ของดีเมืองลำพูน(ลำไย)

Lamphun

LONGAN
ลาํ ไย

ผลไมม หัศจรรยเมืองลําพูน

ลาํ ไย (LONGAN)

มีชอ่ื วิทยาศาสตร: Dimocarpus longan มชี ือ่ เรยี กพื้นบา นวา “บา ลาํ ไย”วงศ Sapindaceae
เปนพืชพื้นเมืองในพื้นท่รี าบตํา่ ของลังกาอนิ เดยี ตอนใต บงั กลาเทศ พมาและจีนภาคใต
เปน พชื ไมผลเขตรอนและกงึ่ รอ น เปนไมยืนตน ขนาดกลาง ลาํ ตน สีน้ําตาล ออกดอกเปน ชอ สขี าวครีม
ผลทรงกลมเปนชอ ผลดิบเปลอื กสีนาํ้ ตาลอมเขยี ว ผลสุกสนี าํ้ ตาลลว น เนื้อลาํ ไยมีสขี าวหรือชมพอู อน
เมลด็ สีดาํ เปนมนั เนือ้ ลอ นเม็ด

อ.บานธิ

อ.เมืองลําพนู

อ.เวียงหนองลอง อ.ปา ซาง

อ.แมทา

ลํา ไ ย เ ช่ื อ ดั ง อ.บานโฮง

Lamphun อ.ทุงหัวชา ง

อ.ลี้

ประวัตคิ วามเปนมา

ลาํ ไยมถี ิน่ กําเนดิ ท่ปี ระเทศจนี ตอนใต ปลูกกนั อยา งแพรห ลายในมณฑลกวางตงุ (KWANGTUNG) ฟเุ กยี่ น (FUKEIN)
กวางสี (GUANGXI) และแพรก ระจายเขาไปสูอ นิ เดีย ศรีลังกา พมา ฟล ปิ ปนส ยโุ รป สหรฐั อเมริกา (มลรัฐฮาวายและ
ฟลอริดา) คิวบา หมูเกาะอนิ ดีสตะวนั ออก เกาะมาดากสั กา และไทย แหลง ปลูกลําไยในประเทศไทยที่สาํ คัญคอื จงั หวัด
ท่ีอยูในเขตภาคเหนือ ไดแก เชยี งใหม ลาํ พนู เชยี งราย แพร นาน และพะเยา นอกจากนีย้ งั มใี นปลูกในภาคกลาง เชน
จังหวดั สมทุ รสาคร สมทุ รสงคราม ปจจุบนั ลาํ ไยไดแ พรก ระจายไปในจงั หวดั ตางๆ ของภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนือบาง
จังหวัด เชน จังหวดั เลย หนองคาย ภาคใต เชน จงั หวดั พทั ลงุ สงขลา และนครศรธี รรมราช และภาคตะวันออก เชน
จันทบรุ ี และตราด

มเี รือ่ งเลา วา เพราะพระเจา แผน ดินจนี สง ลาํ ไยมาถวายพระมหากษัตริยไ ทย จึงมีผูนาํ เมลด็ ลําไยไปเพาะแลวแพร
พันธสุ ืบตอมา สําหรบั การแพรพนั ธลุ ําไยไปสมู าภาคเหนอื นน้ั บางตาํ ราเลา วา แตเดิมพืน้ ท่ีทางภาคเหนือคือลาํ พนู และ
เชียงใหมมีการปลูกลําไยอยูกอ นแลว แตเปนลําไยพนั ธุพ น้ื เมอื ง ลาํ ไยพันธุนม้ี ผี ลเล็กเม็ดใหญเนื้อบางไมมีความอรอ ย
เลย สวนลําไยพันธุดที ่ีเรยี กวา พนั ธุกะโหลก น้ันไดร ับการแพรพันธทุ างภาคเหนือเปนครัง้ แรก โดยเจา นอยตน ณ
เชยี งใหม นองชายเจา หลวงเชยี งใหมเ ปนผนู าํ พันธไุ ปจากกรงุ เทพฯ เมอ่ื คราวมาเฝาในหลวงสมยั เมื่อ 100 กวา ปกอน
พันธลุ ําไยทเี่ จา นอ ยตน ณ เชยี งใหม นําไปสูภาคเหนือนน้ั บางทา นเลาวาเปนเม็ดลําไยทพี่ ระเจาแผน ดินจีนสง มาถวาย
พระมหากษัตรยิ ไทย แตบ างทานก็บอกวาทแี่ ทพ ันธุทีเ่ จานอ ยตนนาํ ไปน้ันนําไปจากตรอกจนั ทร

สําหรบั ความเปน มาของลาํ ไยท่ไี ปปลกู ในจังหวัดลาํ พูนนน้ั มีเร่ืองเลา สบื กนั มาวา ในสมัยรัชกาลที่ 5 นัน้ ทางลําพูน
และเชยี งใหมย งั มเี จา ผูครองนครอยู เวลาที่เจาผคู รองนครไปเฝาในหลวงก็ตองเดนิ ทางดว ยเรือไปตามแมน ้าํ ปง คราว
หนง่ึ เมอ่ื เจา ดารารศั มี พระราชชายาเสดจ็ ฯกลบั กรงุ เทพ หลังจากเสด็จฯไปเยือนเชียงใหมและประทับอยู ณ ท่นี นั้ ชัว่
ระยะหนงึ่ มีลูกเรือ ช่อื นายขว ง ไดตามเสด็จฯมาดว ย เม่ือไดเฝาฯพระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลาเจาอยูหัวแลว เจา
ดารารศั มพี ระราชชายาไดร บั พระราชทานพวงลําไยผลใหญพ วงหนงึ่ ซง่ึ นัยวา เปนของบรรณาการมาถวายจากประเทศ
จนี นายขว งลกู เรือของพระราชชายาฯ จงึ พลอยไดรบั ประทานลาํ ไยนนั้ ดวย และกป็ รากฏวา ติดใจในรสชาติของลําไยนน้ั
เปน อยา งมาก ถงึ กับเก็บเม็ดลาํ ไยนน้ั นาํ ติดข้นึ ยงั เมืองเหนอื ดวย เมอ่ื ถึงบานนายขวงก็นําเม็ดลําไยพันธุด นี น้ั ปลกู ลงแผน
ดินเมืองเหนือครงั้ แรกท่ีบา นน้ําโจ ตําบลดอนแกว ในเขตอําเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม

ตอมาลาํ ไยตนนั้นกเ็ จริญเตบิ โตแลว ออกผลแพรพันธุกนั สบื มา อันวาบา นน้ําโจน้นั ถึงแมจะเปน เขตจังหวัดเชียงใหม
ก็ตาม แตม อี าณาเขตติดกับบานหนองชางคนื จงั หวดั ลาํ พนู ตอ มาขนุ เขม ขามขัณฑ กํานันจงึ ไดนาํ เมด็ ลาํ ไยจากตน แรกที่
นายขวงนํามาปลูกน้นั มาปลกู ไวท ่บี างหนองชางคนื ทีป่ าขามเปน ครง้ั แรก นับวา เปนลาํ ไยตน แรกทีเ่ ขา มาปลูกในเขต
จังหวัดลําพูน ลําไยตน นใ้ี นปจจบุ นั ยังอยทู บี่ านหนองชา งคนื เรียกกนั วา “ลําไยตนหม่ืน” เพราะลาํ ไยตน นี้ตน เดยี วเคยทาํ
รายไดใหแ กเจาของถึงหมน่ื กวา บาทเพียงฤดเู ดียวเทาน้นั จากนัน้ มาพันธุลาํ ไยชนั้ ดคี ือ อดี อ กไ็ ดแพรพ นั ธุไปทั่วจังหวดั
ลาํ พูน จนลําพูนกลายเปน “เมอื งแหงลาํ ไย” เนอ่ื งจาก จงั หวัดลาํ พูนมีสภาพภูมิประเทศทดี่ ีในลุม แมน ํ้าใหญหลายสาย
จนเกดิ ลาํ ไยตนหมื่นทบี่ านหนองชา งคนื ดังกลาว พฒั นาการของลาํ ไยในภมู ิภาคนี้โดยเฉพาะท่ีจังหวัดลาํ พูน มีลําไย
มากมายหลายพนั ธแุ ละมีการปลกู มากถงึ 270,573 ไร

สายพันธลุ ําไย
ในลาํ พูน

พันธุอ์ ดี อ

ผลขนาดปานกลาง เมลด็ เล็ก รสหวาน
แบงเปน 2 ชนิดคือ อดี อยอดแดง ใบออนมี
สีแดงกับอีดอยอดเขยี ว ใบออ นมีสีเขยี ว

พันธุอ์ แี ดง

สเี ปลือกของผลคอนขา งแดง เปนพนั ธุกลาง กงิ่ เปราะหัก
งา ย ผลกลมใหญ ่เมลด็ ใหญ รสหวานแบง ออกเปน 2 ชนดิ คอื
อีแดงเปลอื กหนา มใี บปอ มใหญผ ลใหญ กบั อีแดงเปลอื กบาง
ใบยาวผลเลก็ กวา อแี ดงเปลอื กหนา

พันธุอ์ ดี าํ

ผลใหญ ใบดํา เน้อื หนา เมล็ดเลก็ หวานกรอบ แบงเปน 2 ชนดิ คือ อีแหว
ยอดแดง เมลด็ ปานกลาง อีแหวยอดขาว ผลกลมใหญ หัวเบ้ยี ว เนอ้ื กรอบ ไม
หวานลําไยกระดกู เปน พันธุพ้ืนเมอื ง ทรงพุมกวางใบหนาทึบ ผลเล็กมีน้ํามาก
เนอ้ื นอ ยไมหวาน มนี าํ้ ตาลประมาณ 13.75 % ขน้ึ ไดทั่วไปปลูกงาย เหลอื ให
เห็นนอย เพราะไมน ยิ มปลกู ไมมีราคาลําไยธรรมดา ผลปานกลาง เนอ้ื หนา
กวา ลําไยพนั ธกุ ระดกู เน้อื กรอบบางมนี ้ํามาก ใหผลดก

พันธุส์ ายนาผงึ

ลําไยสายนาํ้ ผง้ึ ลกั ษณะ
คลายลาํ ไยธรรมดา แตเ นื้อ
มีสีเหลอื งออน เน้อื มีรสดี
หอมกรอบ เมลด็ เล็ก

พันธุล์ าํ ไยเถาหรอื ลาํ ไยเครอื

ลําไยเถาหรอื ลําไยเครอื มีลําตน เล้ือยคลา ย
เถาวลั ย นิยมปลูกไวป ระดับมากกวา ปลูกไว
รับประทาน ชอบข้ึนตามปาแถบภูเขาบรรทัด
ภเู ขาดงเลก็ ลาํ ตนไมม ีแกน จึงพันเขา กับรั้ว
หรือหลัก

ราคาลาํ ไยในการคา

โดยมรี าคารบั ซือ้ ณ วนั ที่ 13 ก.ค. 2564 ดงั น้ี

ลาํ ไยสดชอ (มดั ปุก) ลาํ ไยสดชอ (ตะกรา ขาว)
เกรด AA+A ราคา 23-27 บาท *เกรดจีน ทอง 33-34 บาท
เกรด A+B ราคา 15-20 บาท แดง 31-32 บาท
เกรด B+C ราคา 8-12 บาท น้ําเงนิ 23-26 บาท
เขยี ว 14-15 บาท
*เกรดอินโด ทอง 23-24 บาท
แดง 22-23 บาท
นํ้าเงนิ 18 บาท
เขียว 12 บาท
*ลําไยสด (รูดรวง) AA 22-24 บาท
A 12-14 บาท
B 6-7 บาท
C 1-2 บาท

“พระธาตเุ ดน่ พระรอดขลงั
ลาํ ไยดัง กระเทียมดี ประเพณีงาม

จามเทวี ศรหี รภิ ุญชยั ”

At Lamphun,Thailand

นางสาวแกว้ มณี สาราบรรณ์

รหัสนักศึ กษา 6210136302
สาขาการบรหิ ารทรพั ยากรมนษุ ย6์ 23