โคลงภาพพระราชพงศาวดาร

โFFโโคลงภาพพระราชพงศาวดาร
โคลงภาพพระราชพงศาวดาร

โคลงภาพพระราชพงศาวดารเป็นวรรณคดีที่ ถ่ายทอดเรื่องราวเหตุการณ์ใน
ประวัติศาสตร์ชาติไทย ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถงึ กรุงรัตนโกสินทร์ผ่านบทประพันธ์
ประเภทโคลง เพื่อประกอบภาพจิตรกรรมที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เขียนขึ้น โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้คนไทยได้ภูมิใจใน
เกียรตคิ ุณและวีรกรรมที่ควรคา่ แก่การยกย่องของบรรพชน

๑. ความเปน็ มา
เกิดขึน้ โดยพระราชดำรขิ องพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลา้ เจ้าอยหู่ วั โดยให้ช่าง
เขียนรูปภาพและใหม้ ีโคลงบอกเรอื่ งพระราชพงศาวดารตรงท่ีเขียนภาพ ภาพขนาดใหญ่
มีจำนวนโคลงภาพละ ๖ บท ส่วนขนาดกลางและเล็กมีภาพละ ๔ บท ซึ่งสร้างสำเร็จใน
พ.ศ. ๒๔๓๐

ภาพสร้างกรุงศรีอยธุ ยา ภาพสมเดจ็ พระนเรศวรมหาราช
นายอิม้ เขยี น ทายทุ ธหัตถีกับพระมหาอปุ ราชา

๒. ความเป็นมา

พระราชประวตั พิ ระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั

ทรงเป็นพระมหากษัตริยร์ ัชกาลท่ี ๕ แห่งกรุงรัตนโกสนิ ทร์ เปน็ พระราชโอรสพระองค์ใหญใ่ น
พระบาทสมเด็จพระจอมเกลา้ เจา้ อยูห่ วั และสมเด็จพระเทพศิรนิ ทราบรมราชินี งานพระราชนพิ นธ์
ของพระองคม์ ที ง้ั รอ้ ยแก้วและร้อยกรอง อาทิ พระราชพิธสี บิ สองเดือนไกลบ้าน ลลิ ิตนิทราชาคริต
เงาะปา่ กาพย์เหเ่ รอื

พระประวตั พิ ระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ กรมนราธิปประพนั ธพ์ งศ์
เป็นพระราชโอรสลำดับที่ ๕๖ ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

กับเจ้าจอมมารดาเขียน ซึ่งใช้พระนามแฝงในงานพระนิพนธ์ว่า “ประเสริฐอักษร”
เชน่ บทละครรอ้ ง เรือ่ ง สาวเครอื ฟ้า บทละครรอ้ ง เรื่อง พระราชพงศาวดารไทย ตอน
พนั ทา้ ยนรสงิ ห์

๔. เนอื้ เร่อื ง
โคลงประกอบภาพที่ ๑๐ ภาพพระสรุ โิ ยทยั ขาดคอชา้ ง

พระเจ้าบุเรงนองกษตั รยิ พ์ ม่ายกทพั มาตกี รุงศรีอยธุ ยา พระมหาจักรพรรดิทรงยกทัพ
ออกตัง้ รับขา้ ศึก โดยมสี มเดจ็ พระสุรโิ ยทัยพระมเหสซี ่ึงทรงแตง่ องค์เช่นบรุ ุษ ได้ติดตาม
พระมหาจักรพรรดิออกรบด้วย เม่อื ปะทะกัน ชา้ งทรงของพระมหาจกั รพรรดเิ สยี ทีวิ่ง
หนเี ตลิดไป พระเจ้าแปรจึงขับชา้ งตดิ ตาม สมเดจ็ พระสรุ โิ ยทยั จงึ ได้ไสช้างทรงเขา้ ไป
ขวาง พระเจ้าแปรจึงใช้งา้ วฟันสมเดจ็ พระสุริโยทยั สิ้นพระชนม์บนคอช้าง พระโอรสได้
นำพระบรมศพกลบั เข้าพระนคร
โคลงประกอบภาพท่ี ๕๖

ภาพพนั ท้ายนรสงิ ห์ถวายชวี ติ
ได้กลา่ วถงึ เหตุการณ์ใน พ.ศ.๒๒๔๖ - ๒๒๕๒ สมเดจ็ พระสรรเพชญ์ ที่ ๘

(สมเดจ็ พระเจ้าเสอื ) ประพาสปากน้ำสาครบุรี ด้วยเรอื พระทนี่ ่งั เอกไชย มพี ันท้ายนร
สงิ ห์เปน็ นายท้าย เมอื่ เรือพระที่นงั่ ไปถึงตำบลโคกขามคลองบริเวณดงั กล่าวมีความคด
เคย้ี วมาก หัวเรือพระที่น่งั ชนก่งิ ไมใ้ หญ่หักตกลงไปในนำ้ พันทา้ ยนรสงิ ห์รโู้ ทษดีวา่
ความผิดครง้ั นี้ถงึ ประหารชวี ติ ตามโบราณราชประเพณี สมเด็จพระสรรเพชญท์ ่ี ๘ ทรง
พิจารณาเหน็ ว่าอุบัตเิ หตคุ รงั้ นี้เป็นการสุดวิสยั มิใชค่ วามประมาท จงึ พระราชทานอภยั
โทษให้ แตพ่ ันทา้ ยนรสงิ หก์ ราบบังคมยนื ยนั ขอใหต้ ดั ศรีษะตนเพื่อรักษา
ขนบธรรมเนยี มในพระราชกำหนดกฎหมาย เปน็ การปอ้ งกันมใิ หผ้ ้ใู ดครหาติเตียนพระ
เจา้ อย่หู ัวไดว้ ่าทรงละเลยพระราชกำหนดของแผน่ ดนิ และเพ่อื มิใหเ้ ปน็ เยี่ยงอย่างสบื ไป