เรื่องย่อรามเกียรติ์ (เล่มใหม่)999

ISBN 974-625-243–7

ภาพจาก https://www.pinterest.com

รองศาสตราจารยน์ ิภาพรรณ (อัศวกุล) ศรพี งษ์

ศศ.บ. (ไทยคดีศึกษา) กศ.บ (ธรุ กิจศกึ ษา) พบ.ม (รฐั ประศาสนศาสตร)์
มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน นครราชสีมา

เรอื่ งยอ่ รามเกียรต์ิ
พระราชนิพนธใ์ น รชั กาลที่ 1

รศ.นิภาพรรณ ( อัศวกุล ) ศรพี งษ์
ศศ.บ ( ไทยคดีศึกษา )
กศ.บ ( ธรุ กิจศึกษา )
พบ.ม ( รฐั ประศาสนศาสตร์ )
คณะวิทยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน นครราชสีมา
ปีที่พิมพ์ 2565 สงวนลิขสิทธ์ิ

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน นครราชสีมา
เลขที่ 744 หมู่ 6 ถนนสุรนารายณ์ อาเภอเมือง
นครราชสีมา 30000
โทรศัพท์ 0 44242978-9,0 4427-1312-3
โทรสาร 0 44242217,0 4427-1316

เ รื่อ ง ย่ อ ร า ม เ กี ย ร ติ์ เ ล่ ม น้ี ผู้ เ ขี ย น ไ ด้ เ ขี ย น ขึ้ น โ ด ย มี
วัต ถุ ปร ะ สง ค์ เพื่ อ ให้ นั ก เรีย น นิ สิ ต นั ก ศึ ก ษ า ค ณ า จ า ร ย์
ตลอดจนผู้อ่านทั่วไป ได้อ่านเรอ่ื งรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ใน
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รชั กาลท่ี 1
ตั้งแต่ต้นจนจบและได้แสดง แผนภูมิ การสืบราชวงศ์กรุงลงกา
อยุธยา ( อโยธยา ) และเมืองขีดขิน ไว้ท้ายบทเพื่อประกอบการ
อา่ นให้เข้าใจมากขึ้น

ผู้ เ ขี ย น ห วั ง เ ป็ น อ ย่ า ง ย่ิ ง ว่ า ผู้ อ่ า น เ ร ื่อ ง ย่ อ ร า ม เ กี ย ร ติ์ ท่ี
ผู้เขียนได้ใช้เวลาศึกษาค้นคว้าอยู่นานกว่า 5 ปี คงทาให้ผู้อา่ นได้
รูเ้ รอ่ื งและเข้าใจบทบาทของตัวละคร เน้ือหา และสาเหตุท่ีทาให้
เกิดศึกสงครามระหว่างฝ่ายธรรมและอธรรมได้เป็นอย่างดี หาก
ผู้อ่านท่านใดมีข้อเสนอแนะเพ่ือจะเป็นแนวทางในการปรบั ปรุง
เน้ือหา ให้ดียงิ่ ขึ้น ผู้เขียนขอน้อมรบั ไว้ด้วยความยนิ ดี

นิภาพรรณ ศรพี งษ์
2 ธนั วาคม 2565

สารบัญ หนา้
1
คานา 1
สารบัญ 5
เรอ่ื งยอ่ รามเกียรติ์ 8
12
1.กาเนิดราชวงศ์อโยธยา และลงกา 13
2.กาเนดิ พาลี สุครพี และหนมุ าน 15
3.กาเนิดมณโฑเทวี องคต และอนิ ทรชิต 19
4.กาเนดิ พระราม สีดา 24
5.กาเนิดทรพา 28
6.พระรามเดินดง 30
7.ศึกลงกา 31
8.กาเนิดพระมงกฎุ พระลบ 32
9.พระรามเดินดงครงั้ ที่ 2
แผนภมู กิ ารสืบราชวงศ์กรุงลงกา
แผนภมู ิการสืบราชวงศ์อโยธยา
แผนภมู ิการสืบราชวงศ์ขีดขนิ
บรรณานุกรม
ประวตั ิผเู้ ขียน

เรือ่ งย่อรามเกยี รต์ิ 1

พระราชนิพนธใ์ นพระบาทสมเดจ็ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

1. กาเนดิ ราชวงศอ์ โยธยา และ ลงกา

เรม่ิ เรอื่ งกล่าวถึงอสูรตนเหนงึ่ ชื่อ หิรนั ตยักษ์

มาจะกล่าวบทไป ถึงหิรนั ตยักษ์แกล้วกล้า
ห้าวหาญชาญณรงค์ฤทธา ปรากฏเล่ืองช่ือลือขจร
อยู่ยงั ยอดเขาจกั รวาล ในพิมานทิพยรตั นป์ ระภัสสร
ฤษีเทวาวชิ าธร เกรงฤทธริ อนท้ังโลกา
ด้วยเพื่อนต้ังกิจพิธี วนิ ันตกคีรภี ูผา
พระเป็นเจา้ ให้พรอสุรา รงุ่ เรอื งฤทธากล้านัก
อหังการอมิ่ เอบิ กาเรบิ ใจ จะผลาญให้บรรลัยทั้งไตรจกั ร
แดงแผลงฤทธฮิ์ ึกฮัก ขุนยกั ษ์ไล่ม้วนแผ่นดิน ฯ

เมื่อหิรนั ตยักษ์ม้วนเอาแผ่นดินท้ังสามทวีป หนีบใส่รกั แรพ้ าลงไป
ยังเมืองบาดาล บรรดาเทวดานางฟ้าต่างได้รบั ความเดือดรอ้ นกันไปทั่ว
หน้า จงึ ได้รบี พากันมาทูลให้พระอิศวรทรงทราบพระอิศวร จงึ สั่งให้พระ
นารายณ์ไปปราบ พระนารายณ์ได้แปลงกายเป็นสุกรไปไล่ขวิดหิรนั ต
ยักษ์จนหัวขาดตัวขาด เม่ือส้ินใจแล้วก็ได้ขวิดเอาแผ่นดินมาไว้ที่เดิม
แล้วเสด็จกลับมาบรรทมเหนือหลัง พญาอนันตนาคราช ณ กระเษียร
สมุทรไท ได้สะกดใจรา่ ยเวทพิธีการบังเกิดเป็นปทุมเกสรขึ้นท่ีพระอุทร
มีกุมารองค์หนึง่ บังเกิดขึ้นในดอกบัวนั้น พระนารายณ์ทรงอุ้มกุมารองค์
น้อยน้ันขึ้นไปเฝ้าพระอิศวร พระอิศวรจึงได้ส่ังให้เทวดาลงมาสรา้ ง
เมืองข้ึนใหม่ในเขตป่าทวาราวดี ซ่ึงมีพระฤษีสี่องค์นามว่า อจนคาวี
ยุคอัคระ ทหะ และ ยาคมุนี บาเพ็ญตบะอยู่นานถึงแสนปี ครน้ั สรา้ ง
เสรจ็ เรยี บรอ้ ยแล้ว จงึ ให้นามเมืองที่สรา้ งข้ึนใหม่ตามช่ือป่า และอักษร
ตัวเเรกของพระฤษีท้ังสี่ว่า ทวาราวดีศรี อยุธยา แล้วตรสั สั่งกุมารน้อย
ซึ่งเรยี กว่า นัดดา พระศุลี ลงมาครองเป็นปฐมกษัตรยิ ์แห่ง กรุงอยุทธ
ยา นามว่า อโนมาตัน ได้ประทานเทพอาวุธ ซึ่งได้แก่ ศร ตรเี พชร คทา
และธามรงค์ รวมท้ัง นางมณีเกสร นางแห่งทวีปอุดรมาเป็นมเหสี
ครองสมบตั ิมาด้วยความสุขสวัสดีถึงหม่ืนปีก็สวรรคตได้มอบให้ ท้าวอัช
บาล โอรสครองต่อมากับนางเทพอปั สร ท้าวอัชบาลมีโอรสนามว่าทศรถ

กล่าวถึงเกาะรงั กา ซ่ึงสหบดีพรหมได้ให้สหมลิวันไปครองอยู่นาน แต่ 2

ต่อมาสหมลิวันได้หนีไปอยู่เมืองบาดาล ทิ้งให้เกาะรงั การา้ งผู้ปกครอง
สหบดีพรหมคิดเสียดายวงศ์พรหมจะสูญสิ้นไป จงึ คิดสรา้ งเมืองใหม่
ได้สั่งให้ พระวิษณุกรรม ลงไปเนรมิตให้สวยงาม แล้วตั้งชื่อเสียใหม่
ว่า กรุงลงกา แล้วให้ ธาดาพรหม ลงไปครองแทน อภิเษกนามใหม่ว่า
จตุรพักตร์ มีมเหสีชื่อ นางมลิกา ได้ประทานอาวุธ ซ่ึงได้แก่ คทา ตรี
ศูล และ ฉัตรแก้ว ซ่ึงมีอานุภาพสามารถบังแสงอาทิตย์ให้มืดมิดราว
กับกลางคืน ทาให้ศัตรูไม่สามารถมองเห็นฝ่ายตนได้ แต่สามารถ
มองเหน็ ข้าศึกได้ ต่อมานางมลิกาได้ให้กาเนิดโอรสชื่อ ลัสเตียน

กล่าวถึงสหมลิวัน เม่ือลงไปอยู่เมืองบาดาลรูข้ ่าวว่า ท้าวจตุร
พักตรไ์ ด้ครองกรุงลงกาต่อมา ก็มีความยินดี จงึ ได้รบี ขึ้นมาเฝ้า พรอ้ ม
ทั้งนาบุษบกแก้ว ยานวิเศษ มามอบให้ ซ่ึงบุษบกแก้วน้ีสามารถ
ล่องลอยไปไหนมาไหนก็ได้แล้วแต่ใจของผู้นั่ง ยกเว้นสตรที ่ีเป็นหม้าย
ขึ้นนง่ั แล้วจะไม่ลอย

ท้าวจตุรพักตรค์ รองราชสมบัติมาได้หกหม่ืนปีก็สวรรคต ท้าวลัส
เตียน โอรสได้ครอง ต่อมา มีมเหสีห้าองค์ด้วยกัน คือนางศรีสุนนทา
มีโอรสช่ือ กุเปรนั นางจติ มาลี (จติ มาลา) มีโอรสชื่อทัพนาสูร (เทพนา
สูร)นางสุวรรณมาลัย มีโอรสชื่อ อัศธาด นางวรประไภ มีโอรสชื่อมารนั
นางรชั ฎา มีโอรสและธิดารวม 7 องค์ คือ ทศกัณฐ์ กุมภกรรณ พิเภก
ขร ทูษณ์ ตรเี ศียรและนางสามนักขา

กล่าวถึงยักษ์ตนหนง่ึ นามว่า อสุรพักตร์ (อสุรพรหม) มีวิมานสถิต
อยู่ที่เนินเขาจกั รวาลมีความทะเยอทะยานอยากเป็นใหญ่กว่าเทวดา
และนางฟ้าท้ังหลาย ทั้งปวง จึงได้ข้ึนไปเฝ้าพระอิศวรอยู่เป็นประจา
เพื่อให้โปรดปราน เม่ือได้โอกาสจงึ ได้ทูลขอกระบองและพร ว่าอย่าให้
ใครสู้ได้ พระอิศวรประทานให้ตามท่ีอสุรพักตรข์ อ มาลีวัคคพรหม ซึ่ง
เป็นพรหมองค์หนึ่งรูเ้ ข้าก็ตกใจ เกรงว่าอสุรพักตร์ จะไปกาแหงหาญ
ทาลายรา้ งวงศ์พรหมของ พระนารายณ์ ที่ กรุงอยุทธยาเสีย จงึ ได้รบี
ไปเข้าเฝ้าและขอรอ้ งให้ประทานอาวุธให้กับท้าวอัชบาลไว้เพื่อปราบ
ศัตรูรา้ ย พระอิศวรเห็นชอบด้วยจงึ ประทานพระขรรค์กับพรให้ มาลี
วัคคพรหมนาไปมอบให้กับท้าวอัชบาลท้าวอัชบาลได้พบกับมาลีวัคค
พรหมก็เกิดความรกั ใครส่ มัครสมานกัน จงึ ได้สัญญาเป็น สัมพันธมิตร
ต่อกัน ต่อมาอสุรพักตร์ ได้กาเรบิ และแผลงฤทธติ์ ามนิสัยสันดานเดิม
ได้นากระบองไปเท่ียวไล่ตีบรรดาเทวดา นางสวรรค์ คนธรรพ์ ตลอดจน
ฤษีชีไพรก็ไม่เว้นได้รบั บาดเจบ็ ต่างพากันหนีกระจดั กระจายไปท่ัวทิศ
เม่ือท้าวอัชบาลรูข้ ่าวจงึ ได้รบี นาพระขรรค์ออกมาปราบ อสุรพักตรจ์ น
สิ้นชีวติ แล้วตัดเศียร นามาสาปให้เฝา้ อทุ ยานท่ีกรงุ อยุธยา

มาลีวัคคพรหม เม่ือได้ผูกสัมพันธมิตรกับท้าวอัชบาลแล้วจงึ ได้ 3

คิดกลับไปยังเขายอดฟ้า วิมานของตนได้เข้าเฝ้าพระอิศวรเพ่ือทูลลา
ก่อนลาจากไปได้ทูลขอพรให้ตนมีวาจาสิทธพิ์ ระอศิ วรพิจารณาเห็นมาลี
วัคคพรหมเป็นผทู้ ี่มีศีลสัตย์ จงึ ได้ประทานให้ตามท่ีขอ....

ท่านประสงค์จงได้เหมือนใจนึก ด่ังเหล็กเพชรจารกึ แผน่ ผา
แล้วให้นามตามเทพสมญา ชื่อมาลีวราชฤทธริ อน
จงเปน็ ใหญ่แก่ฝูงคนธรรพ์ เทวากุมภัณฑ์ในสิงขร
เสวยสุขอยู่ทุกนิรนั ดร โดยพรเราประสิทธปิ์ ระสาทไป ฯ

ต่อมามียักษ์ตนหน่ึง ช่ือ ตรบี ูรมั ครองกรุงโสฬส ต้องการจะมี
ฤทธสิ์ ามารถปราบได้ทั้งไตรจกั รรวมท้ังพระนารายณ์ด้วย จงึ ได้มานั่ง
บรกิ รรมสารวม จติ บาเพ็ญพรตภาวนาอยู่นานถึงเจด็ ปีเจด็ วันจนพระ
อศิ วรเกิดความรอ้ นรมุ่ ต้องมาปรากฏกายอยูเ่ ฉพาะหน้าตรบี ูรมั ดีใจย่ิง
นักจงึ ได้ทูลขอพรว่า แม้พระนารายณ์ก็ไม่สามารถฆ่าตนให้ตายได้พระ
อิศวรเห็นใจจึงได้ประทานให้ แต่ขอให้ตรบี ูรัมตั้งอยู่ ในศีลในธรรม
และมีสัจจะ ตรบี ูรมั ให้สัญญาตามท่ีขอ

ต่อมาไม่นานตรบี ูรมั คิดอยากจะได้นางฟ้ามาเป็นชายาจงึ ได้นา
กระบองขึ้นไปแล้วเหาะข้ึนไปจนถึงสวรรค์ช้ัน จาตุมหาราช เท่ียวไล่
กอดนางฟา้ นางสวรรค์ไปด้วยความสนุกสนานสาราญใจแล้วเลยข้ึนไป
จนถึงชั้นดาวดึงส์ และพิภพดุสิตนางฟ้าท่ีตรบี ูรมั ล่วงเกิน ต่างก็พากัน
มาทูลฟอ้ งพระอศิ วร พระอศิ วรจงึ สั่งให้

พระพรหมกับพระนารายณ์ลงมาปราบ แต่ไม่สาเรจ็ ในที่สุดพระ
อิศวรต้อง ใช้ตรเี นตรเป็นเพลิงกรด พุ่งไปทาลายล้างตรบี ูรมั สลายไป
ชั่วพรบิ ตา และโปรดให้นา มหาโลหะโมลี ไปไว้ท่ีกรุงมิถิลา ได้มอบ
เกราะไว้กับพระฤษีอัคตะ เพ่ือไว้คอยท่าสาหรบั พระนารายณ์ลงมา
ปราบอสูรรา้ ย

กล่าวถึงอสูรตนหน่ึงช่ือนนทุก ( นนทก ) มีหน้าท่ีคอยล้างเท้า
ให้กับเทวดาท่ีจะขึ้นไปเฝ้าพระอิศวรอยู่ที่เชิงเขาไกรลาส นนทุก ต้อง
ได้รับความทุกข์ใจและคับแค้นอยู่เป็นนิจ เน่ืองจากบรรดาเทวดา
เหล่าน้ันคอยกลั่นแกล้ง เอามือตบหัว และดึงผมเล่นอยู่เป็นประจา

4

จนผมโกรน๋ โล้นเกลี้ยงถึงเพียงหู ดเู งาในน้าแล้วรอ้ งไห้
ฮึดฮัดขัดแค้นแน่นใจ ตาแดงดั่งแสงไฟฟา้
เปน็ ชายดดู ู๋มาหม่ินชาย มิตายกจ็ ะได้เหน็ หน้า
คิดแล้วรบี เดินเข้ามา เฝา้ พระอศิ ราธบิ ดี ฯ

แล้วได้ทูลขอพรจากพระอศิ วรให้ตนมีน้ิวเพชร สามารถชี้ให้ใครตาย
ก็ได้ พระอศิ วรเห็นใจ จงึ ได้ประทานให้ นนทกเมื่อได้น้ิวเพชรแล้วก็เท่ียว
ไล่ช้ีเทวดาที่มาแกล้งตนให้ล้มตายลงไปเป็นจานวนมาก พระอิศวรทรง
ทราบจงึ ได้สั่งให้ พระนารายณ์มาปราบ พระนารายณ์ได้แปลงกายลงมา
เป็นนางอัปสรยั่วยวนให้ นนทกราตามในที่สุดก็ราถึงท่าท่ีชี้นิ้วเข้าหา
ตนเอง นนทกจงึ ได้ล้มลง ก่อนตายจงึ ได้เหน็ นางอปั สรเป็นพระนารายณ์
จงึ ได้ ต่อว่า พระนารายณ์มีถึงส่ีกร แต่ตนมีเพียงแค่สองไฉนจะไปสู้รบ
ตบมือได้ พระนารายณ์ได้ฟังเช่นน้ันจึงได้สาปนนทกก่อนท่ีจะฆ่า
ให้ตายว่า

ชาติน้ีมึงมีแต่สองหัตถ์ จงไปอบุ ัติเอาชาติใหม่
ให้สิบเศียรสิบพักตรเ์ กรยี งไกร เหาะเหินเดินไปในอมั พร
มีมือย่ีสิบซ้ายขวา ถือคทาอาวุธธนูศร
กจู ะเป็นมนุษย์แต่สองกร ตามไปราญรอนชีวี
ให้ส้ินวงศ์พงศ์มึงอนั ศักดา ประจกั ษ์แก่เทวาทุกราศี
วา่ แล้วกวัดแกวง่ พระแสงตรี ภมู ีตัดเศียรกระเด็นไป ฯ

นนทก ได้เกิดมาเป็นโอรสของท้าวลัสเตียน กับนางรัช ฎา
แห่งกรุงลงกา ช่ือ ทศกัณฐ์ได้เข้าศึกษาวิชาศิลปศาสตร์ คาถาอาคม
รวมทั้งอาวุธแสงศรกับ พระฤษีโคบุตร เมื่อเยาว์วัยเคยเข้าไปว่ิงเล่นใน
สวนของเทพอรชุน ได้ซุกซนเท่ียวหักกิ่งไม้และใบไม้ทิ้งเกลื่อนกลาด
ตามประสาเด็ก เทพอรชุนมาพบเข้า ก็ไม่พอใจ จึงจับตัวพาตระเวน
ประจานไปทั่วอากาศ พระฤษีโคบุตรเห็นศิษย์รกั หายไปนานจงึ ได้ออก
ตามหา เม่ือพบเข้าจงึ ได้ ขอโทษและขอรบั ตัวกลับมา

2. กาเนดิ พาลี สุครพี และหนมุ าน 5

กล่าวถึงฤษีตนหนงึ่ ช่ือ โคดม เดิมเป็นกษัตรยิ ์ครอง กรุงสาเกด
ไม่มีโอรส ธดิ าเกิดความเบอ่ื หน่ายในราชสมบตั ิ จงึ ออกบวชบาเพ็ญพรต
ภาวนาอยูน่ านถึงสองพันปี จนหนวดยาวดั่งหญ้ารกมีนกกระจาบป่าสอง
ผัวเมียมาทารงั ต่อมานางนกตัวเมียตกไข่นกตัวผู้จึงได้บินออกไปหา
อาหาร ได้ส่ังให้นกตัวเมียอยู่ดูแลลูกอยู่ในรงั นกตัวผู้ได้ออกไปหา
อาหารจนถึงป่าหิมพานต์ ได้พบดอกบัวบานอยู่ในสระใหญ่ ก็บินลงไป
จกิ กินเป็นอาหารอย่างเพลิดเพลินจนกระทั่งเย็น ดอกบัวได้หุบกลีบ จงึ
ได้ติดอยู่ทั้งคืน รุง่ เช้าได้รบี บินกลับรงั นางนกตัวเมียไม่เห็นผัวกลับมา
ตลอดทั้งคืนก็โกรธ เมื่อพบก็ต่อว่าไปคบชู้สู่สมกับนางนกตัวอ่ืน นกตัว
ผู้จะชี้แจงอย่างไรก็ไม่ยอมเชื่อ จนในที่สุดนกตัวผู้จงึ ได้สาบานว่า หาก
นอกใจเมียจรงิ ก็ขอให้บาปท้ังหมดของพระฤษีโคดมท้ังหมดตกมาอยู่
กับตน
พระฤษีนั่งฟังอยู่นาน ได้ยินเสียงนกตัวผู้พูดเช่นน้ันก็นึกเอะใจว่า
ตนบาเพ็ญพรตมนานจนถึงเพียงนี้ จะยังมีบาปอะไรอยู่อีก จึงได้ถาม
ออกไป นกตัวผู้จงึ ได้ตอบว่า บาปเพราะไม่มีลูกไว้สืบสกุล พระฤษีได้ยิน
ดังน้ันจงึ ได้ทากองกูณฑ์ ( ไฟ ) ทาพิธีชุบนางหนึ่งข้ึนมา ให้ชื่อว่า กาล
อัจนา แล้วได้สมสู่กับนางจนมีธดิ าหน่ึงคน ช่ือ สวาหะ ต่อมาพระอนิ ทร์
และพระอาทิตย์ คิดจะแบ่งฤทธขิ์ องตนออกมาเพื่อสรา้ งทหารเอกให้กับ
พระราม จงึ ได้ลอบลงมาเป็นชู้กับนางกาลอัจนาจนมีโอรสสององค์ พระ
ฤษีโคดมไม่รกู้ เ็ ล้ียงลูกท้ังสามมาด้วยความรกั ใคร่ จนกระทั่งวนั หนงึ่ ....

ให้อาวรณ์รอ้ นรนกระวนกาย ดังจะวายชีวงั สังขาร์

คิดจะใครไ่ ปสรงคงคา ในท่ามหาวารี
จง่ึ อมุ้ ลูกน้อยเบอื้ งขวา พี่ยาข่ีหลังพระฤษี
มือซา้ ยจูงราชบุตรี จรลีไปตามคงคา ฯ

นางสวาหะเห็นดังน้ันก็บ่นออกมาด้วยความน้อยอกน้อยใจว่า
ทีลูกคนอ่ืนท้ังอุ้มทั้งให้ขี่หลังส่วนลูกของตนกลับให้เดิน พระฤษีได้ยิน
ดังนั้นก็นึกสงสัย จงึ ได้สอบถามเอาความจรงิ นางสวาหะจงึ ได้บอกว่า
ขณะท่ีพ่อไม่อยู่มีชายเข้ามาหาแม่ในอาศรมสองครง้ั สองคน พระฤษีได้
ยินดังนั้นก็โกรธ จงึ ได้เสี่ยงทายโดยการโยนเด็กทั้งสามลงน้าพรอ้ มกับ
อธษิ ฐานวา่ ..

6

แม้นว่าสามเจา้ น้ีเป็นเนื้อ เชื้อสายโลหิตของข้า
จะท้ิงออกไปกลางคงคา จงวา่ ยกลับมาทันใด
แม้นวา่ เปน็ ลูกชายอนื่ อย่าให้วา่ ยคืนเข้ามาได้
จงเปน็ สวาวานรไพร เส่ียงแล้วขว้างไปทันที ฯ

คงมีแต่นางสวาหะคนเดียวเท่านั้นท่ีว่ายน้ากลับมา พระฤษีโคดมเมื่อ
กลับมาถึงอาศรม เห็นนางกาลอัจนาก็โกรธได้ด่าว่าและสาปนางให้
กลายเป็นศิลาจมอยู่ในมหาสมุทรอย่าได้ผุดได้เกิด จนกว่าพระนารายณ์
อวตารลงมาแล้วเอาแผ่นศิลานี้จองถนนข้ามไปยังกรุงลงกาเพ่ือปราบ
ยกั ษ์จงึ จะพ้นคาสาป

ฝ่ายโอรสของพระอาทิ ตย์และ พระอินทร์ เมื่ อถู กสา ปให้
กลายเปน็ วานรก็เข้าไปอยู่ในปา่ ได้รบั ความลาบากยิ่งนัก พระอนิ ทรเ์ มื่อรู้
เข้าก็รบี ลงมาเนรมิต กรุงขีดขินให้อยู่ และได้ต้ังชื่อโอรสของ พระอินทร์
ว่า พาลี (กากาศ ) โอรสของ พระอาทิตย์ว่า สุครพี เป็นอุปราช พระ
อศิ วรทรงทราบได้เอาเหง่ือไคลของพระองค์ชุบวานรขึ้นมา และให้ชื่อว่า
ชมพูพาน และให้ไปอยูท่ ี่กรงุ ขีดขินด้วย

นางกาลอัจนาเมื่อถูกพระฤษีโคดมสาป และรูว้ ่านางสวาหะลูก
สาวเป็นผู้บอกความลับ จงึ ต่อว่านางด้วยความแค้นว่าไม่รูจ้ กั บุญคุณท่ี
ได้เลี้ยงดมู าจงึ ได้สาปนางสวาหะ ไปยนื ตีนเดียวเหนี่ยวกินลมอยู่ท่ีเชิง
เขาจกั รวาล เม่ือใดมีลูกเป็นวานรที่มีฤทธแิ์ กล้วกล้าแล้วจงึ จะพ้นคาสาป
พระอิศวรทรงทราบจงึ คิด ท่ีจะสรา้ งทหารเอกให้กับพระราม จงึ ได้สั่งให้
พระพายนาเทพอาวุธ คือ ตรี จกั ร และคทา ไปซัดเข้าปากนางสวาหะ
นางสวาหะต้ังครรภ์อยูไ่ ด้สิบสามเดือน เม่ือถึงกาหนด…

ครนั้ ได้ศภุ ฤกษ์ยามดี พระรวีหมดเมฆแสงฉาน
ปขี าลเดือนสามวนั องั คาร เยาวมาลย์กค็ ลอดโอรส
เปน็ วานรผเู้ ผ่นออกทางโอษฐ์ เผอื กผอ่ งไพโรจน์ท้ังกายหมด
ใหญ่เท่าชันษาได้โสฬส อลงกตดั่งดวงศศิธร ฯ

พระพายจงึ ได้ตั้งช่ือลกู วา่ หนุมานชาญสมร ได้แบง่ ฤทธแิ์ ละกาลัง
กายให้กับลูก ส่วนนางสวาหะได้เข้ามาจูบกอดลูกด้วยความรกั และอาลัย
ที่ไม่อาจอยูเ่ ลี้ยงดูลูกได้ ก่อนจากกันได้สั่งลูกว่า...

7

จงฝากกายพระพายเทเวศ ซึง่ เป็นบติ ุเรศเรอื งศรี
อนั กณุ ฑลขนเพชรเข้ียวมณี ท่ีมีในกายของลูกรกั
ถ้าว่าผูใ้ ดมาทายทัก ท่านน้ันนารายณ์ทรงจกั ร
อวตารลงมาผลาญยกั ษ์ เจา้ จงสามิภักดิ์กับบาทา ฯ

วันหนึ่งหนุมานได้ซุกซนเข้าไปหักกิ่งไม้และต้นไม้ในสวนของ พระอุมา
ตามประสาลิง จนเกลื่อนเลอะเทอะเต็มไปหมด พระอมุ ามาพบเข้าพอดี
ก็กรว้ิ จงึ ได้สาปให้หนุมานมีกาลังน้อยถอยลง ก่ึงหนึ่ง หนุมานได้เข้า
ไปทูลขอโทษและขอให้ถอนคาสาปแต่พระอมุ าได้ล่ันวาจาออกมาแล้วมิ
อาจคืนคาได้ จงึ ได้แต่เพียงให้พรว่า วันใดที่พระนารายณ์อวตารลงมา
ปราบยกั ษ์ ได้ลบู หลังจนถึงหางแล้ว กจ็ ะพ้นคาสาป

ต่อมาพระพายได้พา หนุมานไปเข้าเฝ้าพระอิศวร พระอิศวรได้
ประสิทธิ์ประสาทวิชาคาถามหามนตร์ การแปลงกายเเละอื่น ๆ จนมี
ฤทธานุภาพสามารถปราบศัตรูได้ทั่วท้ังไตรจกั รแล้วสั่งให้ไปอยู่ กรุง
ขีดขินกับพระยากากาศ และ สุครพี

กล่าวถึงอสูรเทพตนหน่ึง ช่ือ รามสูร มีฤทธิเ์ ดชมากและนิสัยชั่ว
รา้ ยอยู่สวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิก มีขวานเพชรเป็นอาวุธคู่กาย เม่ือถึง
เทศกาลวสันต์ เหล่าเทพเทวาและ นางฟ้าต่างก็ออกมาจบั ระบาราฟ้อน
ด้วยความสนุกสนานรนื่ เรงิ รวมทั้งนางมณีเมขลาก็ได้ถือดวงแก้วมณี
ออกมารว่ มงานด้วย รามสูรเห็น ดวงแก้วมีแสงส่องประกายวาววับก็
อยากได้ จงึ เข้าแย่ง นางมณีเมขลาเห็นก็มิได้นึกกลัว กลับราหลอกล่อ
จนรามสูรโกรธได้กวัดแกว่งขวานเข้าไปแล้วขว้างใส่นาง นางตกใจรบี
หนี ระหว่างทางได้พบกับ เทพอรชุน เทพอรชุนได้เข้าไปช่วยเหลือ แต่
สู้รามสูรไม่ได้ถูกจบั ขาท้ังสองข้างฟาดกับเขาพระสุเมรุจนเอนทรุด เทพ
อรชุนเสียชีวิตทันที รอ้ นถึงพระอิศวรต้องประกาศหาผู้ที่จะมาชะลอให้
ต้ังตรงดังเดิม พระยา กากาศและสุครพี ได้อาสามาช่วยให้ตั้งตรงได้
พระอิศวรมีความยินดียิ่งนัก จงึ ได้ประทานความดีความชอบให้กับพระ
ยากากาศ เป็นพระยาพาลีธิราช และให้พรว่า หากจะรบกับผู้ใดขอให้
กาลังของผู้น้ันลดน้อยถอยลงก่ึงหนึ่งมาเพิ่มให้กับพาลี พร้อมท้ัง
ประทานตรเี พชร ให้เปน็ อาวุธค่กู าย สาหรบั สุครพี ได้ประทานผอบแก้ว
ใส่นางดาราวดีไปกับพาลี แต่ พระนารายณ์เตือนว่า การฝากหญิงไป
กับชาย ก็เปรยี บเหมือนกับการฝากดอกไม้ไว้กับแมลงภู่ อาจจะเกิด
อนั ตราย และ สุครพี กอ็ าจจะไม่ได้นางดาราวดีก็เปน็ ได้

แต่พาลีรบั ปากและสาบานว่าจะไม่โกงน้อง หากผิดจากคาสาบานไปจาก8

น้ีก็ขอให้ตายด้วยศรของ พระนารายณ์ พระอิศวรวางใจจงึ ได้มอบผอบ
มาให้ แต่เม่ือพาลีกลับมาถึงกรุงขีดขิน ได้เปิดผอบพบ นางดาราวดี ซ่ึง
มีความสวยสดงดงามยิ่งนักก็เกิดความรกั และหลงใหล จึงได้เข้าเกี้ยว
นางและได้นางเป็นชายาเสียเอง เม่ือสิ้นท้าวอัชบาล ท้าวทศรถจงึ ได้
ครองกรุงอยุทธยาสืบต่อมา ท้าวทศรถมีมเหสี สามองค์ นามว่า
เกาสุรยิ า ไกยเกษี และ สมุทรชา

3. กาเนดิ มณโฑเทวี องคต และ อนิ ทรชติ

กล่าวถึงพระฤษีสี่องค์ชื่อ อนันตา วชิรา วิสูตร และ มหาโรมสิงห์
บาเพ็ญตบะอยู่ที่ เขาหิมพานต์เป็นเวลาสามหมื่นปีบรเิ วณใกล้ ๆ กับ
อาศรมท่ีบาเพ็ญพรตน้ันมีโคนมห้ารอ้ ยตัวอาศัยอยู่ทุกเช้า นางโคนม
เหล่าน้ีจะพากันมาหยดน้านมไว้ในอ่าง พระฤษีทั้งส่ีได้อาศัยฉันน้านมนี้
เป็นอาหารอยู่เสมอมา ที่เหลือก็ให้ทานนางกบท่ีมาอาศัยอยู่ข้างอาศรม
น้ันด้วยต่อมามี ธิดาพญากาลนาค แห่งกรุงบาดาล เกิดความกาหนัด
อยากจะสมสู่กับชาย จงึ ได้แทรกกายข้ึนมาบนพ้ืนดิน แล้วเนรมิตกายเป็น
สาวน้อยแรกรุน่ สวยงาม เดินชมป่าเขาลาเนาไพรเพ่ือหาชายหนุ่มมาไว้
เป็นคู่เชยชม แต่ไม่พบ บังเอญิ เหลือบแลแปรไปเห็นงูดินตัวผู้ตัวหนง่ึ จงึ
ได้คืนรา่ งเป็นนาคตามเดิม เข้าไปสมสู่กับงูดิน พระฤษีทั้งสี่เดินทางมา
พบเข้าก็นึกประหลาดใจที่เหตุไฉนนางนาคจงึ ได้ลดตัวลงมาเกลือกกลั้ว
กับงูดินท่ีต่าพงศ์กว่า จงึ เอาไม้เท้าไปเคาะที่ขนดหางของนาง แต่นางยัง
ไม่รูส้ ึกตัว จงึ เคาะซ้าลงไปอีกที่กลางตัว นางนาคตกใจหันมาพบพระฤษี
ท้ังส่ีก็เกิดความอาย จงึ รบี แทรกกายหนีกลับคืนไปลงไปยังบาดาล และ
นึกเกรงวา่ บดิ าจะรเู้ ข้าจงึ คิดหาทางกาจดั พระฤษีทั้งส่ีด้วยการคายพิษไว้ที่
อา่ งนา้ นม เม่ือพระฤษีฉันเข้าไปจะได้ตายว่าแล้วนางกร็ บี กลับข้ึนมา

ครนั้ ถึงศาลาอาศรม เห็นอา่ งนา้ นมพระฤษี
คายพิษลงไวท้ นั ที เสรจ็ แล้วเทวกี ลับไป ฯ

นางกบซึ่งอาศัยอยู่บรเิ วณน้ันเห็นเข้า เกรงว่าพระฤษีท้ังส่ีจะได้รบั
อนั ตราย จงึ ได้กระโจนลงไปตายในอ่างน้านมพระฤษีกลับมาเห็นนางกบ
ตายลอยอยู่ในอ่างก็นึกแปลกใจท่ีนางกบเกิดตะกละด้วยความโลภ
ถึงกับกินน้านมจนตาย จงึ ได้ชุบชีวิตนางกบข้ึนมาสอบถามเอาความจรงิ
เมื่อรูเ้ รอื่ งก็นึกถึงคุณงามความดีและความกตัญญูของนางจงึ ได้ทาพิธี
ชุบนางให้กลายเป็นมนุษย์

เกิดเป็นกัลยาวลิ าวลั ย์ งามวจิ ติ รพิศพรรณขวัญตา 9
งามพักตรย์ ิง่ ชั้นมหาราช งามวิลาสล้านางในดึงสา
งามเนตรดั่งเนตรมายา งามนาสิกล้าในดษุ ฎี
งามโอษฐง์ ามกรรณงามปราง ยงิ่ นางในนิมารศี
งามเกศย่งิ เกศกัลยาณี อนั มีในชั้นนิรมิต
ท้ังหกห้องฟ้าไม่หาได้ ด้วยทรงลักษณ์วิไลไพจติ ร
ใครเห็นเปน็ ที่เพ่งพิศ ทั้งไตรภพจบทิศไม่เทียมทัน ฯ

แล้วต้ังชื่อให้ว่า มณโฑเทวีและได้นาตัวไปเฝ้าพระอิศวร พระอิศวรมี
เมตตาทรงรบั ไว้ แล้วประทานให้ นางอมุ าภควดี มเหสีของตนไว้เป็นนาง
กานัลคอยรบั ใช้

กล่าวถึงพระยากาลนาคครองกรุงบาดาล มีความเกลียดชัง
ท้ า ว ส ห ม ลิ วั น พ ญ า ยั ก ษ์ ใ น บ า ด า ล เ ป็ น ย่ิ ง นั ก จึง คิ ด ย ก ทั พ ไ ป ป ร า บ
ท้าวสหมลิวันรูข้ ่าวศึกรบี ส่งสารไปขอให้ท้าวลัสเตียนแห่ง กรุงลงกามา
ช่วย เม่ือท้าวลัสเตียนยกทัพมาถึงกรุงบาดาล ได้รบกับพระยากาลนาค
พระยากาลนาคสู้ไม่ได้ ขอยอมแพ้และขอรอ้ งให้ไว้ชีวิตท้าวลัสเตียน
สงสารจึงยกโทษให้พระยากาลนาครูส้ ึกสานึกในบุญคุณจึงได้ยกธิดา
ของตนช่ือกาลอัคคีให้กับท้าวลัสเตีย ท้าวลัสเตียนรบั ไว้แล้วประทาน
ให้กับทศกัณฐโ์ อรสของตนเป็นมเหสี นางกาลอัคคีได้ให้กาเนิดโอรสกับ
ทศกัณฐ์ ช่ือบัลลัยกัลป ต่อมาไม่นานท้าวลัสเตียนสวรรคตได้ยกราช
สมบตั ิให้กับทศกัณฐ์

กล่าวถึงท้าววิรูฬหก ครองกรุงบาดาล อยู่ระหว่างเขาตรกี ูฏ ได้ขึ้น
ไปเฝ้าพระอิศวรปี เจ็ดครง้ั เป็นประจาเสมอมา วันหนึ่งได้ขึ้นไปเฝ้า
ตามปกติ เมื่อถึงเขาไกรลาส สาคัญผิดคิดว่าพระอิศวรกาลังออกอสูร
เทวาอยู่ ณ มุขมหาพิมานชัย จงึ ค่อย ๆ ก้มถวายบังคมไปทุกข้ันบันได
ที่บรเิ วณน้ันมีสารภู ( ตุ๊กแก ) ตัวหน่ึง อาศัยอยู่บนยอดภูผามาช้านาน
ได้มองเหน็ วริ ฬู หกถวายบังคมมาทุกข้ันบันได ก็รอ้ งทักว่าตุ๊กแก ทุกครง้ั
วริ ูฬหกกน็ ึกเคืองอยู่ในใจ จนกระท่ังถึงขั้นสุดท้าย

แลไปไม่เห็นพระศุล บนที่เนาวรตั นป์ ระภัสสร
ก็ถอดสังวาลนาคอลงกรณ์ ขว้างด้วยฤทธริ อนขุนมาร
ถกู เขาไกรลาสลั่นทรดุ สารภูสิ้นสุดสังขาร
มิได้เฝา้ องค์พระทรงญาณ กก็ ลับไปบาดาลพารา ฯ

10

พระอิศวรได้ยินก็นึกรูด้ ้วยพระปรชี าขององค์เองว่า เป็นฝีมือของวิรูฬ
หกนั่นเอง จงึ ได้ เรยี กหาให้ทศกัณฐข์ ้ึนไปเฝ้า และช่วยชะลอให้ตั้งตรง
ดังเดิม ด้วยความชอบนี้เอง ทาให้ทศกัณฐค์ ิดกาเรบิ ขอประทานพระอุ
มาภควดี พระอศิ วรไม่อาจขัดได้จงึ ประทานให้ บรรดาเทพธดิ านางฟ้ารู้
เข้าก็ตกใจรบี ไปทูล พระนารายณ์ให้ทรงทราบ พระนารายณ์จึงได้
แปลงกายเป็นยักษ์แก่ไปคอย ดักต้นทางที่ทศกัณฐ์จะต้องผ่าน แล้ว
แกล้งปลูกต้นไม้โดยแกล้งเอายอดลง ทศกัณฐม์ องเห็นก็ด่าว่ายักษ์แก่
โฉดไม่รภู้ าษาปลูกต้นไม้เอายอดลง แต่ยกั ษ์แก่กลับด่าตอบว่า ทศกัณฐ์
น่ันแหละโฉดเขลา เพราะหญิงดีมีอยู่มากมายไม่ทูลขอ กลับไปขอหญิง
กาลกิณีท่ีจะไปผลาญโคตรวงศ์ยักษ์ของตนให้สูญสิ้น ทศกัณฐไ์ ด้ยินก็
นึกเห็นจรงิ เพราะตนถูกต้องพระอุมาไม่ได้เพราะกายรอ้ น จงึ ได้ถามว่า
หญิงดีท่ีว่าน้ันอยู่ที่ไหน พระนารายณ์จึงได้บอกว่า ชื่อนางมณโฑเทวี
เป็นนางกานัลของพระอุมาอยู่ท่ีเขาไกรลาสน่ีเอง ทศกัณฐไ์ ด้ยินจงึ ได้นา
พระอมุ ากลับมาคืนและเปล่ียนเป็น นางมณโฑไปแทน

เ มื่ อ ท ศ กั ณ ฐ์ไ ด้ ร ับ น า ง ม ณ โ ฑ แ ล้ ว ก็ ร ีบ พ า ก ลั บ ไ ป ยั ง ก รุ ง ล ง ก า
ระหว่างทางได้เหาะผ่านกรุงขีดขิน พระยาพาลีเห็นทศกัณฐผ์ ่านมาก็นึก
โกรธจงึ เหาะขึ้นต่อสู้และแย่งตัวเอานางมณโฑมาเป็นของตน ทศกัณฐ์
แพ้เม่ือกลับไปถึงกรุงลงกานั่งนึกเสียใจและเสียดายนางมณโฑอยู่นาน
ในท่ีสุดจงึ ได้ปรกึ ษากับ พระฤษีโคบุตรอาจารย์ของตน พระฤษีโคบุตรจงึ
ได้แนะให้ไปหาพระฤษีอังคต อาจารย์ของพาลีให้ช่วยเจรจาให้ พาลี
ยอมคืนให้แต่นางมณโฑได้ตั้งครรภ์เสียแล้ว พระฤษีอังคตจงึ ได้ทาพิธี
แหวะเอาทารกในครรภ์ออกมาฝากท้องนางแพะไว้ เม่ือครบกาหนดจงึ
ทาพิธแี หวะเอาทารกออกจากท้องนางแพะและตั้งชื่อให้กุมารน้อยน้ันว่า
องคต

เม่ือองคตอายุได้สิบปี พาลีจึงคิดทาพิธีสรงน้าให้ลูกในแม่น้า
ยมนา ทศกัณฐเ์ มื่อรูข้ ่าวจงึ คิด กาจดั เพราะไม่ต้องการให้ใครรูว้ ่ามเหสี
ของตนมีลูกกับวานรจงึ ได้แปลงกายเป็นปูยักษ์มาซ่อนอยู่ในแม่น้า แต่
ถูกพาลีจบั ได้ สั่งให้ทหารจบั ตัวมัดมาให้องคตลากเล่นและกินข้าวเหลือ
เดนนางกานัลวันละป้ ันทุกเวลาเป็นเวลาเจด็ วันจงึ ปล่อยตัวไป เม่ือกลับ
มาถึงกรุงลงกา ทศกัณฐก์ ็มาน่ังคิดด้วยความน้อยอกน้อยใจว่าตนเป็น
ถึงพระยาทศเศียรมีฤทธานุภาพสามารถปราบได้ทั่วท้ังไตรจกั รแต่กลับ
ต้องมาแพ้เทพอรชุนและวานรถึงสองครงั้ หากภายหน้าจะต้องรบกับ
ศัตรูอีกก็จะต้องเสียชีวิตเป็นแน่แท้จงึ ได้ไปปรกึ ษากับพระฤษีโคบุตร ให้
ถอดดวงใจออกจากรา่ งเพื่อจะได้เป็นอมตะใครฆ่าก็ไม่ตาย พระฤษีเห็น
ด้วยจงึ ได้ทาพิธถี อดดวงใจแล้วนาไปเกบ็ ไว้ในกุฎีกลางป่าลึก

11

ทศกัณฐเ์ มื่อทาพิธถี อดดวงใจออกจากรา่ งแล้วรูว้ ่าไม่มีใครฆ่าได้ก็
รสู้ ึกฮึกเหิมไม่คิดเกรงกลัว ผู้ใด วันหนง่ึ เห็นกุเปรนั เจา้ เมืองกาลจกั รซึ่ง
เป็นพ่ีชายต่างมารดาขึ้นบุษษกแก้ว ซ่ึงได้รบั ประทานจาก ท้าวลัสเตียน
ผ้เู ปน็ บิดา ข้ึนไปเฝ้าพระอศิ วรก็นึกอิฉาและอยากได้ จงึ ได้เข้าแย่งและ
เกิดการต่อสู้กัน กุเปรนั สู้ไม่ได้ถูกตีด้วยกระบองเลือดอาบไปท่ัวกาย
จงึ ว่ิงหนีขึ้นไปรอ้ งให้พระอศิ วรช่วย พระอศิ วร ได้ยินเสียงรอ้ งจงึ มองลง
ไปแลเห็นทศกัณฐว์ ่ิงไล่กุเปรนั เข้ามาจนถึงท่ีประทับโดยไม่คิดเกรงกลัว
ก็ไม่พอใจจงึ ได้ถอดงาช้างขว้างออกไปปักถูกอกทศกัณฐ์แล้วสาปว่า
ให้ติดอยู่กับอกตลอดไปจนกว่าจะตายงาน้ีจงึ จะหลดุ ออก ทศกัณฐต์ กใจ
รบี หนีออกมาข้ึนบุษบกแก้วกลับกรุงลงกาทันที เม่ือถึงได้สั่งให้พระ
วิษณุกรรมมาเลื่อยงาออกให้เรยี บเสมอกับอก แล้วทาเครอื่ งประดับมา
ปิดไว้ ต่อจากน้ันก็ออกเที่ยวไปด้วยความสาราญบานใจ ได้ไปเที่ยวสม
สู่กับนางปลาจนมีธดิ าชื่อ สุพรรณมัจฉา กับ นางคชสารมีบุตรชื่อ ทศคีรี
วัน และ ทศคีรธี ร กับสนมพันตนมีบุตรชื่อ สหัสกุมาร กับสนม สิบตนมี
บุตรช่ือ สิบรถ

นางมณโฑ เม่ือมาอยู่กับทศกัณฐ์ก็ให้กาเนิดโอรสชื่อ รณพักตร์
( อินทรชิต ) เม่ือเจรญิ วัยได้ขอลาไปศึกษาวิชาศิลปศาสตรก์ ับพระฤษี
โคบุตร เม่ือสาเรจ็ วิชาแล้วพระฤษีได้บอกพระเวทท่ีมีชื่อว่า มหากาฬ
อัคคี ได้ไปบูชาเทพเจา้ ท้ังสามโดยการนั่งบรกิ รรมบาเพ็ญตบะกิจท่ีเขา
โพกาศเป็นเวลาถึงเจด็ ปี ในท่ีสุดเทพเจา้ ท้ังสามได้มาปรากฏกายอยู่
เฉพาะหน้า รณพักตรจ์ งึ ได้ทูลขออาวุธและพร พระอิศวรได้ประทานศร
พรหมาสตร์ และบอกเวทมนตรใ์ ห้แปลงกายเป็นพระอินทรไ์ ด้ พระ
พรหมได้ประทานศรนาคบาศ และให้พรว่า หากจะตายขอให้ตายบน
อากาศและไม่ให้ศีรษะตกถึงพ้ืนดิน เพราะจะทาให้เกิดไฟบรรลัยกัลป์
ลุกขึ้นท่ีนั่น และพระนารายณ์ได้ประทานศรวิษณปุ าณัม

ต่อมาทศกัณฐ์คิดอยากจะเป็นใหญ่ เราะถือว่าตนมีฤทธิ์และได้
จกั รแก้วของพระอศิ วรอกี ทั้ง รณพักตรก์ ็ได้รบั ประทานพรและอาวุธจาก
พระเป็นเจ้าท้ังสามแล้ว จึงได้ส่งรณพักตรไ์ ปรบกับพระอินทร์ และ
ได้รบั ชัยชนะทาให้ทศกัณฐเ์ กิดความ กระหยมิ่ ลาพองใจยง่ิ นัก

สวมกอดองค์พระลูกไว้ เจา้ ผฤู้ ทธไิ กรแกล้วกล้า
ควรเปน็ ป่ นิ อสุรา สืบสุรยิ วงศาในเมืองยักษ์
พ่อจงทรงนามวา่ อนิ ทรชิต ให้เล่ืองชื่อลือฤทธวิ์ ่าไตรจกั ร
ตามในนิมิตของลูกรกั ซึ่งโหมหักมีชัยแก่เทวัญ ฯ

4. กาเนดิ พระราม สีดา 12

ต่อมาท้าวทศรถแห่งกรุงอยุทธยา คิดจะทาพิธีขอโอรสจงึ ได้ไป
นิมนต์พระฤษีกไลโกฏที่อยู่กรุงโรมพัตให้มาเป็นประธาน พระฤษีกไล
โกฏจึงได้ขึ้นไปเฝ้าพระอิศวร เพื่อให้เชิญพระนารายณ์อวตารลงมา
ปราบเหล่าอสูรรา้ ย พระอิศวรเห็นชอบด้วยจึง ได้เชิญพระนารายณ์
อวตาร ลงมาเกิดเป็นโอรสของท้าวทศรถพรอ้ มด้วยบรรดาบรวิ าร จกั ร
นาค สังข์ คทา และเหล่าเทพเทวารวมท้ังดาวนพเคราะห์ทั้งหลาย
ขณะที่ พระฤษี กไลโกฏทาพิธขี อโอรสอยู่นั้น ได้มีอสูรถือถาดข้าวทิพย์
สี่ก้อนผดุ ข้ึนมาจากกองกูณฑ์ กลิ่นหอมของข้าวทิพย์ลอยไปไกลถึงกรุง
ลงกานางมณโฑได้กลิ่นก็นึกอยากกิน จงึ ได้บอกทศกัณฐ์ ทศกัณฐไ์ ด้สั่ง
ให้ นางกากนาสูรแปลงกายเป็นกายักษ์ มาโฉบเอาไปได้คร่ึงก้อน
นางมณโฑเม่ือได้กินข้าวทิพย์ก็ตั้งครรภ์ ครนั้ ครบกาหนด กใ็ ห้กาเนิด..

เปน็ บุตรศี รศี ุภลักษณ์เลิศ งามประเสรฐิ ด่ังนางในไตรจกั ร
ผวิ นวลละอองผอ่ งพักตร์ ผิดสุรยิ วงศ์ยกั ษ์ในลงกา
นางน้ันรอ้ งขึ้นว่าผลาญราพณ์ สามคาบปรากฏถ้วนหน้า
แต่องค์บิตุเรศมารดา ไม่ได้ยินวาจานางนงลักษณ์ ฯ

แต่โหรได้ทานายวา่ ธดิ าน้อยเป็นกาลกิณี จะผลาญโคตรวงศ์ยักษาจนส้ิน
ทศกัณฐร์ ูเ้ ช่นนั้นจงึ จาใจต้องนาใส่ผอบไปลอยน้าท้ิงในแม่น้าวัลวา พระ
ฤษีชนก ( ท้าวชนกจกั รวรรดิ ) ซึ่งเป็นกษัตรย์แห่งกรุงมิถิลา ได้มาพบ
เข้าจงึ ได้นาไปเล้ียงไว้ได้อธิษฐานให้น้านมไหลออกจากน้ิวชี้เพื่อใช้เลี้ยง
กุมารนี ้อย ต่อมาพระฤษีเห็นว่าการเล้ียงกุมารนี ้อยเป็นอุปสรรคต่อการ
บาเพ็ญศีลจงึ ได้นาไปฝากแม่พระธรณีเลี้ยงไว้ท้าวทศรถเมื่อทาพิธแี ล้ว
ได้นาข้าวทิพย์มาให้มเหสีท้ังสามเสวย ต่อมาได้ต้ังครรภ์ เม่ือครบ
กาหนด นางเกาสุรยิ าก็ให้กาเนิด พระราม นางไกยเกษีได้ให้กาเนิด
พระพรต นางสมุทรชาได้ให้กาเนิด พระลักษมณ์และพระสัตรุด เมื่อ
กุมารทั้งส่ีได้เจรญิ วัยได้เข้าศึกษาวิชาศิลปศาสตรก์ ับ พระฤษีวสิทธแิ์ ละ
สวามิตร จนมีความรูแ้ ละความเช่ียวชาญในด้านวิชาคาถาอาคม และ
ศรศิลป์

ต่อมาพระฤษีชนก คิดเบ่ือหน่ายในการบาเพ็ญตบะกิจเพราะไม่ได้
บรรลุผลมรรคตามท่ี ต้ังใจจงึ ได้ลาพรตและส่ังให้นายโสมคนสนิทใช้พระ
โคไถดินเพ่ือหาธิดาน้อยท่ีได้ฝากไว้กับแม่พระธรณีไว้ได้ต้ังช่ือ ให้ว่า
สีดา ( แปลว่า รอยไถ ) นางสีดาธดิ าบุญธรรมซ่ึงมีอายุสิบหกปี

13

แล้วกลับไปยังกรุงมิถิลาด้วย และ ได้คิดหาคู่ให้กับนาง ได้ประกาศให้
บรรดากษัตรยิ ์หนุ่มท้ังหลายมาประลองยกธนู มหาโลหะโมลี หากใคร
ยกได้ก็จะได้นางสีดาเป็นคู่ครอง ปรากฏว่าบรรดากษัตรย์ท้ังหลายต่าง
พากันมาประลองยกศรกันเป็นจานวนมากรวมทั้งพระรามพระลักษณ์
แห่งกรุงอยุทธยาด้วย แต่ไม่มีใครยกได้จนถึงคราวพระลักษณ์…

ครน้ั ถึงจง่ึ ย่นื พระกร จบั ศรพระศุลีนาถา
แต่เขยือ้ นกแ็ จง้ ในวิญญาณ์ กลับมาเฝา้ พระองค์จกั รี ฯ

พระรามรอู้ ยูใ่ นทีวา่ พระลักษณ์เปิดทางให้ จงึ เดินออกไป

ครนั้ ถึงจง่ึ ยน่ื พระหัตถ์ขวา อนั มีลักขณาประภัสสร
งามดั่งวงเทวกญุ ชร พระส่ีกรจบั คันศิลปช์ ัย
อนั มหาธนูสิทธศิ ักดิ์ จะหนักพระหัตถ์กห็ าไม่
ยกขึ้นได้คล่องว่องไว ภวู ไนยกวดั แกว่งสาแดงฤทธิ์ ฯ

พระรามจึงได้อภิเษกกับนางสีดา ท้าวชนกจักรวรรดิได้จัดพิธี
อภิเษกสมรสให้กับทั้งสอง และได้เชิญท้าวทศรถ มเหสี และ ราชวงศ์
มารว่ มงานพิธีด้วย เสรจ็ แล้วท้ังหมดได้เดินทางกลับกรุงอยุทธยา
ระหว่างทางได้พบรามสูรซึ่งได้เข้ามาขวางขบวนเสด็จของท้าวทศรถ จงึ
ได้ต่อสู้กันและถอยรน่ ลงมาจนถึงขบวนของพระราม ได้มองเห็นนางสีดา
มีความงดงามกน็ ึกรกั และคิดจะแย่งชิง แต่รบสู้พระรามไม่ได้จงึ ยอมแพ้
เพราะมองเห็นพระรามเป็น พระนารายณ์ส่ีกรและได้ถวายศรของตนท่ีได้
รบั มาจากตรเี มฆผู้เป็นอัยกา ซึ่งเป็นศรท่ีพระอิศวรได้ประทานให้ไว้กับ
พระราม พระรามได้รบั ไวแ้ ละฝากไว้กับพระพิรุณ

5. กาเนดิ ทรพา

กล่าวถึงการกาเนิดทรพา เดิมเป็นยักษ์ชื่อ นนทการ ทาหน้าที่
เป็นนายทวารช้ันในของพระอศิ วร คิดไปล่วงเกินและหยอกล้อนางอปั สร
ช่ือ มาลี ซ่ึงเป็นนางบาเรอของพระอิศวร ขณะท่ีนางกาลังนั่งรอ้ ยมาลัย
อยู่ โดยการปาดอกไม้ไปใส่นาง จนนางตกใจและโกรธ จงึ ได้ไปฟ้อง
พระอศิ วร

14

ว่านนทการองอาจ จะเกรงบาทบงสุ์ก็หาไม่

นางแจง้ แต่ต้นจนปลายไป แล้วถวายดอกไม้เปน็ สาคัญฯ

พระอิศวรจงึ ได้สาปให้นนทการลงมาเกิดเป็นกาสร ( กระบือ ) ช่ือ
ทรพา และเม่ือใดที่มีลูก ชื่อทรพีฆ่าตายแล้วจงึ จะพ้นคาสาป ทรพาเมื่อ
เกิดมาเป็นพญากาสรมี บรวิ ารห้าพันตัวจะคอยสังเกตดูว่า นางกาสรตัว
ใดตกลูกเป็นตัวผู้ก็จะฆ่าตายหมด ต่อมาทรพาได้สมสู่กับ นางนิลากาสร
จนต้ังท้อง นางนิลาเมื่อเห็นท้องแก่ใกล้คลอดจงึ ได้หลบไปท่ีถ้าลับตา
แห่งหนง่ึ

กไ็ ด้ศุภฤกษ์ยามดี พรอ้ มทั้งดิถีเวลา
จง่ึ ตกลูกมาเป็นตัวผู้ ดาดูองอาจแกล้วกล้า
คอลา่ กาลังมหึมา กโ็ ลมเลี้ยงลกู ยาสาราญใจ
ให้กินนมแล้วปลอบลูกรกั แม่จะอยูช่ ้านักกไ็ ม่ได้
แม้นพ่อของเจา้ รไู้ ป จะพากันบรรลัยไม่พรบิ ตา
จง่ึ เล่าให้ฟังถ้วนถี่ แต่ฆา่ ชีวลี ูกเสียหนักหนา
เจา้ จงระมัดกายา กาพรา้ แม่อยู่สถาวร ฯ

ก่อนจากมาได้เอ่ยปากฝากลูกน้อยไว้กับเทวดาในถ้าให้ช่วยปกปัก
รกั ษาแล้วรบี ออกมาบรรดาเทวดาทั้งหลายได้ยินก็สงสารจงึ ออกมาช่วย
บริบาล และต้ังช่ือให้ว่า ทรพี ทรพีเมื่อเติบใหญ่ ได้คอยตามดูวัด
รอยเท้าพ่อ เมื่อเห็นว่าใหญ่พอท่ีจะต่อสู้กันได้แล้วจึงไปท้ารบ ทรพา
รบั คาท้าแล้วได้เข้าต่อสู้กันจนทรพาตาย ทรพา เม่ือตาย ก็พ้นคาสาป
กลับไปสวรรค์ตามเดิม ทรพีเมื่อฆ่าพ่อตายแล้วก็เกิดความฮึกเหิม
อยากจะประลองฤทธิ์กับผู้อ่ืน จึงได้ออกไปเท่ียวท้าเทวดาตั้งแต่เขา
หิมาลัยจนถึงเขาเบญจกูฏ ได้ท้าพระสมุทรให้ออกมารบกับตน แต่
บรรดาเทวดาท้ังหลายไม่อยากจะสู้รบด้วยเพราะเห็นว่าเป็นสัตว์ดิรจั ฉาน
จนกระทั่งไปพบกับพระอศิ วร พระอิศวรจงึ บอกให้ทรพีไปท้ารบกับพาลี
พาลีรบั คาท้าและได้ต่อสู้กับทรพีอยู่นานตั้งแต่เช้าถึงเย็นก็ไม่สามารถ
เอาชนะได้ จึงออกอุบายนัดให้ไปรบกันในถ้าแก้วสุรกานต์ในวันรุง่ ขึ้น
ก่อนออกไปพาลีได้สั่งสุครพี ไว้ว่า หากตนไปรบกับทรพีนานถึงเจ็ดวัน
แล้วยังไม่กลับออกมาให้สุครพี ไปดูท่ีลาธารปากถา้

ถ้าเลือดข้นน้ันเลือดมหิงสา เลือดไหลเหลวมานั้นเลือดพ่ี 15

จงขับพวกพลโยธี ขนคีรปี ิดปากถ้าไว้ ฯ

พาลีรบกับทรพีอยู่นานจึงได้ฆ่าทรพีตาย บรรดาเทพเทวดาและ
นางฟ้าก็มีความดีใจจงึ บันดาลให้เกิดฝนตกน้าไหลลงมา สุครพี เมื่อเห็น
พาลีหายไปครบกาหนดท่ีนัดหมายก็รบี ไปดูน้าที่ลาธารปากถ้า เห็นเลือด
จางก็รบี พาบรวิ ารขนก้อนกินมาปิดปากถ้าไว้ พาลีเม่ือฆา่ ทรพีตายก็ตัดหัว
เดินแบกออกมาถึงปากถ้าเห็นก้อนหินปิดอยู่ก็โกรธคิดว่าสุครพี คิดไม่ซ่ือ
กับตน จงึ เอาหัวของทรพีขว้างไปท่ีก้อนหินปิดปากถ้าอยู่ หินก็กระเด็น
ออกทันที เม่ือมาถึงกรงุ ขีดขินได้พบกับสุครพี ก็ได้ต่อว่าและไล่สุครพี ออก
จากเมือง

6. พระรามเดินดง

ท้าวทศรถครองราชสมบัติมานานจึงคิดจะอภิเษกพระรามข้ึน
ครองแทน นางไกยเกษีรูร้ บี เข้าเฝ้าเพ่ือขอทูลราชสมบัติให้กับพระพรต
โอรสของตน และให้เนรเทศพระรามออกเดินดงเปน็ เวลาสิบสี่ปี เพราะไป
เช่ือคายุยงของนางกุ จจี ( มนกรา ) นางกานัลค่อมของตน ท่ีมี
ความแค้นอาฆาตพยาบาทที่พระรามเคยประลองศรแล้วยิงให้หลังค่อม
ของนาง ตุงกลับไปข้างหน้าและตุงกลับไปข้างหลัง ท้าวทศรถไม่อาจขัด
ได้เพราะเคยรบั ปากนางไกยเกษีไว้ว่าจะยอมให้ตามท่ีนางขอทุกประการ
เพื่อให้นางได้สมความปรารถนาเป็นการตอบแทนความดีที่ นางไกยเกษี
เคยเอาแขนสอดเเทนเพลารถศึกท่ีหัก เมื่อครง้ั รบกับ ปทูตทันต์

ท้าวทศรถเม่ือมอบราชสมบัติให้กับพระพรต และพระรามได้ออก
บวชและออกเดินดงไปพรอ้ มกับพระลักษมณ์และนางสีดาแล้ว ก็ตรอม
พระทัยจนสิ้นพระชนม์ และได้ส่ังห้ามไม่ให้นางไกยเกษีและพระพรตขึ้น
ถวายพระเพลิง พระพรตและพระสัตรุดอยู่กรุงไกยเกษทราบข่าวว่า
พระรามจะได้ขึ้นครอง ราชสมบตั ิก็ดีใจรบี กลับมา เม่ือมาถึงรเู้ รอ่ื งนางไกย
เกษีมารดาได้ขอราชสมบัติให้กับตน จนบดิ าต้องตรอมใจจนสิ้นพระชนม์ก็
โกรธบันดาลโทสะเกือบฆ่านาง แต่บรรดาประยูรญาติได้ห้ามไว้ หลัง
เสรจ็ ส้ินงานถวายพระเพลิง พระพรตจึงรบี ออกเดินทางไปตามทูลให้
พระรามกลับมาครองราชสมบัติตามเดิม แต่พระรามไม่ยอมอ้างว่าได้
ถวายสัจจะไว้กับพระบิดาแล้ว พระพรตไม่อาจขัด พระประสงค์ได้ จงึ ได้
ทูลขอฉลองพระบาทมาแทน และทูลว่าจะขออยู่รกั ษาเมืองไว้แทนจนครบ
สิบส่ีปี หากพระรามไม่กลับตามสัญญาจะกระโดดเข้ากองไฟตาย
พระรามพระลักษมณ์ และ นางสีดาได้ออกเดินทางไปได้พบกับพรานกุขัน

ซ่ึงไปนาสามกษัตรยิ ์ข้ามฝ่ ังไปพบกับ ภารทั วาชฤษี และเดินทาง 16

ต่อไปอีกจนได้พบกับพระฤษีสรภังค์พระฤษีได้ชวนให้บาเพ็ญตบะกิจ
อยู่ด้วยกันแต่พระรามปฏิเสธและได้เดินทางต่อไปจนถึงฝ่ ังแม่น้าโคทา
วารี ได้แลเห็นอาศรมท่ี พระอินทรม์ าเนรมิตถวาย จงึ ได้เข้าพักและ
บาเพญ็ ศีลภาวนาอยู่ท่ีนั่น

กล่าวถึงทศกัณฐ์ นึกอยากจะไปเท่ียวป่าแต่คิดห่วงเมือง จงึ ได้
เรยี ก ชิวหา สามีของ นางสามนักขา ซึ่งเป็นน้องเขยให้มาเฝ้ากรุง
ลงกาไว้ ชิวหาเม่ือทาหน้าที่รักษาเมืองก็ได้ออกตระเวนดูความ
เรยี บรอ้ ยตลอดเจด็ วันเจด็ คืนโดยมิได้หลับนอน จงึ เกิดความง่วง แต่
นึกเกรงจะมีศัตรมู ารุกราน จงึ ได้เนรมิตกายให้ใหญ่แล้วแลบลิ้นปิดกรุง
ลงกาไว้ เม่ือทศกัณฐก์ ลับมามองไม่เห็นกรุงลงกาก็ตกใจส่ังให้บรวิ าร
ตะโกนเรยี กอยู่เป็นเวลานานแต่ไม่เห็นมีผู้ใดตอบรบั จึงได้ขว้างจักร
ออกไป

โชติช่วงสวา่ งทั้งแดนดิน ถูกล้ินชิวหายักษี
ขาดกระเด็นไปจากอนิ ทรยี ์ กส็ ุดสิ้นชีวที ันใด ฯ

เม่ือชิวหาตายทาให้นางสามนักขาเป็นหม้าย ด้วยความโศกเศรา้
และว้าเหว่ จงึ ได้ขออนุญาตทศกัณฐอ์ อกเที่ยวป่า เพ่ือตระเวนหาคู่ไว้
ปลอบใจ แต่ไม่พบ จนกระท่ังนางเดินมาพบกับพระรามขณะเดินมาท่ี
ท่าสรง จึงได้แปลงกายเป็นหญิงสาวสวยงามเข้าไปสนทนาและขอ
ถวายตัว พระรามปฏิเสธอ้างว่าอยู่ในเพศบรรพชิตไม่ได้คิดถึงสิ่ง
เหล่าน้ี แต่นางสามนักขาไม่ละความพยายามคงออ้ นวอน
พระรามมาจนถึงอาศรม เม่ือมองเห็นนางสีดาซ่ึงมีความสวยงาม
มากกว่าตนก็เกิดความอิจฉาและไม่พอใจ จึงเข้าไปทารา้ ยทุบตีนาง
นางสีดาตกใจรอ้ งเรยี กให้พระลักษมณ์ช่วย พระลักษมณ์ได้ยินออกมา
เหน็ นางสีดาถูกทารา้ ยก็รบี ฉวยคันธนูออกมาไล่ตีนางจนล้มและใช้พระ
ขรรค์ตัดกรรอนบาทจน หู จมูก ขาด เลือดไหล แล้วไล่ออกไปจนพ้น
บรเิ วณอาศรม

นางสามนักขาได้ไปฟ้องพี่ชายทั้งสาม คือ ทูษณ์ ขร และ ตรี
เศียร ท้ังสามได้ยกกาลังพลมาปราบ แต่สู้พระรามไม่ได้ถูกฆ่าตายสิ้น
นางสามนักขาจงึ ได้ไปขอความช่วยเหลือจากทศกัณฐ์ โดยได้เล่าเรอ่ื ง
เท็จท้ังหมดให้ฟัง พร้อมกับพร่าราพันถึงความงามของนางสีดา
ทศกัณฐเ์ มื่อเห็นนางสามนักขาถูกทารา้ ยก็โกรธเตรยี มท่ีจะไปแก้แค้น
ครน้ั ได้ยินนางสามนักขาพรรณนาถึงความงามของนางสีดาความโกรธ
ท้ังหลายท่ีจะไปแก้แค้นศัตรูก็ละลายหายไปสิ้น

อาวุธท่ีถือนั้นตกลง 17
แต่คะนงึ ถึงโฉมประโลมใจ
จงึ ถามวา่ รูปนางสีดา จะรทู้ ันพระองค์กห็ าไม่
กับมณโฑโสภาวิลาวณั ย์ ฤาทัยเดือดด้ินแดยัน
ซ่ึงงามล้าฟา้ สรวงสวรรค์
จะละม้ายคล้ายกันประการใด ฯ

นางสามนักขาจงึ ได้บรรยายความงามของนางสีดา

จง่ึ ทูลวา่ นางสีดานี้ มีศรเี สาวภาคย์จาเรญิ ตา
จะเปรยี บเทียบพระลักษมีศรสี วัสดิ์ พระสุรสั วดีเสนห่ า
ทั้งโฉมสมเด็จพระอมุ า น้องเหน็ วา่ ดีกวา่ ท้ังสามองค์
จะจดั นางสามนางประมวลเข้า ไม่เทียมเท่าสีดานวลหง
แม้นใครได้เหน็ นางโฉมยง จะงวยงงหลงงลืมสมประดี
มีตาสองตานี้สุดรู้ ที่จะดสู ิ้นงามมารศรี
ควรเป็นป่ นิ สนมนารี พระพ่ีเรง่ ตรกึ ตราอยา่ ช้าวัน ฯ

ทศกัณฐเ์ กิดความรกั และหลงใหลในความงามของนางสีดาจงึ ได้ส่ังให้
มารศี แปลงกายเป็นกวางทองไปล่อท่ีอาศรม นางสีดาเห็นกวางทองก็
นึกอยากได้จงึ บอกพระรามให้ตามไป พระรามตามกวางเข้าไปจนถึงป่า
ลึก กวางทองหันมาพบกับพระรามก็ตกใจจนหน้ากลับกลายเป็นยักษ์
ตามเดิม พระรามจึง แผลงศรไปสังหาร ก่อนตายกวางทองได้รอ้ ง
เป็นเสียงของพระรามให้ช่วย นางสีดาได้ยินเสียงรอ้ งของพระราม นึก
เป็นห่วงจงึ ได้บอกพระลักษมณ์ให้รบี ตามไป ทศกัณฐไ์ ด้แอบคอยดูอยู่
เม่ือเหน็ เปน็ โอกาสเหมาะจงึ ได้ออกมาลักพาตัว นางสีดาไปยงั กรงุ ลงกา

พระรามเม่ือกลับมาไม่พบนางสีดา จงึ ได้ออกตามหา ได้พบกับ
นกสดายุ ซ่ึงบาดเจบ็ จากการ ต่อสู้กับทศกัณฐเ์ พื่อช่วยเหลือนางสีดา
ระหวา่ งทางที่จะมาเฝ้าพระราม เมื่อได้บอกข่าวและถวายแหวนของนาง
สีดาให้แล้วก็ส้ินใจ

พระราม พระลักษมณ์ ออกเดินทางตามหานางสีดา ได้พบกับหนุ
มานซึ่งได้มาถวายตัวเพ่ือรบั ใช้ตามคาของมารดาที่ได้สั่งไว้ว่า หากใคร
มาทักส่ิงของในกายสามส่ิง คือ กุณฑล ขนเพชร เข้ียวแก้วผู้นั้นคือพระ
นารายณ์อวตาร หนุมานได้พาสุครพี ซ่ึงถูกพาลีขับไล่ออกจากเมืองมา
เฝ้าพระราม

18

พระรามมาจนถึงอาศรม เมื่อมองเห็นนางสีดาซึ่งมีความสวยงาม
มากกว่าตนก็เกิดความอจิ ฉาและไม่พอใจ จงึ เข้าไปทารา้ ยทุบตีนาง นาง
สีดาตกใจรอ้ งเรยี กให้พระลักษมณ์ช่วย พระลักษมณ์ได้ยินออกมาเห็น
นางสีดาถูกทารา้ ยก็รบี ฉวยคันธนูออกมาไล่ตีนางจนล้มและใช้พระ
ขรรค์ตัดกรรอนบาทจน หู จมูก ขาด เลือดไหล แล้วไล่ออกไปจนพ้น
บรเิ วณอาศรม

นางสามนักขาได้ไปฟ้องพี่ชายท้ังสาม คือ ทูษณ์ ขร และ ตรี
เศียร ทั้งสามได้ยกกาลังพลมาปราบ แต่สู้พระรามไม่ได้ถูกฆ่าตายส้ิน
นางสามนักขาจงึ ได้ไปขอความช่วยเหลือจากทศกัณฐ์ โดยได้เล่าเรอ่ื ง
เท็จทั้งหมดให้ฟัง พร้อมกับพร่าราพันถึงความงามของนางสีดา
ทศกัณฐเ์ ม่ือเห็นนางสามนักขาถูกทารา้ ยก็โกรธเตรยี มท่ีจะไปแก้แค้น
ครนั้ ได้ยินนางสามนักขาพรรณนาถึงความงามของนางสีดาความโกรธ
ท้ังหลายท่ีจะไปแก้แค้นศัตรกู ล็ ะลายหายไปสิ้น

อาวุธที่ถือนั้นตกลง จะรทู้ ันพระองค์กห็ าไม่
แต่คะนงึ ถึงโฉมประโลมใจ ฤาทัยเดือดดิ้นแดยัน
จงึ ถามวา่ รูปนางสีดา ซึ่งงามลา้ ฟ้าสรวงสวรรค์
กับมณโฑโสภาวิลาวณั ย์ จะละม้ายคล้ายกันประการใด
ฯ

นางสามนักขาจงึ ได้บรรยายความงามของนางสีดา

จงึ่ ทูลวา่ นางสีดาน้ี มีศรเี สาวภาคยจ์ าเรญิ ตา
จะเปรยี บเทียบพระลักษมีศรสี วสั ดิ์ พระสุรสั วดีเสนห่ า
ทั้งโฉมสมเด็จพระอมุ า น้องเห็นวา่ ดีกวา่ ท้ังสามองค์
จะจดั นางสามนางประมวลเข้า ไม่เทียมเท่าสีดานวลหง
แม้นใครได้เหน็ นางโฉมยง จะงวยงงหลงงลืมสมประดี
มีตาสองตานี้สุดรู้ ท่ีจะดสู ้ินงามมารศรี
ควรเป็นป่ ินสนมนารี พระพ่ีเรง่ ตรกึ ตราอยา่ ช้าวนั ฯ

ทศกัณฐเ์ กิดความรกั และหลงใหลในความงามของนางสีดาจงึ ได้
ส่ังให้ มารีศ แปลงกายเป็นกวางทองไปล่อท่ีอาศรม นางสีดาเห็น
กวางทองก็นึกอยากได้จงึ บอกพระรามให้ตามไป พระรามตามกวางเข้า
ไปจนถึงป่าลึก กวางทองหันมาพบกับพระรามก็ตกใจจนหน้ากลับ
กลายเป็นยกั ษ์ตามเดิม พระรามจงึ แผลงศรไปสังหาร

19

ก่อนตายกวางทองได้รอ้ งเป็นเสียงของพระรามให้ช่วยนางสีดาได้ยิน
เสียงรอ้ งของพระราม นึกเป็นห่วงจงึ ได้บอกพระลักษมณ์ให้รบี ตามไป
ทศกัณฐไ์ ด้แอบคอยดูอยู่เมื่อเห็นเป็นโอกาสเหมาะจงึ ได้ออกมาลักพา
ตัว นางสีดาไปยังกรุงลงกา

พระรามเม่ือกลับมาไม่พบนางสีดา จึงได้ออกตามหา ได้พบกับ
นกสดายุ ซ่ึงบาดเจบ็ จากการ ต่อสู้กับทศกัณฐเ์ พื่อช่วยเหลือนางสีดา
ระหว่างทางที่จะมาเฝ้าพระราม เมื่อได้บอกข่าวและถวายแหวนของนาง
สีดาให้แล้วก็สิ้นใจ

พระราม พระลักษมณ์ ออกเดินทางตามหานางสีดาได้พบกับหนุ
มานซึ่งได้มาถวายตัวเพ่ือรบั ใช้ตามคาของมารดาที่ได้ส่ังไว้ว่า หากใคร
มาทักส่ิงของในกายสามสิ่ง คือ กุณฑล ขนเพชร เข้ียวแก้วผู้นั้นคือพระ
นารายณ์อวตาร หนุมานได้พาสุครพี ซึ่งถูกพาลีขับไล่ออกจากเมืองมา
เฝ้าพระราม สุครพี ได้เล่าเรอื่ งของตนที่เกิดขัดใจกับพาลีถวายพระราม
และขอร้องไห้พระรามช่วยสังหารพาลีให้ด้วยเพราะพาลีเคยผิดคา
สาบานเรอื่ งนางดาราวดี

ต่อมาพระรามได้ช่วยปราบพาลีได้สาเรจ็ สุครพี จงึ อาสาเกณฑ์ไพร่
พลวานรของกรุงขีดขินมาถวาย แต่ติดขัดท่ี กรงุ ชมพู ซึ่งท้าวชมพู เป็น
สหายรกั ของพาลี อาจไม่ยอมเชื่อเมื่อฟังข่าวการเสียชีวิตของพาลี
พระรามจงึ ได้ส่งสารไปให้ท้าวชมพูมาเฝา้ แต่ท้าวชมพูไม่ยอม และไม่เช่ือ
ว่าพระราม คือ พระนารายณ์อวตาร หนุมานจงึ ได้รา่ ยเวทมนตรส์ ะกด
เอาท้าวชมพูมาถวายพระรามท้ังแท่นบรรทม ท้าวชมพูจงึ ยอมสวามิภักดิ์
ได้ยกกรุงชมพูและไพรพ่ ลให้พระรามท้ังหมดด้วยความชอบนี้ ทาให้
พระรามได้ยกหัตถ์ขึ้นลูบหลังตลอดจนถึงหาง

7. ศึกลงกา

ต่อมาพระรามคิดจะสารวจทางเพื่อจะข้ามไปยังกรุงลงกา จงึ คิดที่
จะส่งข่าวให้นางสีดารูไ้ ด้ส่ังให้หนุมาน องคต และ ชมพูพาน นาแหวน
และผ้าสไบไปให้นางสีดา หนุมานได้ออกเดินทางไปจนถึง กรุงลงกาได้
ตามหาทั่วทุกปราสาทราชวังแต่ไม่พบ จงึ ได้เหาะไปถามพระฤษีนารทที่
เขาโอฬส จงึ รวู้ ่านางสีดาถกู พาตัวมาไว้ท่ีอุทยาน เมื่อมาถึงเห็นทศกัณฐ์
กาลังเกี้ยวนางสีดาอยู่ โดยหลอกล่อนางด้วยตาแหน่ง เอกอัครมเหสี
และทรพั ย์ศฤงคารเพื่อให้นางใจอ่อนเมื่อนางปฏิเสธก็ถึงกับยอมก้มลง
กราบ นางสีดาทนความรบเรา้ และความคับแค้นใจไม่ไหวจงึ ได้ตัดสินใจ
ออกมาผูกคอตาย หนุมานจึงได้เข้าช่วยไว้ทันและถวายแหวน พรอ้ ม
บอกข่าวเรอื่ งท่ีพระรามกาลังจะเดินทางมาช่วย หลังจากน้ันหนุมานคิด
จะหยั่งกาลังของข้าศึกว่ามีฤทธิ์เดชมากน้อยเพียงใด ทาให้หนุมานพ้น
คาสาปของ พระอมุ า มีกาลังกลับคืนมาเหมือนเดิม

จงึ ได้เข้าไปทาลายอุทยานและฆ่าสหัสกุมารลูกของทศกัณฐท์ ่ีคอยดูแล 20

นางสีดาตายหมด แล้วแกล้งทาให้ทศกัณฐจ์ บั ได้ แล้วหลอกให้ฆ่าโดย
การจุดไฟเผาตัว เมื่อไฟลุกหนุมานก็ออกว่ิงไปทั่วปราสาทราชวัง จนทา
ให้ไฟลุกท่วมกรุงลงกาเสียหายยับเยิน ทศกัณฐต์ ้องพามเหสีและนาง
กานัลน้อยใหญ่หนีไปอยู่ที่เขาสัตนาเป็นการช่ัวคราว จากนั้นได้ส่ังให้
พระวิษณุกรรมลงมาสรา้ งเมืองให้ใหม่ เม่ือสรา้ งกรุงใหม่เรยี บรอ้ ยแล้ว
จึงได้กลับลงมาจัดงานเฉลิมฉลองเป็นการใหญ่ อีกไม่นานต่อมา
ทศกัณฐฝ์ ันรา้ ยได้เรยี กพิเภกมาทานาย พิเภกทานายว่ากรุงลงกาจะ
เกิดเหตุรา้ ย และจะสูญเสียเผ่าพงศ์อสุรไี ปเป็นจานวนมาก จงึ ได้แนะ
ให้ทศกัณฐส์ ่งตัวนางสีดาคืนไป แต่ทศกัณฐไ์ ม่ยอม ซ้ายังส่ังให้ปลด
ออกจากตาแหน่งและขับไล่พิเภกออกจากเมืองและส่ังให้นางตรชี าดา
( ตรีชฎา ) มเหสีพิเภก ไปเป็นนางกานัลรับใช้นางสีดาในอุทยาน
พิเภกเม่ือถูกขับไล่ก็หนีไปขออยู่กับพระรามทศกัณ ฐ์คิดจะตัดศึก
พระราม จงึ สั่งให้นางเบญกาย ธดิ าพิเภก แปลงกายเป็นนางสีดาแกล้ง
ตายลอยมาติดที่ท่าสรง พระรามเห็นก็ตกใจว่ิงเข้าไปอุ้มศพและรอ้ งไห้
พร่าราพันด้วยความเสียใจจนสลบไป เม่ือฟ้ ืนข้ึนมาจงึ ได้ด่าว่าหนุมาน
ทางานเกินสั่งไปเผากรุงลงกาทาให้ทศกัณฐ์เกิดความเคียดแค้นจน
ถึงกับฆ่านางสีดาแต่หนุมานสังเกตเห็นความผิดปกติว่าไม่ใช่นางสีดา
เพราะถ้าเป็นศพของคนตายจรงิ จะต้องเน่าพองและมีกล่ินเหม็น และ
ศพตายลอยทวนน้าข้ึนมา จึงขอพิสูจน์โดยการเอาขึ้นเผาไฟ นาง
เบญกายทนรอ้ นไม่ไหวก็เหาะหนีไปหนุมานเห็นรบี ตามไปจกิ ผมเอาตัว
ลงมา พระรามส่ังสอบสวนให้เอาความจรงิ นางเบญกายสารภาพถูก
ทศกัณฐใ์ ช้มา พระรามสั่งให้พิเภกผู้เป็นบิดาพิจารณาโทษ พิเภกสั่งให้
ประหารชีวิตนาง แต่พระรามยกโทษให้ และส่ังให้หนุมานพาตัวนางไป
ส่งท่ีกรุงลงกา ระหว่างหนุมานได้เข้าเก้ียวนางและได้นางเป็นภรรยา มี
บุตรด้วยกันช่ือ อสุรผัดพระรามได้ปรึกษาการศึกกับ พระลักษณ์
พิเภก และ เสนาวานรสิบแปดมงกุฎ ชามพูวราชจงึ ให้แนะให้จองถนน
ข้ามฝ่ ังไปยังกรงุ ลงกา พระรามเห็นชอบด้วยจงึ สั่งให้หนุมานและนิลพัท
รบั ผิดชอบรว่ มกัน แต่นิลพัทกับหนุมานเกิดทะเลาะวิวาทกัน สาเหตุ
เพราะนิลพัทนึกเคืองที่หนุมานบังอาจสะกดเอาท้าวชมพู บิดาบุญธรรม
ไปถวายพระรามท้ังแท่นบรรทม พระรามจงึ ลงโทษให้นิลพัทกลับไปรงั้
กรงุ ขีดขิน และรบั หน้าที่ส่งเสบยี งอาหารมายังกองทัพเดือนละครงั้ ส่วน
หนุมานลงโทษโดยการส่ังให้จองถนนให้เสรจ็ ภายในเจด็ วัน หนุมาน
รบี เรง่ ให้เหล่าทหารขนหินโยนลงทะเลทั้งกลางวันและกลางคืนรว่ มกัน
นิลราช ทศกัณฐร์ ูข้ ่าวรบี ส่ังให้ นางสุพรรณมัจฉา ธดิ า ของตนที่เกิดกับ
นางปลา ให้พาบรวิ ารมาคาบก้อนหิน ไปท้ิง หนุมานสังเกตเห็นสิ่ง
ผิดปกติที่ก้อนหินยุบหายไปเรอื่ ย ๆ

21

จงึ ได้ดาน้าลง ไปดู เห็นนางสุพรรณมัจฉาและบรวิ าร กาลังคาบหินไป
ท้ิง จงึ ชักตรอี อกไล่จบั นาง เม่ือจบั ได้นางจงึ ได้สารภาพและยอมคาบหิน
มาไว้ดังเดิม พรอ้ มทั้งสั่งให้บรวิ ารช่วยจองถนนให้เรยี บรอ้ ย ต่อมา หนุ
มานได้เข้าเก้ียวนางและได้นางเปน็ ภรรยา นางสุพรรณมัจฉาได้ตั้งครรภ์
และเกรงบิดา จะรูจ้ ึงได้ไปสารอกออกที่รมิ ทะเล บรรดาเทวดาเห็นก็
สงสารจงึ มาช่วยกันดู และ ตั้งชื่อให้ว่า มัจฉานุ เม่ือ ไมยราพ แห่งกรุง
บาดาลมาพบเข้าจงึ นาไปเลี้ยงไวเ้ ป็นบุตรบุญธรรม

เม่ือจองถนนเสรจ็ เรยี บรอ้ ย พระรามได้ยกทัพข้ามฝ่ ังมายังกรุง
ลงกา ได้จดั ต้ังฐานทัพท่ีเขามรกตและได้ลาพรตได้ส่งองคตเข้าไปเป็น
ทูตเจรจา ขอให้ทศกัณฐส์ ่งนางสีดาคืน แต่ทศกัณฐไ์ ม่ยอมส่ังให้ นาง
มณโฑผู้เป็นมารดาออกมาเจรจา แต่องคตไม่ยอมเพียงแต่ขอถวาย
บงั คมเท่าน้ัน ทศกัณฐจ์ งึ ได้ส่ังให้ส่ีเสนาเข้ารุมทารา้ ยองคตแต่ถูกองคต
ฆ่าตาย ทศกัณฐแ์ ค้นใจจงึ ไปยก ฉัตรแก้ว มาบังกรุงกรุงลงไว้ให้ มืดมิด
เพื่อ มิให้ศัตรูเห็นแต่สุครพี ได้อาสาขึ้นไปหักฉัตรนั้นได้ ทศกัณฐ์คิด
กาจดั ข้าศึกจงึ คิดไปปรกึ ษากับไมยราพแห่งกรงุ บาดาลให้มาช่วย

ไมยราพได้ช่วยโดยการสะกดทัพของพระราม และลักพาตัว
พระรามไปยังกรุงบาดาลเพ่ือสังหารโดยการต้มในน้าเดือด หนุมานรู้
รบี ตามลงไปช่วย ระหว่างทางได้พบกับมัจฉานุบุตรของตนจนเกิดการสู้
รบแต่ไม่มีใครแพ้ชนะกันหนุมานสงสัยจงึ ได้ถามเอาความจรงิ ว่าเป็นใคร
เม่ือรปู้ ระวัติจงึ ได้บอกมัจฉานุว่าตนนั้นเป็นบดิ าแตม่ ัจฉานุไม่ยอมเชื่อ

เหม่เหม่ดดู กู ระบี่ศรี มุสาวาทีกเ็ ป็นได้
ถ้อยคาหยาบช้าไม่เกรงใจ ใครจกั เช่ือฟังวานร
แม้นหาวเป็นดาวเดือนตะวัน ให้เหน็ สาคัญประจกั ษ์ก่อน
เราจงึ จะเชื่อว่าบิดร ทหารพระส่ีกรอวตาร ฯ

หนุมานจงึ ได้เหาะข้ึนไปแล้วหาวเป็นดาวเป็นเดือนให้ลูกเห็น มัจฉานุจงึ
เช่ือตามที่แม่เคยส่ังไว้แต่ไม่ยอมบอกทางเข้ากรุงบาดาลเพราะมีความ
กตัญญูต่อไมยราพ เพียงแต่พูดให้เข้าใจวา่

บิดาลงมาทางไหน ทางนั้นจะไปยงั มีอยู่
จงเรง่ พินิจพิศดู กจ็ ะรดู้ ้วยปรชี าญาณ ฯ

หนุมานจึงได้หักก้านบัวแล้วลอดไปตามไส้ของดอกบัวเข้าไปยังกรุง22

บาดาล ได้พบกับนางพิรากวน พ่ีสาวไมยราพซึ่งถูกไมยราพลงโทษโดย
การให้ออกมาตักน้าไปใส่ในกระทะเพื่อต้มพระรามกับไวยวิกบุตรของตน
นางพิรากวนได้บอกท่ีซอ่ นของพระราม หนุมานรูร้ บี ตามไป ยังกรงเหล็ก
ท้ายดงตาลช่วยเหลือพระรามได้สาเรจ็ และได้ฆ่าไมยราพตาย ด้วย
ค ว า ม ช อ บ นี้ เ อ ง พ ร ะ ร า ม ไ ด้ ถ อ ด แ ห ว น น พ ร ัต น์ จ า ก นิ้ ว พ ร ะ หั ต ถ์ ข ว า
ประทานให้กับหนุมานเป็นรางวัล และให้สัญญาว่าเมื่อเสรจ็ ศึกกรุงลงกา
แล้วจะแบง่ กรุงอยุทธยาให้ครองครงึ่ หนง่ึ ด้วย

เมื่อส้ินไมยราพ ทศกัณฐไ์ ด้ขอรอ้ งให้ กุมภกรรณ น้องชายซึ่งเป็น
อุปราชกรุงลงกามาช่วยทาศึก กุมภกรรณได้แสดงความคิดเห็นและ
ขอรอ้ งทศกัณฐว์ ่า

อนั มูลศึกสงคราม ซึ่งลกุ ลามเค่ียวเขญ็ เข่นฆ่า
เป็นต้นด้วยนางสีดา ท่ีไปลักพามาไว้
ใช่จะชิงสมบตั ิพัสถาน ศฤงคารบรวิ ารน้ันหาไม่
พระองค์จงส่งนางไป ให้แก่พระรามผสู้ ามี
จะส้ินเส้ียนส้ินศึกภัยพาล ไม่ราคาญใต้เบ้อื งบทศรี
ทั้งจะได้เป็นมิตรไมตรี ต้องท่ีในทศธรรมา ฯ

แต่ทศกัณฐไ์ ม่ยอมกลับด่าว่ากุมภกรรณไม่รูส้ ึกเจบ็ แค้นและรกั พวกพ้อง
ในท่ีสุดกุมภกรรณก็ต้องออกรบ ได้ยกทัพมาต่อสู้กับพระรามเกือบได้ชัย
ชนะหลายครง้ั

ได้ไปทาพิธลี ับหอกโมกขศักดิ์ ที่เชิงเขาพระสุเมรุใกล้ รมิ ฝ่ ังแม่นา้
สีทันดรแต่ไม่สาเรจ็ เพราะถูกหนุมานและองคตแปลงกายเป็นกาจกิ สุนัข
เน่าลอยไปติดท่ีโรงพิธี กมุ ภกรรณ ผู้ซึ่งรกั ความสะอาดย่ิงนัก ทนไม่ไหว
แทบอาเจยี นจงึ ได้เลิกพิธี ได้ไปทาพิธที ดน้า แต่ถูกหนุมานตามไปจบั ได้
ท้ายสุดออกรบตายด้วยศรพรหมาสตรข์ องพระราม ทศกัณฐเ์ สียใจยิ่ง
นักจงึ สั่งให้ อนิ ทรชิตออกรบ แต่อนิ ทรชิตต้องศรพรหมาสตรเ์ สียชีวิต
หลังปลงศพอินทรชิตท่ีเขานิลกาลาแล้ว ทศกัณฐไ์ ด้ขอรอ้ งให้มูลพลัม
อุปราชแห่งกรุงปางตาล น้องสหัสเดชะ ซึ่งเป็นสหายรกั มาช่วยแต่ทั้ง
สองถูกฆา่ ตายหมด

ทศกัณฐจ์ งึ ได้สั่งให้แสงอาทิตย์ โอรสของพระยาขรแห่งกรุงโรม
คัล ซ่ึงมีแว่นวิเศษเป็นอาวุธมีอานุภาพมากเมื่อฉายส่องไปท่ีใดและถูก
ใครผู้น้ันก็จะตายทันที ให้มาช่วยทาศึก แต่แสงอาทิตย์ถูกฝ่ายพระราม
ซ้อนแผน โดยส่งองคตปลอมตัวเป็นจติ รไพรี พี่เลี้ยงขึ้นไปลวงเอาแว่น
วิเศษจากพระพรหม ซ่ึง แสงอาทิตย์ได้ฝากไว้ ทาให้แสงอาทิตย์ไม่
สามารถต่อสู้กับศัตรไู ด้จงึ ถกู ฆ่าตายพรอ้ มพี่เลี้ยง

23

สิ้นแสงอาทิตย์ ทศกัณฐไ์ ด้ส่งสาส์นไปหาท้าวสัตลุง เจา้ กรุงจกั รวาลและ
ตรเี มฆ โอรสของ ตรีเศียร แห่งกรุงมัชชวารี มาช่วยรบ แต่ถูกฝ่าย
พระรามฆ่าตายหมด ทศกัณฐ์จึงคิดไปทาพิธีอุโมงค์เพ่ือ ชุบกายให้
กายสิทธิ์ เป็นเวลาเจด็ วนั ท่ีถ้าในภเู ขานิลกาลา แต่ถูกหนุมาน สุครพี และ
นิลนนท์ ไปทาลายตบะกิจพิธีโดยการไปพานางมณโฑมาปลุกปล้าต่อ
หน้า ทศกัณฐท์ นไม่ไหวลุกขึ้นไล่ตีสามกระบแ่ี ล้วพานางมณโฑกลับเมือง

หลังจากนั้นได้ไปขอรอ้ งให้ ท้าวสัทธาสูร เจา้ กรุงอัสดงค์ และ
วริ ุญจาบงั โอรสของพระยาทูษณ์ แห่งกรงุ จารกึ แควน้ ชนบท .มาช่วย
ทาศึก แต่ท้ังสองถูกหนุมานฆ่าตาย ทศกัณฐจ์ งึ ได้ไปทูลเชิญ ท้าวมาลีว
ราช ( มาลีวัคคพรหม ) ผู้เป็นใหญ่แห่งเทพคนธรรพ์ท่ีเขายอดฟ้า ซ่ึง
เป็นผู้มีวาจาสิทธิเ์ อ่ยปากว่าผู้ใดก็เป็นไปตามนั้นทุกประการ มาตัดสิน
คดีความระหว่างตนกับพระราม ท้าวมาลีวราชได้สั่งให้รบั ตัวนางสีดามา
ด้วย ท้าวมาลีวราชเม่ือได้ฟังความท้ังสามฝ่ายแล้วก็เช่ือได้ว่าทศกัณฐ์
เป็นผู้ผิดและกล่าวถ้อยคาล้วนเป็นเท็จทั้งสิ้น จงึ ได้ตัดสินให้ทศกัณฐส์ ่ง
ตัวนางสีดาคืน แต่ทศกัณฐย์ ังคงดื้อดึงดันไม่ยอม จนกระท่ังท้าวมาลีว
ราชโกรธ ลุกข้ึนกระทืบบาทพรอ้ มกับสาปไปว่า

เหวยอา้ ยทรชนคนพาล มึงมาดื้อด้านเจรจา
เสียแรงเปน็ วงศ์พรหเมศ ลือเดชท่ัวทศทิศา
สมบัติพัสถานเขาโอฬาร์ ควรฤๅยงั ว่าไม่รกั ยศ
จะวา่ ให้ดีสิไม่ฟงั โอหังหาบช้าสาหส
พาอา้ ยจญั ไรใจคด เอาแต่ทรยศมาใส่ตัว
ความเจบ็ ความตายก็หาไม่ กราบไหวส้ ตรที ่วมหัว
ลุแก่โลภหลงเมามัว ถือเอาที่ชั่วเป็นดี
เมื่อมึงพอใจทรลักษณ์ ไม่รกั สุรยิ วงศ์ยกั ษี
ขอให้วิบตั ิอปั รยี ์ อย่ามีซง่ึ ส่ิงสถาวร
มาตรแม้นจะออกต่อยุทธ์ ให้ตายด้วยอาวุธแสงศร
ขององค์พระรามสี่กร พ่ายแพ้ฤทธริ อนทุกวนั ไป ฯ

ทศกัณฐก์ ลับถึงกรุงลงกา จงึ คิดไปลับหอกกบิลพัท ที่หาดทรายกรดเชิง
เขาพระสุเมรุ เม่ือตั้งพิธีไฟแล้วทศกัณฐไ์ ด้ป้ ันรูปเทวดาและนางฟ้าโยน
เข้าไปทาให้เทพท้ังหลายได้รบั ความทุกข์ทรมานไปตาม ๆ กัน จงึ พากัน
มาทูลพระอิศวร พระอิศวรได้ตรสั ส่ังให้เทพบุตรพาลีไปทาลายพิธี เม่ือ
ออกรบอีกครงั้ ทศกัณฐไ์ ด้พุ่งหอกกบิลพัทมาหมายสังหารพิเภก เพราะมี
ความโกรธแค้นท่ีไปบอกความลับให้กับศัตรูหลายครงั้ แต่พระลักษมณ์
เห็นรบี เอากายเข้ารบั ไว้จนสลบ พิเภกได้บอกยาให้แก้ไขให้ฟ้ นื ข้ึนมาได้

24

หลังจากนั้นทศกัณฐไ์ ด้ส่งสารไปขอความช่วยเหลือจาก ท้าวทัพนาสูร
แห่งกรุงจักรวาลมาช่วยรบแต่ถูกฆ่าตาย นางมณโฑจึงได้ช่วยทาพิธี
สัญชี ( หุงน้าทิพย์ ) เพื่อชุบคนตายให้ฟ้ ืนมาช่วยทศกัณฐ์ทาศึก
ทศกัณฐด์ ีใจรบี จดั ตั้งโรงพิธใี ห้ นางมณโฑรบี ตั้งจติ บรกิ รรม และส่ังสามี
ห้ามมีเสน่หาต่อกันระหว่างทาพิธี เม่ือเสรจ็ เรยี บรอ้ ยแล้วได้ส่ังให้ทหาร
ยักษ์นาไปส่งให้ทศกัณฐ์ท่ีสนามรบ ทศกัณฐ์ดีใจ รีบนาน้าทิพย์ไป
ประพรม ผู้ท่ีตายใหม่ตายเก่าต่างก็ลุกข้ึนมาช่วยกันสู้รบกับกองทัพ
พระราม เม่ือตายทศกัณฐก์ ็ประพรมน้าทิพย์ลงไปเรอื่ ย ๆ จนพระราม
ไม่สามารถจะปราบได้หมด จงึ ได้ส่งหนุมานไปทาลายพิธโี ดยแปลงกาย
เปน็ ทศกัณฐเ์ ข้าไปสมสู่กับนางมณโฑ พิธจี งึ ต้องเลิกไป

ทศกัณฐไ์ ด้ยกทัพออกมารบกับพระราม และถูกศรของพระราม
จนรา่ งกายขาดออกจากกัน แต่ก็ไม่ตาย พระรามสงสัยจงึ ได้ถามพิเภก
พิเภกบอกว่าเพราะทศกัณฐไ์ ด้ถอดหัวใจฝากไว้กับพระฤษี โคบุตรท่ีกุฎี
กลางป่า หนุมานและองคตจงึ ได้อาสาไปเอากล่องดวงใจจากพระฤษีมา
ได้ และได้วางแผนรว่ มกันกับพระรามลวงทศกัณฐโ์ ดยแกล้งยอมเข้าไป
สวามิภักดิ์ ทศกัณฐห์ ลงเช่ือยอมรบั ไวเ้ ป็นบุตรบุญธรรม โดยไม่ยอมฟัง
เสียงทัดทานจากนางมณโฑ ได้อาสาออกรบและปะทะคารมกับพระ
ลักษมณ์อยา่ งเผด็ รอ้ น ทศกัณฐห์ ลงเช่ือหนุมานวา่ จะจบั ตัวพระรามมา
ถวาย ถึงกับยกปราสาทราชวงั ทรพั ย์สมบัติ รวมทั้ง นางสุวรรณกันยุมา
ชายาของอนิ ทรชิตให้ด้วย เม่ือหนุมานออกรบอกี ครงั้ ได้วางแผนรว่ มกับ
องคตและพระรามเผด็จศึกสังหารทศกัณฐพ์ รอ้ มกับขยี้กล่องดวงใจจน
ทศกัณฐส์ ิ้นลมงาท่ีปกั อยู่กับอกก็หลดุ ออก

8. กาเนดิ พระมงกฏุ พระลบ

หลังทศกัณฐต์ าย พิเภกได้เชิญพระรามเข้าประทับยังกรุงลงกา
ได้อภิเษกพิเภกขึ้นครอง โดยให้นามว่า ทศคีรวี งศ์ และได้ประทานนาง
มณโฑ ให้เป็นมเหสีฝ่ายซ้าย โดยที่ไม่รูว้ ่านางมีครรภ์ติดมา นางตรชี า
ดาเป็นมเหสีฝ่ายขวา นางสีดาได้พิสูจน์ความบรสิ ุทธิข์ องตนเองให้ทุก
คนได้รวู้ า่ ระหว่างท่ีอยู่ กรงุ ลงกามิได้ มีสิ่งใดที่ทาให้มัวหมองโดยการลุย
ไฟ ห ลั งจากนั้ นพระรา มได้ ยกทั พกลั บกรุ งอยุ ทธยา และ ครบ
กาหนดการเดินทางสิบส่ีปีพอดีได้ประทานความดีความชอบและปูน
บาเหน็จ ให้กับเหล่าทหารกล้าโดยให้ หนุมานเป็นพระยาอนุชิตและ
แบ่งกรุงอยุทธยาให้ครอง ครงึ่ หน่ึง ให้สุครพี เป็นพระยาไวยวงศา
ครองกรงุ ขีดขินกับนางดาราวดี

ฝ่ายหนุมานเมื่อได้ครองกรงุ อยุทธยาและข้ึนนงั่ บัลลังก์แล้วรูส้ ึกรอ้ นรุม่ 25

กายจงึ ขอคืน พระรามจงึ ได้แผลงศรไปสรา้ งเมืองให้ใหม่ ช่ือว่า นพบุรี
วันหน่ึงพระยาอนุชิต ( หนุมาน ) ได้เข้าไป เที่ยวเล่นในอุทยานเห็น
พรรณไม้ดอกไม้ผลข้ึนอยู่ดารดาษจงึ คิดไปปีนป่ายเล่น ได้ถอดมงกุฎ
ฝากนางกานัลไว้ ขณะท่ีเก็บมะม่วงและโยนลงมาข้างล่าง ยางมะม่วง
ได้หยดลงมาถูกศีรษะ พระยาอนุชิตได้เอามือเช็ด แต่ไม่ถนัด จงึ ได้ยก
เท้าข้ึนช่วย บรรดานางกานัลเห็นต่างก็พากันหัวเราะและแอบกระซิบให้
กันดู พระยาอนุชิตเห็นก็รสู้ ึกอาย เพราะเปน็ การผดิ วิสัยท่ีกษัตรยิ จ์ ะทา
เช่นนั้น จงึ ได้เข้าเฝ้าพระรามเพ่ือขอลาบวช พระรามได้ปรกึ ษากับพระ
ฤษีทิศไพ พระฤษีตอบว่ามีแต่มนุษย์เท่านั้นที่จะบวชได้ พระยาอนุชิต
จงึ ได้แปลงกายเป็นมนุษย์แล้วบวช บาเพ็ญพรตอยู่ท่ีเขามณฑป ใกล้
กับอาศรมของพระฤษีทิศไพท่ีเขามรกต

ต่อมากรุงลงกาเกิดกบถ เพราะไพนาสุรยิ วงศ์ ลูกสุดท้ายกับ
นางมณโฑและทศกัณฐ์ ได้ร่วมมือกับวรณีสูรพี่เลี้ยง และ ท้าว
จกั รวรรดิ์ เจา้ กรุงมลิวัน สหายรกั ของทศกัณฐ์ มาจับพิเภกจาตรุไว้
และตั้งให้ ไพนาสุรยิ วงศ์ ข้ึนครองแทน นามว่า ทศพิน อสุรผัด บุตร
ของพระยาอนุชิตท่ีเกิดกับนางเบญกายรูร้ บี มาแจง้ ข่าว พระยาอนุชิต
รบี ลาบรรพชิต ได้ทูลเรอ่ื งท้ังหมดให้พระราม พระรามได้ส่งพระพรต
พระสัตรุด และเหล่าเสนาวานรมาปราบ ได้จบั ไพนาสุรยิ วงศ์ประหาร
ชีวิตพรอ้ มพ่ีเล้ียงกล่าวถึงนางอดูรปีศาจ ซ่ึงเป็นลูกของชิวหากับนาง
สามนักขา มีความเจบ็ แค้นที่พระรามได้ สังหารโคตรวงศ์ยักษ์ของตน
ล้มตายเป็นจานวนมาก จงึ คิดแก้เเค้นโดยการแปลงกายเป็นนางกานัล
เข้ามา รบั ใช้กับนางสีดา เมื่อได้ใกล้ชิดก็ชวนพูดคุยถึงเรอ่ื งระหว่างที่
นางสีดาอยู่กรุงลงกา เม่ือได้โอกาสเหมาะก็หลอกให้นางสีดาเขียนรูป
ทศกัณฐ์ แล้วเข้าไปสิงในภาพนั้น นางสีดาจะลบ อยา่ งไรก็ไม่ออก

เมื่อพระรามกลับจากประพาสป่านางสีดาจงึ รบี นาภาพนั้นเข้าไป
ซ่อนไว้ใต้แท่นบรรทม เม่ือพระรามเข้าท่ีประทับก็รูส้ ึก รอ้ นรุม่ กายจน
ทนไม่ไหว จงึ ลุกข้ึนตวาดพวกนางกานัลและคว้าพระขรรค์เข้าไล่แทง
นางสีดาตกใจรบี บอกพระลักษณ์ พระลักษณ์เข้ามาทูลถามเม่ือรูเ้ รอ่ื ง
จงึ ได้บอกให้ช่วยกันค้นหาสาเหตุ จนกระท่ังค้นพบรูป ทศกัณฐใ์ ต้แท่น
ที่บรรทม จงึ ได้ถวายพระราม พระรามกรว้ิ สั่งให้ถามหาผู้ที่บังอาจวาด
รูปทศกัณฐ์ นางสีดาได้ยอมรบั และเล่าเรอื่ งที่เกิดขึ้นท้ังหมดให้ฟัง
พระรามไม่เช่ือหาว่านางยังมีใครผูกพันอยู่กับพญายักษ์ จงึ ได้ ด่าว่า
นางสีดาไปด้วยความโกรธ……..

เหม่เหม่ดูด๋อู ที รลักษณ์ ช่ัวช้าอปั ลักษณห์ ยาบใหญ่ 26
เสียแรงกูรกั ดังดวงใจ ควรฤๅเป็นได้ถึงเพียงนี้
ลอบเขียนรปู ชู้ไวช้ มเล่น ครนั้ เห็นซัดใส่เอาทาสี
อนิจจาไม่รวู้ า่ กากี เสียทีไปตามเอามึงมา
ทาศึกป้ ิมปางตัวตาย กลับเปน็ แสนรา้ ยสองหน้า
แม้นแจง้ วา่ รกั อสุรา กจู ะรบั มึงมาด้วยอนั ใด ฯ

แล้วสั่งให้พระลักษมณ์นานางไปประหารชีวิตท่ีป่ากาลวาต แต่พระ
ลักษมณ์ไม่อาจฆ่านางได้เพราะรู้ว่านางกาลังตั้งครรภ์ ก่อนจากพระ
ลักษมณ์ยงั ได้แสดงความห่วงใยนางสีดาวา่

สงสารแต่องค์พระพ่ี จะจรลีผู้เดียวในกลางปา่
กราฝนทนแดดเวทนา อนาถาลาบากด้วยกันดาร
จะผนิ พักตรไ์ ปพึ่งผ้ใู ด อาศัยอยูก่ ินเปน็ ถิ่นฐาน
จะลาบากยาใจทรมาน สงสารเปน็ พันพันทวี ฯ

พระอินทรเ์ ม่ือรูข้ ่าวรบี แปลงกายเป็นมหิงสา ( ควาย ) มาพานาง
ไปสู่อาศรมของ พระฤษีวัชมฤค เมื่อพระฤษีได้พบนางสีดาและทราบ
เรอ่ื งท้ังหมดจงึ ได้เนรมิตศาลาให้นางพักอาศัยอยู่ใกล้ ๆ นางสีดามา
อาศัยอยู่ไม่นานก็ประสูติโอรส ต่อมานางสีดามีธุระจะไปที่ท่าน้าจงึ ได้นา
โอรสมาฝากพระฤษีไว้ พระฤษีรบั ปากแล้วก็นั่งหลับตาบาเพ็ญศีลต่อไป
เม่ือนางสีดาเดินทางไปท่ีท่าน้าได้พบกับฝูงวานรเอาลูกเกาะหลังแล้ว
กระโดดห้อยโหนไปมานางสีดาเหน็ เกรงว่าจะได้รบั อนั ตรายจงึ ได้รอ้ งบอก
แต่ฝูงวานรกลับพูดย้อนกลับมาว่านางสีดานั่นแหละที่ปล่อยให้ลูกอยู่กับ
พระฤษีที่กาลังเข้าฌาณน่าจะได้รบั อนั ตรายมากกว่า นางสีดาได้ยินก็รูส้ ึก
เปน็ ห่วงโอรสจงึ ได้เดินกลับมาแอบอุม้ เอาไป ครนั้ พระฤษีลืมตาขึ้นมาอีก
คร้ังมองไม่เห็นกุมารน้อยก็ตกใจ ลุกขึ้นออกเที่ยวตระเวนหาไปทั่ว
บรเิ วณก็ไม่พบ เกรงว่าเมื่อนางสีดากลับมาไม่พบเข้าจะเสียใจ จึงรบี
แก้ไขปัญหาด้วยปรชี าไว รบี หยิบกระดานมาเขียนรูปกุมารน้อยและ
เตรยี มจะทาพิธชี ุบใน กะลาไฟ

ฝา่ ยนางสีดาเมื่อทาธุระเสรจ็ เรยี บรอ้ ยแล้วก็พาลูกน้อยกลับมา พระ
ฤษีเหลือบไปเห็นนางอุ้มกุมารน้อยอยู่ก็ต่อว่า แอบมาอุ้มไปโดยไม่บอก
กล่าว เมื่ออยู่ดีทั้งแม่และลูกก็ดีแล้วจะได้เลิกพิธีชุบกุมาร แต่ นางสีดา
ห้ามไว้ขอให้ทาพิธตี ่อไปเพื่อลูกน้อยจะได้มีเพื่อนเล่นในป่าแห่งน้ี พระฤษี
ตามใจจงึ ได้ทาพิธตี ่อไปจนเสรจ็ แล้วอุ้มมาส่งให้กับนาง นางสีดาดีใจรบี
รบั ไวแ้ ละขอให้ พระฤษีช่วยตั้งช่ือลูกรกั ท้ังสอง พระฤษีไม่ขัดจงึ ได้ต้ังให้

27

เลือกหาท่ีเป็นศรสี วสั ดิ์ โดยนามกษัตรยิ ์มหาศาล
ได้ท้ังอายุบรวิ าร เปล่าปลอดจากกาลกิณี
จงึ่ วา่ ลกู นางในอทุ ร นามกรมงกุฎเปน็ พี่
อนั รปู ซ่งึ ชุบในอคั คี มีนามชื่อลบอนุชา ฯ

ครนั้ สองกุมารเจรญิ วัยอายุได้สิบปี จงึ ได้ฝากตัวเป็นศิษย์กับพระฤษีวัช
มฤค ได้เล่าเรยี นวิชา คาถาอาคมและศรศิลป์ จนมีความรูแ้ ละเชี่ยวชาญ
พระฤษีจึงได้ทาพิธีชุบศรให้คนละเล่ม ก็ถือว่าเป็นอันสาเรจ็ การศึกษา
ต่อมาสองกุมารขออนุญาตมารดาไปเที่ยวป่า

พระมงกุฎจึงได้ประลองศรยิงต้นรงั ใหญ่ขนาดแสนอ้อม โค่นลง
เสียงดังสนั่นหว่ันไหวไปทั่วท้ังไตรภพ พระรามได้ยินจงึ ได้ทาพิธีปล่อย
ม้าอุปการมาสืบข่าวหา ผู้ท่ีบังอาจประลองฤทธ์ และให้พระพรต พระสัต
รดุ หนุมานตามมาด้วย เม่ือหนุมานตามมาเห็นพระมงกุฎกาลังจบั ม้าขี่มี
พระลบเดินตาม ก็ตรงเข้าไปจบั ตัวหมายจะมาถวายพระราม แต่ถูกหวด
ด้วยศรสลบไปถึงสองครงั้ และถกู จบั มัดมือด้วยเถาวัลย์ แล้วสาปว่าอย่า
ให้ใครแก้ได้นอกจากผู้เป็นนายเท่าน้ัน พระรามรูร้ บี ส่งคนมาจบั ตัวสอง
กุมาร แต่จับได้เพียงพระมงกุฎ ส่วนพระลบหนีรอดไปได้ พระรามจับ
พระมงกุฏมัดและพาแห่ประจานไปท่ัวเมืองสั่งให้ใส่เครอื่ งพันธนาการไว้
ครบสามวันเตรยี มจะประหาร พระลบรบี เดินทางกลับไปบอกมารดา
นางสีดาได้ถอดแหวนออกส่ังให้พระลบรบี นามาให้พระมงกุฏสวม พระลบ
ได้แอบถอดแหวนใส่หม้อน้าท่ีนางราภานางอปั สรที่พระอนิ ทรไ์ ด้ส่ังให้มา
ช่วยกาลังจะนาน้าไปให้พระมงกุฎด่ืม พระมงกุฎเมื่อด่ืมน้ามองเห็น
แหวนของมารดาก็รบี นามาสวมเม่ือหลุดจากเครอ่ื งพันธนาการแล้วก็รบี
หนีกลับมา พระรามรูไ้ ด้ตามมาจนถึงอาศรม ถามไถ่จนรูว้ ่าเป็นพ่อลูกกัน
จงึ ได้เข้าไปอ้อนวอน ขอโทษนางสีดาเพ่ือให้ยกโทษให้และให้กลับไปท่ี
กรุงอยุทธยาด้วยกันแต่นางสีดาไม่ยอม แม้พระฤษี วัชมฤค และโอรส
ทั้งสองจะพูดอ้อนวอนอย่างไรก็ไม่เป็นผล ในที่สุดพระรามจึงได้ขอพา
พระมงกุฎและพระลบไปอยู่ในเมืองด้วย อกี ไม่นานพระรามเเแกล้งทาว่า
สิ้นพระชนม์ นางสีดารูต้ กใจและเสียใจยิ่งนักได้รบี เข้ามารอ้ งไห้คร่า
ครวญท่ีข้างพระโกศ พระรามแอบอยู่มองเห็นจงึ ได้รบี ออกมาพบนาง
นางสีดาเม่ือรูว้ ่าเป็นแผนลวงก็โกรธออกว่ิงหนีไป พระรามไล่ตามจบั ใน
ที่สุดนางจงึ ได้อธษิ ฐานให้แผ่นดินแยกแล้วลงไปขออาศัยอยู่กับท้าววิรุณ
นาค กรงุ บาดาล พระรามสั่งให้หนุมานตามไปเมื่อพบจงึ ได้ฝากนางไว้กับ
ท้าววริ ณุ นาค

9. พระรามเดินดงครง้ั ทสี่ อง 28

เมื่อพิเภกได้ตรวจดวงชะตาของพระรามแล้วเห็นว่ามีเคราะห์จงึ ได้

แนะนาให้ออกเดินปา่ เป็นเวลาหนงึ่ ปี พระรามได้ทาตาม เม่ือพระลักษณ์
หนุมาน สุครพี และ วานรสิบแปดมงกุฎรู้ จงึ ได้ขอตามเสด็จ ระหว่างทาง
ได้รบกับ ตรปี ักกัน โอรสท้าวกุเวร เจา้ นครกาลวุธ ได้ฆ่าตรปี ักกันและ
ท้าวกุเวรตาย ได้พบกับกุมภัณฑ์นุราช ซ่ึงเป็นยักษ์ที่ถูกพระอิศวรสาป
ให้มาอยู่ในถ้าทองมีอาณาเขตพันโยชน์ วันใด เมื่อพบกับพระนารายณ์
อวตารมาได้ถวายบังคมแล้วจงึ จะพ้นคาสาป กุมภัณฑ์นุราชได้รบกับหนุ
มาน เม่ือรวู้ า่ หนุมานเป็นทหารเอกของพระรามจงึ ได้รบี บอกให้พาเข้าเฝ้า
เม่ือได้ถวายบังคมและพ้นคาสาปแล้วจงึ ได้กลับไปสวรรค์ตามเดิม
เม่ือเดินทาง ต่อมาได้พบกับวายุภักษ์ ครง่ึ ยักษ์ครงึ่ นก ครองกรุง
วิเชียรอยู่ที่เนินเขาจกั รวาลได้พาบรวิ ารมาพบกับพระราม พระลักษณ์ จงึ
คิดจะจบั กินเป็นอาหารจงึ ได้บินโฉบลงมาจบั เอาท้ังสององค์ สุครพี และ
หนุมานเห็นรบี ตามไปช่วยเอาลงมาได้ และได้ฆ่าวายุภักษ์ตาย จากน้ัน
ได้เดินทางต่อไปจนถึง สวนขวัญของท้าวอณุ าราช เจา้ กรุงมหาสิงขร ได้
เข้าไปพักผ่อนและเล่นน้า เจา้ หน้าที่ที่ดูแลมาพบเข้าจงึ ได้เข้ามาทารา้ ย
แต่สู้ไม่ได้จงึ หนีไปทูลท้าวอุณาราช ท้าวอุณาราชรบี ยกกาลังพลออกมา
ต่อสู้กับพระราม แต่ถูกพระรามแผลงศรโดยใช้ต้นกกไปตรงึ ไว้กับแผ่น
ผาและสาปให้ติดอยูน่ านถึงแสนโกฏิปี เมื่อครบหนง่ึ ปตี ามกาหนด จงึ ได้
เดินทางกลับกรุงอยุทธยาพระอนิ ทรไ์ ด้ข้ึนไปเฝา้ พระอศิ วรเพื่อทูลให้ช่วย
ไกล่เกลี่ยพระรามกับนางสีดาให้คืนดีกัน
พระอิศวรเห็นด้วยจงึ ได้สั่งให้จติ ตุราชไปรบั นางสีดาขึ้นมาเฝ้าและ
ได้รบั ฟังเรอ่ื งทั้งหมดที่ทาให้เกิด แตกรา้ วกัน และสั่งให้พระรามขึ้นมา
เฝ้า พระรามได้ยอมรบั ผิดและขอโทษ ได้อ้อนวอนขอคืนดีกับนาง แต่
นางสีดายืนยันไม่ยอมคืนดี พระอศิ วร พิจารณาแล้วจงึ ได้ช่วยออ้ นวอน
และขอรอ้ งนางวา่

จงฟังเราว่าสีดาเอย๋ อย่าโกรธานักเลยนะโฉมศรี
อนั พระภัสดาสามี ใช่ท่ีจะไม่รกั อรไท
ช่วยกันบารุงโลกา ถ้วนหน้าจะได้อาศัย
อยา่ ให้เทวาสุราลัย รอ้ นใจนักเลยนะเทวี ฯ

29

ในท่ีสุดนางสีดาใจอ่อนยอมรบั เทวโองการของพระอิศวร พระอศิ วรจงึ ได้
จดั การอภิเษกให้ใหม่ และอวยชัยให้พรขอให้ท้ังสองมีความสุขและรกั กัน
ตลอดไป

กล่าวถึงกรุงไกยเกษ ระหว่างท่ีพระพรตและพระสัตรุด ได้มาช่วย
รกั ษากรุงอยุทธยาคราวที่พระรามออกเดินดงครงั้ ท่ีสอง ท้าวคนธรรพ์นุ
ราช เจา้ กรุงดิศศรสี ิน พรอ้ มด้วยวิรุณพัทโอรส ได้ออกประพาสป่า และ
ยกทัพเลยมาตีเอากรุงไกยเกษ ท้าวไกยเกษซึ่งชราภาพมาก ไม่สามารถ
ต่อสู้กับศัตรูได้ จงึ ได้พาบรวิ ารหนีมาอาศัยอยู่กับพระฤษีโควินท์ และรบี
ส่งข่าวมาให้พระรามช่วยเหลือ พระรามเมื่อทราบข่าวได้ส่ง พระพรต
พระสัตรุด พระมงกุฎ และพระลบ ยกทัพมาช่วยต่อสู้กับท้าวคนธรรพ์นุ
ราช พระลบได้ต่อสู้กับวิรณุ พัทและฆา่ วริ ณุ พัทตาย พระมงกุฎซ่ึงเป็นนาย
ทัได้ออกรบกับท้าวคนธรรพ์นุราช และได้ฆ่าท้าวคนธรรพ์นุราชตาย เม่ือ
ได้ชัยชนะ ท้ังหมดได้ยกกองทัพไปรับท้าวไกยเกษกลับเข้าเมือง
ท้าวไกยเกษดีใจท่ีบ้านเมืองปลอดภัย ได้ประทานเล้ียงทหารและ
ประทานเครอ่ื งทรงให้กับสี่กษัตรยิ ์ หลังจากน้ันท้ังหมดได้กลับกรุงอยุทธ
ยาเพ่ือถวายรายงานกับพระราม พระรามได้พิจารณาแล้วเห็นว่าท้าวไกย
เกษ ไม่มีใครช่วยดูแลราชการบ้านเมือง จงึ ส่ังให้พระพรต และพระสัตรุด
กลับมาช่วยราชการตามเดิม

พระราม นางสีดาและโอรสทั้งสอง ได้ครองกรุงอยุทธยาด้วยความ
ผาสุกตลอดมา.

30

แผนภมู ิการสบื ราชวงศก์ รงุ ลงกา

ทา้ วมาลวี ราช ท้าวจตรุ พกั ตร์ + นางมลกิ า
ทา้ วลัสเตยี น

ศรสี ุนนทา จติ รมาลี สุวรรณมาลัย วรประไภ รชั ฏา
กุเปรนั ทพั นาสูร อศั ธาดา มารนั ทศกัณฐ์
พเิ ภก ขร สามนักขา

กุมภกรรณ ทษู ฐ์ ตรเี ศียร

นางมณโฑ กาลอคั คี ช้างพัง ปลา นางตรชี าดา
สนมพันตน สนมสิบตน

อนิ ทรชิต สีดา ไพนาสุรวิ งศ์ สุพรรณมจั ฉา สหัสกมุ าร สิบรถ
หนุมาน
นางกันยุมา บรรลัยกัลป มัจฉานุ นางเบญกาย
หนุมาน
ยามลิวัน กันยุเวก ทศคีรวี ัน ทศครี ธี ร อสุรผดั

31

แผนภูมิการสบื ราชวงศ์ อโยธยา

นางเกาสุรยิ า พระนารายณ์ นางสุมทรชา
ท้าวอโนมาตัน
ท้าวอชั บาล

ทา้ วทศรถ

นางไกยเกษี

พระราม + สีดา พระพรต พระลักษณ์ พระสัตรดุ
พระมงกุฏ พระลบ

32

แผนภูมิการสบื ราชวงศเ์ มอื งขดี ขนิ

นางกาลอจั นา

ฤาษีโคดม พระอนิ ทร์ พระอาทติ ย์
นางสวาหะ พาลี (กากาศ ) สุครพี
พระพาย นางมณโฑ

หนมุ าน องคต

นางสุพรรณมัจฉา นางเบญกาย

มจั ฉานุ อสุรผดั

บรรณานกุ รม

ชานาญ รอดเหตภุ ัย. รามเกียรติ์ปรทิ ัศน์. พมิ พค์ รง้ั ท่ี 2. กรุงเทพ ฯ : กรุงสยามการพมิ พ์ , 2522.
ทรงวิทย์ ดลประสิทธิ์ ( เรยี บเรยี ง ).โคตรวงศ์ทศกัณฐ.์ กรุงเทพ ฯ : มติชน , 2541.
ทรงวทิ ย์ ดลประสิทธิ์ ( เรยี บเรยี ง ) . หนุมานชาญสมร. พมิ พ์ครงั้ ที่ 2. กรงุ เทพ ฯ:
มติชน , 2540.
นิภาพรรณ ศรพี งษ์. สมญาภิธานรามเกียรต์ิ ฉบบั สมบูรณ์. คณะวิทยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์

มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอสี าน นครราชสีมา . นิรตุ ติ์การพิมพ์ , 2552
เปล้ือง ณ นคร. ประวตั ิวรรณคดีไทยสาหรบั นักศึกษา. ไทยวฒั นาพานชิ , 2498.
พทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลก, พระบาทสมเด็จพระ. รามเกียรต์ิ เล่ม 1 - 4. พระนคร : คลังวิทยา ,

2507.
พทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลก , พระบาทสมเด็จพระ. รามเกียรต์ิ เล่ม 1 - 11. พระนคร : ครุ สุ ภา.
พทุ ธเลิศหล้านภาลัย , พระบาทสมเด็จพระ และ พระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกล้าเจา้ อยู่หัว.

บทละครเรอื่ งรามเกียรติ์และบอ่ เกิดแห่ง รามเกียรติ์. พระนคร: โรงพิมพ์ประจกั ษ์
วิทยา , 2509.

ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรม พ.ศ 2525. พิมพ์ครงั้ ที่ 6.กรุงเทพมหานคร :
อกั ษรเจรญิ ทศั น์ , 2539.

วิญญู บุญยงค์. วานรในรามเกียรติ์. กรงุ เทพ ฯ : ต้นออ้ แกรมม่ี, 2540.
ศิรพิ งศ์ พยอมแยม้ . ภาพและประวตั ิตัวละครรามเกียรต์ิ. โอเดียนสโตร,์ 2525.
สมบัติ พลายน้อย. เล่าเรอ่ื งนารายณ์สิบปาง. พระนคร : สามมิตร , 2502.
สมบัติ พลายน้อย. อมนุษย์ในนิยาย .พิมพ์ครงั้ ท่ี 3. กรงุ เทพมหานคร : รวมสาส์น, 2544.
สลากกินแบ่งรฐั บาล, สานักงาน .จติ รกรรมฝาผนงั เรอื่ งรามเกียรต์ิรอบพระระเบียงวดั

พระศรรี ตั นศาสดาราม. พมิ พค์ รงั้ ท่ี 2 ฉบบั แก้ไขปรบั ปรุง. กรุงเทพฯ: โรงพมิ พ์
รงุ่ เรอื งรตั น์ , 2525.
สารประเสรฐิ ์ , พระ. สมญาภิธานรามเกียรต์ิ . แพรพ่ ิทยา , 2510.
สุภร ผลชีวิน. รามายณ ฉบับยอ่ เรยี บเรยี งเป็นคากลอน. กรุงเทพ ฯ : 2520.
อนุมานราชธน , พระยา . อปุ กรณ์รามเกียรต์ิ. เสถียรโกเศศ ( นามแฝง) .กรงุ เทพ ฯ :
กองการสังคตี กรมศิลปากร , 2515.

ประวตั ผิ ูเ้ ขียน

ชื่อ นิภาพรรณ ( อศั วกลุ ) ศรพี งษ์
วุฒิ
ตาแหนง่ กศ.บ ( ธรุ กิจศึกษา ) มหาวิทยาลัยศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ ( ประสานมิตร )
ผลงาน ศศ.บ (ไทยคดีศึกษา ) มหาวทิ ยาลัยสุโขทยั ธรรมาธริ าช
พบ.ม ( รฐั ประศาสนศาสตร์ ) สถาบันบัณฑติ พฒั นบรหิ ารศาสตร์
ตารา
รองศาสตราจารย์ ระดับ 9 คณะวทิ ยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอสี าน นครราชสีมา

2534 รางวลั ห้องสมุดดีเด่น ระดับอดุ มศึกษา สมาคมหอ้ งสมดุ แหง่ ประเทศไทย
2544 รางวัลแมด่ ีเด่น สาขาแม่ผบู้ าเพ็ญประโยชน์
2544 ครูภาษาไทยดีเด่น ระดับอดุ มศึกษา ครุ สุ ภา
2545 ประกาศเกียรติคณุ ครูผูม้ ีผลงานดีเด่น

ครภู าษาไทยประกายเพชร มูลนิธเิ พชรภาษา
เกียรติบัตรและรางวัลชมเชยสื่อคอมพิวเตอรช์ ว่ ยสอน ( CAI )
ประเภทออนไลน์ เรอ่ื งการพูด จากสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล
เกียรติบัตรและรางวัลครูผ้นู าการใชเ้ ทคโนโลยีเพ่อื การศึกษาดีเด่น
เขตการศึกษา และภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ จาก
ฯพณฯ ปองพล อดิเรกสาร รฐั มนตรวี า่ การกระทรวงศึกษาธกิ าร
2550 แมด่ ีเด่นแห่งชาติ สาขาผู้บาเพญ็ ประโยชน์ต่อสังคม สภาสังคมสงเคราะห์
แหง่ ประเทศไทย ในพระบรมราชนิ ูปถัมป์
2555 ครอบครวั ไทยเปน็ สุข สภาสตรแี ห่งชาติ
2556 สตรไี ทยดีเด่น พทุ ธศักราช 2556 นครราชสีมา
2559 อาสาสมัครดีเด่น แห่งชาติ

แบบเรยี นวิชาภาษาไทยชน้ั ปที ี่ 1 และ 2 สาหรบั ช่างอตุ สาหกรรม
สถาบนั เทคโนโลยรี าชมงคล ISBN 974 – 416 – 166 – 3
หนงั สือภาษาไทย รหัส 01 – 310 – 101 สาหรบั นักศึกษาระดับ
ประกาศนียบัตรวิชาชีพ ชน้ั สูง และระดับปรญิ ญาตรที กุ สาขา
สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ISBN 974 – 416 – 309 – 7
ภาษาไทย ISBN 974 – 625 - 275 – 5
หนงั สืออา่ นประกอบวิชาภาษาไทย รหัส 01 – 310 – 101 เรอ่ื งการอา่ น
ภาษาไทยในส่ือ ชุด คน้ คน ค้นความ คน้ คา
เอกสารคาสอน การใชภ้ าษาไทย 01

วรรณกรรม สมญาภิธานรามเกียรติ์ ISBN 974 – 625 – 243 - 7

นารใี นรามเกียรต์ิ ISBN 974 – 416 – 304 – 6
คมคาจากวรรณกรรมในสื่อ ISBN 974 – 625 – 276 – 3
วรรณกรรมการเมอื ง ISBN 974 – 416 - 305 – 4
ยมิ้ พมิ พป์ าก เปดิ โลกฟาโรหต์ ตุ ันคาเมน

สื่อการสอน ส่ือการนาเสนอ ( presentation Media )

ภาษาไทย รหัส 01 - 310 – 101 ทักษะการใชภ้ าษาไทย
ภาษาไทยเพอื่ การส่ือสารธรุ กิจ ไวยากรณ์ภาษาองั กฤษ ระดับ ม.1-2-3
รามเกียรติ์ พระราชนพิ นธใ์ นพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟา้ จุฬาโลกมหาราช
อาศิรวาท กวเี ก็บตกแต่ไมร่ กตา ภาษาแบบแผน เปิดโลกฟาโรห์ตตุ ันคาเมน
บทเรยี นภาษาไทย ระดับประถมปที ี่ 1 - 6
ส่ือคอมพวิ เตอรช์ ่วยสอน ( CAI ) ประเภทออนไลน์ เรอื่ งการพดู
บทเรยี น ICT E - Learning คณะวทิ ยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์

ทัศนศึกษาและดงู านต่างประเทศ เศรษฐกิจและสังคม การศึกษา วฒั นธรรมประเพณี

การเมืองและการปกครอง
ทวีปยุโรป - องั กฤษ ฝรง่ั เศส อติ าลี ออสเตรยี สวสิ เซอรแ์ ลนด์
เนเธอรแ์ ลนด์ สหพันธรฐั รสั เซยี เยอรมนั นี โปรแ์ ลนด์
กรกี ตรุ กี สาธารณรฐั เชค ฯลฯ
สหรฐั อเมรกิ า แคนนาดา ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์
ทวีปเอเซยี - สาธารณรฐั ประชาชนจนี ญปี่ ุน่ ไต้หวนั เกาหลีใต้
ฮ่องกง มาเก๊า สิงคโปร์ มาเลเซีย เวียดนาม ลาวและ พมา่

งานบรกิ ารสังคม กรรมการเหล่ากาชาด จงั หวดั สมาชิกสมาคมแม่บา้ นมหาดไทย

รองนายกเหล่ากาชาดจงั หวดั รองประธานแม่บ้านมหาดไทย
รองประธานโครงการบา้ นกาชาดรวมใจ นครราชสีมา
หวั หน้าคณะทีมตรวจเยีย่ ม ( Surveyor ) โครงการโรงเรยี นต้นแบบมาตรฐาน
ระบบการ ต้านยาเสพติด ( Qualifications for Anti – Drugs Policy : QAD )
สานักงานอาสากาชาด สภากาชาดไทย จงั หวัด นครราชสีมา
หัวหน้าคณะผตู้ รวจเยีย่ มโครงการโรงเรยี นต้นแบบมาตรฐานระบบการต้านสิ่ง
เสพติด ( Thai Red Cross Volunteer Bureau Harm Prevention ) สานักงาน
อาสากาชาด สภากาชาดไทย

ท่ีปรกึ ษากิตติมศักด์ิ สมาคมสตรนี ักธรุ กิจและวชิ าชีพแหง่ ประเทศไทย –
นครราชสีมา

รองประธานสภาสังคมสงเคราะห์แหง่ ประเทศไทย – นครราชสีมา
รองประธานชมรมแม่ดีเด่น - นครราชสีมา
ท่ีปรกึ ษาผูต้ รวจราชการภาคประชาชน (ฝา่ ยวชิ าการ )

สานักปลัดสานักนายกรฐั มนตรี
กรรมการศึกษาธกิ ารจงั หวดั นครราชสีมา
ผ้ทู รงคณุ วุฒใิ นคณะกรรมการประสานและส่งเสรมิ การศึกษาเอกชนนอกระบบ

นครราชสีมา
เหรยี ญกาชาดสมนาคณุ ชัน้ 1 ปี 2557
เหรยี ญกาชาดสมนาคณุ ชัน้ 2 สภากาชาดไทย ปี 2547
ใบประกาศเกียรติคณุ ชั้นสามญั เป็นผทู้ ไ่ี ด้ให้ความรว่ มมือในการจดั หา
ผู้บรจิ าค โลหิตเปน็ หม่คู ณะเพ่อื ชว่ ยเหลือเพอื่ นมนุษย์อยา่ งสม่าเสมอ
นานกวา่ 5 ปี

เครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณ์ ประถมาภรณ์มงกุฎไทย ประถมาภรณ์ชา้ งเผอื ก