๔๙ ๒.๖ ความปลอดภัย ๒.๖.๑ ชุมชนมีบุคลากรที่สามารถอ านวยความสะดวก ให้ค าแนะน า และรักษาความปลอดภัย ให้แก่นักท่องเที่ยว คือ ๑) นายอานนท์ สมพันธ์ ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ ๕ บ้านสบค า ๒) นายสนธยา มหาเทพ ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน หมู่ ๕ บ้านสบค า ๓) นายอ านาจ ไชยกาวงศ์ ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน หมู่ ๕ บ้านสบค า ๔) นางดวงเพ็ญ สุวรรณดี ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน หมู่ ๕ บ้านสบค า ๒.๖.๒ ชุมชนมีช่องทางการแจ้งเตือน ข้อพึงระวังอันตราย ที่อาจจะเกิดขึ้นกับนักท่องเที่ยว ในรูปแบบใดบ้าง (เช่น ป้าย ศูนย์บริการให้ความช่วยเหลือ) ๑) มีป้ายแจ้งเตือนจุดอันตราย และข้อพึงระวังและการปฏิบัติตัวในการท่องเที่ยว ๒) มีศูนย์บริการให้ความช่วยเหลือ และข้อมูล ในวัดพระธาตุผาเงา ตรงบริเวณหน้า วิหารหลวงพ่อผาเงา ๒.๖.๓ ชุมชนมีการจัดเตรียมอุปกรณ์การให้ความช่วยเหลือและเครื่องมือปฐมพยาบาล นักท่องเที่ยว อะไรบ้าง ๑) ชุดปฐมพยาบาลประจ าจุด ๒) มีเจ้าหน้าที่ อสม.ประจ าหมู่บ้าน ๓) วัดพระธาตุผาเงา มีมูลนิธิกู้ภัยหลวงพ่อผาเงาคอยให้ความช่วยเหลือกรณีเร่งด่วน ๔) ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านสบค า - อาสาสมัครป้องกันภัยฝ่ายพลเรือนบ้านสบค า
๕๐ ๒.๖.๔ ชุมชนมีกิจกรรมให้ความรู้ พัฒนาศักยภาพบุคลากรเกี่ยวกับการดูแลความปลอดภัย นักท่องเที่ยว อย่างไรบ้าง ๑) ชุมชนมี อสม.ประจ าหมู่บ้าน ๒) มีการอบรมหลักการปฐมพยาบาลเบื้องต้นให้กับพระสงฆ์และแม่ชีที่พักอาศัยอยู่ในวัด ๓) โรงเรียนคนสามวัยมีการบรรจุหลักสูตรการปฐมพยาบาลเบื้องต้นสอนให้แก่ นักเรียนสามวัย
๓. ความยั่งยืนของการท่องเที่ยวชุมชน
๕๒ ๓. ความยั่งยืนของการท่องเที่ยวชุมชน ๓.๑ ด้านทรัพยากรบุคคล ๓.๑.๑ ชุมชนมีการพัฒนาศักยภาพทรัพยากรบุคคลด้านการท่องเที่ยวให้กับคนชุมชน ให้มีจิตบริการที่ดี และเป็นเจ้าบ้านที่ดี อย่างไรบ้าง ๑) ชุมชนคุณธรรมฯ วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) ได้เข้าร่วมโครงการส่งเสริม พัฒนาศักยภาพและความพร้อมชุมชนคุณธรรมฯ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” จังหวัดเชียงราย ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ ที่จัดโดยส านักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย กิจกรรมประกอบด้วย ดังนี้ กิจกรรมที่ ๑ ศึกษาดูงานแลกเปลี่ยนแนวทางในการขับเคลื่อนงานของชุมชน คุณธรรมฯ บ้านศรีดอนชัย อ าเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ซึ่งได้รับคัดเลือกให้เป็น ๑ ใน ๑๐ สุดยอดชุมชน ต้นแบบ “เที่ยวชุมชนยลวิถี” ระดับประเทศ ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ เมื่อวันอาทิตย์ที่ ๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๕ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้น า คณะกรรมการหมู่บ้าน และผู้แทนชุมชน ให้มี ความพร้อมรองรับการท่องเที่ยวชุมชน โดยสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้สู่คนรุ่นใหม่ พร้อมศึกษารูปแบบ แนวทางการขับเคลื่อนงาน “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ของชุมชนคุณธรรมฯ บ้านศรีดอนชัย ที่ส าคัญเป็นการเตรียม ความพร้อมให้กับชุมชนฯ สู่การเป็นชุมชนต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ผู้เข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ ประกอบด้วย ผู้น า คณะกรรมการหมู่บ้าน และตัวแทนชุมชนคุณธรรมฯ บ้านเมืองรวง, ชุมชนคุณธรรมฯ วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) และชุมชนคุณธรรมฯ บ้านสันทางหลวง รวมจ านวน ๓ ชุมชน พร้อมด้วย บุคลากรส านักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย กิจกรรมที่ ๒ จัดท าแผนปฏิบัติการพัฒนาต่อยอด “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” กิจกรรมที่ ๓ จัดท าป้ายสัญลักษณ์สื่อความหมาย “เที่ยวชุมชน ยลวิถี”
๕๓ ๒) ในปี ๒๕๖๖ ชุมชนคุณธรรม วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) ได้รับการคัดเลือก เป็น ๑ ใน ๕๐ ชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี ของกรมพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย เข้าร่วมด าเนิน โครงการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชน กิจกรรมที่ ๑ พัฒนาเส้นทางชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี ประชุมเชิงปฏิบัติการ สร้างความรู้ความเข้าใจกิจกรรมพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยว ครั้งที่ ๑ ชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี บ้านสบค า หมู่ ๕ ต าบลเวียง อ าเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย เมื่อวันอังคารที่ ๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๖ เวลา ๐๘.๐๐ น. ณ อาคารเอนกประสงค์บ้านสบค า หมู่ ๕ ต าบลเวียง อ าเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย วัตถุประสงค์เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับ คณะกรรมการบริหารชุมชนท่องเที่ยว ผู้ประกอบการชุมชน และประชาชนทั่วไป ในการพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวและเส้นทางการท่องเที่ยวที่ตรงกับความต้องการ ของตลาด พร้อมค านึงถึงการบริหารจัดการชุมชนท่องเที่ยวให้พร้อมรองรับนักท่องเที่ยวได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเกิดประโยชน์แท้จริง กิจกรรมที่ ๒ พัฒนาเส้นทางชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถีประชุมเสริมสร้าง ทักษะและความสามารถของผู้น าชุมชนแถวสอง เมื่อวันเสาร์ที่ ๑๑ มีนาคม ๒๕๖๖ เวลา ๐๘.๐๐ น. ณ อาคาร เอนกประสงค์บ้านสบค า หมู่ ๕ ต าบลเวียง อ าเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย
๕๔ ๓.๑.๒ ชุมชนมีการเสริมสร้างการตระหนักรู้คุณค่าและความส าคัญของทุนทางวัฒนธรรม อย่างไรบ้าง มีการสร้างการตระหนักรู้คุณค่าและความส าคัญของทุนทางวัฒนธรรมของชุมชน ผ่านมิติการเข้ามามีส่วนร่วมในงานวัฒนธรรมประเพณีของชุมชนต่าง ๆ โดยชุมชมเน้นและส่งเสริมให้รักษา วัฒนธรรมตามแบบแผนวัฒนธรรมอันดีงามของคนเมืองและคนไทลาว อาทิ การแต่งกาย การกิน การอยู่ หลักความเชื่อในการด ารงชีวิต เป็นต้น
๕๕ ๓.๒ ด้านการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ๓.๒.๑ ชุมชนมีสโลแกนที่น่าสนใจ เข้าใจง่าย และสามารถแสดงออกถึงการท่องเที่ยวภายใน ชุมชน คือ สบค าถิ่นเกิด แหล่งก าเนิดหลวงพ่อผาเงา ๓.๒.๒ ชุมชนมีการจัดเก็บข้อมูลที่น่าสนใจ มีประโยชน์ และเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ อย่างไรบ้าง ๑) จัดท าเป็นแหล่งเรียนรู้ หรือพิพิธภัณฑ์ชุมชน ได้แก่ พิพิธภัณฑ์ผ้าทอล้านนาเชียงแสน หอวัฒนธรรมนิทัศ หอพระบรมฉายามหาราชพุทธิรังสรรค์ เป็นต้น ๒) มีการจัดท าเป็นแผ่นพับ วีดิทัศน์ หนังสือ เผยแพร่ทั้งในรูปแบบออนไลน์ และออนไซต์
๕๖ ๓.๓ ด้านสังคมเศรษฐกิจ ๓.๓.๑ ชุมชนมีการด าเนินงาน หรือกิจกรรม ที่เป็นการสร้างช่องทางการมีรายได้เสริม จากการท่องเที่ยวให้แก่คนในชุมชน อย่างไรบ้าง ช่องทางการมีรายได้เสริมจากการท่องเที่ยวให้แก่คนในชุมชน - คนในชุมชนเข้ามาเป็นผู้ประกอบการร้านค้าในบริเวณวัดจ าหน่ายอาหาร เครื่องดื่ม เสื้อผ้า ของที่ระลึก เป็นต้น - ให้ชุมชนเป็นผู้ผลิตผลิตภัณฑ์และจ าหน่าย อาทิ กลุ่มทอผ้าล้านนาลายเชียงแสน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสมุนไพรวัดพระธาตุผาเงา - ให้คนในชุมชนเข้ามาเป็นเจ้าหน้าที่ในการให้บริการนักท่องเที่ยว อาทิ จ าหน่ายดอกไม้ ธูปเทียน วัตถุมงคล ให้บริการรถสกายแลประหว่างเมืองเชียงแสนและวัดพระธาตุผาเงา ให้บริการรถขึ้น สกายวอคล์ ซึ่งการที่วัดและชุมชนเป็นหมุดหมายของนักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างประเทศ ทั้งคน ในจังหวัดและต่างจังหวัดนั้น เป็นการท าให้ชาวบ้านเกิดรายได้จากการมีนักท่องเที่ยวเข้ามาในพื้นที่ของชุมชน ๓.๓.๒ ชุมชนมีวิธีการ หรือแนวทาง ในการระดมทรัพยากรในชุมชน มาช่วยสนับสนุน การท่องเที่ยวของชุมชน อย่างไรบ้าง ชุมชนมีการระดมทรัพยากรในชุมชน มาช่วยสนับสนุนการท่องเที่ยวของชุมชน โดยการน าเสน่ห์ของวิถีวัฒนธรรมอันดีงามน ามาดึงดูดนักท่องเที่ยวนอกจากการมีสถาปัตยกรรมสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ประจ าวัดแล้ว และเน้นการใช้ทรัพยากรของชุมชนที่ผลิตในชุมชนเป็นหลักในการรองรับนักท่องเที่ยว อาทิ พืชผัก ปลาของชุมชน เป็นต้น ๓.๓.๓ ชุมชนมีการส่งเสริมให้คนในชุมชนรับรู้คุณค่า ความส าคัญ และเกิดความภาคภูมิใจ ในการท่องเที่ยวชุมชน อย่างไรบ้าง คนในชุมชนมีการรับรู้คุณค่า ให้ความส าคัญ และมีความภาคภูมิใจในการท่องเที่ยว ของชุมชน ด้วยชุมชนเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ส าคัญของจังหวัด การมีนักท่องเที่ยวเข้ามาท่องเที่ยวก็ท าให้ ผู้ประกอบการ และประชาชนเกิดอาชีพ เกิดรายได้จากการท่องเที่ยวของชุมชน
๕๗ ๓.๔ ด้านสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมและธรรมชาติ ๓.๔.๑ ชุมชนมีวิธีการ หรือกิจกรรม ที่ท าให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลรักษา สิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมและธรรมชาติ ตลอดจนสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการท่องเที่ยวของชุมชน อย่างไรบ้าง ๑) กิจกรรมการลดปัญหาขยะ ชุมชนคุณธรรมฯ วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) เป็นชุมชนที่มีการจัดการขยะ โดยมีการคัดแยกขยะเปลี่ยนขยะเป็นเงิน เป็นปุ๋ย หากมีขยะมีพิษจะรวบรวม ใส่ถุงด าวางหน้าบ้าน และมีการปลูกผักปลอดภัยตลอดทั้งชุมชนท าให้หน้าบ้านน่าอยู่ หลังบ้านน่ามอง บรรยากาศดีด้วยความเขียวชอุ่มชุ่มชื้นด้วยพืชผักที่มีประโยชน์และสามารถน ามารับประทานได้ด้วย อย่างปลอดภัย อีกทั้ง ยังมีทัศนียภาพแม่น้ าโขง ที่สวยงามเป็นชุมชนที่มีความปลอดภัยสูง ไม่มีการอาชญากรรม ไม่มีการลักขโมย และการทะเลาะวิวาทของคนในชุมชน ชุมชนมีความรัก ความสามัคคี ปรองดอง สมานฉันท์ ในชุมชน ชาวบ้านต่างให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน และประกอบอาชีพหลัก ท าการเกษตร เป็นหลัก ๒) รณรงค์ใช้วัสดุธรรมชาติ ประชาชนในชุมชนคุณธรรมฯ วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) ลดการใช้พลาสติก และหันมาใช้วัสดุจากธรรมชาติแทน อาทิ ใช้ใบตองห่อข้าวในงานบุญงานขาวด า เป็นต้น
๕๘ ๓.๔.๒ ชุมชนมีแผนพัฒนาสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมและธรรมชาติ อย่างไรบ้าง - ชุมชนมีการรณรงค์คัดแยกขยะ - ชุมชนมีการรณรงค์ใช้วัสดุธรรมชาติในการห่ออาหาร - ชุมชนมีการรณรงค์การทานอาหารปลอดภัย - มีการน าวัสดุเหลือใช้มาแปรรูปท าผลิตภัณฑ์ไว้ใช้ประโยชน์
๔. ข้อมูลด้านการท่องเที่ยว เพิ่มเติม
๖๐ ๔. ข้อมูลด้านการท่องเที่ยว เพิ่มเติม ๔.๑ จ านวนนักท่องเที่ยว ๔.๑.๑ ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ (ระหว่างวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๖๔ – ๓๐ กันยายน ๒๕๖๕) จ านวน ๓,๖๐๐ คน ๔.๑.๒ ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ (ระหว่างวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๖๕ – ปัจจุบัน มิถุนายน ๒๕๖๖) จ านวน ๔,๕๐๐ คน ปีงบประมาณ รอบที่ ๑ (๑ ต.ค. - ๓๑ มี.ค.) รอบที่ ๒ (๑ เม.ย. - ๓๐ ก.ย.) รวมทั้งปี จ านวน นักท่องเที่ยว (คน) เพิ่มขึ้น-ลดลง จากปีก่อน จ านวน นักท่องเที่ยว (คน) เพิ่มขึ้น-ลดลง จากปีก่อน จ านวน (คน) ร้อยละ จ านวน (คน) ร้อยละ พ.ศ. 2564 1,357 1,500 2,857 พ.ศ. 2565 1,700 343 25 1,900 400 27 3,600 พ.ศ. 2566 3,000 1,300 76 ๑,๕๐๐ (ณ มิ.ย.๖๖) ๔,๕00 (ณ มิ.ย.๖๖) ๔.๒ ประเภทนักท่องเที่ยว ๔.๒.๑ นักท่องเที่ยวทั่วไป คิดเป็นร้อยละ ๖๐ ๔.๒.๒ ศึกษาดูงาน คิดเป็นร้อยละ ๔๐ ๔.๒.๓ อื่น ๆ โปรดระบุ คิดเป็นร้อยละ - ๔.๓ รายได้ ๔.๓.๑ ปีงบประมาณ พ.ศ. 256๕ (ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2564 – 30 กันยายน 2565) จ านวน ๖๐๓,๐๐๐ บาท ๔.๓.๒ ปีงบประมาณ พ.ศ. 256๖ (ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2565 – ปัจจุบัน มิถุนายน ๒๕๖๖) จ านวน ๕๗๐,๐๐๐ บาท ปีงบประมาณ รอบที่ ๑ (๑ ต.ค. - ๓๑ มี.ค.) รอบที่ ๒ (๑ เม.ย. - ๓๐ ก.ย.) รวมทั้งปี รายได้จาก การ ท่องเที่ยว (บาท) เพิ่มขึ้น-ลดลง จากปีก่อน รายได้จาก การ ท่องเที่ยว (บาท) เพิ่มขึ้น-ลดลง จากปีก่อน จ านวน (คน) ร้อยละ จ านวน (คน) ร้อยละ พ.ศ. 2564 230,100 245,000 475,100 พ.ศ. 2565 285,000 54,900 24 318,000 73,000 30 603,000 พ.ศ. 2566 370,000 85,000 30 ๒๐๐,๐๐๐ (ณ มิ.ย.๖๖) ๕๗๐,๐๐๐ (ณ มิ.ย.๖๖)
๖๑ ๔.๔ เส้นทางการท่องเที่ยวเชื่อมโยง ๔.๔.๑ เส้นทางเชื่อมโยง “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” จังหวัดเชียงราย - วิถีคนเมือง-อาข่า ณ ชุมชนคุณธรรมต้นแบบ ๑ ใน ๑๐ สุดยอด “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ปี ๒๕๖๕ ชุมชนคุณธรรมฯ บ้านเมืองรวง อ าเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย -วิถีไทยวน/ไทลาว ณ ชุมชนคุณธรรมต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ปี ๒๕๖๔- ๒๕๖๕ จังหวัดเชียงราย ชุมชนคุณธรรมฯ วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) อ าเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย - วิถีไทยอง ณ ชุมชนคุณธรรมต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ปี ๒๕๖๔- ๒๕๖๕ จังหวัดเชียงราย ชุมชนคุณธรรมฯ บ้านสันทางหลวง อ าเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย - วิถีไทลื้อ ณ ณ ชุมชนคุณธรรมต้นแบบ ๑ ใน ๑๐ สุดยอด “เที่ยวชุมชนยลวิถี” ปี ๒๕๖๔ ชุมชนคุณธรรมฯ บ้านศรีดอนชัย อ าเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ๔.๔.๒ เส้นทางสายศรัทธา (โดยสมาคมสหพันธ์ท่องเที่ยวภาคเหนือ ททท.ส านักงาน เชียงราย บริษัทวัฒนกูลกรุ๊ฟ และ Sky Fun) ซึ่งได้น าเสนอขายให้แก่นักท่องเที่ยวเป็นคณะทัวร์สายบุญ โปรแกรมท่องเที่ยว ๓ วัน ๒ คืน กิจกรรมประกอบด้วย - เยี่ยมชม ไร่เชิญตะวัน และพบ ว วชิรเมธี - ชมศิลปะที่ขัวศิลปะ และรับประทานอาหารที่ร้านอาหารมาลองเต๊อะ - รับประทานอาหารแบบ Diner welcome ที่อ าเภอเชียงแสน - รับอรุณยามเช้า สืบชะตาหลวง ที่วิหารหลวงพ่อผาเงา บ้านเมืองรวง บ้านสันทางหลวง วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) บ้านศรีดอนชัย
๖๒ ๔.๔.๓ เส้นทางศักดิ์สิทธิ์พิชิต ๙ วัด
๖๓ ๔.๔.๔ เส้นทางสักการะพระบรมธาตุ” จังหวัดเชียงราย (โครงการจาริกเส้นทางบุญ ในมิติพระพุทธศาสนา จังหวัดเชียงราย ปี ๒๕๖๔) ๔.๔.๕ เส้นทางบุญ เส้นทางธรรม @เชียงราย (โครงการจาริกเส้นทางบุญในมิติ ศาสนา ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔) ๔.๔.๖ ท่องเที่ยวตามรายการ “เที่ยวตามแพน” โดยบริษัท สตาร์บางกอง จ ากัด ได้รับมอบหมายจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ให้น าเสนอแหล่งท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงราย ที่ได้รับคัดเลือกเป็นสุดยอดชุมชนต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” จังหวัดเชียงราย ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ จังหวัดเชียงราย มีชุมชนคุณธรรมฯ ที่ได้รับคัดเลือกเป็นสุดยอดชุมชนต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” จังหวัดเชียงราย ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ ดังนี้ ๑) ชุมชนคุณธรรมฯ บ้านเมืองรวง ต าบลแม่กรณ์ อ าเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย ๒) ชุมชนคุณธรรมฯ วัดพระธาตุผาเงา (บ้านสบค า) ต าบลเวียง อ าเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ๓) ชุมชนคุณธรรมฯ บ้านสันทางหลวง ต าบลจันจว้าใต้ อ าเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย
๖๔ ๔.๕ สถาปัตยกรรม/สิ่งก่อสร้าง (ใหม่) ของชุมชนที่สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวได้อนาคต ชุมชนคุณธรรมวัดพระธาตุผาเงา ก าลังด าเนินการก่อสร้างก่อสร้าง “วิหารหลวงพระเจ้า ล้านตื้อ และพระเจ้าล้านตื้อจ าลอง” โดยวิหาร : อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ๒ ชั้น ตกแต่งด้วยเสาไม้ศิลปะ ล้านนาประยุกต์ ขนาดกว้าง ๒๔ เมตร ยาว ๖๐ เมตร และองค์พระเจ้าล้านตื้อ : เนื้อหินหยกเขียวแม่น้ าโขง หน้าตักกว้าง ๖ เมตร สูง ๙.๕๙ เมตร ซึ่งคาดได้ว่าจะเป็นอีกหนึ่งจุดการท่องเที่ยวส าคัญของจังหวัด ส าหรับ นักท่องเที่ยวสายศรัทธา (สายมู) ที่เข้ามาท่องเที่ยวในจังหวัดเชียงราย ต้องแวะเวียนเข้ามากราบไหว้สักการะ
๖๕ โดยมีต านาน พระเจ้าล้านตื้อ เล่าขานกันมาว่า พลิกฟื้นพระเจ้าล้านตื้อ ประวัติศาสตร์ล าน้ าโขงของเมืองเชียงแสน ล าน้ าโขงเป็นสายน้ า ใหญ่หล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนสองฝากฝั่ง สายน้ าไหลเชี่ยว ดุดัน จากจีน มุ่งผ่าน พม่า ไทย ลาว เวียดนาม และกัมพูชา ประวัติศาสตร์ ของชาติต่างๆ ในลุ่มแม่น้ าโขง จึงหนีไม่พ้นสายน้ าแห่งนี้ น้ าโขงไหลผ่านทวีปนี้ราวกับมีชีวิต ๑๐ ปี ไหลไปทางหนึ่ง ๑๐๐ ปี ไหลไปอีกทางหนึ่ง เปลี่ยนทางไปอีกทางหนึ่ง มีต านานเล่าว่าถึงเกาะเก่าแก่กลางล าแม่น้ าโขง เกาะดอนแท่น เดิมทีเป็นผืนดินใน ไทยโดยเป็นที่อาศัยของผู้คนเชียงแสนในยุคก่อน เกาะแห่งนี้เป็นที่ตั้งของวัดกว่า ๑๐ วัด ตามที่ระบุไว้ใน พงศาวดาร เมืองเงินยางเชียงแสนภาคที่ ๖๑ ที่ส าคัญยังเป็นที่ตั้งของ วัดพระเจ้าทองทิพย์อันเป็นที่ประดิษฐาน ขององค์พระพุทธรูปส าริดขนาดใหญ่ ซึ่งชาวบ้านกล่าวขานนามว่า พระเจ้าล้านตื้อ ค าว่า ตื้อ คือ มาตราวัดของ ชาวล้านนา หมายถึงโกฏิดังนั้นค าว่า "ล้านตื้อ" ก็หมายถึงองค์พระนี้มีขนาดและน้ าหนักมาก สันนิษฐานว่าองค์ พระคงจมลงไปพร้อมกับเกาะกระดอนแท่น ซึ่งปัจจุบันคือบริเวณน้ าโขงหน้าที่ว่าการอ าเภอเชียงแสน ประจักษ์พยานที่เป็นรูปที่ชัดเจน คือ พระรัศมีพระเจ้าล้านตื้อ ซึ่งมีขนาดกว้าง ๕๕ ซม. สูง ๗๐ ซม. คาดกันว่าพระรัศมีถูกงมขึ้นมาก่อนปี พ.ศ. ๒๔๔๖ และมีการประมาณว่าพระเจ้าล้านตื้อหากมีอยู่ จริงหน้าตักคงกว้างประมาณราว ๘.๕ เมตร สูง ๑๐ เมตร ตามรอยพระเจ้าล้านตื้อ จากค าบอกเล่าของชาวเชียงแสน ที่บันทึกไว้ในหนังสือตามรอยพระเจ้าล้านทองทิพ (พระ เจ้าล้านตื้อ) ประวัติศาสตร์ล าน้ าโขงเมืองเชียงแสน (หาซื้อได้ ที่พิพิธภันฑ์สถานแห่งชาติ เชียงแสน กล่าวว่าคืน พบพระพุทธรูปกลางล าน้ าโขงครั้งแรกเมือราวปี พ.ศ. ๒๔๗๙ พรานหาปลา ผู้หนึ่งทอดแหหาปลาอยู่กลางน้ า โขงบริเวณหน้าสถานีต ารวจภูธรอ าเภอเชียงแสนได้เห็นพระพุทธรูปขนาดใหญ่โผล่ขึ้นมากลางน้ าจ าได้ว่ามี พระรัศมีบนพระเกศาและเห็นส่วนพระเศียรเพียงแค่พระหนุ แต่อย่างไรก็ตาม การพบเห็นของพรานปลาผู้นั้น ขัดกับหลักฐานที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบัน ที่ว่าการค้นพบพระรัศมีนั้นพบก่อน ปี พ.ศ. ๒๔๔๖ เมื่อครั้งแรกได้น าไป ประดิษฐานไว้ที่วัดคว้าง (หลังตลาดเชียงแสน) ต่อมาย้ายไปรักษาที่วัดปงสนุก และวัดมุงเมืองตามล าดับ เมื่อสร้างพิพิธภัณฑ์ฯ เสร็จจึงน าออกแสดงจนมาถึงทุกวันนี้ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๘๘ มีพรานปลาอีกคนหนึ่งพบ เสาวิหารขนาดใหญ่จ านวน ๒ - ๓ ต้นล้มทับกันจมอยู่ในน้ าโขง ลึกลาว ๔ เมตร ที่บริเวณสามแยกหน้าสถานีต ารวจ ครั้นถึงปี พ.ศ. ๒๔๙๒ - ๒๔๙๓ เพียสมบูรณ์ (ชาวลาวอพยพมาตั้งถิ่นฐานในอ าเภอเชียง แสน) ฝันว่าพระพุทธรูปล้มคว่ าพระเศียรลง หันไปทางทิศใต้ดังนั้นราวเดือนกุมภาพันธ์- มีนาคม ของปี เดียวกันนั้นจึงมีการลงคล าหาพระพุทธรูปกันอย่างจริงจัง โดยเริ่มจากตั้งศาลเพียงตาขึ้นในบริเวณเกาะดอน แท่นและท าพิธีบวงสรวงพระพุทธรูป เตรียมเรือเหล็กขนาดใหญ่ ๒ ล า พร้อมช้าง ๓ - ๔ เชือก นิมนต์พระสงฆ์ ท าพิธีเนื่องจากกระแสน้ าแรงและเย็นมากจึงไม่อาจพบพระรูปแต่อย่างใด ต่อมาในเดือนกุมภาพันธ์ - เดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๙ อิตาเลียน-ไทย จ ากัด ได้สัมปทาน การสร้างสนามบินในหลวงพระบาง มาพักอยู่ที่เชียงแสน (สมัยนั้นการเดินทางไปหลวงพระบางต้องใช้วิธีการเดินเรือ จากเชียงแสนไปถึงจะสะดวกที่สุด) นายชูสง่า ไชยพันธ์ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ขณะนั้นจึงได้ให้ทางบริษัทฯ ดังกล่าว ส่งนักประดาน้ าและอุปกรณ์ต่าง ๆ ด าเพื่อค้นหาและกู้เอาพระพุทธรูปขึ้นมา ซึ่งเป็นจุดที่เกาะกลางน้ า ตรงหน้าสถานีต ารวจฯบริเวณดังกล่าวเป็นน้ าวน เชี่ยวมาก นักประดาน้ าทนความเย็นไม่ไหว การค้นหาในตอน นั้นจึงไม่ประสบผลส าเร็จ ได้เพียงพระพุทธรูปองค์เล็ก และโบราณวัตถุอื่น ๆ อีกเพียงเล็กน้อยจึงหยุดค้นหา การค้นหาพระพุทธรูปที่จมอยู่ในล าน้ าโขง ตั้งแต่การพบครั้งแรกจนกระทั้งถึงทุกวันนี้กว่า ๗๐ ปีแล้วเรื่องราวยังเป็นที่สนใจและถูกเล่าขานผ่านลูกหลานชาวเชียงแสน เมื่อสืบทอดผ่านกันมาจึงกลายเป็น ต านานและนิทานพื้นบ้าน
๖๖ ๔.๖ วัดพระธาตุผาเงา จุดแสดงผลงานศิลปิน Thailand Biennale Chiang rai 2023 ลงชื่อ .......................................................ผู้รายงาน (นางสาวกฤษยา จันแดง) ต าแหน่ง นักวิชาการวัฒนธรรมช านาญการพิเศษ วันที่ ๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๖ ลงชื่อ .......................................................ผู้รับรอง (นายพิสันต์ จันทร์ศิลป์) ต าแหน่ง วัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย วันที่ ๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๖
ภาคผนวก