สื่อการเรียน การวิเคราะห์รายการค้า

ส่อื การเรียนการสอน

วชิ าการบญั ชีเบอ้ื งตน้ 1

เรือ่ ง การวิเคราะหร์ ายการคา้

วงจรบัญชี(Accounting Cycle

กระบวนการในการจัดทําบัญชีและงบการเงินไม่ว่าจะเป็นธุรกิจประเภทใด ก็มี
วงจรบญั ชไี ม่แตกต่างกนั เมือ่ ถงึ ขั้นตอนสุดทา้ ยแล้วก็ตอ้ งเรม่ิ ต้นข้นั ตอนแรกใหม่ เป็นรอบอย่าง
นเี้ รอื่ ยไปในทางบญั ชีเรียกชว่ งระยะเวลาตงั้ แตเ่ รม่ิ ตน้ จนถงึ ขั้นตอนสุดท้ายว่า

รอบระยะเวลาบัญชี (Accounting Period) ซง่ึ จะส้ันหรอื ยาวเทา่ ใดข้ึนอยู่กับ
การกําหนดของแต่ละกิจการข้ันตอนในการจัดทําบัญชีเริ่มจากการวิเคราะห์รายการค้าการ
บันทึกรายการในสมุดบัญชีขั้นต้นการผ่านรายการไปยังสมุดบัญชีขั้นปลาย (สมุดบัญชีแยก
ประเภททั่วไป) การจัดทํางบทดลองเพ่ือพิสูจน์ความถูกต้องการปรับปรุงรายการบัญชีในสมุด
บัญชีข้ันต้นและการผ่านรายการไปสมุดบัญชีขั้นปลาย การจัดทํางบการเงินการปิดบัญชีการ
จัดทํางบทดลองหลังปิดบัญชีและการยกยอดคงเหลือไปรอบระยะเวลาบัญชีถัดไปเพื่อเริ่มต้น
วงจรบัญชีรอบใหม่

2

วงจรบัญช(ี Accounting Cycle)

3

รายการค้า (Business Transactions)

⦁ รายการค้าหรือรายการทางบัญชี (Business Transactions or Accounting
transactions) หมายถึง เหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดการโอนหรือการแลกเปล่ียนระหว่าง
หน่วยงานทางการบัญชีหน่ึงกับหน่วยงานหรือบุคคลอื่น ซึ่งมีผลกระทบต่อผลการ
ดาํ เนินงานหรือฐานะการเงนิ ของหน่วยงานนัน้ ดงั นนั้ หากมเี หตกุ ารณเ์ กิดข้ึนต้องนํามา
วิเคราะห์ว่าเป็นรายการทางบัญชีหรือไม่ โดยพิจารณาว่าเหตุการณ์ส่งผลกระทบให้มี
การเปลี่ยนแปลงต่อรายการบญั ชสี ินทรพั ย์หน้ีสินส่วนของเจ้าของรายได้หรือค่าใช้จ่าย
อยา่ งใดอยา่ งหน่ึงหรือมากกวา่

4

รายการคา้ (Business Transactions)

1. การซื้อสินคา้ เป็นเงนิ สดเกดิ การ 2. การยืมเงนิ ระหว่างพนักงานของ
แลกเปลี่ยนระหว่างสนิ คา้ ของผูข้ ายกับเงนิ กจิ การเกดิ การแลกเปล่ยี นระหวา่ งเงนิ
สดของกจิ การส่งผลกระทบต่อกิจการทํา สดของพนกั งานกับพนกั งานซ่งึ ไม่
ให้สนิ คา้ เพมิ่ ขน้ึ (สินทรัพยเ์ พิม่ ) และเงิน เก่ียวขอ้ งกบั กิจการและไม่ส่งผลกระทบ
สดลดลง (สินทรพั ย์ลด) ดังนน้ั เหตกุ ารณ์นี้ ตอ่ รายการบัญชี แต่อยา่ งใดดงั นน้ั
ถอื เป็นรายการค้า เหตกุ ารณน์ ้ีไมถ่ ือเป็นรายการคา้

5

รายการค้า (Business Transactions)

3. การก้ยู มื เงนิ จากสถาบันการเงิน 4. การรบั เงินจากการใหบ้ ริการแกล่ ูกคา้
ได้รับเงินสดเกดิ การแลกเปลย่ี น เกดิ การแลกเปล่ยี นระหวา่ งบริการของ
ระหว่างเงินของกิจการกับสถาบัน กิจการกบั เงนิ สดของลูกคา้ สง่ ผลกระทบ
การเงนิ ส่งผลกระทบตอ่ กิจการทําให้ ต่อกจิ การทาํ ให้เงินสดเพม่ิ ขน้ึ (สินทรัพย์
เงินสดเพม่ิ ขึน้ (สนิ ทรพั ยเ์ พ่ิม) และ เพมิ่ ) เกิดจากการให้บริการแกล่ กู ค้าทําให้
กจิ การเกดิ ภาระที่ตอ้ งจา่ ยชําระหนข้ี ้นึ รายได้ของกิจการเพิ่ม (สว่ นของเจา้ ของ
(หนส้ี ินเพิ่ม) ดังนนั้ เหตุการณ์นี้ถือเปน็ เพ่ิม) ดงั นน้ั เหตุการณน์ ้ีถอื เป็นรายการค้า
รายการคา้ กรม LOAN 84

6

ผลกระทบของรายการคา้ ที่มตี อ่ องคป์ ระกอบงบการเงนิ

เมือ่ วเิ คราะห์เหตุการณท์ เี่ กิดขนึ้ วา่ เปน็ การเปลีย่ นแปลงประกอบดว้ ยเหตกุ ารณ์
รายการคา้ แลว้ ลาํ ดบั ตอ่ ไปจะเป็นการวิเคราะห์ ดังตอ่ ไปน้ี
รายการค้าเพื่อพจิ ารณาว่ารายการค้าทเี่ กดิ ขน้ึ
น้นั มผี ลทําใหส้ นิ สินทรพั ยห์ น้สี ินและสว่ นของ สินทรพั ยแ์ ละหน้ีสนิ เพม่ิ
เจา้ ของของกิจการเปลยี่ นแปลงไปในทางที่ สินทรัพยแ์ ละส่วนของเจ้าของเพิ่ม
เพ่ิมข้นึ หรอื ลดลงเป็นจํานวนเทา่ ใดเมอื่ สินทรพั ยแ์ ละหน้สี นิ ลด
วิเคราะห์รายการค้าเรยี บรอ้ ยแล้วจึงนาํ การ สนิ ทรพั ยแ์ ละส่วนของเจ้าของลด
เปล่ยี นแปลงขององค์ประกอบของงบการเงนิ ไป สินทรัพย์รายการหนงึ่ เพ่มิ และอกี รายการหนงึ่
บันทึกลงในสมุดบัญชีขนั้ ต้นเป็นลําดบั ต่อไป ลดตัวอย่างของการวเิ คราะหเ์ หตุการณ์ต่าง ๆ
ท่สี ง่ ผลกระทบตอ่ สนิ ทรพั ย์หน้ีสนิ และส่วน
ของเจ้าของแสดงดังน้ี

7

ผลกระทบของรายการสินค้าท่มี ตี ่อองคป์ ระกอบงบการเงนิ (ตอ่ )

1. เจ้าของกจิ การนําเงนิ สดมาลงทุนในกจิ การการวิเคราะห์กจิ การได้รบั เงนิ สดส่งผลให้สินทรพั ยข์ องกจิ การเพ่มิ ขน้ึ ท่ีมาของ
สินทรพั ยน์ ้นั มาจากเจ้าของส่งผลใหส้ ว่ นของเจ้าของเพม่ิ ขึน้

2. เจา้ ของกิจการถอนเงินสดออกจากกิจการการวเิ คราะหก์ จิ การจ่ายเงินสดสง่ ผลให้สนิ ทรัพย์ลดลงกจิ การเกิดการลดลง
ของทุนส่งผลใหส้ ว่ นของเจา้ ของลดลง

3. ก้เู งินจากธนาคารการวิเคราะหก์ จิ การไดร้ ับเงินสดสง่ ผลให้สนิ ทรพั ย์เพมิ่ ขน้ึ ทีม่ าของสินทรพั ย์มาจากเจ้าหนีส้ ง่ ผลให้
หนีส้ นิ ของกจิ การเพ่มิ ข้นึ

4. จ่ายชําระหนใี้ หก้ ับเจา้ หนก้ี ารวเิ คราะห์กจิ การสญู เสียเงนิ สดสง่ ผลให้สนิ ทรพั ย์ลดลงทําใหภ้ าระผูกพนั ลดลงส่งผลให้
หนีส้ ินลดลง

8

ผลกระทบของรายการสินค้าทม่ี ตี ่อองคป์ ระกอบงบการเงนิ (ตอ่ )

5. ซ้ือสินค้าเปน็ เงินเช่อื การวเิ คราะหก์ จิ การได้รบั สินค้าส่งผลใหส้ ินทรัพย์เพิ่มข้ึนทําใหภ้ าระผูกพันเกดิ ขึ้นส่งผลให้หน้สี นิ
เพม่ิ ขึน้

6. กิจการขายสินคา้ เป็นเงนิ เชือ่ การวเิ คราะหก์ จิ การไดป้ ระโยชน์จากลกู ค้าที่จะต้องมาจ่ายชําระในอนาคตส่งผลให้
สินทรพั ยเ์ พิ่มขน้ึ (ลูกหนก้ี จิ การเกดิ รายไดจ้ ากการขายทาํ ใหส้ ่วนของเจา้ ของเพม่ิ ขึน้

7. กิจการใหบ้ รกิ ารลูกคา้ เสรจ็ สนิ้ ตามสัญญาโดยไดร้ บั เงินสดครง่ึ หนงึ่ ในวนั นกี้ ารวเิ คราะห์กจิ การได้ประโยชนจ์ าก
ลกู ค้าที่จะตอ้ งนาํ เงนิ สดมาจ่ายชาํ ระในวนั น้แี ละในอนาคตส่งผลให้สินทรัพย์เพิม่ ขึน้ (เงนิ สดและลูกหน)ี้ กจิ การเกดิ
รายได้ทาํ ให้ส่วนของเจา้ ของเพิ่มข้ึน

9

ผลกระทบของรายการสนิ คา้ ที่มตี อ่ องคป์ ระกอบงบการเงิน(ต่อ)

8. กิจการค้างจา่ ยค่าสาธารณูปโภคการวิเคราะห์กจิ การเกิดภาระผกู พันต้องสูญเสียทรพั ยากรในอนาคตส่งผลใหห้ นี้สนิ
เพม่ิ ขน้ึ (คา่ สาธารณูปโภคค้างจ่าย) กจิ การเกดิ คา่ ใชจ้ า่ ยทําให้ส่วนของเจา้ ของลดลง

9. กิจการเซน็ สัญญาจ้างพนกั งานประจําการวิเคราะหไ์ มม่ ีผลกระทบตอ่ สินทรพั ยห์ นส้ี ินและส่วนของเจา้ ของไมเ่ ปน็
รายการคา้

10. กจิ การจ่ายเงินเดือนพนกั งานการวิเคราะหก์ จิ การสญู เสียเงนิ สดสง่ ผลใหส้ ินทรัพยล์ ดลงกจิ การเกิดค่าใช้จ่ายทําให้
สว่ นของเจา้ ของลดลง

10

หลักเกณฑ์ของการตัง้ ชอ่ื บญั ชี

1. บัญชีประเภทสินทรัพย์ ให้นําชื่อสินทรัพย์น้ันมา
ต้ังเป็นช่ือบัญชีเช่นสินทรัพย์คือรถยนต์จะใช้ช่ือบัญชีว่า
“รถยนต์” สินทรัพย์เป็นเงินสดจะใช้ชื่อบัญชีว่า“ เงินสด”
บัญชีสินทรัพย์ที่มีในกิจการโดยทั่วไปตัวอย่างเช่นเงินสด
เงินฝากธนาคารลูกหน้ีการค้าสินค้าคงเหลือค่าเบ้ีย
ประกันภัยจ่ายล่วงหน้าวัสดุสํานักงานวัสดุสิ้นเปลืองที่ดิน
อาคารเคร่ืองจักรลขิ สทิ ธ์ิ ฯลฯ

11

หลักเกณฑข์ องการตัง้ ช่ือบญั ชี (ต่อ)

2. บัญชีประเภทหน้ีสิน ให้ใช้ลักษณะของการเกิด
หน้ีสินมาต้ังเป็นช่ือบัญชีเช่นหนี้สินท่ีเกิดจากการกู้ยืมเงิน
จะใช้ช่ือบัญชีว่า“ เจ้าหน้ีเงินกู้” หรือ“ เงินกู้หนี้สินที่เกิด
จากการซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อซึ่งเป็นการดําเนินงานทาง
การค้าปกตจิ ะใช้ชือ่ บญั ชวี า่ “ เจา้ หน้กี ารค้า "บัญชีหน้ีสินท่ี
มีในกิจการโดยทั่วไปตัวอย่างเช่นเจ้าหนี้การค้าเจ้าหน้ีอื่น
ตัวเงินจ่ายเงินกู้ระยะส้ันเงินเบิกเกินบัญชีเงินกู้ระยะยาว
ฯลฯ

12

หลักเกณฑข์ องการตัง้ ชอื่ บัญชี (ต่อ) 13

3. บัญชีประเภทส่วนของเจ้าของ ให้ใช้มูลเหตุที่ทําให้เกิดส่วนของ
เจ้าของน้ันมาตั้งเป็นชื่อบัญชี ดังเช่นกรณีกิจการเจ้าของคนเดียวหรือห้าง
หนุ้ สว่ นหากเจา้ ของนําสินทรัพย์มาลงทุนในกิจการจะตั้งช่ือบัญชีตามลักษณะ
ของการลงทุนเช่นนายแทนไทนําสินทรัพย์มาลงทุนซึ่งทําให้นายแทนไทเป็น
เจ้าของกิจการหรอื เจา้ ของทนุ

ดังนั้นจะใช้ช่ือบัญชีว่า “ทุน-นายแทนไท” กรณีเป็นบริษัทจํากัดที่มีการ
ระดมทุนโดยออกเป็นหุ้นสามัญจะใช้ช่ือบัญชีว่า “ทุนหุ้นสามัญ” หรือ “ทุน
เรือนหุ้น” ในกรณีท่ีมีการถอนเงินลงทุนหรือเงินผลประโยชน์จากการลงทุน
จะต้ังช่ือบัญชีตามลักษณะการเกิดดังเช่น หากนายแทนไทถอนเงินทุนที่ได้
ลงทุนไวไ้ ปใช้สว่ นตวั จะใชช้ อ่ื บัญชีว่า“ถอนใช้ส่วนตัว” หรือ “เบิกใช้ส่วนตัว”
หาก บริษทั มีการจา่ ยปันผลจะใช้ช่อื บญั ชีวา่ “เงนิ ปนั ผล” หรือ “ปนั ผลจ่าย

หลักเกณฑข์ องการต้ังช่ือบัญชี (ตอ่ )

4. บัญชีประเภทรายได้ ให้ใช้ลักษณะของการเกิดรายได้มาต้ัง
เปน็ ชื่อบัญชดี งั เช่นรายได้คา่ บรกิ ารทเี่ กดิ จากการให้บริการตัดผมจะใช้
ช่อื บญั ชวี ่า “รายได้คา่ บริการตดั ผม "หรือ" ค่าบริการตัดผมรับ” หรือ
“รายได้ค่าบริการ” รายได้ท่ีเกิดจากการขายสินค้าจะใช้ช่ือบัญชีว่า
“ขาย” หรือ “ขายสินค้า” หรือ รายได้ค่าขายบัญชีรายได้ท่ีมีใน
กจิ การโดยท่ัวไปดงั เชน่ ดอกเบยี้ รับค่าเช่ารับรายได้อน่ื ฯลฯ

14

หลกั เกณฑข์ องการตง้ั ชอื่ บญั ชี (ต่อ)

5. บัญชีประเภทค่าใช้จ่าย ให้ใช้ลักษณะของการเกิด
ค่าใช้จ่ายมาตั้งเป็นช่ือบัญชีดังเช่นค่าใช้จ่ายท่ีเกิดจากการ
จา่ ยค่าสาธารณูปโภคจะใช้ชื่อบัญชีว่า "ค่าสาธารณูปโภค"
เกิดจากการจ่ายเงินเดือนให้ใช้ช่ือว่า “เงินเดือน” บัญชี
ค่าใช้จ่ายที่มีในกิจการโดยทั่วไป ดังเช่นต้นทุนขายค่าเช่า
ค่าเดินทางค่าเลี้ยงรับรองค่าโฆษณาดอกเบี้ยจา่ ยค่าใช้จา่ ย
เบ็ดเตล็ด ฯลฯ

15

สมการบัญชี (Accounting Equations)

สมการบัญชี (Accounting Equations)

⦁ สมการดงั กลา่ วถูกเรียกว่า “สมการบัญชี” หรือ “สมการงบดลุ ” จาก
สมการบญั ชีฝงั่ ขวาของสมการบญั ชแี สดงถึงแหล่งท่ไี ดม้ าของเงินทุนโดย
เงินทุนของกจิ การจะมีแหลง่ ท่ีมาของเงนิ ทุนมาจาก 2 แหลง่ นน่ั คอื แหลง่
เงนิ ทนุ ภายในท่มี าจากเจา้ ของกจิ การและแหล่งเงินทุนจากภายนอกทมี่ า
จากการสรา้ งภาระผกู พันในปัจจบุ นั ที่ทาํ ใหก้ ิจการมภี าระต้องชําระคืนใน
อนาคตอีกดา้ นของสมการบญั ชฝี ่ังซา้ ยของสมการบญั ชีแสดงถึงแหลง่ ที่ใชไ้ ป
ของเงนิ ทนุ ซงึ่ กค็ ือการลงทุนของกจิ การไปในสินทรพั ย์การลงทุนในสินทรัพย์
เพื่อกอ่ ใหเ้ กดิ ประโยชน์ทางเศรษฐกจิ ต่อกจิ การในอนาคตการได้มาของ
เงินทนุ จะเท่ากบั การใช้ไปของเงนิ ทุนเสมอ

17

สมการบัญชี (Accounting Equations)

⦁ ในสมการบญั ชจี ะประกอบดว้ ยองคป์ ระกอบของงบการเงนิ เพียง 3 ตวั น่นั คอื
สินทรัพยห์ นี้สินและสว่ นของเจา้ ของ แต่ในความเป็นจริงแลว้ ยังประกอบด้วยรายได้
และค่าใช้จา่ ยเนอ่ื งจากรายได้และค่าใช้จา่ ยเป็นรายการที่เป็นสว่ นหนง่ึ ของการ
คาํ นวณกําไรขาดทุนทีแ่ สดงในงบกําไรขาดทุนเบ็ดเสรจ็ ผลการดําเนินงานของ
กิจการหรือกาํ ไรขาดทุนเปน็ สว่ นหน่ึงของสว่ นของเจา้ ของนนั่ คือถ้าในรอบบัญชนี ้ัน
กิจการมีรายไดส้ ูงกว่าค่าใช้จ่ายแสดงวา่ กิจการเกิดกาํ ไรซ่ึงจะส่งผลใหส้ ว่ นของ
เจ้าของเพ่มิ ข้ึน แตถ่ า้ กจิ การมรี ายได้นอ้ ยกวา่ ค่าใช้จา่ ยแสดงวา่ กจิ การเกดิ ขาดทนุ
ซึ่งจะสง่ ผลใหส้ ่วนของเจา้ ของลดลงเมือ่ นํารายได้และคา่ ใช้จา่ ยมาเขยี นในรูปของ
สมการจะนําเสนอดงั น้ี

18

การวิเคราะหร์ ายการค้า (Transaction Analysis) ตอ่

เม่ือรายการค้าเกิดขึ้นจะส่งผลกระทบต่อสมการบัญชีซ่ึงจะส่งผลกระทบต่องบการเงินด้วยเช่นกันดังเช่น
ตัวอยา่ งรายการค้าบางส่วนของรา้ นแพรไหมสปาซงึ่ เป็นกิจการเจา้ ของคนเดยี วดงั น้ี

1. วันท่ี 1 มีนาคมนางสาวแพรพลอยนํ้าเงินสด 200,000 บาทและอาคาร 1,800,000 บาทมาลงทุนเปิดกิจการแพรไหม
สปาจดทะเบยี นจดั ต้งั เป็นกจิ การเจา้ ของคนเดียว
การวิเคราะห์รายการค้าเป็นดังน้ี เหตุการณ์นี้เป็นรายการค้าเน่ืองจากกระทบสมการบัญชีโดยทําให้สินทรัพย์ของกิจการ
เพ่ิมข้ึน (เงินสดและอาคาร) ซึ่งสินทรัพย์ท่ีเพิ่มขึ้นมาจากการลงทุนของเจ้าของกิจการ (ทุน-แพรพลอย) สมการบัญชีของ
รายการค้าน้ีคือ

19

การวเิ คราะหร์ ายการคา้ (Transaction Analysis) ต่อ

รายการค้าทเี่ กิดขน้ึ กระทบต่องบแสดงฐานะการเงิน ดงั นี้

20

การวเิ คราะห์รายการค้า (Transaction Analysis) ต่อ

“2. วันที่ 2 มีนาคมกจิ การซ้ืออปุ กรณ์ในการใหบ้ รกิ าร 100,000 บาท

การวิเคราะห์รายการค้าเป็นดังน้ี
กิจการมีเงินสด 200,000 บาทโดยกิจการนาไปซ้ืออุปกรณ์ฯ 100,000 บาทดังน้ัน
คงเหลือเงินสด 100,000 บาท แต่กิจการก็จะมีอุปกรณ์เพ่ิมข้ึน 100,000 บาทจาก
รายการดังกล่าวไม่ทาให้สินทรัพย์รวมของกิจการเพิ่มขึ้น แต่จะมีการเปลี่ยนรูปแบบของ
การลงทนุ ทาให้สนิ ทรพั ย์ตวั หนึง่ ลดลงและสินทรพั ยอ์ ีกตวั เพิม่ ขน้ึ สมการบญั ชีของรายการ
คา้ น้ีคอื

21

การวเิ คราะห์รายการคา้ (Transaction Analysis) ตอ่

สนิ ทรัพย์อกี ชนดิ หนง่ึ ลดลง (เงินสด) เป็นการเปลีย่ นรปู ของสินทรพั ย์ทกี่ จิ การมีอยจู่ ากเงินสด
เปน็ อปุ กรณ์ฯ ทาให้กระทบต่องบแสดงฐานะการเงนิ ดังน้ี

22

การวเิ คราะห์รายการค้า (Transaction Analysis) ตอ่

3. วนั ที่ 5 มีนาคมกิจการกู้เงนิ จากธนาคาร 800,000 บาท
การวิเคราะห์รายการค้าเป็นดังน้ี
เงนิ สดจากเดมิ 100,000 บาทก้เู งนิ มาเพ่มิ 800,000 บาทดังนั้นเงินสดคงเหลือ 900,000 บาทและ
เกิดหน้ีสินขึ้น 800,000 บาทจากรายการดังกล่าวทําให้สินทรัพย์รวมของกิจการเพ่ิมข้ึนมาจาก
หน้ีสินทเ่ี พม่ิ ข้นึ สมการบัญชขี องรายการค้าน้คี อื

23

การวเิ คราะหร์ ายการคา้ (Transaction Analysis) ต่อ

สนิ ทรพั ย์ของกิจการเพมิ่ ขึน้ (เงนิ สด) มาจากการก่อหน้ีเงนิ กู้ ทาให้กระทบตอ่ งบแสดงฐานะการเงินดงั นี้

24

การวเิ คราะห์รายการคา้ (Transaction Analysis) ตอ่

4. วนั ท่ี 10 มีนาคมกจิ การได้ใหบ้ ริการแกล่ กู ค้าไดร้ ับเงนิ สด 90,000 บาท
การวเิ คราะหร์ ายการคา้ เปน็ ดังนี้
เงินสดจากเดมิ 900,000 บาทรบั รายได้ค่าบรกิ ารมา 90,000 บาทรวมเปน็ เงินสด 990,000 บาท
จากรายการดังกล่าวทําให้สนิ ทรพั ย์รวมของกิจการเพ่ิมขน้ึ ซง่ึ มาจากรายได้ทเ่ี พิ่มขึน้ รายไดท้ ่เี พิ่มข้นึ
ทําใหส้ ว่ นของเจ้าของเพ่มิ ขึน้ สมการบญั ชขี องรายการค้านี้คือ

25

การวิเคราะห์รายการค้า (Transaction Analysis) ต่อ

สนิ ทรัพยข์ องกิจการเพมิ่ ขึ้น (เงินสด) มาจากสว่ นของเจา้ ของเนือ่ งจากการไดร้ ับผลตอบแทน
จากการให้บริการ (รายได้ค่าบรกิ าร) ทาใหก้ ระทบตอ่ งบแสดงฐานะการเงนิ ดังนี้

26

การวิเคราะห์รายการคา้ (Transaction Analysis) ตอ่

5. วนั ท่ี 30 มีนาคมกจิ การจ่ายเงินเดอื นให้พนักงาน 50,000 บาทและชําระหนี้เงินกูย้ มื จาก
ธนาคาร 80,000 บาท
การวเิ คราะห์รายการคา้ เป็นดังนี้
เงินสดจากเดมิ 990,000 บาทจา่ ยเงินเดอื น 50,000 บาทชําระหนเ้ี งนิ กูธ้ นาคาร 80,000 บาท
ดังนนั้ เงินสดคงเหลอื เปน็ 860,000 บาทจากรายการดงั กลา่ วทําให้สินทรัพย์รวมของกิจการลดลง
เกดิ จากหนส้ี นิ ลดลงและค่าใชจ้ ่ายท่ีเพมิ่ ขน้ึ คา่ ใช้จา่ ยท่ีเพ่ิมข้ึนทาํ ให้ส่วนของเจา้ ของลดลงสมการ
บัญชขี องรายการคา้ นคี้ อื

27

การวิเคราะห์รายการคา้ (Transaction Analysis) ต่อ

สินทรัพย์ของกิจการลดลง (เงินสด) เน่ืองจากจ่ายชําระหน้ีสินและจ่ายค่าตอบแทน
ในการใช้บรกิ ารพนักงาน (ค่าใช้จ่าย) ทําให้กระทบต่องบแสดงฐานะการเงินดังรูปกําไรสุทธิมาจาก
ผลต่างของรายได้ท่ีมากกว่าค่าใช้จ่าย (90,000-50,000 = 40,000) ทําให้ส่วนของเจ้าของเพ่ิมขึ้น
40,000 บาท

28

การวิเคราะหร์ ายการค้า (Transaction Analysis) ตอ่

6. วันที่ 31 มีนาคมกจิ การทาํ สญั ญาซ้ืออปุ กรณฯ์ 500,000 บาทโดยจา่ ยด้วยเงินสดวนั ทาํ สญั ญา
10% สว่ นทีเ่ หลือแบ่งชาํ ระทกุ สิ้นเดือนเดือนละ 5% เปน็ เวลา 18 เดือน
การวิเคราะหร์ ายการค้าเปน็ ดังนี้
เงนิ สดจากเดิม 860,000 บาทจา่ ยเงินดาวน์ค่าอปุ กรณ์ 50,000 บาทดงั นั้นเงินสดคงเหลอื เป็น
810,000 บาทจากรายการดังกลา่ วทาํ ให้เงนิ สดของกิจการลดลง แตก่ จิ การก็จะมอี ุปกรณเ์ พ่ิมขนึ้
500,000 บาทสว่ นตา่ งที่เกดิ ขน้ึ คอื หนสี้ นิ ที่กิจการต้องชําระภายใน 18 เดือนจากรายการดงั กล่าว
ทาํ ใหส้ นิ ทรพั ยร์ วมของกจิ การเพิ่มข้ึนซงึ่ มาจากการลดลงของสนิ ทรพั ย์บางส่วน (10%) และการ
เพิม่ ขนึ้ ของหน้สี นิ (90%) สมการบญั ชขี องรายการคา้ นี้คือ

29

การวเิ คราะหร์ ายการคา้ (Transaction Analysis) ต่อ

30

การวเิ คราะหร์ ายการคา้ (Transaction Analysis) ตอ่

สินทรัพย์ของกิจการลดลง (เงินสด) เนื่องจากจ่ายซ้ืออุปกรณ์อุปกรณ์ฯ เพ่ิมข้ึนและ
หนส้ี นิ เพมิ่ ขึน้ ทาํ ใหก้ ระทบต่องบแสดงฐานะการเงนิ ดังรปู
รายการค้าดังกลา่ วไมม่ ผี ลกระทบตอ่ กาํ ไรสทุ ธิ
ดังน้ัน กําไรสุทธเิ ท่าเดมิ นน่ั คือกําไรสุทธมิ าจากผลตา่ งของรายไดท้ ่ีมากกว่าค่าใชจ้ ่าย
(90,000 - 50,000 = 40,000) ทาํ ให้ส่วนของเจ้าของเพมิ่ ขนึ้ 40,000 บาท

31

ตัวอย่างการวเิ คราะห์รายการคา้ ในรูปของสมการบญั ชี 32

บริษัท แพรพลอยซักแห้ง จํากัด มียอดคงเหลือมาจากเดือนกุมภาพันธ์ 25x1 ปรากฏดังน้ี เงินสด
130,000 บาท ทุนเรียนหุ้น 100,000บาท กําไรสะสมท่ียังไม่จัดสรร 30,000 บาท รายการค้าใน
เดอื นมนี าคม 25x1 เกิดขึ้นดงั นี้

มี.ค. 3 กิจการจา่ ยคา่ สาธารณูปโภค 6,000 บาท
6 กิจการกู้เงินจากธนาคาร 45,000 บาท
9 กจิ การซ้อื อปุ กรณใ์ นการใหบ้ รกิ าร 60,000 บาท
12 กจิ การไดร้ ับเงนิ สดจากการใหบ้ รกิ าร 16,000 บาท
15 กิจการซอื้ วสั ดจุ ากรา้ นค้าแห่งหนึ่งเป็นเงนิ เช่อื 4,700 บาท
18 กจิ การจ่ายคา่ เชา่ 5,200 บาท
21 กจิ การได้ให้บริการลกู คา้ เรยี บรอ้ ยแลว้ 40,000 บาทได้ส่งใบแจง้ หนแ้ี ลว้ ในวนั นี้
27 กิจการจ่ายเงนิ เดือนและค่าแรงพนักงาน 28,000 บาท
31 กิจการแบ่งปันผลตอบแทนการลงทุนให้กับเจ้าของกิจการโดยการจ่ายปันผลโดยจ่าย

ปนั ผล 5,000 บาท

ตวั อยา่ งการวิเคราะหร์ ายการคา้ ในรปู ของสมการบญั ชี

จากโจทย์ตัวอย่างน้ีขอกาหนดรายการบญั ชตี า่ ง ๆ ดังน้ี

จากสมการบญั ชีสินทรพั ย์เทา่ กับหนี้สนิ บวกส่วนของเจ้าของ ดังนั้นการวิเคราะห์รายการค้าแต่ละรายการค้าผลรวม
ของสมการท้ังสองด้านจะเท่ากันเสมอ เม่ือหาผลรวมของทุกรายการก็จะพบว่าท้ังสองด้านของสมการบัญชียังคง
เท่ากัน เมื่อสรุปรายการค้าทั้งหมดในรูปของสมการบัญชีแล้วผลรวมของแต่ละรายการบัญชีจะสามารถนําไปจัดทํา
งบการเงนิ ได้ จากรายการค้าข้างต้นสามารถวิเคราะห์รายการค้าในรูปแบบของสมการบัญชีและจัดทํางบการเงินได้
ดังนี้

33

ตวั อย่างการวิเคราะห์รายการค้าในรปู ของสมการบัญชี

34

ตวั อย่างการวิเคราะห์รายการค้าในรปู ของสมการบัญชี

35

ตวั อย่างการวิเคราะห์รายการค้าในรปู ของสมการบัญชี

36

ตัวอย่างการวเิ คราะห์รายการค้าในรูปของสมการบญั ชี

บริษทั สวนสวย จาํ กัด ใหบ้ รกิ ารรับจัดสวนในวันที่ 1 กันยายน 25x1 มียอดคงเหลือในบัญชีต่าง ๆ
ดังนี้เงินสด 40,000 บาทลูกหนี้การค้า 1,500 บาทวัสดุสิ้นเปลือง 500 บาทอุปกรณ์ในการ
ใหบ้ รกิ าร 5,000 บาทเจ้าหนก้ี ารคา้ 4,200 บาททุนเรือนหนุ้ 40,000 บาทส่วนเกินมูลค่าหุ้นสามัญ
2,000 บาทกาํ ไรสะสมทีย่ งั ไม่ไดจ้ ัดสรร? บาทรายการคา้ เดอื นกนั ยายนปรากฏดงั นี้

ก.ย. 1 เก็บเงินจากลูกหน้ีทคี่ ้างในบญั ชี 1,400 บาท
5 จ่ายชาํ ระหน้ที ่คี ้างในบัญชี 2,700 บาท
10 บริษัท ไดใ้ ห้บริการลูกคา้ เรยี บรอ้ ยเกดิ รายได้ขนึ้ 9,000 บาทโดยไดร้ บั ชําระบางสว่ นในวนั น้ีรบั ชําระ
เงนิ สด3,000 บาทสว่ นยอดที่เหลือลูกค้าจะชําระในภายหลัง
15 ซื้ออุปกรณส์ ํานักงานมาใชใ้ นสว่ นสํานักงาน 1,000 บาทโดยจา่ ยชําระสว่ นหน่งึ ในวันน้ี 400 บาท
20 จา่ ยคา่ ใช้จา่ ยตา่ ง ๆ ดังน้ีเงินเดอื นพนกั งาน 3,000 บาทค่าเชา่ สํานกั งาน 900 บาทและคา่ โฆษณา 350 บาท
21 ประกาศจา่ ยปนั ผล 750 บาท 25 จ่ายปันผล 750 บาท 28 กิจการได้รบั เงินจากการกยู้ มื ดว้ ยการ
ออกตวั๋ สัญญาใช้เงนิ อายุ 4 เดอื นยอดเงนิ 2,000 บาท 30 ไดร้ บั ใบแจง้ หน้คี ่าน้ําคา่ ไฟฟ้าค่าโทรศพั ท์ 250 บาท

37

ตวั อย่างการวิเคราะห์รายการค้าในรปู ของสมการบัญชี

38

ตวั อย่างการวิเคราะห์รายการค้าในรปู ของสมการบัญชี

39

ตวั อย่างการวเิ คราะห์รายการค้าในรูปของสมการบัญชี

คาอธิบาย
* เปน็ ช่ือบญั ชที ่อี ยู่ในกล่มุ เดยี วกนั ของกลุ่มบัญชีรายไดแ้ ละกล่มุ บญั ชคี ่าใชจ้ ่าย
** เปน็ กลมุ่ ของบัญชีทม่ี ีลกั ษณะคล้ายกนั ของกลุม่ บญั ชีเจ้าหน้ีประกอบด้วยเจ้าหน้ีการค้าเจ้าหน้ีอื่นเงินปันผลค้างจ่ายค่าสาธารณูปโภคค้าง
จ่าย + การคํานวณหากําไรสะสมทย่ี งั ไม่ได้จดั สรรตน้ งวด
เร่ิมต้นจากสมการบัญชแี ล้วแทนคา่ เพอื่ แกส้ มการหายอดคงเหลอื ของกาไรสะสมตน้ งวดจากสมการบญั ชี

40

ตวั อย่างการวเิ คราะหร์ ายการคา้ ในรปู ของสมการบญั ชี

41

ตวั อย่างการวเิ คราะหร์ ายการคา้ ในรปู ของสมการบญั ชี

42

“

43

Thanks!

44

Team Presentation

สธุ าทพิ ย์ ลาเกลี้ยง พิยดา ฉ่ามาก จิราภรณ์ เนตรสงคราม
รหสั นักศกึ ษา 26257 รหสั นกั ศึกษา 26259 รหัสนักศึกษา 26259

สาขางานการบัญชี สาขางานการบัญชี สาขางานการบญั ชี

รนุ่ ที่30 รุ่นที่30 รนุ่ ท3่ี 0

45