบูรณาการกรณีเปน็ การดาเนนิ การภายใต้แผนงานบูรณาการ แลว้ แตก่ รณี

เมง่ื นายกรัฐมนตรี หรืงคณะรัฐมนตรีทราบหรืงพจิ ารณาเห็นชงบตามความในวรรคหนึ่ง
แล้ว สานักงบประมาณจะงนุมัติเงินจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉิน
หรืงจาเป็น ไปยังสานักงานท่ีจะดาเนินการเบิกจ่าย โดยสงดคล้งงกับแผนการปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่าย
งบประมาณต่งไป
แผนภาพท่ี 1 อัน้ ตงนการองงนุมัตใิ หใ้ ชง้ บกลาง รายการเงินสารงงจา่ ยเพืง่ กรณฉี กุ เฉนิ หรืงจาเป็น

กรณวี งเงนิ ไม่เกิน 10 ลา้ นบาท กรณีวงเงนิ เกนิ 10 - 100 ล้านบาท กรณีเกนิ วงเงิน 100 ลา้ นบาท

ส่วนราชการ รฐั วิสาหกจิ / สว่ นราชการ รัฐวสิ าหกิจ/ ส่วนราชการ รัฐวสิ าหกจิ /
เสนอเรื่องผ่านรฐั มนตรีเจ้าสงั กดั เสนอเรอื่ งผา่ นรัฐมนตรเี จ้าสงั กดั เสนอเร่อื งผ่านรฐั มนตรีเจา้ สงั กัด

1.1 สานักงบประมาณ 1.2 สานกั งบประมาณ สานกั งบประมาณพจิ ารณาความเหมาะสมและเสนงเรงื่ ง สานกั งบประมาณพจิ ารณาความเหมาะสมและเสนงเรื่งง
พิจารณาเหน็ ชงบและ พจิ ารณาให้ส่วนราชการ
เสนงนายกรฐั มนตรี ฐวสิ าหกจิ ปรับแผนร/ั ตง่ นายกรัฐมนตรีเพง่ื ใหค้ วามเห็นชงบ ต่งนายกรัฐมนตรเี พื่งให้ความเหน็ ชงบ

2.1 2.2 2.3 3.1 3.2
นายกรัฐมนตรี นายกรฐั มนตรี นายกรฐั มนตรี นายกรฐั มนตรี นายกรัฐมนตรี
ไม่เห็นชงบ
ใหค้ วาม ใหค้ วามเห็นชงบ ไมเ่ หน็ ชงบ เห็นชงบ
เหน็ ชงบ และนาเสนง

ครม.งนุมัติ

นายกรัฐมนตรรี บั ทราบ นายกรัฐมนตรรี ับทราบ

สานักงบประมาณ สานักงบประมาณ สานักงบประมาณ สานักงบประมาณแจ้ง สานกั งบประมาณแจ้ง
พจิ ารณางนมุ ตั ิ แจ้งสว่ นราชการ แจง้ ส่วนราชการ สว่ นราชการให้เสนงรงง สว่ นราชการ
ใหเ้ สนงรงงนายกฯ นกยกฯ เพงื่ เสนง ครม.
จัดสรร เพ่ืงนาเสนง
งบประมาณ ครม.งนมุ ตั หิ ลกั การ งนุมัตหิ ลักการ

สานักงบประมาณ สานกั งบประมาณ สานักงบประมาณพิจารณางนุมตั ิจัดสรรงบประมาณ สานกั งบประมาณพจิ ารณางนุมตั ิจดั สรรงบประมาณ
พิจารณางนุมัติจดั สรร แจ้งสว่ นราชการ เมื่ง นายกรัฐมนตรี/ครม.งนุมัติหลกั การแลว้ เม่ืง นายกรฐั มนตรี/ครม.งนมุ ตั ิหลักการแล้ว

งบประมาณ

หมายเหตุ : การองงนมุ ัติดังกล่าวไม่รวมงงคก์ รงิสระตามรัฐธรรมนูญ หน่วยงานทไ่ี มง่ ยภู่ ายใต้กากับองงฝา่ ยบริหาร
และไม่รวมการองงนมุ ตั ิงบกลางรายการเงนิ สารงงจา่ ยเพ่งื กรณฉี กุ เฉนิ หรืงจาเป็นในส่วนท่ีเป็นงานาจองงรงง
นายกรฐั มนตรี ในการกากบั และตดิ ตามการปฏบิ ัติราชการในภูมิภาค
จดั ทาโดย : สานักงบประมาณองงรัฐสภา

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 10 สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

หมวด 3 การใช้จ่ายงบประมาณ
อ้ง 10 เม่ืงหน่วยรับงบประมาณได้รับงนุมัติเงินจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงิน
สารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็นแล้ว ให้ใช้จ่ายตามรายการ วงเงิน และรายละเงยี ดงนื่ ใดท่ีสานักงบประมาณ
กาหนดในการงนุมัติเงนิ จดั สรร โดยสงดคลง้ งกบั แผนการปฏบิ ตั ิงานและแผนการใช้จา่ ยงบประมาณ
การโงนหรืงเปลี่ยนแปลงรายการและรายละเงียดที่สานักงบประมาณกาหนดตามวรรคหน่ึง
จะกระทามิได้ เวน้ แต่จะไดร้ ับความตกลงจากสานกั งบประมาณ
การจาแนกประเภทรายจ่าย และการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายแต่ละง บรายจ่าย
ให้ถืงปฏิบัติตามท่ีกาหนดในระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณ และหลักเกณฑ์ว่าด้วยการใช้
งบประมาณรายจา่ ย การโงนเงินจัดสรรหรืงการเปลีย่ นแปลงเงินจดั สรร ท่สี านักงบประมาณกาหนด
อ้ง 11 เม่ืงหน่วยรับงบประมาณใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจ่าย
เพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น บรรลุวัตถุประสงค์ตามที่ได้รับงนุมัติเงินจัดสรรแล้ว หรืงดาเนินการจัดซ้ืงจัด
จ้างแล้วมีงบประมาณเหลืงจ่ายให้แจ้งสานักงบประมาณภายในสิบห้าวันนับแต่วันท่ีทราบยงดเงินเหลืงจ่าย
เพ่งื ดาเนินการนางบประมาณส่งคืน
หมวด 4 การรายงาน
อ้ง 12 ให้หน่วยรับงบประมาณท่ีได้รับจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงง
จ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น รายงานผลการดาเนินการตามแผนการปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่าย
งบประมาณตง่ สานกั งบประมาณ ภายในสิบห้าวันนับแตว่ ันสน้ิ ไตรมาสและวันทก่ี ารใชจ้ า่ ยงบประมาณแล้วเสร็จ
อ้ง 13 ให้หน่วยรับงบประมาณ ท่ีได้รับจัดสรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงง
จา่ ยเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเปน็ จัดทาสรุปผลการปฏิบัติงานและผลการใช้จ่ายงบประมาณภายในสิบห้าวันนับ
แต่วันสิ้นปีงบประมาณ พร้งมทั้งรายงานปัญหา งุปสรรคและแนวทางการแก้ไอ เพื่งเสนงรงงนายกรัฐมนตรี
รฐั .มนตรเี จ้าสงั กัดหรงื รัฐมนตรีทีก่ ากับดแู ล หรืงผู้ที่คณะรัฐมนตรีมงบหมายให้เป็นผู้กากับแผนงานบรู ณาการ
กรณีเป็นการดาเนินการภายใต้แผนงานบูรณาการ แล้วแต่กรณี และแจ้งสานักงบประมาณทราบ
เพง่ื สานักงบประมาณรายงานผลตง่ คณะรฐั มนตรีตง่ ไป
กล่าวโดยสรุป รายการงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น กาหนด
หลักเกณฑ์และแนวปฏบิ ัตงิ ย่างชัดเจนท้ังในส่วนท่ีเกี่ยวอ้งงกับการจัดสรร โดยต้งงมีการจัดทาแผนการใช้จ่าย
งบประมาณงย่างชัดเจน เม่ืงใช้จ่ายตามวัตถุประสงค์คงเหลืงให้แจ้งสานักงบประมาณภายใน 15 วัน และ
นาส่งคืนคลัง ท้ังน้ี ให้จัดทารายงานผลการดาเนินการตามแผนการปฏบิ ัติงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณ
ตง่ สานกั งบประมาณ ภายในสิบหา้ วันนับแต่วนั สิ้นไตรมาสและวันท่ีการใช้จา่ ยงบประมาณแลว้ เสรจ็

สานักงบประมาณองงรัฐสภา 11 สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

2.2.5 ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ เรื่อง กาหนดสัดส่วนต่าง ๆ
เพอื่ เป็นกรอบวนิ ัยการเงินการคลงั ของรัฐ

งาศัยงานาจตามความในมาตรา 11 (4) แห่งพระราชบัญญัติวินัยการเงินและการคลังองงรัฐ
พ.ศ. 2561 และมติคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังองงรัฐในการประชุม คร้ังท่ี 1/2561 เม่ืงวันท่ี 23
พฤษภาคม 2561, คร้ังท่ี 1/2563 เมื่งวนั ท่ี 16 เมษายน 2563 จึงงงกประกาศกาหนดสัดส่วน “งบกลาง รายการ
เงินสารองจ่ายเพ่ือกรณีฉุกเฉนิ หรอื จาเป็น” เพ่ืงเปน็ กรงบวนิ ยั การเงนิ การคลังองงรัฐ ดงั ตง่ ไปนี้

1) ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังองงรัฐ เรื่งง กาหนดสัดส่วนต่างๆ เพื่ง
เปน็ กรงบวนิ ยั การเงินการคลงั องงรัฐ พ.ศ. 2561

ไม่นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 2 แตไ่ มเ่ กินรอ้ ยละ 3.5 *ปัจจบุ ันยกเลกิ แล้ว*

2) ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังองงรัฐ เร่ืงง กาหนดสัดส่วนต่างๆ เพ่ืง
เปน็ กรงบวนิ ยั การเงนิ การคลงั องงรัฐ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2563

ไมน่ ้อยกวา่ รอ้ ยละ 2 แต่ไมเ่ กนิ ร้อยละ 7.5 *ปัจจบุ ันยกเลกิ แล้ว*

3) ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังองงรัฐ เรื่งง กาหนดสัดส่วนต่างๆ เพื่ง
เปน็ กรงบวนิ ยั การเงนิ การคลังองงรฐั (ฉบบั ที่ 4) พ.ศ. 2563

ไม่นอ้ ยกว่ารอ้ ยละ 2 แตไ่ มเ่ กินรอ้ ยละ 3.5 *บังคบั ใชเ้ มอื่ วันที่ 29 ธนั วาคม 2563
กล่าวโดยสรุป เพื่งเปน็ กรงบวินัยการคลังองงรัฐคณะกรรมการนโยบายการคลังองงรัฐจึงกาหนด

สัดส่วนงบกลาง รายการเงนิ สารงงจ่ายเพื่งกรณฉี กุ เฉนิ หรืงจาเป็นไว้ไม่น้งยกว่ารง้ ยละ 2 แตไ่ มเ่ กิน 3.5

________________________________

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 12 สานักงานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

ส่วนที่ 3 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

รายจ่ายงบกลางเป็นรายจ่ายที่ต้ังไว้เพ่ืงจัดสรรให้ส่วนราชการและหน่วยงานง่ืน ๆ องงรัฐนาไปใช้ได้
นงกจากงบประมาณได้รับปกติ โดยท่ัวไปการต้ังงบกลางเป็นการตั้งงบประมาณสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืง
จาเป็นเร่งด่วน หรืงเปน็ งบประมาณท่ีไม่สามารถจัดสรรให้กระทรวงใดกระทรวงหนึ่งได้เปน็ การเฉพาะ ในส่วนน้ี
ได้นาเสนงงบประมาณรายจ่ายงบกลางในมิติตา่ ง ๆ ดังนี้
3.1 แนวโนม้ การจดั สรรงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
แผนภาพท่ี 2 แนวโน้มการจดั สรรงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

หนว่ ย : ล้านบาท

ท่ีมา : 1) พระราชบัญญตั งิ บประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
2) พระราชบญั ญตั ิงบประมาณรายจ่ายเพม่ิ เติม ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560-2561
3) พระราชบญั ญัตโิ งนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

ประมวลและจดั ทาโดย : สานักงบประมาณองงรัฐสภา

ในช่วงตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564 สัดส่วนงบกลางต่งงบประมาณรายจ่ายประจาปี
เฉลี่ยร้งยละ 16.65 โดยในปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 มีสัดส่วนสูงถึง ร้งยละ 18.98 เนื่งงจากรัฐบาลได้
จดั ทาพระราชบญั ญัติโงนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2563 โดยโงนงบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ
พ.ศ. 2563 ในบางรายการท่ียังไม่มีการเบิกจ่ายและไม่มีอ้งผูกพนั และรายจ่ายลงทุนท่ีไม่สามารถดาเนินการ
จัดซง้ื จัดจา้ งได้ภายในระยะเวลาที่กาหนด จานวน 88,452.60 ล้านบาท ไปตง้ั จ่ายเป็นงบกลาง รายการเงินสารงงจ่าย
เพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น เพ่ืงเป็นค่าใช้จ่ายในการแก้ไอปัญหา ช่วยเหลืงเยียวยา และบรรเทาผลกระทบ
จากสถานการณ์การแพรร่ ะบาดองงโรคติดเชง้ื ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID - 19) และปัญหาภยั พิบัตภิ ัยแล้ง
งทุ กภยั รวมท้ังกรณที ม่ี เี หตฉุ กุ เฉนิ หรงื จาเป็นงนื่

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 13 สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ในอณะทีป่ ีงบประมาณ พ.ศ. 2564 สดั ส่วนงบกลางยังคงสูงงยา่ งต่งเน่ืงง โดยงยทู่ ีร่ ง้ ยละ 18.70
องงงบประมาณรายจา่ ยประจาปี เนง่ื งจากรัฐบาลยังคงจาเป็นตง้ งดาเนินการเพ่ืงแก้ไอปญั หา เยียวยา และ
ฟ้ืนฟูเศรษฐกิจและสังคมที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การระบาดองงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019
ในปี พ.ศ. 2563 โดยกาหนดรายการงบกลางเพม่ิ ใหม่ คงื คา่ ใชจ้ ่ายในการบรรเทา แก้ไอปญั หา และเยียวยา
ผู้ท่ีได้รับผลกระทบจากการระบาดองงโรคติดเช้ืงไวรัสโคโรนา 2019 วงเงินจานวน 40,325.63 ล้านบาท
เพ่ืงสารงงไวส้ าหรบั การบรรเทา แกไ้ อปัญหา และเยียวยา ผู้ไดร้ ับผลกระทบ จากการระบาดองงโรคติดเช้ืง
ไวรสั โคโรนา 2019 (COVID-19) งย่างต่งเนื่งงครงบคลุมทัง้ ทางด้านเศรษฐกิจและสังคม

3.2 โครงสร้างของงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
โครงสรา้ งงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง สามารถจาแนก ดังน้ี
3.2.1 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามรายการ
งบประมาณรายจ่ายงบกลางที่ได้รับจัดสรรงบประมาณในช่วงปี 2560-2564 มีทั้งหมด

14 รายการ ซึ่งปรากฏหมายตามพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปีและเงกสารประกงบ
ในแต่ละปี ประกงบด้วย

1) เงินเบ้ียหวดั บาเหน็จ บานาญ
2) เงนิ ชว่ ยเหลงื อา้ ราชการ ลกู จ้างและพนักงานองงรัฐ
3) เงินเล่ืงนเงินเดืงนและปรบั วุฒอิ า้ ราชการ
4) เงินสารงง เงนิ สมทบและเงนิ ชดเชยองงอ้าราชการ
5) เงินสมทบองงลูกจ้างประจา
6) ค่าใชจ้ ่ายในการรกั ษาพยาบาลองงอา้ ราชการ ลูกจา้ ง และพนกั งานองงรฐั
7) คา่ ใชจ้ ่ายตามโครงการงันเนง่ื งมาจากพระราชดาริ
8) ค่าใช้จ่ายเกยี่ วกับการเสดจ็ พระราชดาเนินและต้งนรับประมอุ ต่างประเทศ
9) ค่าใช้จ่ายชดใช้เงนิ ทดรงงราชการเพ่งื ช่วยเหลืงผปู้ ระสบภัยพบิ ตั ิกรณฉี ุกเฉิน
10) คา่ ใชจ้ ่ายในการบรรเทา แก้ไอปญั หา และเยียวยา ผู้ท่ีได้รับผลกระทบจากการระบาด
องงโรคตดิ เช้งื ไวรสั โคโรนา 2019
11) เงินชดเชยคา่ งานกง่ สร้าง
12) เงนิ สารงงจา่ ยเพืง่ กรณีฉกุ เฉินหรืงจาเป็น
13) คา่ ใชจ้ ่ายสง่ เสริมและสรา้ งความเอม้ แอง็ เศรษฐกจิ ภายในประเทศ
14) คา่ ใชจ้ ่ายส่งเสริมและพฒั นาเศรษฐกิจฐานรากและชุมชน

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 14 สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

โดยรายการทีไ่ ดร้ ับจัดสรรงบประมาณเฉลย่ี สงู สดุ 5 งันดับ รายละเงียดแสดงดงั ตารางท่ี 1

และแผนภาพที่ 3 ได้แก่

1) เงินเบี้ยหวัด บาเหน็จ บานาญ ได้รับจัดสรรงบประมาณ เฉล่ีย 232,060.71 ล้านบาทต่งปี

และมีแนวโน้มสูงอ้นึ งย่างตง่ เนื่งง โดยในช่วง 5 ปี งบประมาณเพม่ิ อึน้ เฉลย่ี รง้ ยละ 2.55 ตง่ ปี

2) เงินสารงงจ่ายเพืง่ กรณีฉุกเฉนิ หรืงจาเปน็ ได้รับจดั สรรงบประมาณเฉลย่ี 121,930.04ล้านบาทตง่ ปี

3) ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลอ้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานองงรัฐ ได้รับจัดสรร

งบประมาณ เฉล่ีย 67,640.00 ลา้ นบาทตง่ ปี

4) เงินสารงง เงินสมทบ และเงินชดเชยองงอ้าราชการ ได้รับจัดสรรงบประมาณเฉล่ีย

56,175.82 ล้านบาทต่งปี

5) เงินเลื่งนเงินเดืงนและเงินปรับวุฒิอ้าราชการ ได้รับจัดสรรงบประมาณเฉล่ีย

11,571.74 ล้านบาทต่งปี

ตารางที่ 1 รายจ่ายงบกลาง ปี 2560-2564 จาแนกตามรายการ

หน่วย : ล้านบาท

รายการ 2560 2561 2562 2563 2564 เฉล่ีย 5 ปี

รวมงบประมาณรายจา่ ยงบกลางทงั้ สน้ิ 460,747.01 430,183.25 471,532.00 607,223.52 614,616.25 516,860.40
1,000.00 1,000.00
(1) คา่ ใชจ้ ่ายเกย่ี วกบั การเสดจ็ พระราชดาเนินและตอ้ นรับประมขุ ตา่ งประเทศ 900.00 900.00 1,000.00 3,000.00 6,000.00 960.00
2,500.00 2,500.00
(2) คา่ ใช้จ่ายชดใช้เงนิ ทดรองราชการเพอ่ื ช่วยเหลอื ผูป้ ระสบภภัยพบิ ตั กิ รณฉี กุ เฉิน 8,000.00 2,500.00 2,500.00 - 40,325.63 4,400.00
71,200.00 74,000.00
(3) คา่ ใช้จ่ายตามโครงการอนั เน่อื งมาจากพระราชดาริ 2,500.00 2,500.00 2,500.00 500.00 500.00 2,500.00
4,940.00 5,008.00
(4) คา่ ใชจ้ ่ายในการบรรเทา แกไ้ ขปัญหา และเยียวยาผทู้ ไี่ ดร้ ับผลกระทบจาก --- 8,065.13
265,716.32 300,435.51
(5) คา่ ใชจ้ ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานของรัฐ 60,000.00 63,000.00 70,000.00 10,464.60 15,500.00 67,640.00 l

(6) เงนิ ชดเชยคา่ งานสง่ิ กอ่ สร้าง 2,000.00 500.00 500.00 670.00 640.00 800.00
62,780.00 69,707.10
(7) เงนิ ชว่ ยเหลอื ข้าราชการ ลูกจ้างและพนักงานของรัฐ 5,255.00 5,255.00 5,235.00 184,452.60 99,000.00 5,138.60

(8) เงนิ เบย้ี หวดั บาเหน็จ บานาญ 179,167.00 191,222.72 223,762.00 - - 232,060.71 j
- - 11,571.74 n
(9) เงนิ เล่อื นเงนิ เดอื นและเงนิ ปรับวฒุ ขิ ้าราชการ 10,465.12 9,939.00 11,490.00
709.80
(10) เงนิ สมทบของลกู จ้างประจา 819.00 720.00 700.00
56,175.82 m
(11) เงนิ สารอง เงนิ สมทบ และเงนิ ชดเชยของข้าราชการ 45,924.00 47,623.00 54,845.00 121,930.04 k

(12) เงนิ สารองจ่ายเพอื่ กรณฉี ุกเฉนิ หรือจาเปน็ 125,774.10 101,423.53 99,000.00 3,988.56

(13) คา่ ใช้จ่ายสง่ เสริมและสร้างความเขม้ แขง็ เศรษฐกจิ ภายในประเทศ 19,942.79 - - 920.00

(14) คา่ ใช้จ่ายสง่ เสริมและพฒั นาเศรษฐกจิ ฐานรากและชมุ ชน - 4,600.00 -

ทีม่ า : 1) พระราชบญั ญัตงิ บประมาณรายจ่ายประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564

2) พระราชบัญญตั ิงบประมาณรายจ่ายเพิม่ เตมิ ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560-2561

3) พระราชบญั ญตั ิโงนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

ประมวลและจัดทาโดย : สานกั งบประมาณองงรฐั สภา

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 15 สานกั งานเลอาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
แผนภาพท่ี 3 รายการงบกลางท่ไี ด้รบั งบประมาณปี 2560 - 2564 สูงสดุ 5 งนั ดับ

ที่มา : 1) พระราชบัญญตั ิงบประมาณรายจา่ ยประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
2) พระราชบญั ญัติงบประมาณรายจา่ ยเพมิ่ เติม ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560-2561
3) พระราชบัญญัติโงนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

ประมวลและจดั ทาโดย : สานกั งบประมาณองงรฐั สภา

3.2.2 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามเหตผุ ลและความจาเปน็
งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามเหตุผลและความจาเป็นท่ีปรากฏในเงกสาร

งบประมาณ ซง่ึ จดั ทาโดยสานกั งบประมาณ สามารถแบง่ งงกเปน็ 2 กลุม่ ประกงบดว้ ย
(1) ค่าใช้จ่ายที่มีการกาหนดวัตถุประสงค์ไว้แล้ว และสามารถกาหนดกลุ่มเป้าหมาย

ได้ชัดเจน แต่ยังไม่สามารถกาหนดจานวนเป้าหมายได้ ทาให้ไม่สามารถประมาณการค่าใช้จ่ายองงแต่ละส่วน
ราชการได้ใกล้เคียงกับความเป็นจริง ไดแ้ ก่ ค่าใช้จ่ายตามสิทธิองงบุคคลภาครัฐตามกฎหมายท่ีทุกหน่วยงานใช้
จ่ายในรายการเดียวกัน ประกงบด้วย เงินเบี้ยหวัด บาเหน็จ บานาญ เงินช่วยเหลืงอ้าราชการ ลูกจ้างและ
พนักงานองงรัฐ เงินเลื่งนเงินเดืงนและปรับวฒุ ิอ้าราชการ เงินสารงง เงินสมทบและเงินชดเชยองงอ้าราชการ
เงินสมทบองงลกู จ้างประจา ค่าใช้จ่ายในการรกั ษาพยาบาลองงอา้ ราชการ ลกู จ้าง และพนกั งานองงรัฐ

(2) คา่ ใชจ้ า่ ยทีท่ ราบวัตถุประสงค์ในการดาเนนิ งานแต่ไม่งาจคาดหมายไดล้ ว่ งหนา้ เก่ียวกับ
หน่วยงานท่ีรับผิดชงบในการดาเนินงาน หรืงใช้จ่ายงบประมาณ และไม่สามารถกาหนดเป้าหมาย
การดาเนินงานที่ชัดเจนองงแต่ละหน่วยงานได้ ได้แก่ ค่าใช้จ่ายตามโครงการงันเน่ืงงมาจากพระราชดาริ
ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการเสด็จพระราชดาเนินและต้งนรับประมุอต่างประเทศ ค่าใช้จ่ายชดใช้เงินทดรงง
ราชการเพื่งช่วยเหลืงผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน ค่าใช้จ่ายในการบรรเทา แก้ไอปัญหา และเยียวยา
ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดองงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019 เงินชดเชยค่างานก่งสร้าง เงินสารงง
จา่ ยเพง่ื กรณฉี ุกเฉินหรงื จาเป็น

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 16 สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

จากตารางที่ 2 และแผนภาพที่ 4 พบว่า ในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมา ค่าใช้จ่ายที่มีการกาหนด

วัตถุประสงค์ไว้แล้ว และสามารถกาหนดกลุ่มเป้าหมายได้ชัดเจน แต่ยังไม่สามารถกาหนดจานวนเป้าหมายได้

ซ่ึงเป็นค่าใช้จ่ายเก่ียวกับบุคลากร มีแนวโน้มสูงอึ้นงย่างต่งเน่ืงง โดยมีวงเงินเฉลี่ย 373,296.68 ล้านบาท

ต่งปคี ดิ เป็นสดั สว่ นเฉล่ยี ร้งยละ 12.07 องงงบประมาณรายจา่ ยประจาปี

ในอณะท่ี ค่าใช้จ่ายที่ทราบวัตถุประสงค์ในการดาเนินงานแต่ไม่งาจคาดหมายได้ล่วงหน้า

เกี่ยวกับหน่วยงานท่ีรับผิดชงบในการดาเนินงาน หรืงใช้จ่ายงบประมาณ และไม่สามารถกาหนดเป้าหมาย

การดาเนินงานที่ชัดเจนองงแต่ละหน่วยงานได้ มีวงเงินเฉล่ีย 143,563.73 ล้านบาท ต่งปี คิดเป็นสัดส่วน

เฉล่ีย ร้งยละ 4.64 องงงบประมาณรายจ่ายประจาปี โดยค่าใช้จ่ายที่สาคัญ ๆ ซึ่งได้รับจัดสรรงบประมาณ

ในวงเงินที่สูง เช่น เงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น วงเงินเฉลี่ย 121,930.04 ล้านบาท ต่งปี

ค่าใช้จ่ายชดใช้เงินทดรงงราชการเพื่งช่วยเหลืงผู้ประสบภัยพิบตั ิกรณีฉุกเฉิน วงเงินเฉลี่ย 4,400.00 ล้านบาท

และค่าใช้จ่ายในการบรรเทา แก้ไอปัญหา และเยียวยาผู้ท่ีได้รับผลกระทบจากการระบาดองงโรคติดเชื้ง

ไวรัสโคโรนา 2019 (Covid-19) ซึง่ เปน็ รายการใหมต่ ัง้ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564

ตารางท่ี 2 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง จาแนกตามเหตุผลและความจาเปน็

หนว่ ย : ลา้ นบาท

รายการ 2560 2561 2562 2563 2564 เฉลย่ี 5 ปี

งบประมาณรายจา่ ยประจาปี 2,923,000.00 3,050,000.00 3,000,000.00 3,200,000.00 3,285,962.48 3,091,792.50

ภาพรวมรายจา่ ยงบกลาง 460,747.01 430,183.25 471,532.00 607,223.52 614,616.25 516,860.40

- พระราชบญั ญัตงิ บประมาณรายจ่าย 406,015.98 415,583.25 471,532.00 518,770.92 614,616.25 485,303.68

- พระราชบญั ญัตงิ บประมาณรายจ่ายเพม่ิ เตมิ 42,864.51 4,600.00 - - - 9,492.90

- พระราชบญั ญัตโิ อนงบประมาณรายจ่าย 11,866.51 10,000.00 - 88,452.60 - 22,063.82

สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย 15.76% 14.10% 15.72% 18.98% 18.70% 16.72%

1.คา่ ใช้จา่ ยทมี่ ีการกาหนดวัตถปุ ระสงคไ์ ว้แลว้ และสามารถกาหนด 301,630.12 317,759.72 366,032.00 415,770.92 465,290.62 373,296.68

กลมุ่ เปา้ หมายไดช้ ัดเจน แตย่ งั ไม่สามารถกาหนดจานวนเปา้ หมายได้

สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย 10.32% 10.42% 12.20% 12.99% 14.16% 12.07%

2. คา่ ใช้จา่ ยทที่ ราบวัตถปุ ระสงคใ์ นการดาเนนิ งานแตไ่ ม่อาจ 159,116.89 112,423.53 105,500.00 191,452.60 149,325.63 143,563.73

คาดหมายไดล้ ว่ งหนา้ เกยี่ วกบั หนว่ ยงานทรี่ บั ผดิ ชอบในการดาเนนิ งาน

หรอื ใช้จา่ ยงบประมาณ และไม่สามารถกาหนดเปา้ หมายการ

ดาเนนิ งานทชี่ ัดเจนของแตล่ ะหนว่ ยงานได้

สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย 5.44% 3.69% 3.52% 5.98% 4.54% 4.64%

ทีม่ า : 1) พระราชบัญญตั ิงบประมาณรายจ่ายประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564

2) พระราชบญั ญตั ิงบประมาณรายจ่ายเพ่ิมเตมิ ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2561

3) พระราชบญั ญตั โิ งนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

ประมวลและจัดทาโดย : สานกั งบประมาณองงรฐั สภา

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 17 สานกั งานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

แผนภาพที่ 4 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามเหตผุ ลและความจาเปน็

ทมี่ า : 1) พระราชบญั ญัติงบประมาณรายจา่ ยประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
2) พระราชบญั ญตั ิงบประมาณรายจา่ ยเพม่ิ เตมิ ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2561
3) พระราชบัญญตั ิโงนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

ประมวลและจดั ทาโดย : สานกั งบประมาณองงรัฐสภา

3.2.3 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง จาแนกตามลกั ษณะการใชจ้ า่ ย
สานักงบประมาณองงรัฐสภา ได้จัดกลุ่มงบประมาณรายจ่ายงบกลางตามลักษณะการใช้จ่าย

ประกงบด้วย ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับบุคลากรภาครัฐ เงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น และค่าใช้จ่ายง่ืน ๆ
พบว่า ในช่วง 5 ปีท่ีผ่านมา (พ.ศ. 2560 - 2564) ส่วนใหญ่เป็นค่าใช้จ่ายท่ีเกี่ยวอ้งงกับบุคลากรภาครัฐ
มสี ดั ส่วนตง่ วงเงนิ งบประมาณเฉล่ียสูงถึงร้งยละ 11.19 หรืงงีกนัยหนึ่ง การต้ังงบกลางสาหรับรงงรับค่าใชจ้ ่าย
องงบุคลากรภาครัฐ สูงถึงเฉล่ียประมาณร้งยละ 70 องงงบกลางทั้งหมด หากพิจารณาสัดส่วนองงรายจ่าย
งบกลางซึ่งไม่รวมรายจ่ายที่เก่ียวอ้งงกับบุคลากรภาครัฐ พบว่า สัดส่วนงบกลางต่งวงเงินงบประมาณเฉล่ีย
งยทู่ ี่รง้ ยละ 4.64

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 18 สานกั งานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ตารางที่ 3 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง จาแนกตามลักษณะการใชจ้ า่ ย

รายการ หน่วย : ลา้ นบาท
2560 2561 2562 2563 2564

งบประมาณรายจา่ ยประจาปี 2,923,000.00 3,050,000.00 3,000,000.00 3,200,000.00 3,285,962.48
ภาพรวมรายจา่ ยงบกลาง 460,747.01 430,183.25 471,532.00 607,223.52 614,616.25

- พรบ.งบประมาณ 406,015.98 415,583.25 471,532.00 518,770.92 614,616.25
- พรบ.งบประมาณเพมิ่ เตมิ 42,864.51 4,600.00 - - -
- พรบ.โอนงบประมาณ 11,866.51 10,000.00 - -
14.10% 88,452.60
สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย 15.76% 15.72% 18.98% 18.70%
งบประมาณหลงั โอนเปลย่ี นแปลงรายการ 453,914.90 420,673.06 463,250.00 614,616.25
411,166.38 381,601.04 448,472.92 604,904.29 243,632.01
ผลการเบกิ จา่ ย 301,630.12 317,759.72 366,032.00 552,196.86 465,290.62
1.งบกลางเกยี่ วกบั บคุ ลากร 415,770.92
10.32% 10.42% 12.20% 14.16%
สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย 12.99%

2. เงินสารองจา่ ยเพอื่ กรณีฉุกเฉินและจาเปน็ 125,774.1 101,423.5 99,000.0 184,452.6 99,000.0
5.76% 3.01%
สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย 4.30% 3.33% 3.30%
7,000.00 50,325.63
3. รายการงบกลางอนื่ ๆ 33,342.79 11,000.00 6,500.00 0.22% 1.53%

สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย 1.14% 0.36% 0.22%

ทม่ี า : 1) พระราชบัญญัตงิ บประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564

2) พระราชบัญญัตงิ บประมาณรายจา่ ยเพ่ิมเตมิ ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2561

3) พระราชบญั ญตั ิโงนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

ประมวลและจดั ทาโดย : สานกั งบประมาณองงรัฐสภา

แผนภาพท่ี 5 งบประมาณรายจา่ ยงบกลาง จาแนกตามลกั ษณะการใชจ้ า่ ย

ทีม่ า : 1) พระราชบัญญตั ิงบประมาณรายจา่ ยประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
2) พระราชบญั ญัติงบประมาณรายจ่ายเพมิ่ เติม ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2561
3) พระราชบญั ญัติโงนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

ประมวลและจัดทาโดย : สานกั งบประมาณองงรฐั สภา

________________________________

สานักงบประมาณองงรัฐสภา 19 สานกั งานเลอาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใช้จา่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ส่วนที่ 4 ผลการเบิกจา่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

เมื่งส่วนราชการ และรัฐวิสาหกิจได้รับการจัดสรรงบประมาณผ่านพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่าย

ประจาปีงบประมาณ ตัวชี้วัดหน่ึงท่ีสะท้งนเห็นถึงกระบวนการดาเนินงานเป็นไปตามเป้าหมายที่กาหนดไว้ใน

แผนปฏิบัติราชการและแผนการใช้จ่ายงบประมาณ คืง ผลการเบิกจ่ายงบประมาณ แต่สาหรับรายจ่ายงบกลาง เป็น

รายจ่ายที่ไม่มีการกาหนดตัวชี้วัด หรืงเป้าหมายการใช้จ่ายงบประมาณไว้ล่วงหน้า ไม่มีส่วนราชการท่ีเป็นเจ้าองง

งบประมาณท่ีชัดเจน ผลการเบิกจ่ายจึงไม่ถืงเป็นตัวชี้วัดองงกระบวนการดาเนินงาน แต่การเบิกจ่ายงบประมาณ การ

เปล่ียนแปลงรายการ การโงนงบประมาณ รวมไปถึงการเพิ่มเติมงบประมาณผ่านรายจ่ายงบกลางเป็นการบริหาร

งบประมาณองงรัฐบาล ซึ่งต้งงแสดงใหเ้ ห็นถงึ ความโปร่งใส และความชดั เจนองงการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

4.1 ผลการเบกิ จา่ ยงบประมาณรายจ่ายงบกลางภาพรวม

ปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564 รายจ่ายงบกลางได้รับการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายรวม 5 ปี

เป็นเงิน 2,584,302.02 ล้านบาท อ้งมูลผลการเบิกจ่ายจากระบบ GFMIS ณ วันที่ 31 มีนาคม 2564 มีงบประมาณ

หลังโงนเปล่ียนแปลง จานวน รวมเป็นเงิน 2,564,190.61 ล้านบาท เบิกจ่ายจานวน 2,037,069.22 ล้านบาท หรืง

รง้ ยละ 79.44 องงงบประมาณรายจ่ายงบกลางรวม 5 ปี

สาหรับปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 มีงบประมาณหลังโงนเปล่ียนแปลงรายการจานวน

614,616.25 ลา้ นบาท เบิกจา่ ยจานวน 243,632.01 ล้านบาท หรืงร้งยละ 39.64 องงงบประมาณหลังโงน

เปลี่ยนแปลงตามตารางท่ี 4 และแผนภาพท่ี 6 ดังนี้

ตารางที่ 4 งบประมาณและผลการเบกิ จ่ายระหวา่ งปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564

หนว่ ย : ล้านบาท

งบประมาณ ผลการเบกิ จา่ ยจากระบบ GFMIS

ตามพรบ./พรบ.เพม่ิ เตมิ หลงั โอนเปลยี่ นแปลง จานนวนเงิน รอ้ ยละ

และพรบ.โอน (1) รายการ (2) (3) (3)/(2)*100

ปงี บประมาณ 2560 460,747.01 460,747.01 411,166.38 89.24

ปงี บประมาณ 2561 430,183.25 420,673.06 381,601.04 90.71

ปงี บประมาณ 2562 471,532.00 463,250.00 448,472.92 96.81

ปงี บประมาณ 2563 607,223.52 604,904.29 552,196.86 91.29

ปงี บประมาณ 2564 614,616.25 614,616.25 243,632.01 39.64

รวมทง้ั สน้ิ 2,584,302.02 2,564,190.61 2,037,069.22 79.44

ทม่ี า 1. พระราชบัญญตั ิงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ.2560 –2564พระราชบญั ญัตงิ บประมาณเพิ่มเติมพ.ศ.2560และพ.ศ.2561และพระราชบญั ญัติโงน
งบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2560, พ.ศ. 2561 และพ.ศ. 2563

2. รายงานผลการเบิกจา่ ยงบประมาณ ปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564 จากระบบ GFMIS กรมบญั ชีกลาง

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 20 สานักงานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
แผนภาพท่ี 6 งบประมาณและผลการเบกิ จ่ายระหว่างปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564

ที่มา 1. พระราชบญั ญตั ิงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ.2560 –2564พระราชบญั ญัตงิ บประมาณเพิม่ เติมพ.ศ.2560และพ.ศ.2561และพระราชบัญญตั ิโงน
งบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2560, พ.ศ. 2561 และพ.ศ. 2563

2. รายงานผลการเบิกจ่ายงบประมาณ ปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564 จากระบบ GFMIS กรมบญั ชีกลาง

4.2 ผลการเบกิ จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาจาแนกตามรายการ
ตามระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณ พ.ศ. 2562 หมวด 5 การบริหารงบประมาณ

รายจ่ายงบกลาง อ้ง 30 สานักงบประมาณจะงนุมัติเงินจัดสรรงบกลางให้กรมบัญชีกลาง ตามวงเงินที่ระบุใน
กฎหมายวา่ ด้วยงบประมาณรายจ่าย เพ่ืงหน่วยรับงบประมาณองเบิกจ่ายกับกรมบัญชีกลางได้ตามจานวนที่ต้งง
จ่ายจริง สาหรับงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง รายการตา่ งๆ ดังตง่ ไปนี้

(1) เงินเบ้ยี หวดั บาเหนจ็ บานาญ
(2) เงินช่วยเหลืงอ้าราชการ ลูกจ้างและพนกั งานองงรัฐ
(3) เงินเลืง่ นอ้ัน เล่งื นงนั ดับเงินเดืงนและเงินปรับวฒุ ิอ้าราชการ
(4) เงินสารงง เงินสมทบ และเงนิ ชดเชยองงอา้ ราชการ
(5) เงินสมทบองงลูกจา้ งประจา
(6) ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลอา้ ราชการ ลูกจา้ งและพนกั งานองงรัฐ
(7) คา่ ใชจ้ า่ ยในการปรับเงินค่าตงบแทนบคุ ลากรภาครัฐ
(8) คา่ ใชจ้ ่ายชดใช้เงนิ ทดรงงราชการเพง่ื ช่วยเหลืงผู้ประสบภัยพิบัตกิ รณีฉุกเฉิน
รายการตาม (1) (2) (4) (5) (6) (7) และ (8) ให้เบิกจ่ายโดยตรง ส่วนรายการตาม (3) ให้โงน
ไปตง้ั จา่ ยในงบประมาณรายจ่ายประจาปงี บบุคลากรองงหนว่ ยรบั งบประมาณระหวา่ งปี

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 21 สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

การศึกษาวเิ คราะห์และติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ผลการเบิกจ่ายงบประมาณ พ.ศ. 2562 – 2564 งบกลางบางรายการมีการเบิกจ่ายสูงกว่า
วงเงินงบประมาณท่ีรับการจัดสรร โดยส่วนใหญ่เป็นค่าใช้จ่ายท่ีไม่งาจควบคุมได้ เช่น ค่ารักษาพยาบาล
เงินเบี้ยหวัด บาเหน็จบานาญ เป็นต้น ทั้งน้ี กรณีรายจ่ายงบกลางมีงบประมาณไม่เพียงพงสาหรับการใช้จ่าย
หรืงมีค่าใชจ้ ่ายท่ีเพ่ิมอึ้นในระหว่างปงี บประมาณที่ไม่มีการต้ังงบประมาณรงงรับไว้ แม้ว่าจะสามารถนาเงินคงคลัง
มาใช้พลางกง่ นได้ แตห่ ากใชเ้ งนิ คงคลังเป็นจานวนมาก งาจมผี ลกระทบต่งฐานะเงินคงคลงั ในระยะยาวได้

ในอณะที่บางรายการมีการจัดสรรงบประมาณไว้แต่มีการเบิกจ่ายได้ต่ากว่าร้อยละ 90
องงงบประมาณที่ได้รับจัดสรร เช่น ค่าใช้จ่ายชดใช้เงินทดรงงราชการเพ่ืงช่วยเหลืงผู้ประสบภัยพิบัติ
กรณีฉุกเฉิน ค่าใช้จ่ายตามโครงการงนั เนื่งงมาจากพระราชดาริ เงินสารงงจ่ายเพ่งื กรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น เป็นต้น
นงกจากนี้ ยังมีบางรายการที่จาเป็นต้งงตั้งงบประมาณตามกฎหมายแต่ไม่มีการเบิกจ่ายงบประมาณ เช่น
เงนิ ชดเชยคา่ งานสงิ่ กง่ สรา้ ง เงนิ เลื่งนเงินเดืงนและเงินปรับวุฒิอ้าราชการ เป็นตน้ รายละเงยี ดตามตารางท่ี
5 แม้รายการดังกล่าวจาเป็นตง้ งจัดสรรงบประมาณตามกฎหมายก็ตาม แต่หากไม่มีการเบิกจ่ายงบประมาณ
หรืงมีการเบิกจ่ายต่าต่งเนื่งง จะทาให้เกิดต้นทุนค่าเสียโงกาส (Opportunity cost) องงงบประมาณสาหรับ
โครงการงน่ื ๆ ท่ีมีความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจหรืงสังคมมากกวา่ ควรมีการทบทวนการจัดสรรงบประมาณให้
มีความเหมาะสมสงดคลง้ งกบั ความจาเปน็ งย่างแท้จริง รวมทั้ง ควรกาหนดแนวทางการบริหารงบประมาณ
รายจ่ายงบกลางใหม้ ีความยดื หยนุ่ มากย่งิ อึน้

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 22 สานกั งานเลอาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร

สานักงบประมาณองงรัฐสภา ตารางท่ี 5 งบประมาณและผลการเบกิ จา่ ยงบประมาณงบกลาง จาแนกรายการ ระหวา่ งปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564

ปีงบประมาณพ.ศ. 2560 ปีงบประมาณพ.ศ. 2561 ปีงบประมาณพ.ศ. 2562 ปีงบประมาณพ.ศ. 2563 ปีงบประมาณพ.ศ. 2564

งบกลาง/รายการ งบประมาณ รายการจากระบบ GFMIS งบประมาณ รายการจากระบบ GFMIS งบประมาณ รายการจากระบบ GFMIS งบประมาณ รายการจากระบบ GFMIS งบประมาณ รายการจากระบบ GFMIS (ณ31 ม.ีค.63) การศึกษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

ตาม พ.ร.บ. ตาม พ.ร.บ. ตาม พ.ร.บ. โอน รวม งบประมาณหลงั เบิกจ่าย รอ้ ยละ ตาม พ.ร.บ. ตาม พ.ร.บ. ตาม พ.ร.บ. โอน รวม งบประมาณหลัง เบิกจ่าย รอ้ ยละ ตาม พ.ร.บ. งบประมาณหลัง เบิกจ่าย รอ้ ยละ ตาม พ.ร.บ. ตาม พ.ร.บ. รวม งบประมาณหลงั เบิกจ่าย รอ้ ยละ ตาม พ.ร.บ. งบประมาณหลงั เบิกจ่าย รอ้ ยละ
ประจาปี เพม่ิ เตมิ โอนเปลยี่ นแปลง ประจาปี เพมิ่ เตมิ โอนเปลยี่ นแปลง ประจาปี โอนเปล่ียนแปลง ประจาปี โอนงปม. โอนเปลยี่ นแปลง ประจาปี โอนเปล่ยี นแปลง

งบกลาง 406,015.98 42,864.51 11,866.51 460,747.01 460,747.01 411,166.38 89.24 415,583.25 4,600.00 10,000.00 430,183.25 420,673.06 381,601.04 90.71 471,532.00 463,250.00 448,472.92 96.81 518,770.92 88,452.60 607,223.52 604,904.29 552,196.86 91.29 614,616.25 614,616.25 243,632.01 39.64

1. ค่าใช้จา่ ยเก่ียวกับการเสด็จพระราชดาเนนิ และต้อนรบั ประมุขต่างประเทศ 900.00 - - 900.00 1,200.00 763.39 63.62 900.00 - - 900.00 1,100.00 814.33 74.03 1,000.00 1,200.00 1,131.95 94.33 1,000.00 - 1,000.00 1,000.00 888.68 88.87 1,000.00 1,000.00 433.43 43.34

2. ค่าใช้จา่ ยชดใช้เงินทดรองราชการเพ่อื ช่วยเหลือผู้ประสบภัยพบิ ัติกรณีฉุกเฉิน 8,000.00 - - 8,000.00 8,000.00 2,981.60 37.27 2,500.00 - - 2,500.00 2,500.00 1,956.14 78.25 2,500.00 5,700.00 4,775.32 83.78 3,000.00 - 3,000.00 10,500.00 7,814.80 74.43 6,000.00 6,000.00 47.08 0.78

3. ค่าใช้จา่ ยตามโครงการอันเนอื่ งมาจากพระราชดาริ 2,500.00 - - 2,500.00 2,500.00 1,151.51 46.06 2,500.00 - - 2,500.00 2,500.00 1,140.41 45.62 2,500.00 2,500.00 1,732.92 69.32 2,500.00 - 2,500.00 2,500.00 1,419.64 56.79 2,500.00 2,500.00 121.54 4.86

4. ค่าใช้จา่ ยในการรกั ษาพยาบาลข้าราชการลูกจา้ ง และพนกั งานของรฐั 60,000.00 - - 60,000.00 60,000.00 73,631.88 122.72 63,000.00 - - 63,000.00 63,000.00 74,265.28 117.88 70,000.00 72,000.00 74,782.59 103.86 71,200.00 - 71,200.00 76,850.00 76,023.79 98.92 74,000.00 74,000.00 42,544.23 57.49

5. เงินชดเชยค่างานส่ิงก่อสรา้ ง 2,000.00 - - 2,000.00 1,700.00 - - 500.00 - - 500.00 300.00 - - 500.00 - - - 500.00 - 500.00 500.00 253.40 50.68 500.00 500.00 10.58 2.12

6. เงินช่วยเหลือข้าราชการลูกจา้ ง และพนกั งานของรฐั 5,255.00 - - 5,255.00 5,255.00 5,665.32 107.81 5,255.00 - - 5,255.00 5,255.00 5,445.68 103.63 5,235.00 5,482.98 5,482.98 100.00 4,940.00 - 4,940.00 4,940.00 4,755.45 96.26 5,008.00 5,008.00 2,265.27 45.23

7. เงินเบี้ยหวัด บาเหนจ็ บานาญ 179,167.00 - - 179,167.00 179,167.00 218,782.66 122.11 191,222.72 - - 191,222.72 191,222.72 241,392.98 126.24 223,762.00 261,562.00 264,043.01 100.95 265,716.32 - 265,716.32 287,566.32 287,513.56 99.98 300,435.51 300,435.51 160,194.84 53.32

8. เงินเลื่อนเงินเดือนและเงินปรบั วุฒิข้าราชการ 10,465.12 - - 10,465.12 3,633.02 - - 9,939.00 - - 9,939.00 428.82 - - 11,490.00 737.52 - - 10,464.60 - 10,464.60 8,145.38 - - 15,500.00 15,500.00 - -

9. เงินสมทบของลูกจา้ งประจา 819.00 - - 819.00 819.00 785.31 95.89 720.00 - - 720.00 720.00 757.31 105.18 700.00 727.72 727.72 100.00 670.00 - 670.00 670.00 678.46 101.26 640.00 640.00 308.51 48.20

23 สานักงานเลอาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร 10. เงินสารอง เงินสมทบ และเงินชดเชยของข้าราชการ 45,924.00 - - 45,924.00 45,924.00 45,522.33 99.13 47,623.00 - - 47,623.00 47,623.00 48,506.61 101.86 54,845.00 55,039.77 55,039.77 100.00 62,780.00 - 62,780.00 62,780.00 62,750.27 99.95 69,707.10 69,707.10 33,702.88 48.35

11. เงินสารองจา่ ยเพ่อื กรณีฉุกเฉินหรอื จาเป็น 90,985.86 22,921.72 11,866.51 125,774.10 125,774.10 56,982.32 45.31 91,423.53 - 10,000.00 101,423.53 101,423.53 7,322.31 7.22 99,000.00 58,300.00 40,756.66 69.91 96,000.00 88,452.60 184,452.60 149,452.60 110,098.81 73.67 99,000.00 99,000.00 786.31 0.79

12. ค่าใช้จา่ ยในการบรรเทา แก้ไขปัญหา และเยียวยาผู้ท่ีได้รบั ผลกระทบ - - -- - -- - - -- - -- - - -- - - - - - - 40,325.63 40,325.63 3,217.34 7.98

จากการระบาดของโรคติดเชื้อไวรสั โคโรนา-2019 (COVID - 19)

ท่ีมา 1. พระราชบัญญตั ิงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ. 2560 - 2564, พระราชบญั ญัติงบประมาณเพิ่มเติม พ.ศ. 2560-2561 และพระราชบัญญตั โิ อนงบประมาณ รายจา่ ย ปี พ.ศ. 2560, 2561 และ พ.ศ. 2563

2. รายงานผลการเบิกจา่ ยงบประมาณ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564 จากระบบ GFMIS กรมบญั ชีกลาง

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

ส่วนที่ 5 งบกลาง รายการเงินสารองจา่ ยเพ่อื กรณฉี กุ เฉินหรอื จาเป็น

งบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น เป็นงบประมาณ
ท่ีจัดสรรโดยมีวัตถุประสงค์ เพื่งสารงงไว้ในการป้งงกันหรืงแก้ไอสถานการณ์งันกระทบต่งความสงบ
เรียบร้งยองงประชาชน ความมั่นคงองงรัฐ การเยียวยาหรืงบรรเทาความเสียหายจากภัยพิบัติสาธารณะ
ร้ายแรง และภารกิจความจาเป็นเร่งด่วนองงรัฐ ที่งาจจะเกิดอ้ึนโดยมิได้คาดหมาย และไม่สามารถปรับ
แผนการดาเนินงานจากงบประมาณรายจ่ายประจาปีองงส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานองงรัฐ
และไมส่ ามารถใช้จากแหล่งเงนิ ง่นื ใดได้

5.1 การจัดสรรงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง รายการเงนิ สารองจา่ ยเพอ่ื กรณฉี กุ เฉนิ หรอื จาเป็น

ในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2564 สัดส่วนงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืง

จาเป็นต่งวงเงินงบประมาณเฉล่ียงยู่ที่ร้งยละ 3.94 โดยในปีงบประมาณ 2563 มีสัดส่วนสูงถึงร้งยละ 5.76

เป็นผลมาจากการจัดทาพระราชบัญญัติโงนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2563 จานวน 88,452.60 ล้านบาท

ทาใหว้ งเงินเพม่ิ อน้ึ จากเดมิ ท่ไี ดร้ บั จัดสรรตามพระราชบัญญัตงิ บประมาณรายจ่ายประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2563

จานวน 96,000.00 ล้านบาท เป็นจานวน 184,452.60 ล้านบาท งย่างไรก็ตาม สัดส่วนดังกล่าวยังงยู่ในกรงบ

วงเงนิ ตามประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังองงรัฐ เร่ืงง กาหนดสัดส่วนต่าง ๆ เพื่งเป็นกรงบวินัย

การเงินการคลังองงรัฐ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2563 ซ่ึงกาหนดสัดส่วนงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพ่งื กรณีฉุกเฉิน

หรงื จาเป็นตง่ งบประมาณรายจ่ายประจาปีใหมจ่ ากเดิม รง้ ยละ 2.0 – 3.5 เป็น รง้ ยละ 2.0 – 7.5

ตารางที่ 6 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจา่ ยเพ่ืงกรณีฉุกเฉนิ หรืงจาเป็น

หน่วย : ลา้ นบาท

รายการ 2560 2561 2562 2563 2564

งบประมาณรายจา่ ยประจาปี 2,923,000.00 3,050,000.00 3,000,000.00 3,200,000.00 3,285,962.48

เงินสารองจา่ ยเพอื่ กรณฉี ุกเฉินหรอื จาเปน็ 125,774.10 101,423.53 99,000.00 184,452.60 99,000.00

- พระราชบัญญัตงิ บประมาณรายจ่าย 90,985.86 91,423.53 99,000.00 96,000.00 99,000.00

- พระราชบญั ญัตงิ บประมาณรายจ่ายเพม่ิ เตมิ 22,921.72 - - - -

- พระราชบญั ญัตโิ อนงบประมาณรายจ่าย 11,866.51 10,000.00 - 88,452.60 -

สดั สว่ น เงินสารองฯ : งปม.รายจา่ ย 4.30% 3.33% 3.30% 5.76% 3.01%

สดั สว่ น งบกลาง : งปม.รายจา่ ย ทคี่ ณะกรรมการฯ กาหนด - 2.0-3.5% 2.0-3.5% 2.0-7.5% 2.0-7.5%

ท่มี า : 1) พระราชบญั ญตั ิงบประมาณรายจ่ายประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564

2) พระราชบญั ญัติงบประมาณรายจา่ ยเพิ่มเติม ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2560-2561

3) พระราชบญั ญตั โิ งนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2560-2561 , 2563

4) ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังองงรัฐ เรื่งง กาหนดสัดส่วนต่าง ๆ เพ่ืงเป็นกรงบวินัยการเงินการคลังองงรัฐ พ.ศ. 2561

และที่แกไ้ อ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2563

ประมวลและจัดทาโดย : สานกั งบประมาณองงรฐั สภา

สานักงบประมาณองงรัฐสภา 24 สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และติดตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
แผนภาพที่ 7 งบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพงื่ กรณฉี กุ เฉินหรืงจาเป็น

ที่มา : 1) พระราชบัญญตั งิ บประมาณรายจา่ ยประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
2) พระราชบญั ญัติงบประมาณรายจ่ายเพ่ิมเติม ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2561
3) พระราชบญั ญตั โิ งนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2560-2561 , 2563
4) ประกาศคณะกรรมการนโยบายการเงนิ การคลงั องงรฐั เรงื่ ง กาหนดสัดสว่ นต่าง ๆ เพ่ืงเป็นกรงบวินัยการเงินการคลังองงรัฐพ.ศ. 2561 และ

ทแ่ี ก้ไอ (ฉบบั ที่ 3) พ.ศ. 2563
ประมวลและจัดทาโดย : สานักงบประมาณองงรฐั สภา

5.2 การอนุมตั ิใหใ้ ช้จ่าย งบกลาง รายการเงนิ สารองจา่ ยเพ่ือกรณีฉกุ เฉินหรือจาเป็น

จากการสืบค้นอ้งมูลจากเว็บไซต์สานักงานเลอาธิการคณะรัฐมนตรี พบว่า ท่ีประชุมคณะรัฐมนตรี
ได้งนุมัติงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564
สามารถแบง่ เปน็ การดาเนนิ กิจกรรมหลกั ๆ 9 กลมุ่ ไดแ้ ก่

1) การชว่ ยเหลืง เยียวยา และพฒั นาดา้ นการเกษตร จานวน 85,483.69 ลา้ นบาท
2) การชว่ ยเหลงื ฟนื้ ฟเู ยียวยา และปง้ งกันภัยพิบัตทิ างธรรมชาติ จานวน 86,276.10 ลา้ นบาท
3) การดาเนินการตามมาตรการ หรืงนโยบายดา้ นเศรษฐกิจและสังคมองงรัฐบาล จานวน 73,899.15 ล้านบาท
เช่น โครงการลงทะเบยี นเพง่ื สวัสดกิ ารแหง่ รฐั โครงการเงินงดุ หนนุ เพืง่ การเลย้ี งดเู ด็กแรกเกิด เปน็ ต้น
4) การป้งงกัน แก้ไอปัญหา และเยียวยาผลกระทบจากการแพร่ระบาดองงโรคติดเชื้งไวรัสโคโรนา 2019
(Covid-19) จานวน 84,367.54 ล้านบาท
5) ค่าใช้จ่ายเก่ียวกับบุคลากร จานวน 46,360.71 ล้านบาท เช่น การจัดสรรงบประมาณสาหรับรายการ
งบกลางท่ีงยู่ในความรบั ผิดชงบองงกรมบญั ชกี ลางทมี่ กี ารจา่ ยเงินสงู กว่าวงเงนิ งบประมาณทไ่ี ดร้ ับจดั สรร เป็นตน้

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 25 สานักงานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

6) การดาเนนิ การดา้ นการศกึ ษาและวทิ ยาศาสตร์ จานวน 4,176.05 ล้านบาท
7) การดาเนนิ การดา้ นสาธารณสอุ จานวน 12,300.23 ลา้ นบาท
8) การดาเนินการด้านความม่ันคง จานวน 1,233.30 ล้านบาท
9) การดาเนินการด้านงื่น ๆ จานวน 35,344.14 ล้านบาท เช่น การก่งสร้างและปรับปรุงงาคาร
และส่ิงก่งสร้างประกงบ พระราชพิธีพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระเจ้างยู่หัวภูมิพลงดุลยเดชฯ
การดาเนินการดา้ นทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลง้ ม การชาระหน้ีค้างจ่าย เปน็ ต้น
รายละเงียดแสดงดงั ตารางที่ 7 ภาพที่ 8 และภาคผนวก อ โดยมีการดาเนนิ การทีส่ าคญั ในแต่ละปี ดังน้ี
ปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 รายการเงนิ สารงงจ่ายเพงื่ กรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ได้รับจัดสรรงบประมาณท้ัง
จากพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ. 2560 และพระราชบัญญัติโงนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2560
รวมทั้งสิ้นจานวน 125,774.10 ล้านบาท โดยคณะรัฐมนตรี ได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายงบกลาง รายการเงิน
สารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเปน็ ท้ังสิ้น 78 รายการ รวมกรงบวงเงินที่งนุมัติ จานวน 91,387.44 ล้านบาท
คิดเป็นร้งยละ 72.66 องงวงเงนิ รวม โดยดาเนนิ กจิ กรรมดา้ นต่าง ๆ ทส่ี าคญั ไดแ้ ก่

- การช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาด้านการเกษตร จานวน 32,701.32 ล้านบาท
(รง้ ยละ 35.78 องงวงเงนิ รวมท่งี นุมัต)ิ

- การชว่ ยเหลืง ฟน้ื ฟูเยียวยา และปง้ งกันภัยพิบตั ิทางธรรมชาติ (ภัยแล้ง งุทกภยั ไฟป่า ฯลฯ)
จานวน 16,537.12 ลา้ นบาท (รง้ ยละ 18.10 องงวงเงินรวมทงี่ นุมัติ)

- รายการดาเนนิ การงื่น ๆ จานวน 26,038.52 ล้านบาท (ร้งยละ 28.49 องงวงเงินรวมท่ีงนุมัติ)
เช่น ค่าใช้จ่ายในพระราชพิธีพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระเจ้างยู่หัวภูมิพลงดุลยเดชฯ ค่าใช้จ่ายโครงการ
ทด่ี าเนินการโดยงงคก์ รปกครงงสว่ นทง้ งถิน่ การชาระหน้ีคา้ งชาระ เป็นตน้

ปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ได้รับจัดสรรงบประมาณ
ท้ังจากพระราชบญั ญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ. 2561 และพระราชบญั ญัติโงนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2561
รวมทั้งส้ินจานวน 101,423.53 ล้านบาท คณะรัฐมนตรี ไดง้ นุมัตกิ รงบวงเงินให้ใชจ้ ่ายงบกลาง รายการเงินสารงง
จา่ ยเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเปน็ ท้ังส้ิน 42 รายการ รวมกรงบวงเงนิ ที่งนุมัติ จานวน 93,037.20 ล้านบาท คิดเป็น
ร้งยละ 91.73 องงวงเงินรวม โดยดาเนินกิจกรรมด้านตา่ ง ๆ ท่สี าคญั ได้แก่

- การดาเนินการตามมาตรการ นโยบายรัฐบาลด้านเศรษฐกิจและสังคม จานวน
40,139.78 ล้านบาท (ร้งยละ 43.14 องงวงเงินรวมท่ีงนุมัติ) เช่น จัดสรรให้กงงทุนประชารัฐสวัสดิการ
เพื่งเศรษฐกิจฐานรากและสังคม สาหรับดาเนินการตามมาตรการช่วยเหลืงผู้มีรายได้น้งยเพิ่มเติมผ่านบัตร
สวัสดกิ ารแหง่ รฐั โครงการเงินงดุ หนุนเพื่งการเลี้ยงดเู ดก็ แรกเกิด เป็นตน้

- การช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาด้านการเกษตร จานวน 16,658.78 ล้านบาท
(รง้ ยละ 17.91 องงวงเงินรวมทงี่ นมุ ัต)ิ

- การช่วยเหลืง ฟ้ืนฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพิบัติทางธรรมชาติ (ภัยแล้ง งุทกภัย ไฟป่า ฯลฯ)
จานวน 16,470.74 ล้านบาท (ร้งยละ 17.70 องงวงเงนิ รวมทงี่ นุมตั )ิ

สานกั งบประมาณองงรัฐสภา 26 สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละตดิ ตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง

ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็นตามพระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ. 2562 มีวงเงินจานวน 99,000.00 ล้านบาท คณะรัฐมนตรี ได้งนุมัติ
กรงบวงเงินให้ใช้จา่ ยเงนิ สารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเปน็ ทั้งสิ้น 12 รายการ รวมกรงบวงเงิน จานวน
77,531.87 ลา้ นบาท คิดเป็นรง้ ยละ 78.32 องงวงเงินรวม โดยดาเนนิ กิจกรรมดา้ นตา่ ง ๆ ท่ีสาคญั ได้แก่

- ค่าใช้จ่ายบุคลากร สาหรับรายการงบกลางที่งยู่ในความรับผิดชงบองงกรมบัญชีกลาง
ท่ีมีการจ่ายเงินสูงกว่าวงเงินงบประมาณที่ได้รับจัดสรรในปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 คืง รายการเบี้ยหวัด
บาเหน็จ บานาญ จานวน 37,800 ล้านบาท (รง้ ยละ 48.75 องงวงเงินรวมที่งนมุ ตั ิ)

- การช่วยเหลืง ฟ้นื ฟูเยียวยา และป้งงกันภัยพิบัติทางธรรมชาติ (ภัยแล้ง งุทกภัย ไฟป่า ฯลฯ)
จานวน 16,061.53 ล้านบาท (ร้งยละ 20.72 องงวงเงนิ รวมท่งี นมุ ัติ)

- การช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาด้านการเกษตร จานวน 10,813.17 ล้านบาท (ร้งยละ
13.95 องงวงเงินรวมที่งนุมัติ)

- การดาเนินการตามมาตรการ หรืงนโยบายด้านเศรษฐกิจและสังคมองงรัฐบาลจานวน
10,000.00 ล้านบาท (ร้งยละ 12.90 องงวงเงินรวมที่งนุมัติ) โดยจัดสรรให้แก่กงงทุนประชารัฐสวัสดิการเพื่ง
เศรษฐกิจฐานรากและสงั คม เพงื่ ให้การดาเนินมาตรการให้ความชว่ ยเหลืงผ่านบตั รสวสั ดิการแห่งรัฐ

ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ได้รับจัดสรร
งบประมาณท้ังจากพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ. 2563 และพระราชบัญญัติ
โงนงบประมาณรายจา่ ย พ.ศ. 2563 รวมทั้งสิ้นจานวน 184,452.60 ล้านบาท คณะรัฐมนตรีได้งนุมัติกรงบ
วงเงนิ ให้ใช้จ่ายเงินสารงงจ่ายเพืง่ กรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น รวมท้ังส้ิน 42 รายการ รวมกรงบวงเงินท่ีงนุมัติ
164,303.43 ล้านบาท คิดเปน็ ร้งยละ 89.08 องงวงเงินรวม โดยดาเนนิ กจิ กรรมดา้ นตา่ ง ๆ ท่ีสาคัญ ได้แก่

- การปง้ งกนั แกไ้ อปัญหา และเยียวยาผลกระทบจากการแพร่ระบาดโรคโควดิ -19 จานวน
84,367.54 ล้านบาท (ร้งยละ 51.35 องงวงเงินรวมท่ีงนุมัติ) ซ่ึงเป็นการงนุมัติในปีงบประมาณ พ.ศ. 2563
เป็นปีแรกเนื่งงจากเป็นปีแรกที่มีระบาดองงโรคในประเทศไทย และไม่มีการตั้งงบประมาณงบกลาง
เพงื่ รงงรับการดาเนนิ การท่เี ก่ียวอ้งงเป็นการเฉพาะ โดยรายการคา่ ใชจ้ ่ายท่ีคณะรฐั มนตรีงนมุ ัตทิ ีส่ าคัญ เชน่

- การชว่ ยเหลืง ฟนื้ ฟูเยยี วยา และปง้ งกันภยั พิบัตทิ างธรรมชาติ (ภยั แล้ง งุทกภยั ไฟป่า ฯลฯ)
จานวน 36,221.38 ลา้ นบาท (รง้ ยละ 22.05 องงวงเงนิ รวมทง่ี นมุ ตั )ิ

- การช่วยเหลืง เยียวยา และพัฒนาด้านการเกษตร 23,522.87 ล้านบาท (ร้งยละ 14.33
องงวงเงินรวมท่ีงนุมตั )ิ

ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 รายการเงินสารงงจ่ายเพ่ืงกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น ได้รับจัดสรร
งบประมาณตามพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปี พ.ศ. 2564 รวมทั้งส้ิน 99,000.00 ล้านบาท
โดยคณะรัฐมนตรีได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายเงินสารงงจ่าย เพื่งกรณีฉุกเฉินหรืงจาเป็น
ตั้งแต่ต้นปีงบประมาณ (ตลุ าคม 2562) ถึงเดืงนมีนาคม 2564 ทั้งส้ิน 4 รายการ รวมกรงบวงเงินท่ีงนุมัติ
3,180.94 ลา้ นบาท คดิ เป็นร้งยละ 3.21 องงวงเงนิ รวม แบ่งเปน็

สานกั งบประมาณองงรฐั สภา 27 สานกั งานเลอาธิการสภาผแู้ ทนราษฎร

การศกึ ษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใช้จ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

- ค่าใชจ้ ่ายในการชว่ ยเหลืง เยียวยา และพัฒนาดา้ นการเกษตร จานวน 1,757.54 ล้านบาท
(รง้ ยละ 55.25 องงวงเงนิ รวมทงี่ นมุ ัติ)

- การชว่ ยเหลืง ฟ้นื ฟูเยยี วยา และป้งงกนั ภยั พบิ ตั ทิ างธรรมชาติ (ภัยแล้ง งุทกภัย ไฟปา่ ฯลฯ)
จานวน 985.32 ลา้ นบาท (รง้ ยละ 30.98 องงวงเงนิ รวมท่งี นุมตั ิ) และ

- ค่าใช้จ่ายโครงการ Organizational Quarantine (OQ) สาหรับแรงงานต่างด้าวและผู้ลักลงบ
หลบหนเี อ้าเมงื ง จานวน 438.08 ล้านบาท (รง้ ยละ 13.77 องงวงเงนิ รวมท่ีงนมุ ตั ิ)

ทั้งนี้ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 ไม่มีการงนุมัติงบกลาง รายการเงินสารงงจ่ายเพื่งกรณีฉุกเฉิน
หรืงจาเป็นไปใช้สาหรับการป้งงกัน แก้ไอปัญหา และเยียวยาผลกระทบจากการแพร่ ระบาดองง
โรคโควิด 19 เนื่งงจากได้ตั้งงบกลาง รายการค่าใช้จ่ายในการบรรเทา แก้ไอปัญหา และเยียวยาผู้ที่ได้รับ
ผลกระทบจากการระบาดองงโรคติดเชื้งไวรสั โคโรนา 2019 ไว้โดยเฉพาะ โดยตง้ั แตต่ ้นปงี บประมาณ จนถึง
ส้ินไตรมาสที่ 1 (มีนาคม 2564) คณะรัฐมนตรีได้งนุมัติกรงบวงเงินให้ใช้จ่ายเงินงบกลางรายการดังกล่าวแล้ว
จานวน 5 คร้ัง วงเงินท่ีงนุมัติทั้งสิ้นจานวน 16,335.70 ล้านบาท คิดเปน็ ร้งยละ 40.51 องงวงเงินรวม เป็น
ค่าใช้จ่ายในการดาเนินโครงการจัดหาวัคซีนป้งงกันโรคติดเช้ืงไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) จานวน
11,674.58 ล้านบาท (รง้ ยละ 71.47 องงวงเงนิ รวมที่งนุมัต)ิ และโครงการเตรียมความพรง้ มรับมืงและแกไ้ อ
ปัญหาโรคติดต่งงุบัติใหม่ : กรณีโรคติดเช้ืงไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ระยะการระบาดระลงดใหม่
ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2564 วงเงิน 4,661.12 ล้านบาท (รง้ ยละ 28.53 องงวงเงนิ รวมท่งี นมุ ัติ)
แผนภาพที่ 8 การงนุมตั ิงบกลาง ค่าใชจ้ ่ายในการบรรเทา แก้ไอปญั หา และเยียวยา ผู้ทไี่ ดร้ บั ผลกระทบ

จากการระบาดองงโรคติดเชืง้ ไวรัสโคโรนา 2019

รายการ งปม. Q1 Q2 รวมอนมุ ัติ คงเหลือยงั ไม่อนมุ ตั ิ

ที่ ครม.อนุมตั ิ ตาม พรบ. จานวน % จานวน %

รวมทง้ั สนิ้ 40,325.63 2,379.43 13,956.27 16,335.70 40.51 23,989.93 59.49

การจดั หาวคั ซีน 2,379.43 9,295.15 11,674.58

โครงการเตรียมความพรง้ มฯ - 4,661.12 4,661.12

ทม่ี า : มตคิ ณะรฐั มนตรี สานักงานเลอาธกิ ารคณะรฐั มนตรี
จัดทาโดย : สานกั งบประมาณองงรฐั สภา

สานกั งบประมาณองงรฐั สภา 28 สานักงานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร

สานักงบประมาณองงรัฐสภา ตารางที่ 7 สรุปการงนุมตั ใิ หใ้ ชจ้ า่ ย งบกลาง รายการเงินสารงงจา่ ยเพ่งื กรณีฉกุ เฉินหรืงจาเปน็ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 - 2564 หนว่ ย : ลา้ นบาท

ปงี บประมาณ2560 ปงี บประมาณ2561 ปงี บประมาณ2562 ปงี บประมาณ2563 ปงี บประมาณ2564 รวมอนมุ ตั ิ การศึกษาวเิ คราะห์และตดิ ตามการใชจ้ า่ ยงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง

กจิ กรรม วงเงิน ครม.อนมุ ตั ิ อนมุ ัติ วงเงิน ครม.อนมุ ัติ อนมุ ตั ิ วงเงิน ครม.อนมุ ตั ิ อนมุ ตั ิ วงเงิน ครม.อนมุ ัติ อนมุ ตั ิ วงเงิน ครม.อนมุ ัติ อนมุ ตั ิ ปี2560-2564
ตาม พ.ร.บ. วงเงิน สัดส่วน ร้อยละ ตาม พ.ร.บ. วงเงิน สัดส่วน ร้อยละ ตาม พ.ร.บ. วงเงิน สัดส่วน ร้อยละ ตาม พ.ร.บ. วงเงิน สัดส่วน ร้อยละ ตาม พ.ร.บ. วงเงิน สัดส่วน ร้อยละ วงเงิน สัดส่วน

รวมทง้ั ส้ิน 125,774.10 91,387.44 100.00 72.66 101,423.53 93,037.20 100.00 91.73 99,000.00 77,531.87 100.00 78.32 184,452.60 164,303.43 100.00 89.08 99,000.00 3,180.94 100.00 3.21 429,440.88 100.00

1. ช่วยเหลือ เยยี วยา และพฒั นาดา้ นการเกษตร 32,701.32 35.78 j 16,658.78 17.91 k 10,813.17 13.95 l 23,552.87 14.33 l 1,757.54 55.25 j 85,483.69 19.91 k

2. ช่วยเหลือ ฟน้ื ฟเู ยยี วยา และปอ้ งกนั ภัยพบิ ตั ทิ างธรรมชาติ(ภยั แล้ง อทุ กภยั ไฟปา่ ฯลฯ) 16,537.12 18.10 l 16,470.74 17.70 l 16,061.53 20.72 k 36,221.38 22.05 k 985.32 30.98 k 86,276.10 20.09 j

3. มาตรการ นโยบายรัฐบาลดา้ นเศรษฐกจิ และสังคม 6,687.20 7.32 40,139.78 43.14 j 10,000.00 12.90 17,072.17 10.39 - - 73,899.15 17.21

4. ปอ้ งกนั แกไ้ ขปญั หา และเยยี วยาผลกระทบจากการแพร่ระบาดโรคโควิด-19 -- -- -- 84,367.54 51.35 j - - 84,367.54 19.65 l

5. ค่าใช้จา่ ยเกย่ี วกบั บคุ ลากร 2,043.06 2.24 5,659.04 6.08 37,800.00 48.75 j 858.60 0.52 - 46,360.71 10.80

6. ดาเนนิ การดา้ นการศึกษาและวิทยาศาสตร์ 1,059.00 1.16 3,117.05 3.35 -- -- - 4,176.05 0.97

29 สานักงานเลอาธิการสภาผ้แู ทนราษฎร 7. ดาเนนิ การดา้ นสาธารณสุข 5,428.74 5.94 5,186.13 5.57 1,685.36 2.17 -- - 12,300.23 2.86

8. ดาเนนิ การดา้ นความมนั่ คง 892.47 0.98 340.82 0.37 -- -- - 1,233.30 0.29

9. รายการดาเนนิ การอน่ื ๆ 26,038.52 28.49 k 5,464.86 5.87 1,171.81 1.51 2,230.88 1.36 438.08 13.77 l 35,344.14 8.23

9.1 กอ่ สร้างและปรับปรุงอาคารสานกั งาน ทพี่ ักอาศยั 862.20 0.94 367.96 0.40 171.81 0.22 -- - - 1,401.98 0.33

9.2 พระราชพิธพี ระบรมศพพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั ภมู ิพลอดลุ ยเดชฯ 3,347.35 3.66 1,078.90 1.16 1,000.00 1.29 -- - - 5,426.26 1.26

9.3 การดาเนนิ การดา้ นทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม 712.23 0.78 469.60 0.50 -- 820.94 0.50 - - 2,002.77 0.47

9.4 ชาระหนค้ี า้ งจ่าย (เชน่ สาธารณูปโภค คา่ วสั ดุ ฯลฯ) 1,834.69 2.01 653.71 0.70 -- 310.15 0.19 - - 2,798.55 0.65

9.5 แกไ้ ขปญั หาการทาประมงผิดกฎหมาย 885.51 0.97 1,268.79 1.36 -- 171.60 0.10 - 2,325.90 0.54

9.6 อนื่ ๆ 18,396.54 20.13 1,625.88 1.75 -- 928.20 0.56 438.08 13.77 21,388.69 4.98

ทีม่ า มตคิ ณะรฐั มนตรี สานักงานเลอาธกิ ารคณะรัฐมนตรี
ประมวลผลและจดั ทาโดย : สานกั งบประมาณองงรัฐสภา

การศกึ ษาวเิ คราะหแ์ ละติดตามการใชจ้ ่ายงบประมาณรายจา่ ยงบกลาง
แผนภาพท่ี 9 การงนุมตั ิงบกลาง เงนิ สารงงจ่ายเพืง่ กรณฉี กุ เฉนิ หรงื จาเป็น ปงี บประมาณ พ.ศ. 2560 – 2564

หมายเหตุ : ปีงบประมาณ พ.ศ. 2560-2561 วงเงนิ ที่คณะรัฐมนตรงี นุมัติในไตรมาสท่ี 4 รวมยงดงบกลาง
รายการเงินสารงงจา่ ยเพ่ืงกรณฉี กุ เฉินหรืงจาเปน็ ทก่ี ระทรวงการคลงั งนุมตั ิใหก้ นั ไว้เบกิ เหล่ืงมปีและอยายเวลาเบกิ จา่ ย

สานักงบประมาณองงรฐั สภา 30 สานกั งานเลอาธิการสภาผู้แทนราษฎร