รามเกียรติ์

ISBN 974-625-243–7

รองศาสตราจารยน์ ิภาพรรณ (อศั วกุล) ศรพี งษ์

กศ.บ (ธรุ กิจศกึ ษา) ศศ.บ. (ไทยคดีศึกษา) พบ.ม (รฐั ประศาสนศาสตร)์
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน นครราชสีมา

เรอื่ งยอ่ รามเกียรต์ิ
พระราชนิพนธใ์ น รชั กาลที่ 1

รศ.นิภาพรรณ ( อัศวกุล ) ศรพี งษ์
กศ.บ ( ธรุ กิจศึกษา )
ศศ.บ ( ไทยคดีศึกษา )
พบ.ม ( รฐั ประศาสนศาสตร์ )
คณะวิทยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลอีสาน นครราชสีมา
ปที ี่พิมพ์ 2565 สงวนลิขสิทธ์ิ

มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน นครราชสีมา
เลขที่ 744 หมู่ 6 ถนนสุรนารายณ์ อาเภอเมือง
นครราชสีมา 30000
โทรศัพท์ 0 44242978-9,0 4427-1312-3
โทรสาร 0 44242217,0 4427-1316

เ รื่อ ง ย่ อ ร า ม เ กี ย ร ติ์ เ ล่ ม น้ี ผู้ เ ขี ย น ไ ด้ เ ขี ย น ขึ้ น โ ด ย มี
วัต ถุ ปร ะ สง ค์ เพื่ อ ให้ นั ก เรีย น นิ สิ ต นั ก ศึ ก ษ า ค ณ า จ า ร ย์
ตลอดจนผู้อ่านทั่วไป ได้อ่านเรอ่ื งรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ใน
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รชั กาลท่ี 1
ตั้งแต่ต้นจนจบและได้แสดง แผนภูมิ การสืบราชวงศ์กรุงลงกา
อยุธยา ( อโยธยา ) และเมืองขีดขิน ไว้ท้ายบทเพื่อประกอบการ
อา่ นให้เข้าใจมากขึ้น

ผู้ เ ขี ย น ห วั ง เ ป็ น อ ย่ า ง ย่ิ ง ว่ า ผู้ อ่ า น เ ร ื่อ ง ย่ อ ร า ม เ กี ย ร ติ์ ท่ี
ผู้เขียนได้ใช้เวลาศึกษาค้นคว้าอยู่นานกว่า 5 ปี คงทาให้ผู้อา่ นได้
รูเ้ รอ่ื งและเข้าใจบทบาทของตัวละคร เน้ือหา และสาเหตุท่ีทาให้
เกิดศึกสงครามระหว่างฝ่ายธรรมและอธรรมได้เป็นอย่างดี หาก
ผู้อ่านท่านใดมีข้อเสนอแนะเพ่ือจะเป็นแนวทางในการปรบั ปรุง
เน้ือหา ให้ดียงิ่ ขึ้น ผู้เขียนขอน้อมรบั ไว้ด้วยความยนิ ดี

นิภาพรรณ ศรพี งษ์
2 ธนั วาคม 2565

สารบญั หนา้
1
คานา 1
สารบัญ 3
เรอื่ งย่อรามเกียรต์ิ 6
8
1.กาเนดิ ราชวงศ์อโยธยา และลงกา 10
2.กาเนดิ พาลี สุครพี และหนมุ าน 11
3.กาเนิดมณโฑเทวี องคต และอนิ ทรชติ 13
4.กาเนิดพระราม สีดา 17
5.กาเนิดทรพา 19
6.พระรามเดินดง 21
7.ศึกลงกา 22
8.กาเนดิ พระมงกฎุ พระลบ 23
9.พระรามเดินดงครง้ั ท่ี 2
แผนภมู ิการสืบราชวงศ์กรุงลงกา
แผนภมู กิ ารสืบราชวงศ์อโยธยา
แผนภมู ิการสืบราชวงศ์ขีดขิน
บรรณานุกรม
ประวตั ิผเู้ ขียน

เร่ืองย่อรามเกียรติ์ 1

พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลกมหาราช

1. กาเนดิ ราชวงศ์อโยธยา และ ลงกา

เรม่ิ เรอื่ งกล่าวถึงอสูรตนเหนง่ึ ชอื่ หิรนั ตยกั ษ์

มาจะกล่าวบทไป ถึงหิรนั ตยกั ษ์แกล้วกล้า
ห้าวหาญชาญณรงค์ฤทธา ปรากฏเล่ืองชอื่ ลือขจร
อยูย่ งั ยอดเขาจกั รวาล ในพมิ านทิพยรตั นป์ ระภัสสร
ฤษีเทวาวชิ าธร เกรงฤทธริ อนทั้งโลกา
ด้วยเพอื่ นตั้งกิจพธิ ี วนิ ันตกคีรภี ผู า
พระเปน็ เจา้ ใหพ้ รอสุรา รงุ่ เรอื งฤทธากล้านัก
อหงั การอม่ิ เอบิ กาเรบิ ใจ จะผลาญใหบ้ รรลัยทงั้ ไตรจกั ร
สาแดงแผลงฤทธฮิ์ ึกฮัก ขุนยกั ษ์ไล่มว้ นแผน่ ดิน ฯ

เม่ือหิรนั ตยักษ์ม้วนเอาแผ่นดินทั้งสามทวีป หนีบใส่รกั แรพ้ าลงไปยังเมือง
บาดาล บรรดาเทวดานางฟา้ ต่างได้รบั ความเดือดรอ้ นกันไปทั่วหน้า จงึ ได้รบี พากัน
มาทูลให้พระอศิ วรทรงทราบพระอศิ วร จงึ ส่ังใหพ้ ระนารายณไ์ ปปราบ พระนารายณ์
ได้แปลงกายเป็นสุกรไปไล่ขวิดหิรนั ตยักษ์จนหัวขาดตัวขาด เมื่อสิ้นใจแล้วก็ได้
ขวิดเอาแผ่นดินมาไว้ท่ีเดิม แล้วเสด็จกลับมาบรรทมเหนือหลัง พญาอนันต
นาคราช ณ กระเษียรสมุทรไท ได้สะกดใจรา่ ยเวทพธิ กี ารบงั เกิดเป็นปทุมเกสรขน้ึ ที่
พระอทุ ร มกี มุ ารองค์หนงึ่ บังเกิดขนึ้ ในดอกบัวนั้น พระนารายณ์ทรงอมุ้ กมุ ารองค์
น้อยนั้นขึ้นไปเฝ้าพระอศิ วร พระอศิ วรจงึ ได้สั่งให้เทวดาลงมาสรา้ งเมืองข้นึ ใหม่ใน
เขตปา่ ทวาราวดี ซ่งึ มพี ระฤษีสี่องค์นามวา่ อจนคาวี ยุคอคั ระ ทหะ และ ยาคมุนี
บาเพ็ญตบะอยู่นานถึงแสนปี ครน้ั สรา้ งเสรจ็ เรยี บรอ้ ยแล้ว จงึ ให้นามเมืองที่สรา้ ง
ขน้ึ ใหมต่ ามชอ่ื ป่า และอกั ษรตัวเเรกของพระฤษีท้ังสี่วา่ ทวาราวดีศรี อยุธยา แล้ว
ตรสั สั่งกมุ ารน้อย ซ่ึงเรยี กว่า นัดดา พระศุลี ลงมาครองเป็นปฐมกษัตรยิ ์แห่ง กรุ
งอยุทธยา นามว่า อโนมาตัน ได้ประทานเทพอาวุธ ซ่ึงได้แก่ ศร ตรเี พชร คทา
และธามรงค์ รวมทัง้ นางมณีเกสร นางแห่งทวีปอดุ รมาเป็นมเหสี ครองสมบัติมา
ด้วยความสุขสวสั ดีถงึ หม่ืนปีก็สวรรคตได้มอบให้ ท้าวอชั บาล โอรสครองต่อมากับ
นางเทพอปั สร ทา้ วอชั บาลมีโอรสนามวา่ ทศรถ

กล่าวถึงเกาะรงั กา ซึ่งสหบดีพรหมได้ให้สหมลิวันไปครองอยู่นาน แต่ต่อ
มาสหมลิวันได้หนีไปอยู่เมืองบาดาล ท้ิงให้เกาะรงั การา้ งผู้ปกครอง สหบดีพรหม
คิดเสียดายวงศ์พรหมจะสูญสิ้นไป จงึ คิดสรา้ งเมืองใหม่ ได้ส่ังให้ พระวิษณุกรรม
ลงไปเนรมิตให้สวยงาม แล้วตั้งชื่อเสียใหม่วา่ กรุงลงกา แล้วให้ ธาดาพรหม ลง
ไปครองแทน อภิเษกนามใหมว่ า่ จตรุ พกั ตร์ มีมเหสีชอ่ื นางมลิกา ได้ประทานอาวธุ
ซ่ึงได้แก่ คทา ตรศี ูล และ ฉตั รแก้ว ซึ่งมีอานุภาพสามารถบงั แสงอาทติ ยใ์ ห้มดื มดิ
ราวกับกลางคืน ทาให้ศัตรูไม่สามารถมองเห็นฝ่ายตนได้ แต่สามารถมองเห็น
ขา้ ศึกได้ ต่อมานางมลิกาได้ใหก้ าเนดิ โอรสชอ่ื ลัสเตียน

กล่าวถึงสหมลิวัน เมื่อลงไปอยู่เมืองบาดาลรูข้ ่าววา่ ท้าวจตุรพักตรไ์ ด้ครอง
กรุงลงกาต่อมา ก็มีความยินดี จึงได้รบี ขึ้นมาเฝ้า พรอ้ มท้ังนาบุษบกแก้ว ยาน
วเิ ศษ มามอบให้ ซึง่ บุษบกแก้วน้สี ามารถล่องลอยไปไหนมาไหนก็ได้แล้วแต่ใจของ
ผนู้ ง่ั ยกเวน้ สตรที ี่เป็นหมา้ ยขน้ึ นง่ั แล้วจะไม่ลอย

2ทา้ วจตรุ พกั ตรค์ รองราชสมบตั ิมาได้หกหม่ืนปกี ็สวรรคต ท้าวลัสเตียน โอรส

ได้ครอง ต่อมา มีมเหสีห้าองค์ด้วยกัน คือนางศรีสุนนทา มีโอรสชื่อ กุเปรัน
นางจติ มาลี (จติ มาลา) มีโอรสชอื่ ทพั นาสูร (เทพนาสูร)นางสุวรรณมาลัย มีโอรสชื่อ
อัศ ธ า ด น า ง ว ร ป ร ะ ไ ภ มี โ อ ร ส ช่ื อ ม า รัน น า ง รัช ฎ า มี โ อ ร ส แ ล ะ ธิด า ร ว ม
7 องค์ คือ ทศกัณฐ์ กมุ ภกรรณ พเิ ภก ขร ทูษณ์ ตรเี ศียรและนางสามนักขา

กล่าวถึงยักษ์ตนหนงึ่ นามว่า อสุรพักตร์ (อสุรพรหม) มีวิมานสถิตอยูท่ ่ีเนิน
เขาจกั รวาลมีความทะเยอทะยานอยากเป็นใหญ่กว่าเทวดาและนางฟ้าทั้งหลาย
ท้ังปวง จงึ ได้ข้ึนไปเฝ้าพระอศิ วรอยู่เป็นประจาเพื่อให้โปรดปราน เม่ือได้โอกาสจงึ
ได้ทลู ขอกระบองและพร วา่ อยา่ ให้ใครสู้ได้ พระอศิ วรประทานให้ตามที่อสุรพักตร์
ขอ มาลีวัคคพรหม ซ่ึงเป็นพรหมองค์หนง่ึ รเู้ ข้าก็ตกใจ เกรงวา่ อสุรพักตร์ จะไปกา
แหงหาญทาลายรา้ งวงศ์พรหมของ พระนารายณ์ ท่ี กรงุ อยุทธยาเสีย จงึ ได้รบี ไป
เข้าเฝ้าและขอรอ้ งให้ประทานอาวุธให้กับท้าวอัชบาลไว้เพ่ือปราบศัตรูรา้ ย พระ
อศิ วรเห็นชอบด้วยจงึ ประทานพระขรรค์กับพรให้ มาลีวคั คพรหมนาไปมอบให้กับ
ท้าวอัชบาลท้าวอัชบาลได้พบกับมาลีวัคคพรหมก็เกิดความรกั ใครส่ มัครสมานกัน
จงึ ได้สัญญาเป็น สัมพันธมิตรต่อกัน ต่อมาอสุรพักตร์ ได้กาเรบิ และแผลงฤทธ์ิ
ตามนสิ ัยสันดานเดิม ได้นากระบองไปเท่ียวไล่ตีบรรดาเทวดา นางสวรรค์ คนธรรพ์
ตลอดจนฤษีชีไพรก็ไม่เว้นได้รบั บาดเจ็บต่างพากันหนีกระจดั กระจายไปทั่วทิศ
เมื่อท้าวอชั บาลรขู้ า่ วจงึ ได้รบี นาพระขรรค์ออกมาปราบ อสุรพักตรจ์ นส้ินชีวิต แล้ว
ตัดเศียร นามาสาปใหเ้ ฝ้าอทุ ยานทก่ี รงุ อยุธยา

มาลีวัคคพรหม เมื่อได้ผูกสัมพันธมิตรกับท้าวอัชบาลแล้วจงึ ได้คิดกลับไป
ยังเขายอดฟ้า วิมานของตนได้เข้าเฝ้าพระอิศวรเพื่อทูลลา ก่อนลาจากไปได้ทูล
ขอพรให้ตนมีวาจาสิทธ์ิพระอิศวรพิจารณาเห็นมาลีวัคคพรหมเป็นผู้ที่มีศีลสัตย์
จงึ ได้ประทานใหต้ ามทข่ี อ....

ท่านประสงค์จงได้เหมอื นใจนึก ด่ังเหล็กเพชรจารกึ แผน่ ผา
แล้วให้นามตามเทพสมญา ชอื่ มาลีวราชฤทธริ อน
จงเปน็ ใหญ่แก่ฝงู คนธรรพ์ เทวากมุ ภัณฑ์ในสิงขร
เสวยสุขอยูท่ ุกนิรนั ดร โดยพรเราประสิทธปิ์ ระสาทไป ฯ

ต่อมามียกั ษ์ตนหนงึ่ ชอื่ ตรบี ูรมั ครองกรงุ โสฬส ต้องการจะมีฤทธส์ิ ามารถ
ปราบได้ทงั้ ไตรจกั รรวมท้งั พระนารายณด์ ้วย จงึ ได้มานงั่ บรกิ รรมสารวม จติ บาเพ็ญ
พรตภาวนาอยู่นานถึงเจด็ ปีเจด็ วันจนพระอิศวรเกิดความรอ้ นรุม่ ต้องมาปรากฏ
กายอยู่เฉพาะหน้าตรีบูรัม ดีใจย่ิงนักจึงได้ทูลขอพรว่า แม้พระนารายณ์ก็ไม่
สามารถฆ่าตนให้ตายได้พระอิศวรเห็นใจจงึ ได้ประทานให้ แต่ขอให้ตรบี ูรัมตั้งอยู่
ในศีลในธรรม และมีสัจจะ ตรบี ูรมั ใหส้ ัญญาตามทข่ี อ

ต่อมาไมน่ านตรบี ูรมั คิดอยากจะได้นางฟ้ามาเปน็ ชายา จงึ ได้นากระบอง
ขน้ึ ไปแล้วเหาะขนึ้ ไปจนถงึ สวรรค์ชน้ั จาตุมหาราช เทีย่ วไล่กอดนางฟ้า นางสวรรค์
ไปด้วยความสนุกสนานสาราญใจแล้วเลยขนึ้ ไปจนถงึ ชนั้ ดาวดึงส์ และพภิ พดสุ ิต
นางฟา้ ทตี่ รบี ูรมั ล่วงเกิน ต่างก็พากันมาทูลฟอ้ งพระอศิ วร พระอศิ วรจงึ สั่งให้

พระพรหมกับพระนารายณล์ งมาปราบ แต่ไมส่ าเรจ็ ในท่ีสุดพระอศิ วรต้อง
ใชต้ รเี นตรเปน็ เพลิงกรด พงุ่ ไปทาลายล้างตรบี ูรมั สลายไปชวั่ พรบิ ตา และโปรดให้
นา มหาโลหะโมลี ไปไว้ที่กรุงมิถิลา ได้มอบเกราะไว้กับพระฤษีอัคตะ เพ่ือไว้คอย
ทา่ สาหรบั พระนารายณ์ลงมาปราบอสูรรา้ ย

3กล่าวถึงอสูรตนหนง่ึ ชือ่ นนทุก ( นนทก ) มีหน้าที่คอยล้างเท้าให้กับเทวดา

ที่จะขึ้นไปเฝ้าพระอศิ วรอยู่ท่ีเชิงเขาไกรลาส นนทุก ต้องได้รบั ความทุกข์ใจและคับ
แค้นอยู่เป็นนิจ เนื่องจากบรรดาเทวดาเหล่านั้นคอยกลั่นแกล้ง เอามือตบหัว และ
ดึงผมเล่นอยูเ่ ปน็ ประจา

จนผมโกรน๋ โล้นเกลี้ยงถึงเพยี งหู ดเู งาในน้าแล้วรอ้ งไห้
ฮึดฮัดขดั แค้นแน่นใจ ตาแดงดั่งแสงไฟฟา้
เปน็ ชายดดู ๋มู าหม่ินชาย มติ ายก็จะได้เหน็ หน้า
คิดแล้วรบี เดินเขา้ มา เฝ้าพระอศิ ราธบิ ดี ฯ

แล้วได้ทูลขอพรจากพระอศิ วรให้ตนมีนิ้วเพชร สามารถช้ีให้ใครตายก็ได้ พระ
อิศวรเห็นใจ จึงได้ประทานให้ นนทกเม่ือได้น้ิวเพชรแล้วก็เท่ียวไล่ชี้เทวดาที่มา
แกล้งตนให้ล้มตายลงไปเป็นจานวนมาก พระอิศวรทรงทราบจึงได้ส่ังให้ พระ
นารายณ์มาปราบ พระนารายณ์ได้แปลงกายลงมาเป็นนางอปั สรยั่วยวนให้ นนทก
ราตามในท่ีสุดก็ราถึงท่าท่ีชี้น้ิวเข้าหาตนเอง นนทกจงึ ได้ล้มลง ก่อนตายจงึ ได้เห็น
นางอัปสรเป็นพระนารายณ์ จงึ ได้ ต่อว่า พระนารายณ์มีถึงส่ีกร แต่ตนมีเพียงแค่
สองไฉนจะไปสู้รบตบมือได้ พระนารายณ์ได้ฟังเช่นน้ันจงึ ได้สาปนนทกก่อนที่จะฆ่า
ใหต้ ายวา่
ชาตินีม้ ึงมแี ต่สองหัตถ์ จงไปอบุ ัติเอาชาติใหม่
ใหส้ ิบเศียรสิบพักตรเ์ กรยี งไกร เหาะเหินเดินไปในอมั พร
มมี อื ยสี่ ิบซา้ ยขวา ถือคทาอาวุธธนูศร
กจู ะเปน็ มนษุ ยแ์ ต่สองกร ตามไปราญรอนชวี ี
ใหส้ ิ้นวงศ์พงศ์มงึ อนั ศักดา ประจกั ษ์แก่เทวาทกุ ราศี
วา่ แล้วกวดั แกวง่ พระแสงตรี ภมู ีตัดเศียรกระเด็นไป ฯ

นนทก ได้เกิดมาเปน็ โอรสของท้าวลัสเตียน กับนางรชั ฎา แห่งกรุงลงกา ชอ่ื
ทศกัณฐไ์ ด้เข้าศึกษาวชิ าศิลปศาสตร์ คาถาอาคมรวมทั้งอาวุธแสงศรกับ พระฤษีโค
บุตร เมอื่ เยาวว์ ยั เคยเขา้ ไปวงิ่ เล่นในสวนของเทพอรชุน ได้ซุกซนเที่ยวหักก่ิงไม้และ
ใบไม้ทิ้งเกลื่อนกลาดตามประสาเด็ก เทพอรชุนมาพบเข้า ก็ไม่พอใจ จงึ จบั ตัวพา
ตระเวนประจานไปทั่วอากาศ พระฤษีโคบุตรเห็นศิษยร์ กั หายไปนานจงึ ได้ออกตาม
หา เมือ่ พบเขา้ จงึ ได้ ขอโทษและขอรบั ตัวกลับมา

2. กาเนดิ พาลี สุครพี และหนมุ าน

กล่าวถึงฤษีตนหน่ึงช่ือ โคดม เดิมเป็นกษัตรยิ ์ครอง กรุงสาเกด ไม่มีโอรส
ธดิ าเกิดความเบือ่ หน่ายในราชสมบัติ จงึ ออกบวชบาเพญ็ พรตภาวนาอยูน่ านถึงสอง
พันปี จนหนวดยาวดั่งหญ้ารกมีนกกระจาบป่าสองผัวเมียมาทารงั ต่อมานางนกตัว
เมียตกไข่นกตัวผู้จงึ ได้บินออกไปหาอาหาร ได้ส่ังให้นกตัวเมียอยู่ดูแลลูกอยู่ในรงั
นกตัวผู้ได้ออกไปหาอาหารจนถึงป่าหิมพานต์ ได้พบดอกบัวบานอยู่ในสระใหญ่ ก็
บินลงไปจกิ กินเป็นอาหารอยา่ งเพลิดเพลินจนกระท่ังเย็น ดอกบัวได้หุบกลีบ จงึ ได้
ติดอยู่ท้ังคืน รุง่ เช้าได้รบี บินกลับรงั นางนกตัวเมียไม่เห็นผัวกลับมาตลอดทั้งคืนก็
โกรธ เมอื่ พบก็ต่อวา่ ไปคบชูส้ ู่สมกับนางนกตัวอน่ื นกตัวผ้จู ะช้แี จงอยา่ งไรก็ไม่ยอม
เช่ือ จนในที่สุดนกตัวผู้จงึ ได้สาบานว่า หากนอกใจเมียจรงิ ก็ขอให้บาปทั้งหมดของ
พระฤษีโคดมทั้งหมดตกมาอยูก่ ับตน

4

พระฤษีนั่งฟังอยู่นาน ได้ยินเสียงนกตัวผู้พูดเช่นนั้นก็นึกเอะใจว่า ตน
บาเพ็ญพรตมนานจนถึงเพียงนี้ จะยังมีบาปอะไรอยู่อกี จงึ ได้ถามออกไป นกตัวผู้
จงึ ได้ตอบว่า บาปเพราะไม่มีลูกไว้สืบสกุล พระฤษีได้ยินดังนั้นจงึ ได้ทากองกูณฑ์
( ไฟ ) ทาพิธชี ุบนางหนึ่งข้ึนมา ให้ชื่อว่า กาลอจั นา แล้วได้สมสู่กับนางจนมีธิดา
หนึ่งคน ช่ือ สวาหะ ต่อมาพระอินทรแ์ ละพระอาทิตย์ คิดจะแบ่งฤทธิ์ของตน
ออกมาเพ่ือสรา้ งทหารเอกให้กับพระราม จงึ ได้ลอบลงมาเป็นชูก้ ับนางกาลอัจนา
จนมีโอรสสององค์ พระฤษีโคดมไม่รู้ก็เล้ียงลูกท้ังสามมาด้วยความรักใคร่
จนกระทั่งวนั หนงึ่ ....

ให้อาวรณ์รอ้ นรนกระวนกาย ดังจะวายชวี งั สังขาร์
คิดจะใครไ่ ปสรงคงคา ในทา่ มหาวารี
จง่ึ อมุ้ ลกู น้อยเบื้องขวา พ่ียาขหี่ ลังพระฤษี
มอื ซา้ ยจูงราชบุตรี จรลีไปตามคงคา ฯ

นางสวาหะเห็นดังนั้นก็บ่นออกมาด้วยความน้อยอกน้อยใจวา่ ทีลกู คนอ่ืน
ทั้งอมุ้ ทั้งให้ขี่หลังส่วนลกู ของตนกลับให้เดิน พระฤษีได้ยินดังนั้นก็นึกสงสัย จงึ ได้
สอบถามเอาความจรงิ นางสวาหะจงึ ได้บอกวา่ ขณะที่พ่อไม่อยู่มีชายเขา้ มาหาแม่
ในอาศรมสองครงั้ สองคน พระฤษีได้ยินดังน้ันก็โกรธ จงึ ได้เส่ียงทายโดยการโยน
เด็กทั้งสามลงนา้ พรอ้ มกับอธษิ ฐานวา่ ..

แมน้ วา่ สามเจา้ นี้เป็นเนือ้ เชอื้ สายโลหติ ของขา้
จะทิ้งออกไปกลางคงคา จงวา่ ยกลับมาทนั ใด
แมน้ วา่ เป็นลกู ชายอน่ื อยา่ ใหว้ า่ ยคืนเขา้ มาได้
จงเป็นสวาวานรไพร เสี่ยงแล้วขวา้ งไปทันที ฯ

คงมีแต่นางสวาหะคนเดียวเท่าน้ันท่ีว่ายน้ากลับมา พระฤษีโคดมเม่ือกลับมาถึง
อาศรม เห็นนางกาลอัจนาก็โกรธได้ด่าว่าและสาปนางให้กลายเป็นศิลาจมอยู่ใน
มหาสมุทรอย่าได้ผุดได้เกิด จนกว่าพระนารายณ์อวตารลงมาแล้วเอาแผ่นศิลาน้ี
จองถนนขา้ มไปยงั กรงุ ลงกาเพอ่ื ปราบยกั ษ์จงึ จะพ้นคาสาป

ฝ่ายโอรสของพระอาทิตย์และพระอินทร์ เมื่อถูกสาปให้กลายเป็นวานรก็
เข้าไปอยูใ่ นป่าได้รบั ความลาบากยงิ่ นัก พระอินทรเ์ ม่ือรูเ้ ข้าก็รบี ลงมาเนรมิต กรุง
ขีดขินให้อยู่ และได้ต้ังชอ่ื โอรสของ พระอินทรว์ ่า พาลี (กากาศ ) โอรสของ พระ
อาทิตย์ว่า สุครพี เป็นอุปราช พระอศิ วรทรงทราบได้เอาเหงื่อไคลของพระองค์
ชุบวานรขนึ้ มา และใหช้ อื่ วา่ ชมพูพาน และใหไ้ ปอยูท่ กี่ รงุ ขดี ขนิ ด้วย

นางกาลอัจนาเมื่อถูกพระฤษีโคดมสาป และรูว้ ่านางสวาหะลูกสาวเป็นผู้
บอกความลับ จงึ ต่อว่านางด้วยความแค้นว่าไม่รูจ้ กั บุญคุณท่ีได้เล้ียงดูมาจงึ ได้
สาปนางสวาหะ ไปยืนตีนเดียวเหนี่ยวกินลมอยู่ที่เชิงเขาจกั รวาล เม่ือใดมีลูก
เป็นวานรที่มีฤทธแ์ิ กล้วกล้าแล้วจงึ จะพ้นคาสาป พระอิศวรทรงทราบจงึ คิด ที่จะ
สรา้ งทหารเอกให้กับพระราม จงึ ได้สั่งให้พระพายนาเทพอาวุธ คือ ตรี จกั ร และ
คทา ไปซัดเข้าปากนางสวาหะ นางสวาหะต้ังครรภ์อยู่ได้สิบสามเดือน เม่ือถึง
กาหนด…

ครนั้ ได้ศุภฤกษ์ยามดี พระรวหี มดเมฆแสงฉาน 5
ปขี าลเดือนสามวนั องั คาร เยาวมาลยก์ ็คลอดโอรส
เป็นวานรผเู้ ผน่ ออกทางโอษฐ์ เผอื กผอ่ งไพโรจน์ทง้ั กายหมด
ใหญ่เท่าชนั ษาได้โสฬส อลงกตด่ังดวงศศิธร ฯ

พระพายจึงได้ต้ังชื่อลูกว่า หนุมานชาญสมร ได้แบ่งฤทธ์ิและกาลังกาย
ให้กับลูก ส่วนนางสวาหะได้เข้ามาจูบกอดลูกด้วยความรกั และอาลัยท่ีไม่อาจอยู่
เลี้ยงดลู กู ได้ ก่อนจากกันได้สั่งลกู วา่ ...

จงฝากกายพระพายเทเวศ ซง่ึ เปน็ บิตเุ รศเรอื งศรี
อนั กณุ ฑลขนเพชรเขย้ี วมณี ทม่ี ใี นกายของลกู รกั
ถ้าวา่ ผใู้ ดมาทายทกั ทา่ นนน้ั นารายณ์ทรงจกั ร
อวตารลงมาผลาญยกั ษ์ เจา้ จงสามภิ ักดิ์กับบาทา ฯ

วนั หนงึ่ หนุมานได้ซุกซนเขา้ ไปหกั ก่ิงไม้และต้นไม้ในสวนของ พระอมุ า ตาม
ประสาลิง จนเกลื่อนเลอะเทอะเต็มไปหมด พระอมุ ามาพบเขา้ พอดีก็กรวิ้ จงึ ได้สาป
ให้หนุมานมีกาลังน้อยถอยลง กึ่งหนง่ึ หนุมานได้เข้าไปทูลขอโทษและขอให้ถอน
คาสาปแต่พระอมุ าได้ลั่นวาจาออกมาแล้วมอิ าจคืนคาได้ จงึ ได้แต่เพยี งให้พรว่า วนั
ใดทีพ่ ระนารายณอ์ วตารลงมาปราบยกั ษ์ ได้ลบู หลังจนถึงหางแล้ว ก็จะพน้ คาสาป

ต่อมาพระพายได้พา หนุมานไปเข้าเฝ้าพระอิศวร พระอิศวรได้ประสิทธ์ิ
ประสาทวิชาคาถามหามนตร์ การแปลงกายเเละอน่ื ๆ จนมีฤทธานุภาพสามารถ
ปราบศัตรไู ด้ทวั่ ทัง้ ไตรจกั รแล้วส่ังใหไ้ ปอยู่ กรงุ ขดี ขนิ กับพระยากากาศ และ สุครพี

กล่าวถึงอสูรเทพตนหนึ่ง ช่ือ รามสูร มีฤทธ์ิเดชมากและนิสัยชั่วรา้ ยอยู่
สวรรค์ชั้นจาตุมหาราชกิ มีขวานเพชรเป็นอาวุธคู่กาย เม่ือถึงเทศกาลวสันต์ เหล่า
เทพเทวาและ นางฟ้าต่างก็ออกมาจับระบาราฟ้อนด้วยความสนุกสนานรน่ื เรงิ
รวมท้ังนางมณีเมขลาก็ได้ถอื ดวงแก้วมณีออกมารว่ มงานด้วย รามสูรเห็น ดวงแก้ว
มีแสงส่องประกายวาววับก็อยากได้ จงึ เข้าแย่ง นางมณีเมขลาเห็นก็มิได้นึกกลัว
กลับราหลอกล่อจนรามสูรโกรธได้กวดั แกวง่ ขวานเข้าไปแล้วขว้างใส่นาง นางตกใจ
รบี หนี ระหวา่ งทางได้พบกับ เทพอรชุน เทพอรชุนได้เข้าไปช่วยเหลือ แต่สู้รามสูร
ไมไ่ ด้ถกู จบั ขาท้ังสองขา้ งฟาดกับเขาพระสุเมรจุ นเอนทรดุ เทพอรชุนเสียชีวติ ทันที
รอ้ นถึงพระอิศวรต้องประกาศหาผู้ท่ีจะมาชะลอให้ต้ังตรงดังเดิม พระยา กากาศ
และสุครพี ได้อาสามาชว่ ยให้ตั้งตรงได้ พระอศิ วรมีความยนิ ดีย่ิงนัก จงึ ได้ประทาน
ความดีความชอบให้กับพระยากากาศ เป็นพระยาพาลีธริ าช และให้พรว่า หากจะ
รบกับผู้ใดขอให้กาลังของผู้น้ันลดน้อยถอยลงก่ึงหนึง่ มาเพ่ิมให้กับพาลี พรอ้ มท้ัง
ประทานตรเี พชร ให้เป็นอาวุธคู่กาย สาหรบั สุครพี ได้ประทานผอบแก้วใส่นาง
ดาราวดีไปกับพาลี แต่ พระนารายณ์เตือนว่า การฝากหญิงไปกับชาย ก็เปรยี บ
เหมือนกับการฝากดอกไม้ไว้กับแมลงภู่ อาจจะเกิดอันตราย และ สุครพี ก็อาจจะ
ไม่ได้นางดาราวดีก็เป็นได้ แต่พาลีรบั ปากและสาบานว่าจะไม่โกงน้อง หากผิดจาก
คาสาบานไปจากนี้ ก็ขอให้ตายด้วยศรของ พระนารายณ์ พระอิศวรวางใจจงึ ได้
มอบผอบมาให้ แต่เม่ือพาลีกลับมาถึงกรุงขีดขิน ได้เปิดผอบพบ นางดาราวดี ซ่ึง
มีความสวยสดงดงามยิ่งนักก็เกิดความรกั และหลงใหล จงึ ได้เข้าเก้ียวนางและได้
นางเป็นชายาเสียเอง เมื่อส้ินท้าวอัชบาล ท้าวทศรถจงึ ได้ครองกรุงอยุทธยาสืบ
ต่อมา ทา้ ว ทศรถมีมเหสี สามองค์ นามวา่ เกาสุรยิ า ไกยเกษี และ สมทุ รชา

3. กาเนดิ มณโฑเทวี องคต และ อนิ ทรชติ 6

กล่าวถึงพระฤษีส่ีองค์ช่ือ อนันตา วชิรา วิสูตร และ มหาโรมสิงห์ บาเพ็ญ
ตบะอยูท่ ี่ เขาหิมพานต์เป็นเวลาสามหม่ืนปีบรเิ วณใกล้ ๆ กับอาศรมท่ีบาเพ็ญพรต
นั้นมีโคนมห้ารอ้ ยตัวอาศัยอยูท่ กุ เชา้ นางโคนมเหล่านี้จะพากันมาหยดนา้ นมไว้ใน
อ่าง พระฤษีท้ังสี่ได้อาศัยฉันน้านมน้ีเป็นอาหารอยู่เสมอมา ที่เหลือก็ให้ทานนาง
กบท่ีมาอาศัยอยู่ข้างอาศรมน้ันด้วยต่อมามี ธิดาพญากาลนาค แห่งกรุงบาดาล
เกิดความกาหนัดอยากจะสมสู่กับชาย จงึ ได้แทรกกายขน้ึ มาบนพ้ืนดิน แล้วเนรมิต
กายเป็นสาวน้อยแรกรุน่ สวยงาม เดินชมป่าเขาลาเนาไพรเพ่ือหาชายหนุ่มมาไว้
เปน็ ค่เู ชยชม แต่ไมพ่ บ บังเอญิ เหลือบแลแปรไปเห็นงูดินตัวผูต้ ัวหนง่ึ จงึ ได้คืนรา่ ง
เป็นนาคตามเดิม เข้าไปสมสู่กับงูดิน พระฤษีท้ังส่ีเดินทางมาพบเข้าก็นึก
ประหลาดใจท่ีเหตุไฉนนางนาคจงึ ได้ลดตัวลงมาเกลือกกลั้วกับงูดินที่ต่าพงศ์กว่า
จงึ เอาไม้เท้าไปเคาะท่ีขนดหางของนาง แต่นางยังไม่รูส้ ึกตัว จงึ เคาะซ้าลงไปอกี ท่ี
กลางตัว นางนาคตกใจหันมาพบพระฤษีทั้งสี่ก็เกิดความอาย จงึ รบี แทรกกายหนี
กลับคืนไปลงไปยังบาดาล และนึกเกรงว่าบิดาจะรูเ้ ข้าจงึ คิดหาทางกาจดั พระฤษี
ทัง้ สี่ด้วยการคายพษิ ไวท้ ่อี า่ งนา้ นม เม่อื พระฤษีฉนั เขา้ ไปจะได้ตายวา่ แล้วนางก็รบี
กลับขนึ้ มา
ครนั้ ถึงศาลาอาศรม เหน็ อา่ งนา้ นมพระฤษี
คายพิษลงไวท้ ันที เสรจ็ แล้วเทวกี ลับไป ฯ

นางกบซึ่งอาศัยอยูบ่ รเิ วณนั้นเห็นเข้า เกรงวา่ พระฤษีท้ังสี่จะได้รบั อนั ตราย จงึ
ได้กระโจนลงไปตายในอา่ งนา้ นม พระฤษีกลับมาเห็นนางกบตายลอยอยู่ในอา่ งก็
นึกแปลกใจท่ีนางกบเกิดตะกละด้วยความโลภ ถึงกับกินน้านมจนตาย จงึ ได้ชุบ
ชีวิตนางกบขึ้นมาสอบถามเอาความจรงิ เมื่อรูเ้ รอื่ งก็นึกถึงคุณงามความดีและ
ความกตัญญูของนางจงึ ได้ทาพิธชี ุบนางใหก้ ลายเปน็ มนษุ ย์

เกิดเปน็ กัลยาวลิ าวลั ย์ งามวจิ ติ รพิศพรรณขวญั ตา
งามพกั ตรย์ ง่ิ ชนั้ มหาราช งามวลิ าสลา้ นางในดึงสา
งามเนตรด่ังเนตรมายา งามนาสิกลา้ ในดษุ ฎี
งามโอษฐง์ ามกรรณงามปราง ยงิ่ นางในนิมารศี
งามเกศยง่ิ เกศกัลยาณี อนั มใี นชนั้ นิรมติ
ท้งั หกหอ้ งฟา้ ไมห่ าได้ ด้วยทรงลักษณ์วไิ ลไพจติ ร
ใครเหน็ เปน็ ทีเ่ พ่งพศิ ทั้งไตรภพจบทิศไมเ่ ทยี มทนั ฯ

แล้วต้ังชื่อให้ว่า มณโฑเทวีและได้นาตัวไปเฝ้าพระอศิ วร พระอศิ วรมีเมตตา
ทรงรบั ไว้ แล้วประทานให้ นางอมุ าภควดี มเหสีของตนไวเ้ ปน็ นางกานลั คอยรบั ใช้

กล่าวถึง พระยากาลนาค ครองกรุงบาดาล มีความเกลียดชัง ท้าวสหมลิวัน
พญายักษ์ในบาดาลเป็นยิ่งนักจงึ คิดยกทัพไปปราบ ท้าวสหมลิวันรูข้ ่าวศึกรบี ส่ง
สารไปขอให้ท้าวลัสเตียนแห่ง กรงุ ลงกามาช่วย เมื่อท้าวลัสเตียนยกทัพมาถึงกรุง
บาดาล ได้รบกับพระยากาลนาค พระยากาลนาคสู้ไม่ได้ ขอยอมแพ้และขอรอ้ งให้
ไว้ชีวิตท้าวลัสเตียนสงสารจงึ ยกโทษให้พระยากาลนาครสู้ ึกสานึกในบุญคุณจงึ ได้
ยกธดิ าของตนชอ่ื กาลอคั คีให้กับท้าวลัสเตีย ท้าวลัสเตียนรบั ไวแ้ ล้วประทานใหก้ ับ
ทศกัณฐโ์ อรสของตนเปน็ มเหสี นางกาลอคั คีได้ให้กาเนิดโอรสกับทศกัณฐ์ ชอื่ บัล
ลัยกัลป ต่อมาไมน่ านทา้ วลัสเตียนสวรรคตได้ยกราชสมบตั ิให้กับทศกัณฐ์

7กล่าวถึงท้าววิรูฬหก ครองกรุงบาดาล อยู่ระหว่างเขาตรกี ูฏ ได้ขึ้นไปเฝ้า

พระอศิ วรปี เจด็ ครง้ั เป็นประจาเสมอมา วนั หนง่ึ ได้ข้ึนไปเฝ้าตามปกติ เม่ือถึงเขา
ไกรลาส สาคัญผิดคิดวา่ พระอิศวรกาลังออกอสูรเทวาอยู่ ณ มุขมหาพิมานชัย จงึ
ค่อย ๆ ก้มถวายบังคมไปทุกขั้นบันได ที่บรเิ วณน้ันมีสารภู ( ตุ๊กแก ) ตัวหน่ึง
อาศัยอยู่บนยอดภูผามาช้านาน ได้มองเห็นวริ ูฬหกถวายบังคมมาทุกขั้นบันได ก็
รอ้ งทกั วา่ ต๊กุ แก ทกุ ครงั้ วริ ฬู หกก็นกึ เคืองอยูใ่ นใจ จนกระท่ังถงึ ขนั้ สุดทา้ ย

แลไปไม่เห็นพระศุล บนทเ่ี นาวรตั นป์ ระภัสสร
ก็ถอดสังวาลนาคอลงกรณ์ ขวา้ งด้วยฤทธริ อนขุนมาร
ถกู เขาไกรลาสลั่นทรดุ สารภสู ิ้นสุดสังขาร
มไิ ด้เฝา้ องค์พระทรงญาณ ก็กลับไปบาดาลพารา ฯ

พระอิศวรได้ยินก็นึกรูด้ ้วยพระปรชี าขององค์เองว่า เป็นฝีมือของวิรูฬหก
นั่นเอง จงึ ได้ เรยี กหาให้ทศกัณฐข์ ้ึนไปเฝ้า และช่วยชะลอให้ต้ังตรงดังเดิม ด้วย
ความชอบนีเ้ อง ทาใหท้ ศกัณฐค์ ิดกาเรบิ ขอประทานพระอมุ าภควดี พระอศิ วรไม่
อาจขัดได้จึงประทานให้ บรรดาเทพธิดานางฟ้ารูเ้ ข้าก็ตกใจรบี ไปทูล พระ
นารายณ์ให้ทรงทราบ พระนารายณ์จงึ ได้แปลงกายเป็นยักษ์แก่ไปคอย ดักต้น
ทางท่ีทศกัณฐจ์ ะต้องผ่าน แล้วแกล้งปลูกต้นไม้โดยแกล้งเอายอดลง ทศกัณฐ์
มองเห็นก็ด่าว่ายักษ์แก่โฉดไม่รูภ้ าษาปลูกต้นไม้เอายอดลง แต่ยักษ์แก่กลับด่า
ตอบวา่ ทศกัณฐน์ น่ั แหละโฉดเขลา เพราะหญงิ ดีมีอยูม่ ากมายไม่ทูลขอ กลับไปขอ
หญิงกาลกิณีท่ีจะไปผลาญโคตรวงศ์ยักษ์ของตนให้สูญส้ิน ทศกัณฐไ์ ด้ยินก็นึก
เหน็ จรงิ เพราะตนถกู ต้องพระอมุ าไมไ่ ด้เพราะกายรอ้ น จงึ ได้ถามวา่ หญงิ ดีทีว่ า่ นน้ั
อยูท่ ีไ่ หน พระนารายณจ์ งึ ได้บอกว่า ชอื่ นางมณโฑเทวี เป็นนางกานัลของพระอมุ า
อยู่ท่ีเขาไกรลาสน่ีเอง ทศกัณฐไ์ ด้ยินจงึ ได้นาพระอุมากลับมาคืนและเปล่ียนเป็น
นางมณโฑไปแทน

เมอ่ื ทศกัณฐไ์ ด้รบั นางมณโฑแล้วก็รบี พากลับไปยังกรุงลงกา ระหวา่ งทางได้
เหาะผา่ นกรงุ ขดี ขนิ พระยาพาลีเห็นทศกัณฐผ์ า่ นมาก็นึกโกรธจงึ เหาะขนึ้ ต่อสู้และ
แย่งตัวเอานางมณโฑมาเป็นของตน ทศกัณฐแ์ พ้เม่ือกลับไปถึงกรุงลงกาน่ังนึก
เสียใจและเสียดายนางมณโฑอยู่นาน ในที่สุดจึงได้ปรกึ ษากับ พระฤษีโคบุตร
อาจารย์ของตน พระฤษีโคบุตรจงึ ได้แนะให้ไปหาพระฤษีอังคต อาจารย์ของพาลี
ให้ช่วยเจรจาให้ พาลียอมคืนให้แต่นางมณโฑได้ต้ังครรภ์เสียแล้ว พระฤษีองั คต
จงึ ได้ทาพิธแี หวะเอาทารกในครรภ์ออกมาฝากทอ้ งนางแพะไว้ เม่ือครบกาหนดจงึ
ทาพิธแี หวะเอาทารกออกจากท้องนางแพะและต้ังชอ่ื ให้กมุ ารนอ้ ยนนั้ วา่ องคต

เม่ือองคตอายุได้สิบปี พาลีจึงคิดทาพิธีสรงน้าให้ลูกในแม่น้ายมนา
ทศกัณฐเ์ มื่อรูข้ ่าวจงึ คิด กาจดั เพราะไม่ต้องการให้ใครรูว้ ่ามเหสีของตนมีลูกกับ
วานรจงึ ได้แปลงกายเปน็ ปูยกั ษ์มาซ่อนอยู่ในแม่น้า แต่ถูกพาลีจบั ได้ ส่ังให้ทหาร
จบั ตัวมัดมาให้องคตลากเล่นและกินข้าวเหลือเดนนางกานัลวันละป้ ันทุกเวลาเป็น
เวลาเจด็ วนั จงึ ปล่อยตัวไป เม่ือกลับมาถึงกรุงลงกา ทศกัณฐก์ ็มานงั่ คิดด้วยความ
น้อยอกน้อยใจว่าตนเป็นถึงพระยาทศเศียรมีฤทธานุภาพสามารถปราบได้ทั่วทั้ง
ไตรจกั รแต่กลับต้องมาแพเ้ ทพอรชุนและวานรถึงสองครงั้ หากภายหน้าจะต้องรบ
กับศัตรูอีกก็จะต้องเสียชีวิตเป็นแน่แท้จงึ ได้ไปปรกึ ษากับพระฤษีโคบุตร ให้ถอด
ดวงใจออกจากรา่ งเพ่ือจะได้เป็นอมตะใครฆ่าก็ไม่ตาย พระฤษีเห็นด้วยจงึ ได้ทา
พธิ ถี อดดวงใจแล้วนาไปเก็บไวใ้ นกฎุ ีกลางป่าลึก

8ทศกัณฐ์เม่ือทาพิธีถอดดวงใจออกจากรา่ งแล้วรูว้ ่าไม่มีใครฆ่าได้ก็รูส้ ึก

ฮึกเหมิ ไม่คิดเกรงกลัว ผู้ใด วนั หนงึ่ เห็นกุเปรนั เจา้ เมืองกาลจกั รซึ่งเป็นพี่ชายต่าง
มารดาข้ึนบุษษกแก้ว ซ่ึงได้รบั ประทานจาก ท้าวลัสเตียนผู้เป็นบิดา ข้ึนไปเฝ้า
พระอศิ วรก็นึกอฉิ าและอยากได้ จงึ ได้เข้าแยง่ และเกิดการต่อสู้กัน กุเปรนั สู้ไม่ได้
ถูกตีด้วยกระบองเลือดอาบไปท่ัวกาย จงึ ว่ิงหนีขึ้นไปรอ้ งให้พระอิศวรช่วย พระ
อิศวร ได้ยินเสียงรอ้ งจึงมองลงไปแลเห็นทศกัณฐ์ว่ิงไล่กุเปรนั เข้ามาจนถึงท่ี
ประทับโดยไม่คิดเกรงกลัว ก็ไม่พอใจจึงได้ถอดงาช้างขว้างออกไปปักถูกอก
ทศกัณฐ์แล้วสาปว่า ให้ติดอยู่กับอกตลอดไปจนกว่าจะตายงานี้จงึ จะหลุดออก
ทศกัณฐต์ กใจรบี หนีออกมาขนึ้ บุษบกแก้วกลับกรุงลงกาทันที เมื่อถึงได้ส่ังให้พระ
วิษณุกรรมมาเลื่อยงาออกให้เรยี บเสมอกับอก แล้วทาเครอื่ งประดับมาปิดไว้
ต่อจากนั้นก็ออกเทย่ี วไปด้วยความสาราญบานใจ ได้ไปเท่ียวสมสู่กับนางปลาจนมี
ธดิ าชื่อ สุพรรณมัจฉา กับ นางคชสารมีบุตรชื่อ ทศคีรวี ัน และ ทศคีรธี ร กับสนม
พนั ตนมบี ุตรชอื่ สหสั กมุ าร กับสนม สิบตนมบี ุตรชอื่ สิบรถ

นางมณโฑ เมื่อมาอยกู่ ับทศกัณฐก์ ็ให้กาเนิดโอรสชื่อ รณพักตร์ ( อนิ ทรชิต )
เมื่อเจรญิ วัยได้ขอลาไปศึกษาวิชาศิลปศาสตรก์ ับพระฤษีโคบุตร เมื่อสาเรจ็ วิชา
แล้วพระฤษีได้บอกพระเวทท่ีมีชอ่ื ว่า มหากาฬอคั คี ได้ไปบูชาเทพเจา้ ทั้งสามโดย
การนั่งบรกิ รรมบาเพ็ญตบะกิจท่ีเขาโพกาศเป็นเวลาถึงเจด็ ปี ในท่ีสุดเทพเจา้ ท้ัง
สามได้มาปรากฏกายอยู่เฉพาะหน้า รณพักตรจ์ งึ ได้ทูลขออาวุธและพร พระอศิ วร
ได้ประทานศรพรหมาสตร์ และบอกเวทมนตรใ์ ห้แปลงกายเป็นพระอนิ ทรไ์ ด้ พระ
พรหมได้ประทานศรนาคบาศ และให้พรว่า หากจะตายขอให้ตายบนอากาศและ
ไม่ให้ศีรษะตกถึงพ้ืนดิน เพราะจะทาให้เกิดไฟบรรลัยกัลป์ลุกขึ้นที่นั่น และพระ
นารายณไ์ ด้ประทานศรวษิ ณปุ าณัม

ต่อมาทศกัณฐค์ ิดอยากจะเป็นใหญ่ เราะถือวา่ ตนมีฤทธแ์ิ ละได้จกั รแก้วของ
พระอศิ วรอกี ทง้ั รณพักตรก์ ็ได้รบั ประทานพรและอาวุธจากพระเป็นเจา้ ทั้งสามแล้ว
จงึ ได้ส่งรณพักตรไ์ ปรบกับพระอินทร์ และได้รบั ชัยชนะทาให้ทศกัณฐเ์ กิดความ
กระหยม่ิ ลาพองใจยงิ่ นกั

สวมกอดองค์พระลกู ไว้ เจา้ ผฤู้ ทธไิ กรแกล้วกล้า
ควรเปน็ ป่ ินอสุรา สืบสุรยิ วงศาในเมอื งยกั ษ์
พ่อจงทรงนามวา่ อนิ ทรชติ ให้เล่ืองชอื่ ลือฤทธวิ์ า่ ไตรจกั ร
ตามในนิมิตของลกู รกั ซ่งึ โหมหักมีชยั แก่เทวญั ฯ

4. กาเนดิ พระราม สีดา

ต่อมาท้าวทศรถแห่งกรงุ อยุทธยา คิดจะทาพิธขี อโอรสจงึ ได้ไปนิมนต์พระฤษีกไล
โกฏท่ีอยู่กรุงโรมพัตให้มาเป็นประธาน พระฤษีกไลโกฏจงึ ได้ขึ้นไปเฝ้าพระอิศวร
เพ่ือให้เชิญพระนารายณ์อวตารลงมาปราบเหล่าอสูรรา้ ย พระอิศวรเห็นชอบด้วย
จงึ ได้เชญิ พระนารายณอ์ วตาร ลงมาเกิดเปน็ โอรสของทา้ วทศรถพรอ้ มด้วยบรรดา
บรวิ าร จกั ร นาค สังข์ คทา และเหล่าเทพเทวารวมท้ังดาวนพเคราะห์ท้ังหลาย
ขณะที่ พระฤษี กไลโกฏทาพิธขี อโอรสอยู่น้ัน ได้มีอสูรถือถาดข้าวทิพย์ส่ีก้อนผุด
ขน้ึ มาจากกองกูณฑ์ กลิ่นหอมของข้าวทิพย์ลอยไปไกลถึงกรุงลงกานางมณโฑได้
กลิ่นก็นึกอยากกิน จงึ ได้บอกทศกัณฐ์ ทศกัณฐไ์ ด้ส่ังให้ นางกากนาสูรแปลงกาย
เป็นกายักษ์ มาโฉบเอาไปได้ครงึ่ ก้อน นางมณโฑเมื่อได้กินข้าวทิพย์ก็ตั้งครรภ์
ครนั้ ครบกาหนด ก็ใหก้ าเนดิ ..

เป็นบุตรศี รศี ุภลักษณเ์ ลิศ งามประเสรฐิ ดั่งนางในไตรจกั ร 9

ผวิ นวลละอองผอ่ งพกั ตร์ ผดิ สุรยิ วงศ์ยกั ษ์ในลงกา
นางนัน้ รอ้ งขน้ึ วา่ ผลาญราพณ์ สามคาบปรากฏถ้วนหน้า
แต่องค์บิตุเรศมารดา ไมไ่ ด้ยนิ วาจานางนงลักษณ์ ฯ

แต่โหรได้ทานายวา่ ธดิ านอ้ ยเป็นกาลกิณี จะผลาญโคตรวงศ์ยกั ษาจนสิ้น ทศกัณฐร์ ู้
เช่นนั้นจงึ จาใจต้องนาใส่ผอบไปลอยน้าทิ้งในแม่น้าวัลวา พระฤษีชนก ( ท้าวชนก
จักรวรรดิ ) ซึ่งเป็นกษัตรย์แห่งกรุงมิถิลา ได้มาพบเข้าจึงได้นาไปเลี้ยงไว้ได้
อธษิ ฐานให้นา้ นมไหลออกจากน้ิวช้ีเพื่อใชเ้ ลี้ยงกมุ ารนี ้อย ต่อมาพระฤษีเห็นว่าการ
เลี้ยงกมุ ารนี อ้ ยเปน็ อปุ สรรคต่อการบาเพ็ญศีลจงึ ได้นาไปฝากแมพ่ ระธรณีเลี้ยงไว้
ท้าวทศรถเมื่อทาพิธแี ล้ว ได้นาข้าวทิพยม์ าให้มเหสีท้ังสามเสวย ต่อมาได้ตั้งครรภ์
เม่ือครบกาหนด นางเกาสุรยิ าก็ให้กาเนิด พระราม นางไกยเกษีได้ให้กาเนิด
พระพรต นางสมุทรชาได้ให้กาเนิด พระลักษมณ์และพระสัตรุด เมื่อกมุ ารท้ังสี่ได้
เจรญิ วัยได้เข้าศึกษาวิชาศิลปศาสตรก์ ับ พระฤษีวสิทธิแ์ ละสวามิตร จนมีความรู้
และความเชยี่ วชาญในด้านวชิ าคาถาอาคมและศรศิลป์

ต่อมาพระฤษีชนก คิดเบื่อหน่ายในการบาเพ็ญตบะกิจเพราะไม่ได้บรรลุผล
มรรคตามที่ ต้ังใจจงึ ได้ลาพรตและสั่งใหน้ ายโสมคนสนทิ ใชพ้ ระโคไถดินเพือ่ หาธดิ า
นอ้ ยทไ่ี ด้ฝากไวก้ ับแม่พระธรณีไวไ้ ด้ตั้งชอื่ ให้วา่ สีดา ( แปลวา่ รอยไถ ) นางสีดา
ธิดาบุญธรรมซ่ึงมีอายุสิบหกปีแล้วกลับไปยังกรุงมิถิลาด้วย และ ได้คิดหาคู่
ให้กับนาง ได้ประกาศให้บรรดากษัตรยิ ์หนุ่มทั้งหลายมาประลองยกธนู มหาโลหะ
โมลี หากใคร ยกได้ก็จะได้นางสีดาเป็นคู่ครอง ปรากฏว่าบรรดากษัตรย์ท้ังหลาย
ต่างพากันมาประลองยกศรกันเป็นจานวนมากรวมทั้งพระรามพระลักษณ์ แห่ง
กรงุ อยุทธยาด้วย แต่ไมม่ ีใครยกได้จนถงึ คราวพระลักษณ์…

ครน้ั ถึงจงึ่ ยน่ื พระกร จบั ศรพระศุลีนาถา
แต่เขยอื้ นก็แจง้ ในวญิ ญาณ์ กลับมาเฝา้ พระองค์จกั รี ฯ

พระรามรอู้ ยูใ่ นทีวา่ พระลักษณเ์ ปิดทางให้ จงึ เดินออกไป

ครนั้ ถึงจง่ึ ยนื่ พระหตั ถ์ขวา อนั มลี ักขณาประภัสสร
งามด่ังวงเทวกญุ ชร พระสี่กรจบั คันศิลปช์ ยั
อนั มหาธนสู ิทธศิ ักดิ์ จะหนักพระหัตถก์ ็หาไม่
ยกขนึ้ ได้คล่องวอ่ งไว ภวู ไนยกวดั แกวง่ สาแดงฤทธ์ิ ฯ

พระรามจงึ ได้อภิเษกกับนางสีดา ท้าวชนกจกั รวรรดิได้จดั พิธอี ภิเษกสมรส
ให้กับทั้งสอง และได้เชิญท้าวทศรถ มเหสี และ ราชวงศ์มารว่ มงานพิธดี ้วย เสรจ็
แล้วทั้งหมดได้เดินทางกลับกรุงอยุทธยา ระหว่างทางได้พบรามสูรซึ่งได้เข้ามา
ขวางขบวนเสด็จของท้าวทศรถ จงึ ได้ต่อสู้กันและถอยรน่ ลงมาจนถึงขบวนของ
พระราม ได้มองเห็นนางสีดามีความงดงามก็นึกรกั และคิดจะแย่งชิง แต่รบสู้
พระรามไมไ่ ด้จงึ ยอมแพ้เพราะมองเห็นพระรามเป็น พระนารายณ์ส่ีกรและได้ถวาย
ศรของตนที่ได้รบั มาจากตรเี มฆผู้เป็นอยั กา ซึ่งเป็นศรท่ีพระอิศวรได้ประทานให้ไว้
กับพระราม พระรามได้รบั ไวแ้ ละฝากไวก้ ับพระพิรณุ

5. กาเนดิ ทรพา 10
กล่าวถึงการกาเนิดทรพา เดิมเป็นยักษ์ช่ือ นนทการ ทาหน้าที่เป็นนาย
ทวารช้ันในของพระอิศวร คิดไปล่วงเกินและหยอกล้อนางอัปสรช่ือ มาลี ซึ่งเป็น
นางบาเรอของพระอศิ วร ขณะทนี่ างกาลังนงั่ รอ้ ยมาลัยอยู่ โดยการปาดอกไม้ไปใส่
นาง จนนางตกใจและโกรธ จงึ ได้ไปฟ้องพระอศิ วร

วา่ นนทการองอาจ จะเกรงบาทบงสุ์ก็หาไม่
นางแจง้ แต่ต้นจนปลายไป แล้วถวายดอกไม้เปน็ สาคัญฯ

พระอศิ วรจงึ ได้สาปให้นนทการลงมาเกิดเป็นกาสร ( กระบือ ) ชื่อทรพา และ
เม่ือใดที่มีลกู ชอ่ื ทรพีฆ่าตายแล้วจงึ จะพ้นคาสาป ทรพาเมื่อเกิดมาเป็นพญากาสร
มี บรวิ ารห้าพันตัวจะคอยสังเกตดูว่า นางกาสรตัวใดตกลูกเป็นตัวผู้ก็จะฆ่าตาย
หมด ต่อมาทรพาได้สมสู่กับ นางนิลากาสร จนต้ังท้อง นางนิลาเมื่อเห็นท้องแก่
ใกล้คลอดจงึ ได้หลบไปที่ถ้าลับตาแหง่ หนงึ่

ก็ได้ศภุ ฤกษ์ยามดี พรอ้ มท้ังดิถีเวลา
จง่ึ ตกลกู มาเป็นตัวผู้ ดาดอู งอาจแกล้วกล้า
คอล่ากาลังมหึมา ก็โลมเลี้ยงลกู ยาสาราญใจ
ให้กินนมแล้วปลอบลกู รกั แม่จะอยูช่ า้ นกั ก็ไมไ่ ด้
แม้นพอ่ ของเจา้ รไู้ ป จะพากันบรรลัยไม่พรบิ ตา
จงึ่ เล่าใหฟ้ งั ถ้วนถี่ แต่ฆ่าชวี ลี กู เสียหนักหนา
เจา้ จงระมดั กายา กาพรา้ แม่อยูส่ ถาวร ฯ

ก่อนจากมาได้เอ่ยปากฝากลูกน้อยไว้กับเทวดาในถ้าให้ช่วยปกปักรกั ษา
แล้วรบี ออกมาบรรดาเทวดาท้ังหลายได้ยินก็สงสารจงึ ออกมาชว่ ยบรบิ าล และต้ัง
ช่ือให้ว่า ทรพี ทรพีเม่ือเติบใหญ่ ได้คอยตามดูวัดรอยเท้าพ่อ เม่ือเห็นว่าใหญ่
พอที่จะต่อสู้กันได้แล้วจงึ ไปท้ารบ ทรพารบั คาท้าแล้วได้เข้าต่อสู้กันจนทรพาตาย
ทรพา เม่ือตาย ก็พ้นคาสาปกลับไปสวรรค์ตามเดิม ทรพีเม่ือฆ่าพ่อตายแล้วก็เกิด
ความฮึกเหิม อยากจะประลองฤทธก์ิ ับผูอ้ ่ืน จงึ ได้ออกไปเที่ยวท้าเทวดาตั้งแต่เขา
หิมาลัยจนถึงเขาเบญจกูฏ ได้ท้าพระสมุทรให้ออกมารบกับตน แต่บรรดาเทวดา
ท้ังหลายไม่อยากจะสู้รบด้วยเพราะเห็นว่าเป็นสัตว์ดิรจั ฉาน จนกระท่ังไปพบกับ
พระอศิ วร พระอศิ วรจงึ บอกให้ทรพีไปท้ารบกับพาลี พาลีรบั คาท้าและได้ต่อสู้กับ
ทรพีอยูน่ านตั้งแต่เชา้ ถึงเยน็ ก็ไม่สามารถเอาชนะได้ จงึ ออกอบุ ายนัดให้ไปรบกัน
ในถ้าแก้วสุรกานต์ในวันรุง่ ขึ้น ก่อนออกไปพาลีได้สั่งสุครพี ไว้ว่า หากตนไปรบกับ
ทรพีนานถึงเจด็ วนั แล้วยงั ไมก่ ลับออกมาให้สุครพี ไปดทู ีล่ าธารปากถา้

ถ้าเลือดขน้ นั้นเลือดมหิงสา เลือดไหลเหลวมาน้นั เลือดพี่
จงขบั พวกพลโยธี ขนคีรปี ดิ ปากถา้ ไว้ ฯ

พาลีรบกับทรพอี ยูน่ านจงึ ได้ฆา่ ทรพีตาย บรรดาเทพเทวดาและนางฟ้าก็มีความ
ดีใจจงึ บันดาลให้เกิดฝนตกน้าไหลลงมา สุครพี เมื่อเห็นพาลีหายไปครบกาหนดที่
นดั หมายก็รบี ไปดนู ้าทีล่ าธารปากถ้า เห็นเลือดจางก็รบี พาบรวิ ารขนก้อนกินมาปิด
ปากถา้ ไว้ พาลีเมอื่ ฆ่าทรพตี ายก็ตัดหัวเดินแบกออกมาถึงปากถา้ เหน็ ก้อนหิน

11ปิดอยูก่ ็โกรธคิดวา่ สุครพี คิดไมซ่ ่ือกับตน จงึ เอาหัวของทรพีขวา้ งไปทก่ี ้อนหนิ ปดิ

ปากถา้ อยู่ หนิ ก็กระเด็นออกทันที เมอื่ มาถึงกรงุ ขดี ขนิ ได้พบกับสุครพี ก็ได้ต่อวา่
และไล่สุครพี ออกจากเมอื ง

6. พระรามเดนิ ดง

ท้าวทศรถครองราชสมบัติมานานจงึ คิดจะอภิเษกพระรามขึ้นครองแทน
นางไกยเกษีรูร้ บี เข้าเฝ้าเพ่ือขอทูลราชสมบัติให้กับพระพรตโอรสของตน และให้
เนรเทศพระรามออกเดินดงเป็นเวลาสิบสี่ปี เพราะไปเช่ือคายุยงของนางกุจจี
( มนกรา ) นางกานัลค่อมของตน ท่ีมีความแค้นอาฆาตพยาบาทที่พระรามเคย
ประลองศรแล้วยงิ ให้หลังค่อมของนาง ตุงกลับไปขา้ งหน้าและตุงกลับไปขา้ งหลัง
ท้าวทศรถไม่อาจขดั ได้เพราะเคยรบั ปากนางไกยเกษีไวว้ ่าจะยอมให้ตามท่ีนางขอ
ทุกประการเพ่ือให้นางได้สมความปรารถนาเป็นการตอบแทนความดีท่ี นางไกย
เกษีเคยเอาแขนสอดเเทนเพลารถศึกทีห่ ัก เม่อื ครงั้ รบกับ ปทูตทันต์

ทา้ วทศรถเม่อื มอบราชสมบัติใหก้ ับพระพรต และพระรามได้ออกบวชและ
ออกเดินดงไปพร้อมกับพระลักษมณ์และนางสีดาแล้ว ก็ ตรอมพระทัยจน
สิ้นพระชนม์ และได้ส่ังห้ามไม่ให้นางไกยเกษีและพระพรตขน้ึ ถวายพระเพลิง พระ
พรตและพระสัตรดุ อยูก่ รงุ ไกยเกษทราบข่าววา่ พระรามจะได้ขึน้ ครอง ราชสมบัติก็
ดีใจรบี กลับมา เมื่อมาถึงรูเ้ รอ่ื งนางไกยเกษีมารดาได้ขอราชสมบัติให้กับตน จน
บิดาต้องตรอมใจจนส้ินพระชนมก์ ็โกรธบนั ดาลโทสะเกือบฆา่ นาง แต่บรรดาประยูร
ญาติได้ห้ามไว้ หลังเสรจ็ สิ้นงานถวายพระเพลิง พระพรตจงึ รบี ออกเดินทางไป
ตามทูลให้พระรามกลับมาครองราชสมบัติตามเดิม แต่พระรามไม่ยอมอา้ งว่าได้
ถวายสัจจะไว้กับพระบิดาแล้ว พระพรตไม่อาจขัด พระประสงค์ได้ จงึ ได้ทูลขอ
ฉลองพระบาทมาแทน และทูลว่าจะขออยู่รกั ษาเมืองไว้แทนจนครบสิบสี่ปี หาก
พระรามไมก่ ลับตามสัญญาจะกระโดดเขา้ กองไฟตาย พระราม พระลักษมณ์ และ
นางสีดาได้ออกเดินทางไปได้พบกับพรานกขุ นั ซึง่ ไปนาสามกษัตรยิ ์ขา้ มฝ่ ังไปพบ
กับ ภารทั วาชฤษี และเดินทางต่อไปอีกจนได้พบกับพระฤษีสรภังค์พระฤษีได้
ชวนให้บาเพ็ญตบะกิจอยูด่ ้วยกันแต่พระรามปฏิเสธและได้เดินทางต่อไปจนถึงฝ่ ัง
แม่น้าโคทาวารี ได้แลเห็นอาศรมท่ี พระอินทรม์ าเนรมิตถวาย จงึ ได้เข้าพักและ
บาเพญ็ ศีลภาวนาอยูท่ นี่ ่นั

กล่าวถงึ ทศกัณฐ์ นึกอยากจะไปเท่ยี วป่าแต่คิดห่วงเมือง จงึ ได้เรยี ก ชิวหา
สามีของ นางสามนักขา ซึ่งเป็นน้องเขยให้มาเฝ้ากรุงลงกาไว้ ชิวหาเม่ือทา
หน้าท่ีรกั ษาเมืองก็ได้ออกตระเวนดูความ เรยี บรอ้ ยตลอดเจด็ วันเจด็ คืนโดยมิได้
หลับนอน จงึ เกิดความง่วง แต่นึกเกรงจะมีศัตรมู ารกุ ราน จงึ ได้เนรมิตกายให้ใหญ่
แล้วแลบล้ินปิดกรงุ ลงกาไว้ เมื่อทศกัณฐก์ ลับมามองไม่เหน็ กรงุ ลงกาก็ตกใจสั่งให้
บรวิ ารตะโกนเรยี กอยูเ่ ป็นเวลานานแต่ไมเ่ ห็นมีผใู้ ดตอบรบั จงึ ได้ขวา้ งจกั รออกไป

โชติชว่ งสวา่ งทั้งแดนดิน ถกู ล้ินชวิ หายกั ษี
ขาดกระเด็นไปจากอนิ ทรยี ์ ก็สุดส้ินชวี ที ันใด ฯ

เมื่อชิวหาตายทาให้นางสามนักขาเป็นหม้าย ด้วยความโศกเศรา้ และ
ว้าเหว่ จงึ ได้ขออนุญาตทศกัณฐอ์ อกเที่ยวป่า เพื่อตระเวนหาคู่ไว้ปลอบใจ แต่ไม่
พบ จนกระท่ังนางเดินมาพบกับพระรามขณะเดินมาท่ีท่าสรง จงึ ได้แปลงกายเป็น
หญิงสาวสวยงามเข้าไปสนทนาและขอถวายตัว พระรามปฏิเสธอา้ งวา่ อยู่ในเพศ
บรรพชติ ไม่ได้คิดถงึ ส่ิงเหล่าน้ี แต่นางสามนักขาไม่ละความพยายามคงออ้ นวอน

12พระรามมาจนถึงอาศรม เม่ือมองเห็นนางสีดาซ่ึงมีความสวยงามมากกว่าตนก็

เกิดความอจิ ฉาและไม่พอใจ จงึ เข้าไปทารา้ ยทุบตีนาง นางสีดาตกใจรอ้ งเรยี กให้
พระลักษมณ์ชว่ ย พระลักษมณ์ได้ยนิ ออกมาเห็นนางสีดาถูกทารา้ ยก็รบี ฉวยคัน
ธนูออกมาไล่ตีนางจนล้มและใช้พระขรรค์ตัดกรรอนบาทจน หู จมูก ขาด เลือด
ไหล แล้วไล่ออกไปจนพน้ บรเิ วณอาศรม

นางสามนักขาได้ไปฟ้องพ่ีชายทั้งสาม คือ ทูษณ์ ขร และ ตรเี ศียร ทั้งสาม
ได้ยกกาลังพลมาปราบ แต่สู้พระรามไมไ่ ด้ถกู ฆา่ ตายสิ้น นางสามนักขาจงึ ได้ไป
ขอความช่วยเหลือจากทศกัณฐ์ โดยได้เล่าเรอ่ื งเท็จท้ังหมดให้ฟัง พรอ้ มกับพร่า
ราพนั ถึงความงามของนางสีดา ทศกัณฐเ์ ม่อื เหน็ นางสามนักขาถกู ทารา้ ยก็โกรธ
เตรยี มท่ีจะไปแก้แค้น ครน้ั ได้ยินนางสามนักขาพรรณนาถึงความงามของนางสี
ดาความโกรธทั้งหลายท่ีจะไปแก้แค้นศัตรกู ็ละลายหายไปส้ิน

อาวุธท่ีถือนน้ั ตกลง จะรทู้ นั พระองค์ก็หาไม่
แต่คะนงึ ถึงโฉมประโลมใจ ฤาทัยเดือดด้ินแดยนั
จงึ ถามวา่ รปู นางสีดา ซึง่ งามล้าฟ้าสรวงสวรรค์
กับมณโฑโสภาวลิ าวณั ย์ จะละม้ายคล้ายกันประการใด ฯ

นางสามนักขาจงึ ได้บรรยายความงามของนางสีดา

จง่ึ ทลู วา่ นางสีดาน้ี มีศรเี สาวภาคยจ์ าเรญิ ตา
จะเปรยี บเทียบพระลักษมศี รสี วสั ด์ิ พระสุรสั วดีเสนห่ า
ท้งั โฉมสมเด็จพระอมุ า นอ้ งเห็นวา่ ดีกวา่ ทงั้ สามองค์
จะจดั นางสามนางประมวลเขา้ ไม่เทียมเทา่ สีดานวลหง
แม้นใครได้เห็นนางโฉมยง จะงวยงงหลงงลืมสมประดี
มีตาสองตานส้ี ุดรู้ ทจ่ี ะดสู ิ้นงามมารศรี
ควรเป็นป่ นิ สนมนารี พระพ่เี รง่ ตรกึ ตราอยา่ ชา้ วนั ฯ

ทศกัณฐ์เกิดความรกั และหลงใหลในความงามของนางสีดาจึงได้ส่ังให้
มารศี แปลงกายเป็นกวางทองไปล่อที่อาศรม นางสีดาเห็นกวางทองก็นึกอยาก
ได้จงึ บอกพระรามให้ตามไป พระรามตามกวางเข้าไปจนถึงป่าลึก กวางทองหัน
มาพบกับพระรามก็ตกใจจนหนา้ กลับกลายเปน็ ยกั ษ์ตามเดิม พระรามจงึ แผลง
ศรไปสังหาร ก่อนตายกวางทองได้รอ้ งเป็นเสียงของพระรามให้ชว่ ย นางสีดา
ได้ยินเสียงรอ้ งของพระราม นึกเป็นห่วงจึงได้บอกพระลักษมณ์ให้รบี ตามไป
ทศกัณฐไ์ ด้แอบคอยดูอยู่เม่ือเห็นเป็นโอกาสเหมาะจงึ ได้ออกมาลักพาตัว นางสี
ดาไปยงั กรงุ ลงกา

พ ร ะ ร า ม เ มื่ อ ก ลั บ ม า ไ ม่ พ บ น า ง สี ด า จึง ไ ด้ อ อ ก ต า ม ห า ไ ด้ พ บ กั บ
นกสดายุ ซึ่งบาดเจบ็ จากการ ต่อสู้กับทศกัณฐเ์ พ่ือช่วยเหลือนางสีดา ระหว่าง
ทางที่จะมาเฝ้าพระราม เมื่อได้บอกข่าวและถวายแหวนของนางสีดาให้แล้วก็
สิ้นใจ

พระราม พระลักษมณ์ ออกเดินทางตามหานางสีดา ได้พบกับหนุมานซึ่ง
ได้มาถวายตัวเพ่ือรบั ใช้ตามคาของมารดาที่ได้ส่ังไว้ว่า หากใครมาทักส่ิงของใน
กายสามสิ่ง คือ กณุ ฑล ขนเพชร เขย้ี วแก้วผู้น้ันคือพระนารายณ์อวตาร หนุมาน
ได้พาสุครพี ซงึ่ ถกู พาลีขบั ไล่ออกจากเมืองมาเฝา้ พระราม

13สุครพี ได้เล่าเรอ่ื งของตนที่เกิดขดั ใจกับพาลีถวายพระราม และขอรอ้ งไห้พระราม

ชว่ ยสังหารพาลีใหด้ ้วยเพราะพาลีเคยผดิ คาสาบานเรอื่ งนางดาราวดี
ต่อมาพระรามได้ชว่ ยปราบพาลีได้สาเรจ็ สุครพี จงึ อาสาเกณฑ์ไพรพ่ ลวานร

ของกรงุ ขดี ขนิ มาถวาย แต่ติดขัดท่ี กรุงชมพู ซ่ึงท้าวชมพู เป็นสหายรกั ของพาลี
อาจไมย่ อมเชอื่ เ มื่อฟังขา่ วการเสียชวี ติ ของพาลี พระรามจงึ ได้ส่งสารไปให้ทา้ ว
ชมพูมาเฝ้าแต่ท้าวชมพูไม่ยอม และไม่เช่ือว่าพระราม คือ พระนารายณ์อวตาร
หนุมานจงึ ได้รา่ ยเวทมนตรส์ ะกดเอาท้าวชมพูมาถวายพระรามทั้งแท่นบรรทม
ท้าวชมพูจงึ ยอมสวามิภักดิ์ ได้ยกกรงุ ชมพูและไพรพ่ ลให้พระรามท้ังหมด ด้วย
ความชอบน้ี ทาให้พระรามได้ยกหัตถ์ข้ึนลูบหลังตลอดจนถึงหาง ทาให้หนุมาน
พน้ คาสาปของ พระอมุ า มกี าลังกลับคืนมาเหมอื นเดิม

7. ศึกลงกา

ต่อมาพระรามคิดจะสารวจทางเพ่ือจะข้ามไปยังกรุงลงกา จงึ คิดที่จะส่ง
ข่าวให้นางสีดารไู้ ด้ส่ังให้หนุมาน องคต และ ชมพูพาน นาแหวนและผ้าสไบไปให้
นางสีดา หนุมานได้ออกเดินทางไปจนถึง กรุงลงกาได้ตามหาท่ัวทุกปราสาทราช
วังแต่ไม่พบ จงึ ได้เหาะไปถามพระฤษีนารทท่ีเขาโอฬส จงึ รูว้ ่านางสีดาถูกพาตัว
มาไว้ที่อุทยาน เมื่อมาถึงเห็นทศกัณฐก์ าลังเก้ียวนางสีดาอยู่ โดยหลอกล่อนาง
ด้วยตาแหนง่ เอกอคั รมเหสีและทรพั ยศ์ ฤงคารเพอื่ ใหน้ างใจออ่ นเมอื่ นางปฏิเสธก็
ถึงกับยอมก้มลงกราบ นางสีดาทนความรบเรา้ และความคับแค้นใจไม่ไหวจงึ ได้
ตัดสินใจออกมาผูกคอตาย หนุมานจงึ ได้เข้าช่วยไว้ทันและถวายแหวน พรอ้ ม
บอกข่าวเรอื่ งท่ีพระรามกาลังจะเดินทางมาช่วย หลังจากน้ันหนุมานคิดจะหย่ัง
กาลังของขา้ ศึกวา่ มีฤทธเิ์ ดชมากนอ้ ยเพียงใด จงึ ได้เข้าไปทาลายอทุ ยานและฆ่าส
หัสกุมารลูกของทศกัณฐท์ ี่คอยดูแลนางสีดาตายหมด แล้วแกล้งทาให้ทศกัณฐ์
จบั ได้ แล้วหลอกให้ฆ่าโดยการจุดไฟเผาตัว เมื่อไฟลุกหนุมานก็ออกวิ่งไปทั่ว
ปราสาทราชวัง จนทาให้ไฟลุกท่วมกรุงลงกาเสียหายยับเยิน ทศกัณฐต์ ้องพา
มเหสีและนางกานัลน้อยใหญ่หนีไปอยู่ท่ีเขาสัตนาเป็นการช่ัวคราว จากน้ันได้ส่ัง
ให้พระวิษณุกรรมลงมาสรา้ งเมืองให้ใหม่ เม่ือสรา้ งกรุงใหม่เรยี บรอ้ ยแล้วจงึ ได้
กลับลงมาจัดงานเฉลิมฉลองเป็นการใหญ่ อีกไม่นานต่อมาทศกัณฐ์ฝันรา้ ยได้
เรยี กพเิ ภกมาทานาย พเิ ภกทานายวา่ กรงุ ลงกาจะเกิดเหตุรา้ ย และจะสูญเสียเผ่า
พงศ์อสุรีไปเป็นจานวนมาก จึงได้แนะให้ทศกัณฐ์ส่งตัวนางสีดาคืนไป แต่
ทศกัณฐไ์ ม่ยอม ซ้ายังส่ังให้ปลดออกจากตาแหนง่ และขับไล่พิเภกออกจากเมือง
และส่ังให้นางตรชี าดา ( ตรชี ฎา ) มเหสีพิเภก ไปเป็นนางกานัลรบั ใช้นางสีดาใน
อุทยาน พิเภกเม่ือถูกขับไล่ก็หนีไปขออยู่กับพระรามทศกัณฐ์คิดจะตัดศึก
พระราม จงึ ส่ังให้นางเบญกาย ธดิ าพิเภก แปลงกายเป็นนางสีดาแกล้งตายลอย
มาติดท่ีท่าสรง พระรามเห็นก็ตกใจวิ่งเข้าไปอุ้มศพและรอ้ งไห้พร่าราพันด้วย
ความเสียใจจนสลบไป เมื่อฟ้ ืนข้ึนมาจงึ ได้ด่าว่าหนุมานทางานเกินสั่งไปเผากรุง
ล ง ก า ท า ใ ห้ ท ศ กั ณ ฐ์ เ กิ ด ค ว า ม เ คี ย ด แ ค้ น จ น ถึ ง กั บ ฆ่ า น า ง สี ด า แ ต่ ห นุ ม า น
สังเกตเหน็ ความผดิ ปกติวา่ ไม่ใช่นางสีดา เพราะถ้าเป็นศพของคนตายจรงิ จะต้อง
เน่าพองและมีกล่ินเหม็น และศพตายลอยทวนน้าขึ้นมา จงึ ขอพิสูจน์โดยการเอา
ข้ึนเผาไฟ นางเบญกายทนรอ้ นไม่ไหวก็เหาะหนีไปหนุมานเห็นรบี ตามไปจกิ ผม
เอาตัวลงมา พระรามสั่งสอบสวนให้เอาความจรงิ นางเบญกายสารภาพถูก
ทศกัณฐใ์ ช้มา พระรามสั่งให้พิเภกผู้เป็นบิดาพิจารณาโทษ พิเภกสั่งให้ประหาร
ชีวิตนาง แต่พระรามยกโทษให้ และส่ังให้หนุมานพาตัวนางไปส่งท่ีกรุงลงกา
ระหวา่ งหนุมานได้เขา้ เก้ียวนางและได้นางเป็นภรรยา มบี ุตรด้วยกันชอ่ื อสุรผดั

14พระรามได้ปรกึ ษาการศึกกับ พระลักษณ์ พิเภก และ เสนาวานรสิบแปดมงกฎุ

ชามพูวราชจงึ ให้แนะให้จองถนนข้ามฝ่ ังไปยังกรุงลงกา พระรามเห็นชอบด้วยจงึ
ส่ังให้หนุมานและนิลพัท รบั ผิดชอบรว่ มกัน แต่นิลพัทกับหนุมานเกิดทะเลาะ
วิวาทกัน สาเหตุเพราะนิลพัทนึกเคืองที่หนุมานบังอาจสะกดเอาท้าวชมพู บิดา
บุญธรรม ไปถวายพระรามทั้งแท่นบรรทม พระรามจงึ ลงโทษให้นิลพัทกลับไปรง้ั
กรุงขีดขิน และรบั หน้าท่ีส่งเสบียงอาหารมายังกองทัพเดือนละครงั้ ส่วนหนุมาน
ลงโทษโดยการสั่งให้จองถนนให้เสรจ็ ภายในเจด็ วัน หนุมานรบี เรง่ ให้เหล่าทหาร
ขนหินโยนลงทะเลทงั้ กลางวันและกลางคืนรว่ มกัน นิลราช ทศกัณฐร์ ขู้ ่าวรบี ส่ังให้
นางสุพรรณมัจฉา ธิดา ของตนท่ีเกิดกับนางปลา ให้พาบรวิ ารมาคาบก้อนหิน
ไปทิ้ง หนุมานสังเกตเห็นส่ิงผิดปกติท่ีก้อนหินยุบหายไปเรอื่ ย ๆ จงึ ได้ดาน้าลง
ไปดู เห็นนางสุพรรณมัจฉาและบรวิ าร กาลังคาบหินไปท้ิง จงึ ชักตรอี อกไล่จบั นาง
เม่ือจบั ได้นางจงึ ได้สารภาพและยอมคาบหินมาไว้ดังเดิม พรอ้ มท้ังสั่งให้บรวิ าร
ช่วยจองถนนให้เรยี บรอ้ ย ต่อมา หนุมานได้เข้าเกี้ยวนางและได้นางเป็นภรรยา
นางสุพรรณมัจฉาได้ต้ังครรภ์และเกรงบิดา จะรูจ้ ึงได้ไปสารอกออกท่ีรมิ ทะเล
บรรดาเทวดาเห็นก็สงสารจงึ มาชว่ ยกันดู และ ต้ังช่อื ให้ว่า มัจฉานุ เมื่อ ไมยราพ
แห่งกรงุ บาดาลมาพบเขา้ จงึ นาไปเลี้ยงไวเ้ ปน็ บุตรบุญธรรม

เมื่อจองถนนเสรจ็ เรยี บรอ้ ย พระรามได้ยกทัพข้ามฝ่ ังมายังกรุงลงกา ได้
จัดต้ังฐานทัพท่ีเขามรกตและได้ลาพรตได้ส่งองคตเข้าไปเป็นทูตเจรจา ขอให้
ทศกัณฐส์ ่งนางสีดาคืน แต่ทศกัณฐไ์ ม่ยอมส่ังให้ นาง มณโฑผู้เป็นมารดาออกมา
เจรจา แต่องคตไม่ยอมเพียงแต่ขอถวายบังคมเท่าน้ัน ทศกัณฐ์จึงได้ส่ังให้
ส่ีเสนาเข้ารุมทารา้ ยองคตแต่ถูกองคตฆ่าตาย ทศกัณฐแ์ ค้นใจจงึ ไปยก ฉัตรแก้ว
มาบังกรุงกรงุ ลงไว้ให้ มืดมิดเพ่ือ มิให้ศัตรเู ห็นแต่สุครพี ได้อาสาขนึ้ ไปหักฉัตรน้ัน
ได้ ทศกัณฐค์ ิดกาจดั ขา้ ศึกจงึ คิดไปปรกึ ษากับไมยราพแหง่ กรงุ บาดาลใหม้ าชว่ ย

ไมยราพได้ช่วยโดยการสะกดทัพของพระราม และลักพาตัวพระรามไปยัง
กรงุ บาดาลเพอ่ื สังหารโดยการต้มในน้าเดือด หนุมานรรู้ บี ตามลงไปช่วย ระหวา่ ง
ทางได้พบกับมัจฉานุบุตรของตนจนเกิดการสู้รบแต่ไม่มีใครแพ้ชนะกันหนุมาน
สงสัยจงึ ได้ถามเอาความจรงิ ว่าเป็นใคร เม่ือรูป้ ระวัติจงึ ได้บอกมัจฉานุว่าตนน้ัน
เป็นบดิ าแต่มจั ฉานไุ มย่ อมเชอื่

เหม่เหม่ดดู ูกระบี่ศรี มุสาวาทกี ็เป็นได้
ถ้อยคาหยาบชา้ ไมเ่ กรงใจ ใครจกั เชื่อฟังวานร
แมน้ หาวเป็นดาวเดือนตะวัน ใหเ้ ห็นสาคัญประจกั ษ์ก่อน
เราจงึ จะเช่อื ว่าบดิ ร ทหารพระส่ีกรอวตาร ฯ

หนุมานจงึ ได้เหาะขึ้นไปแล้วหาวเป็นดาวเป็นเดือนให้ลูกเห็น มัจฉานุจงึ
เชอ่ื ตามท่แี ม่เคยส่ังไวแ้ ต่ไม่ยอมบอกทางเขา้ กรุงบาดาลเพราะมีความกตัญญูต่อ
ไมยราพ เพยี งแต่พูดใหเ้ ขา้ ใจวา่

บิดาลงมาทางไหน ทางน้นั จะไปยังมอี ยู่
จงเรง่ พนิ ิจพศิ ดู ก็จะรดู้ ้วยปรชี าญาณ ฯ

หนมุ านจงึ ได้หกั ก้านบัวแล้วลอดไปตามไส้ของดอกบัวเข้าไปยังกรุงบาดาล ได้พบกับนาง
พิรากวน พี่สาวไมยราพซึ่งถูกไมยราพลงโทษโดยการให้ออกมาตักน้าไปใส่ในกระทะเพื่อ
ต้มพระรามกับไวยวิกบุตรของตน นางพิรากวนได้บอกที่ซ่อนของพระราม หนุมานรูร้ บี
ตามไป ยงั กรงเหล็กทา้ ยดงตาลชว่ ยเหลือพระรามได้สาเรจ็

15และได้ฆา่ ไมยราพตาย ด้วยความชอบน้ีเองพระรามได้ถอดแหวนนพรตั น์จากนิ้ว

พระหัตถ์ขวาประทานให้กับหนุมานเป็นรางวัล และให้สัญญาว่าเม่ือเสรจ็ ศึกกรุง
ลงกาแล้วจะแบง่ กรงุ อยุทธยาใหค้ รองครง่ึ หนง่ึ ด้วย

เมื่อส้ินไมยราพ ทศกัณฐไ์ ด้ขอรอ้ งให้ กุมภกรรณ น้องชายซึ่งเป็นอุปราช
กรงุ ลงกามาชว่ ยทาศึก กมุ ภกรรณได้แสดงความคิดเหน็ และขอรอ้ งทศกัณฐว์ า่

อนั มลู ศึกสงคราม ซงึ่ ลกุ ลามเค่ียวเขญ็ เขน่ ฆ่า
เป็นต้นด้วยนางสีดา ทไ่ี ปลักพามาไว้
ใชจ่ ะชงิ สมบตั ิพสั ถาน ศฤงคารบรวิ ารนน้ั หาไม่
พระองค์จงส่งนางไป ใหแ้ ก่พระรามผูส้ ามี
จะสิ้นเส้ียนสิ้นศึกภัยพาล ไมร่ าคาญใต้เบ้อื งบทศรี
ทง้ั จะได้เป็นมิตรไมตรี ต้องทใี่ นทศธรรมา ฯ

แต่ทศกัณฐไ์ ม่ยอมกลับด่าว่ากุมภกรรณไม่รูส้ ึกเจบ็ แค้นและรกั พวกพ้อง ในท่ีสุด
กมุ ภกรรณก็ต้องออกรบ ได้ยกทพั มาต่อสู้กับพระรามเกือบได้ชยั ชนะหลายครงั้

ได้ไปทาพิธลี ับหอกโมกขศักดิ์ ที่เชงิ เขาพระสุเมรุใกล้ รมิ ฝ่ ังแม่น้าสีทันดร
แต่ไม่สาเรจ็ เพราะถูกหนุมานและองคตแปลงกายเป็นกาจกิ สุนัขเน่าลอยไปติดที่
โรงพิธี กุมภกรรณ ผู้ซ่ึงรกั ความสะอาดยิ่งนัก ทนไม่ไหวแทบอาเจยี นจงึ ได้เลิก
พิธี ได้ไปทาพิธีทดน้า แต่ถูกหนุมานตามไปจบั ได้ท้ายสุดออกรบตายด้วยศร
พรหมาสตรข์ องพระราม ทศกัณฐเ์ สียใจยิ่งนักจงึ ส่ังให้ อนิ ทรชิตออกรบ แต่
อินทรชิตต้องศรพรหมาสตรเ์ สียชีวิต หลังปลงศพอินทรชิตที่เขานิลกาลาแล้ว
ทศกัณฐไ์ ด้ขอรอ้ งให้มูลพลัม อุปราชแห่งกรุงปางตาล น้องสหัสเดชะ ซึ่งเป็น
สหายรกั มาชว่ ยแต่ทงั้ สองถกู ฆา่ ตายหมด

ทศกัณฐจ์ งึ ได้ส่ังให้แสงอาทิตย์ โอรสของพระยาขรแห่งกรุงโรมคัล ซ่ึงมี
แว่นวิเศษเป็นอาวุธมีอานุภาพมากเม่ือฉายส่องไปที่ใดและถูกใครผู้น้ันก็จะตาย
ทันที ให้มาช่วยทาศึก แต่แสงอาทิตย์ถูกฝ่ายพระรามซ้อนแผน โดยส่งองคต
ปลอมตัวเป็นจิตรไพรี พี่เลี้ยงข้ึนไปลวงเอาแว่นวิเศษจากพระพรหม ซึ่ง
แสงอาทิตย์ได้ฝากไว้ ทาให้แสงอาทิตย์ไม่สามารถต่อสู้กับศัตรูได้จงึ ถูกฆ่าตาย
พรอ้ มพ่ีเลี้ยง

ส้ินแสงอาทิตย์ ทศกัณฐไ์ ด้ส่งสาส์นไปหาท้าวสัตลุง เจา้ กรุงจกั รวาลและ
ตรเี มฆ โอรสของ ตรเี ศียร แหง่ กรงุ มัชชวารี มาชว่ ยรบ แต่ถกู ฝา่ ยพระรามฆ่าตาย
หมด ทศกัณฐจ์ งึ คิดไปทาพธิ อี โุ มงค์เพื่อ ชุบกายให้กายสิทธ์ิ เป็นเวลาเจด็ วันท่ีถ้า
ในภูเขานิลกาลา แต่ถกู หนุมาน สุครพี และนิลนนท์ ไปทาลายตบะกิจพิธโี ดยการ
ไปพานางมณโฑมาปลุกปล้าต่อหน้า ทศกัณฐท์ นไม่ไหวลุกขน้ึ ไล่ตีสามกระบ่ีแล้ว
พานางมณโฑกลับเมอื ง

หลังจากน้ันได้ไปขอรอ้ งให้ ทา้ วสัทธาสูร เจา้ กรงุ อสั ดงค์ และ วริ ญุ จาบัง
โอรสของพระยาทูษณ์ แห่งกรงุ จารกึ แควน้ ชนบท .มาช่วยทาศึก แต่ทั้งสองถูก
หนุมานฆ่าตาย ทศกัณฐจ์ งึ ได้ไปทูลเชญิ ท้าวมาลีวราช ( มาลีวคั คพรหม ) ผู้เป็น
ใหญแ่ ห่งเทพคนธรรพ์ที่เขายอดฟ้า ซ่ึงเป็นผ้มู ีวาจาสิทธเิ์ อย่ ปากวา่ ผู้ใดก็เป็นไป
ตามนัน้ ทุกประการ มาตัดสินคดีความระหวา่ งตนกับพระราม ท้าวมาลีวราชได้ส่ัง
ให้รบั ตัวนางสีดามาด้วย ท้าวมาลีวราชเมื่อได้ฟังความท้ังสามฝ่ายแล้วก็เช่ือได้วา่
ทศกัณฐ์ เป็นผู้ผดิ และกล่าวถ้อยคาล้วนเป็นเท็จทั้งส้ิน จงึ ได้ตัดสินให้ทศกัณฐส์ ่ง
ตัวนางสีดาคืน แต่ทศกัณฐย์ ังคงด้ือดึงดันไม่ยอม จนกระท่ังท้าวมาลีวราชโกรธ
ลกุ ขน้ึ กระทืบบาทพรอ้ มกับสาปไปวา่

16

เหวยอา้ ยทรชนคนพาล มึงมาดื้อด้านเจรจา
เสียแรงเปน็ วงศ์พรหเมศ ลือเดชทั่วทศทศิ า
สมบตั ิพัสถานเขาโอฬาร์ ควรฤๅยงั วา่ ไมร่ กั ยศ
จะวา่ ใหด้ ีสิไมฟ่ ัง โอหงั หาบชา้ สาหส
พาอา้ ยจญั ไรใจคด เอาแต่ทรยศมาใส่ตัว
ความเจบ็ ความตายก็หาไม่ กราบไหวส้ ตรที ่วมหวั
ลแุ ก่โลภหลงเมามัว ถือเอาท่ีชวั่ เป็นดี
เมอื่ มึงพอใจทรลักษณ์ ไม่รกั สุรยิ วงศ์ยกั ษี
ขอใหว้ บิ ัติอปั รยี ์ อยา่ มีซ่งึ สิ่งสถาวร
มาตรแมน้ จะออกต่อยุทธ์ ใหต้ ายด้วยอาวุธแสงศร
ขององค์พระรามส่ีกร พ่ายแพ้ฤทธริ อนทุกวนั ไป ฯ

ทศกัณฐก์ ลับถึงกรุงลงกา จงึ คิดไปลับหอกกบิลพัท ท่ีหาดทรายกรดเชิงเขา
พระสุเมรุ เมื่อตั้งพิธไี ฟแล้วทศกัณฐไ์ ด้ป้ ันรูปเทวดาและนางฟ้าโยนเข้าไปทาให้
เทพทั้งหลายได้รบั ความทุกข์ทรมานไปตาม ๆ กัน จงึ พากันมาทูลพระอิศวร พระ
อิศวรได้ตรสั สั่งให้เทพบุตรพาลีไปทาลายพิธี เมื่อออกรบอีกครงั้ ทศกัณฐไ์ ด้พุ่ง
หอกกบิลพัทมาหมายสังหารพิเภก เพราะมีความโกรธแค้นท่ีไปบอกความลับ
ให้กับศัตรูหลายครงั้ แต่พระลักษมณ์เห็นรบี เอากายเข้ารบั ไว้จนสลบ พิเภกได้
บอกยาให้แก้ไขให้ฟ้ นื ขน้ึ มาได้

หลังจากน้ันทศกัณฐ์ได้ส่งสารไปขอความช่วยเหลือจาก ท้าวทัพนาสูร
แห่งกรุงจักรวาลมาช่วยรบแต่ถูกฆ่าตาย นางมณโฑจึงได้ช่วยทาพิธี สัญชี
( หุงน้าทิพย์ ) เพ่ือชุบคนตายให้ฟ้ ืนมาช่วยทศกัณฐท์ าศึก ทศกัณฐด์ ีใจรบี จดั ตั้ง
โรงพธิ ใี ห้ นางมณโฑรบี ต้ังจติ บรกิ รรม และสั่งสามีห้ามมีเสนห่ าต่อกันระหว่างทา
พิธี เมื่อเสรจ็ เรยี บรอ้ ยแล้วได้สั่งให้ทหารยักษ์นาไปส่งให้ทศกัณฐ์ที่สนามรบ
ทศกัณฐ์ดีใจ รีบนาน้าทิพย์ไปประพรม ผู้ที่ตายใหม่ตายเก่าต่างก็ลุกข้ึนมา
ชว่ ยกันสู้รบกับกองทพั พระราม เมือ่ ตายทศกัณฐก์ ็ประพรมน้าทิพยล์ งไปเรอ่ื ย ๆ
จนพระรามไม่สามารถจะปราบได้หมด จงึ ได้ส่งหนุมานไปทาลายพิธโี ดยแปลง
กายเป็นทศกัณฐเ์ ขา้ ไปสมสู่กับนางมณโฑ พธิ จี งึ ต้องเลิกไป

ทศกัณฐไ์ ด้ยกทัพออกมารบกับพระราม และถกู ศรของพระรามจนรา่ งกาย
ขาดออกจากกัน แต่ก็ไม่ตาย พระรามสงสัยจงึ ได้ถามพิเภก พิเภกบอกวา่ เพราะ
ทศกัณฐไ์ ด้ถอดหัวใจฝากไว้กับพระฤษี โคบุตรที่กุฎีกลางป่า หนุมานและองคต
จึงได้อาสาไปเอากล่องดวงใจจากพระฤษีมาได้ และได้วางแผนรว่ มกันกับ
พระรามลวงทศกัณฐโ์ ดยแกล้งยอมเข้าไปสวามิภักดิ์ ทศกัณฐห์ ลงเช่ือยอมรบั ไว้
เป็นบุตรบุญธรรม โดยไม่ยอมฟังเสียงทัดทานจากนางมณโฑ ได้อาสาออกรบ
และปะทะคารมกับพระลักษมณอ์ ยา่ งเผด็ รอ้ น ทศกัณฐห์ ลงเช่ือหนุมานว่าจะจบั
ตัวพระรามมาถวาย ถึงกับยกปราสาทราชวงั ทรพั ยส์ มบัติ รวมทงั้ นางสุวรรณกัน
ยุมาชายาของอินทรชิตให้ด้วย เม่ือหนุมานออกรบอีกครง้ั ได้วางแผนรว่ มกับ
องคตและพระรามเผด็จศึกสังหารทศกัณฐพ์ รอ้ มกับขย้ีกล่องดวงใจจนทศกัณฐ์
สิ้นลมงาทีป่ กั อยูก่ ับอกก็หลดุ ออก

8. กาเนดิ พระมงกฏุ พระลบ 17

หลังทศกัณฐต์ าย พิเภกได้เชิญพระรามเข้าประทับยังกรงุ ลงกา ได้อภิเษก
พิเภกขึน้ ครอง โดยให้นามว่า ทศคีรวี งศ์ และได้ประทานนางมณโฑ ให้เป็นมเหสี
ฝ่ายซ้าย โดยที่ไม่รูว้ ่านางมีครรภ์ติดมา นางตรชี าดาเป็นมเหสีฝ่ายขวา นางสี
ดาได้พิสูจนค์ วามบรสิ ุทธข์ิ องตนเองให้ทุกคนได้รูว้ า่ ระหว่างที่อยู่ กรงุ ลงกามิได้ มี
สิ่งใดท่ีทาให้มัวหมองโดยการลุยไฟ หลังจากนั้นพระรามได้ยกทัพกลับกรุงอยุทธ
ยา และ ครบกาหนดการเดินทางสิบส่ีปีพอดีได้ประทานความดีความชอบและปูน
บาเหน็จ ให้กับเหล่าทหารกล้าโดยให้ หนุมานเป็นพระยาอนุชิตและแบ่งกรุงอ
ยุทธยาให้ครอง ครง่ึ หน่งึ ให้สุครพี เป็นพระยาไวยวงศา ครองกรุงขีดขินกับนาง
ดาราวดี
ฝา่ ยหนุมานเมอื่ ได้ครองกรงุ อยุทธยาและขน้ึ นง่ั บัลลังก์แล้วรสู้ ึกรอ้ นรมุ่ กาย
จงึ ขอคืน พระรามจงึ ได้แผลงศรไปสรา้ งเมอื งใหใ้ หม่ ชอ่ื วา่ นพบุรี วันหนง่ึ พระยา
อนุชิต ( หนุมาน ) ได้เข้าไป เท่ียวเล่นในอุทยานเห็นพรรณไม้ดอกไม้ผลข้ึนอยู่
ดารดาษจงึ คิดไปปีนป่ายเล่น ได้ถอดมงกุฎฝากนางกานัลไว้ ขณะท่ีเก็บมะม่วง
และโยนลงมาข้างล่าง ยางมะม่วงได้หยดลงมาถูกศีรษะ พระยาอนุชิตได้เอามือ
เชด็ แต่ไม่ถนัด จงึ ได้ยกเท้าขนึ้ ชว่ ย บรรดานางกานัลเห็นต่างก็พากันหัวเราะและ
แอบกระซิบให้กันดู พระยาอนุชิตเห็นก็รูส้ ึกอาย เพราะเป็นการผิดวิสัยที่กษัตรยิ ์
จะทาเชน่ น้ัน จงึ ได้เขา้ เฝ้าพระรามเพ่ือขอลาบวช พระรามได้ปรกึ ษากับพระฤษีทิศ
ไพ พระฤษีตอบว่ามีแต่มนุษย์เท่านั้นที่จะบวชได้ พระยาอนุชิตจงึ ได้แปลงกาย
เปน็ มนษุ ยแ์ ล้วบวช บาเพญ็ พรตอยูท่ ่ีเขามณฑป ใกล้กับอาศรมของพระฤษีทศิ ไพ
ท่เี ขามรกต
ต่อมากรุงลงกาเกิดกบถ เพราะไพนาสุรยิ วงศ์ ลูกสุดท้ายกับนางมณโฑ
และทศกัณฐ์ ได้รว่ มมือกับวรณีสูรพ่ีเล้ียง และ ท้าวจักรวรรด์ิ เจ้ากรุงมลิวัน
สหายรกั ของทศกัณฐ์ มาจบั พิเภกจาตรไุ ว้ และตั้งให้ ไพนาสุรยิ วงศ์ ขน้ึ ครองแทน
นามว่า ทศพิน อสุรผัด บุตรของพระยาอนุชิตท่ีเกิดกับนางเบญกายรูร้ บี มาแจง้
ขา่ ว พระยาอนุชิตรบี ลาบรรพชิต ได้ทูลเรอื่ งท้ังหมดให้พระราม พระรามได้ส่งพระ
พรต พระสัตรุด และเหล่าเสนาวานรมาปราบ ได้จบั ไพนาสุรยิ วงศ์ประหารชีวิต
พรอ้ มพี่เล้ียงกล่าวถึงนางอดูรปีศาจ ซึ่งเป็นลูกของชิวหากับนางสามนักขา มี
ความเจบ็ แค้นที่พระรามได้ สังหารโคตรวงศ์ยักษ์ของตนล้มตายเป็นจานวนมาก
จงึ คิดแก้เเค้นโดยการแปลงกายเป็นนางกานัลเข้ามา รบั ใช้กับนางสีดา เม่ือได้
ใกล้ชิดก็ชวนพูดคุยถึงเรอื่ งระหว่างท่ีนางสีดาอยู่กรุงลงกา เมื่อได้โอกาสเหมาะก็
หลอกให้นางสีดาเขียนรูปทศกัณฐ์ แล้วเข้าไปสิงในภาพนั้น นางสีดาจะลบ
อยา่ งไรก็ไม่ออก
เมื่อพระรามกลับจากประพาสป่านางสีดาจงึ รบี นาภาพน้ันเข้าไปซ่อนไว้ใต้
แท่นบรรทม เมื่อพระรามเข้าท่ีประทับก็รูส้ ึก รอ้ นรุม่ กายจนทนไม่ไหว จงึ ลุกข้ึน
ตวาดพวกนางกานัลและคว้าพระขรรค์เข้าไล่แทง นางสีดาตกใจรบี บอกพระ
ลักษณ์ พระลักษณ์เข้ามาทูลถามเม่ือรูเ้ รอ่ื งจึงได้บอกให้ช่วยกันค้นหาสาเหตุ
จนกระท่งั ค้นพบรปู ทศกัณฐใ์ ต้แทน่ ทบ่ี รรทม จงึ ได้ถวายพระราม พระรามกรว้ิ ส่ัง
ให้ถามหาผู้ท่ีบังอาจวาดรูปทศกัณฐ์ นางสีดาได้ยอมรบั และเล่าเรอ่ื งท่ีเกิดข้ึน
ทง้ั หมดให้ฟงั พระรามไม่เชอื่ หาวา่ นางยงั มีใครผกู พันอยูก่ ับพญายกั ษ์ จงึ ได้ ด่า
วา่ นางสีดาไปด้วยความโกรธ……..

เหมเ่ หมด่ ดู ๋อู ที รลักษณ์ ชว่ั ชา้ อปั ลักษณห์ ยาบใหญ่ 18
เสียแรงกรู กั ดังดวงใจ ควรฤๅเปน็ ได้ถึงเพียงน้ี
ลอบเขยี นรปู ชูไ้ วช้ มเล่น ครนั้ เห็นซัดใส่เอาทาสี
อนจิ จาไม่รวู้ า่ กากี เสียทีไปตามเอามึงมา
ทาศึกป้ ิมปางตัวตาย กลับเป็นแสนรา้ ยสองหนา้
แมน้ แจง้ วา่ รกั อสุรา กจู ะรบั มงึ มาด้วยอนั ใด ฯ

แล้วสั่งให้พระลักษมณ์นานางไปประหารชวี ติ ที่ป่ากาลวาต แต่พระลักษมณ์ไม่อาจ
ฆ่านางได้เพราะรวู้ า่ นางกาลังต้ังครรภ์ ก่อนจากพระลักษมณ์ยงั ได้แสดงความ
หว่ งใยนางสีดาวา่

สงสารแต่องค์พระพ่ี จะจรลีผเู้ ดียวในกลางป่า
กราฝนทนแดดเวทนา อนาถาลาบากด้วยกันดาร
จะผนิ พักตรไ์ ปพง่ึ ผใู้ ด อาศัยอยูก่ ินเป็นถน่ิ ฐาน
จะลาบากยาใจทรมาน สงสารเปน็ พนั พนั ทวี ฯ

พระอนิ ทรเ์ มือ่ รขู้ า่ วรบี แปลงกายเปน็ มหิงสา ( ควาย ) มาพานางไปสู่อาศรม
ของ พระฤษีวัชมฤค เม่ือพระฤษีได้พบนางสีดาและทราบเรอ่ื งท้ังหมดจึงได้
เนรมติ ศาลาใหน้ างพกั อาศัยอยูใ่ กล้ ๆ นางสีดามาอาศัยอยูไ่ มน่ านก็ประสูติโอรส
ต่อมานางสีดามีธุระจะไปท่ีท่าน้าจงึ ได้นาโอรสมาฝากพระฤษีไว้ พระฤษีรบั ปาก
แล้วก็นั่งหลับตาบาเพ็ญศีลต่อไป เมื่อนางสีดาเดินทางไปที่ท่าน้าได้พบกับฝูง
วานรเอาลูกเกาะหลังแล้วกระโดดห้อยโหนไปมานางสีดาเห็นเกรงว่าจะได้รบั
อันตรายจึงได้รอ้ งบอก แต่ฝูงวานรกลับพูดย้อนกลับมาว่านางสีดาน่ันแหละที่
ปล่อยใหล้ กู อยูก่ ับพระฤษีทก่ี าลังเขา้ ฌาณน่าจะได้รบั อนั ตรายมากกวา่ นางสีดาได้
ยนิ ก็รสู้ ึกเปน็ ห่วงโอรสจงึ ได้เดินกลับมาแอบอมุ้ เอาไป ครน้ั พระฤษีลืมตาขน้ึ มาอกี
ครงั้ มองไม่เห็นกมุ ารน้อยก็ตกใจ ลุกข้นึ ออกเที่ยวตระเวนหาไปทั่วบรเิ วณก็ไม่พบ
เกรงวา่ เม่ือนางสีดากลับมาไม่พบเข้าจะเสียใจ จงึ รบี แก้ไขปัญหาด้วยปรชี าไว รบี
หยบิ กระดานมาเขยี นรปู กมุ ารน้อยและเตรยี มจะทาพิธชี ุบใน กะลาไฟ

ฝ่ายนางสีดาเม่ือทาธุระเสรจ็ เรยี บรอ้ ยแล้วก็พาลูกน้อยกลับมา พระฤษี
เหลือบไปเห็นนางอมุ้ กมุ ารน้อยอยู่ก็ต่อวา่ แอบมาอมุ้ ไปโดยไม่บอกกล่าว เม่ืออยู่
ดีทง้ั แม่และลกู ก็ดีแล้วจะได้เลิกพธิ ชี ุบกมุ าร แต่ นางสีดาห้ามไวข้ อใหท้ าพิธตี ่อไป
เพอ่ื ลกู น้อยจะได้มีเพื่อนเล่นในป่าแห่งน้ี พระฤษีตามใจจงึ ได้ทาพิธตี ่อไปจนเสรจ็
แล้วอมุ้ มาส่งใหก้ ับนาง นางสีดาดีใจรบี รบั ไวแ้ ละขอให้ พระฤษีชว่ ยต้ังช่ือลูกรกั ทั้ง
สอง พระฤษีไมข่ ดั จงึ ได้ตั้งให้

เลือกหาทเ่ี ป็นศรสี วสั ด์ิ โดยนามกษัตรยิ ม์ หาศาล
ได้ท้งั อายุบรวิ าร เปล่าปลอดจากกาลกิณี
จง่ึ วา่ ลกู นางในอทุ ร นามกรมงกฎุ เปน็ พี่
อนั รปู ซ่ึงชุบในอคั คี มีนามชอื่ ลบอนชุ า ฯ

19ครน้ั สองกมุ ารเจรญิ วยั อายุได้สิบปี จงึ ได้ฝากตัวเป็นศิษยก์ ับพระฤษีวชั มฤค ได้เล่า

เรยี นวิชา คาถาอาคมและศรศิลป์ จนมีความรแู้ ละเชยี่ วชาญ พระฤษีจงึ ได้ทาพิธชี ุบ
ศรใหค้ นละเล่ม ก็ถอื วา่ เป็นอนั สาเรจ็ การศึกษา ต่อมาสองกมุ ารขออนุญาตมารดาไป
เท่ียวปา่

พระมงกุฎจงึ ได้ประลองศรยงิ ต้นรงั ใหญ่ขนาดแสนออ้ ม โค่นลงเสียงดังสนั่น
หว่ันไหวไปท่ัวท้ังไตรภพ พระรามได้ยินจงึ ได้ทาพิธีปล่อยม้าอปุ การมาสืบข่าวหา
ผู้ที่บังอาจประลองฤทธ์ และให้พระพรต พระสัตรุด หนุมานตามมาด้วย เม่ือหนุ
มานตามมาเห็นพระมงกฎุ กาลังจบั มา้ ขมี่ ีพระลบเดินตาม ก็ตรงเขา้ ไปจบั ตัวหมายจะ
มาถวายพระราม แต่ถูกหวดด้วยศรสลบไปถึงสองครงั้ และถูกจับมัดมือด้วย
เถาวัลย์ แล้วสาปว่าอยา่ ให้ใครแก้ได้นอกจากผู้เป็นนายเท่านั้น พระรามรูร้ บี ส่งคน
มาจบั ตัวสองกมุ าร แต่จบั ได้เพียงพระมงกุฎ ส่วนพระลบหนีรอดไปได้ พระรามจบั
พระมงกฏุ มดั และพาแหป่ ระจานไปท่วั เมืองส่ังให้ใส่เครอื่ งพันธนาการไว้ครบสามวัน
เตรยี มจะประหาร พระลบรบี เดินทางกลับไปบอกมารดา นางสีดาได้ถอดแหวน
ออกสั่งให้พระลบรบี นามาให้พระมงกุฏสวม พระลบได้แอบถอดแหวนใส่หม้อน้าท่ี
นางราภานางอัปสรท่ีพระอินทรไ์ ด้ส่ังให้มาช่วยกาลังจะนาน้าไปให้พระมงกุฎดื่ม
พระมงกุฎเมื่อดื่มน้ามองเห็นแหวนของมารดาก็รบี นามาสวมเมื่อหลุดจากเครอ่ื ง
พนั ธนาการแล้วก็รบี หนกี ลับมา พระรามรไู้ ด้ตามมาจนถึงอาศรม ถามไถ่จนรวู้ า่ เป็น
พอ่ ลกู กันจงึ ได้เขา้ ไปออ้ นวอน ขอโทษนางสีดาเพ่ือให้ยกโทษให้และให้กลับไปท่ีกรุ
งอยุทธยาด้วยกันแต่นางสีดาไม่ยอม แม้พระฤษี วัชมฤค และโอรสทั้งสองจะพูด
ออ้ นวอนอยา่ งไรก็ไม่เปน็ ผล ในท่ีสุดพระรามจงึ ได้ขอพาพระมงกฎุ และพระลบไปอยู่
ในเมืองด้วย อกี ไม่นานพระรามเเแกล้งทาวา่ สิ้นพระชนม์ นางสีดารตู้ กใจและเสียใจ
ยง่ิ นกั ได้รบี เข้ามารอ้ งไห้คร่าครวญท่ีขา้ งพระโกศ พระรามแอบอยู่มองเห็นจงึ ได้รบี
ออกมาพบนาง นางสีดาเมื่อรูว้ ่าเป็นแผนลวงก็โกรธออกว่ิงหนีไป พระรามไล่ตาม
จบั ในที่สุดนางจงึ ได้อธษิ ฐานให้แผน่ ดินแยกแล้วลงไปขออาศัยอยู่กับท้าววริ ุณนาค
กรงุ บาดาล พระรามส่ังใหห้ นมุ านตามไปเมอ่ื พบจงึ ได้ฝากนางไวก้ ับท้าววริ ณุ นาค

9. พระรามเดินดงครงั้ ทส่ี อง

เมื่อพิเภกได้ตรวจดวงชะตาของพระรามแล้วเห็นวา่ มีเคราะห์จงึ ได้แนะนาให้
ออกเดินป่าเป็นเวลาหนงึ่ ปี พระรามได้ทาตาม เม่ือพระลักษณ์ หนุมาน สุครพี และ
วานรสิบแปดมงกุฎรู้ จงึ ได้ขอตามเสด็จ ระหว่างทางได้รบกับ ตรปี ักกัน โอรสท้าว
กเุ วร เจา้ นครกาลวุธ ได้ฆ่าตรปี กั กันและทา้ วกเุ วรตาย ได้พบกับกมุ ภัณฑ์นุราช ซึ่ง
เป็นยักษ์ท่ีถูกพระอิศวรสาป ให้มาอยู่ในถ้าทองมีอาณาเขตพันโยชน์ วันใด
เมื่อพบกับพระนารายณ์อวตารมาได้ถวายบังคมแล้วจงึ จะพ้นคาสาป กุมภัณฑ์นุราช
ได้รบกับหนุมาน เมื่อรูว้ ่าหนุมานเป็นทหารเอกของพระรามจงึ ได้รบี บอกให้พาเข้า
เฝ้า เมือ่ ได้ถวายบงั คมและพน้ คาสาปแล้วจงึ ได้กลับไปสวรรค์ตามเดิม

เมื่อเดินทาง ต่อมาได้พบกับวายุภักษ์ ครงึ่ ยักษ์ครง่ึ นก ครองกรุงวิเชียรอยู่ท่ี
เนนิ เขาจกั รวาลได้พาบรวิ ารมาพบกับพระราม พระลักษณ์ จงึ คิดจะจบั กินเป็นอาหาร
จงึ ได้บินโฉบลงมาจบั เอาท้ังสององค์ สุครพี และหนุมานเห็นรบี ตามไปชว่ ยเอาลงมา
ได้ และได้ฆ่าวายุภักษ์ตาย จากน้ันได้เดินทางต่อไปจนถึง สวนขวัญของท้าวอณุ า
ราช เจา้ กรงุ มหาสิงขร ได้เข้าไปพักผ่อนและเล่นน้า เจา้ หน้าท่ีที่ดแู ลมาพบเขา้ จงึ ได้
เขา้ มาทารา้ ย แต่สู้ไม่ได้จงึ หนไี ปทลู ท้าวอณุ าราช ท้าวอณุ าราชรบี ยกกาลัง

20

พลออกมาต่อสู้กับพระราม แต่ถูกพระรามแผลงศรโดยใช้ต้นกกไปตรงึ ไว้กับแผ่น
ผาและสาปให้ติดอยู่นานถึงแสนโกฏิปี เมื่อครบหนงึ่ ปีตามกาหนด จงึ ได้เดินทาง
กลับกรงุ อยุทธยาพระอนิ ทรไ์ ด้ขน้ึ ไปเฝา้ พระอศิ วรเพ่ือทลู ให้ชว่ ยไกล่เกลี่ยพระราม
กับนางสีดาให้คืนดีกัน

พระอิศวรเห็นด้วยจงึ ได้สั่งให้จติ ตุราชไปรบั นางสีดาข้ึนมาเฝ้าและได้รบั ฟัง
เรอื่ งทั้งหมดที่ทาให้เกิด แตกรา้ วกัน และสั่งให้พระรามขึ้นมาเฝ้า พระรามได้
ยอมรบั ผดิ และขอโทษ ได้ออ้ นวอนขอคืนดีกับนาง แต่นางสีดายืนยนั ไม่ยอมคืนดี
พระอศิ วร พจิ ารณาแล้วจงึ ได้ชว่ ยออ้ นวอนและขอรอ้ งนางวา่

จงฟงั เราวา่ สีดาเอย๋ อยา่ โกรธานักเลยนะโฉมศรี
อนั พระภัสดาสามี ใชท่ ีจ่ ะไมร่ กั อรไท
ชว่ ยกันบารงุ โลกา ถ้วนหน้าจะได้อาศัย
อยา่ ให้เทวาสุราลัย รอ้ นใจนกั เลยนะเทวี ฯ

ในท่ีสุดนางสีดาใจอ่อนยอมรบั เทวโองการของพระอิศวร พระอิศวรจงึ ได้จดั การ
อภิเษกให้ใหม่ และอวยชยั ใหพ้ รขอใหท้ ้งั สองมคี วามสุขและรกั กันตลอดไป

กล่าวถึงกรุงไกยเกษ ระหว่างท่ีพระพรตและพระสัตรุด ได้มาช่วยรกั ษา
กรุงอยุทธยาคราวที่พระรามออกเดินดงครง้ั ที่สอง ท้าวคนธรรพ์นุราช เจา้ กรุง
ดิศศรสี ิน พรอ้ มด้วยวิรุณพัทโอรส ได้ออกประพาสป่า และยกทัพเลยมาตีเอา
กรุงไกยเกษ ท้าวไกยเกษซึ่งชราภาพมาก ไม่สามารถต่อสู้กับศัตรูได้ จงึ ได้พา
บรวิ ารหนีมาอาศัยอยู่กับพระฤษีโควินท์ และรบี ส่งข่าวมาให้พระรามช่วยเหลือ
พระรามเมอื่ ทราบขา่ วได้ส่ง พระพรต พระสัตรุด พระมงกุฎ และพระลบ ยกทัพ
มาช่วยต่อสู้กับท้าวคนธรรพ์นุราช พระลบได้ต่อสู้กับวิรุณพัทและฆ่าวิรุณพัทตาย
พ ร ะ ม ง กุ ฎ ซึ่ ง เ ป็ น น า ย ทั พ ไ ด้ อ อ ก ร บ กั บ ท้ า ว ค น ธ ร ร พ์ นุ ร า ช แ ล ะ ไ ด้ ฆ่ า
ท้าวคนธรรพ์นุราชตาย เมื่อได้ชัยชนะ ท้ังหมดได้ยกกองทัพไปรบั ท้าวไกยเกษ
กลับเข้าเมือง ท้าวไกยเกษดีใจท่ีบ้านเมืองปลอดภัย ได้ประทานเลี้ยงทหารและ
ประทานเครอ่ื งทรงให้กับสี่กษัตรยิ ์ หลังจากนั้นท้ังหมดได้กลับกรุงอยุทธยาเพื่อ
ถวายรายงานกับพระราม พระรามได้พิจารณาแล้วเห็นว่าท้าวไกยเกษ ไม่มีใคร
ช่วยดูแลราชการบ้านเมือง จงึ ส่ังให้พระพรต และพระสัตรุดกลับมาช่วยราชการ
ตามเดิม

พระราม นางสีดาและโอรสทง้ั สอง ได้ครองกรงุ อยุทธยาด้วยความผาสุก
ตลอดมา.

21

แผนภมู ิการสบื ราชวงศก์ รงุ ลงกา

ทา้ วมาลวี ราช ท้าวจตรุ พกั ตร์ + นางมลกิ า
ทา้ วลัสเตยี น

ศรสี ุนนทา จติ รมาลี สุวรรณมาลัย วรประไภ รชั ฏา
กุเปรนั ทพั นาสูร อศั ธาดา มารนั ทศกัณฐ์
พเิ ภก ขร สามนักขา

กุมภกรรณ ทษู ฐ์ ตรเี ศียร

นางมณโฑ กาลอคั คี ช้างพัง ปลา นางตรชี าดา
สนมพันตน สนมสิบตน

อนิ ทรชิต สีดา ไพนาสุรวิ งศ์ สุพรรณมจั ฉา สหัสกมุ าร สิบรถ
หนุมาน
นางกันยุมา บรรลัยกัลป มัจฉานุ นางเบญกาย
หนุมาน
ยามลิวัน กันยุเวก ทศคีรวี ัน ทศครี ธี ร อสุรผดั

22

แผนภูมิการสบื ราชวงศ์ อโยธยา

นางเกาสุรยิ า พระนารายณ์ นางสุมทรชา
ทา้ วอโนมาตัน
ท้าวอชั บาล

ทา้ วทศรถ

นางไกยเกษี

พระราม + สีดา พระพรต พระลักษณ์ พระสัตรดุ
พระมงกุฏ พระลบ

23

แผนภมู ิการสบื ราชวงศเ์ มอื งขดี ขนิ

นางกาลอจั นา

ฤาษีโคดม พระอนิ ทร์ พระอาทติ ย์
นางสวาหะ พาลี (กากาศ ) สุครพี
พระพาย นางมณโฑ

หนุมาน องคต

นางสุพรรณมจั ฉา นางเบญกาย

มัจฉานุ อสุรผดั

บรรณานกุ รม

ชานาญ รอดเหตภุ ัย. รามเกียรติ์ปรทิ ัศน์. พมิ พค์ รง้ั ท่ี 2. กรุงเทพ ฯ : กรุงสยามการพมิ พ์ , 2522.
ทรงวิทย์ ดลประสิทธิ์ ( เรยี บเรยี ง ).โคตรวงศ์ทศกัณฐ.์ กรุงเทพ ฯ : มติชน , 2541.
ทรงวทิ ย์ ดลประสิทธิ์ ( เรยี บเรยี ง ) . หนุมานชาญสมร. พมิ พ์ครงั้ ที่ 2. กรงุ เทพ ฯ:
มติชน , 2540.
นิภาพรรณ ศรพี งษ์. สมญาภิธานรามเกียรต์ิ ฉบบั สมบูรณ์. คณะวทิ ยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์

มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอสี าน นครราชสีมา . นิรตุ ติ์การพิมพ์ , 2552
เปล้ือง ณ นคร. ประวตั ิวรรณคดีไทยสาหรบั นักศึกษา. ไทยวฒั นาพานชิ , 2498.
พทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลก, พระบาทสมเด็จพระ. รามเกียรต์ิ เล่ม 1 - 4. พระนคร : คลังวิทยา ,

2507.
พทุ ธยอดฟา้ จุฬาโลก , พระบาทสมเด็จพระ. รามเกียรต์ิ เล่ม 1 - 11. พระนคร : ครุ สุ ภา.
พทุ ธเลิศหล้านภาลัย , พระบาทสมเด็จพระ และ พระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกล้าเจา้ อยู่หัว.

บทละครเรอื่ งรามเกียรติ์และบอ่ เกิดแห่ง รามเกียรติ์. พระนคร: โรงพิมพ์ประจกั ษ์
วิทยา , 2509.

ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรม พ.ศ 2525. พิมพ์ครงั้ ที่ 6.กรุงเทพมหานคร :
อกั ษรเจรญิ ทศั น์ , 2539.

วิญญู บุญยงค์. วานรในรามเกียรติ์. กรงุ เทพ ฯ : ต้นออ้ แกรมม่ี, 2540.
ศิรพิ งศ์ พยอมแยม้ . ภาพและประวตั ิตัวละครรามเกียรต์ิ. โอเดียนสโตร,์ 2525.
สมบัติ พลายน้อย. เล่าเรอ่ื งนารายณ์สิบปาง. พระนคร : สามมิตร , 2502.
สมบัติ พลายน้อย. อมนุษย์ในนิยาย .พิมพ์ครงั้ ท่ี 3. กรงุ เทพมหานคร : รวมสาส์น, 2544.
สลากกินแบ่งรฐั บาล, สานักงาน .จติ รกรรมฝาผนงั เรอื่ งรามเกียรต์ิรอบพระระเบียงวดั

พระศรรี ตั นศาสดาราม. พมิ พค์ รงั้ ท่ี 2 ฉบบั แก้ไขปรบั ปรุง. กรุงเทพฯ: โรงพมิ พ์
รงุ่ เรอื งรตั น์ , 2525.
สารประเสรฐิ ์ , พระ. สมญาภิธานรามเกียรต์ิ . แพรพ่ ิทยา , 2510.
สุภร ผลชีวิน. รามายณ ฉบับยอ่ เรยี บเรยี งเป็นคากลอน. กรุงเทพ ฯ : 2520.
อนุมานราชธน , พระยา . อปุ กรณ์รามเกียรต์ิ. เสถียรโกเศศ ( นามแฝง) .กรงุ เทพ ฯ :
กองการสังคตี กรมศิลปากร , 2515.

ประวตั ผิ เู้ ขียน

ชื่อ นิภาพรรณ ( อศั วกลุ ) ศรพี งษ์
วุฒิ
ตาแหนง่ กศ.บ ( ธรุ กิจศึกษา ) มหาวิทยาลัยศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ ( ประสานมิตร )
ผลงาน ศศ.บ (ไทยคดีศึกษา ) มหาวิทยาลัยสุโขทยั ธรรมาธริ าช
พบ.ม ( รฐั ประศาสนศาสตร์ ) สถาบันบัณฑิตพฒั นบรหิ ารศาสตร์
ตารา
รองศาสตราจารย์ ระดับ 9 คณะวิทยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอสี าน นครราชสีมา

2534 รางวลั ห้องสมุดดีเด่น ระดับอดุ มศึกษา สมาคมหอ้ งสมดุ แหง่ ประเทศไทย
2544 รางวัลแมด่ ีเด่น สาขาแม่ผบู้ าเพ็ญประโยชน์
2544 ครูภาษาไทยดีเด่น ระดับอดุ มศึกษา ครุ สุ ภา
2545 ประกาศเกียรติคณุ ครผู ู้มีผลงานดีเด่น

ครภู าษาไทยประกายเพชร มลู นิธเิ พชรภาษา
เกียรติบัตรและรางวัลชมเชยสื่อคอมพวิ เตอรช์ ว่ ยสอน ( CAI )
ประเภทออนไลน์ เรอ่ื งการพดู จากสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล
เกียรติบัตรและรางวัลครูผู้นาการใชเ้ ทคโนโลยีเพ่อื การศึกษาดีเด่น
เขตการศึกษา และภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ จาก
ฯพณฯ ปองพล อดิเรกสาร รฐั มนตรวี า่ การกระทรวงศึกษาธกิ าร
2550 แมด่ ีเด่นแห่งชาติ สาขาผูบ้ าเพ็ญประโยชน์ต่อสังคม สภาสังคมสงเคราะห์
แหง่ ประเทศไทย ในพระบรมราชนิ ูปถัมป์
2555 ครอบครวั ไทยเป็นสุข สภาสตรแี ห่งชาติ
2556 สตรไี ทยดีเด่น พทุ ธศักราช 2556 นครราชสีมา
2559 อาสาสมัครดีเด่น แห่งชาติ

แบบเรยี นวิชาภาษาไทยชั้นปีที่ 1 และ 2 สาหรบั ช่างอตุ สาหกรรม
สถาบนั เทคโนโลยรี าชมงคล ISBN 974 – 416 – 166 – 3
หนงั สือภาษาไทย รหสั 01 – 310 – 101 สาหรบั นักศึกษาระดับ
ประกาศนียบัตรวิชาชีพ ชั้นสูง และระดับปรญิ ญาตรที กุ สาขา
สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ISBN 974 – 416 – 309 – 7
ภาษาไทย ISBN 974 – 625 - 275 – 5
หนงั สืออา่ นประกอบวิชาภาษาไทย รหัส 01 – 310 – 101 เรอ่ื งการอา่ น
ภาษาไทยในส่ือ ชุด คน้ คน คน้ ความ ค้นคา
เอกสารคาสอน การใชภ้ าษาไทย 01

วรรณกรรม สมญาภิธานรามเกียรติ์ ISBN 974 – 625 – 243 - 7

นารใี นรามเกียรติ์ ISBN 974 – 416 – 304 – 6
คมคาจากวรรณกรรมในส่ือ ISBN 974 – 625 – 276 – 3
วรรณกรรมการเมอื ง ISBN 974 – 416 - 305 – 4
ยิม้ พมิ พ์ปาก เปดิ โลกฟาโรห์ตตุ ันคาเมน

สื่อการสอน สื่อการนาเสนอ ( presentation Media )

ภาษาไทย รหสั 01 - 310 – 101 ทักษะการใชภ้ าษาไทย
ภาษาไทยเพ่ือการสื่อสารธรุ กิจ ไวยากรณ์ภาษาองั กฤษ ระดับ ม.1-2-3
รามเกียรติ์ พระราชนพิ นธใ์ นพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟา้ จุฬาโลกมหาราช
อาศิรวาท กวเี ก็บตกแต่ไมร่ กตา ภาษาแบบแผน เปิดโลกฟาโรห์ตตุ ันคาเมน
บทเรยี นภาษาไทย ระดับประถมปที ี่ 1 - 6
ส่ือคอมพวิ เตอรช์ ว่ ยสอน ( CAI ) ประเภทออนไลน์ เรอื่ งการพดู
บทเรยี น ICT E - Learning คณะวทิ ยาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์

ทัศนศึกษาและดงู านต่างประเทศ เศรษฐกิจและสังคม การศึกษา วฒั นธรรมประเพณี

การเมอื งและการปกครอง
ทวีปยุโรป - องั กฤษ ฝรงั่ เศส อติ าลี ออสเตรยี สวสิ เซอรแ์ ลนด์
เนเธอรแ์ ลนด์ สหพนั ธรฐั รสั เซยี เยอรมนั นี โปรแ์ ลนด์
กรกี ตรุ กี สาธารณรฐั เชค ฯลฯ
สหรฐั อเมรกิ า แคนนาดา ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์
ทวีปเอเซยี - สาธารณรฐั ประชาชนจนี ญปี่ ุน่ ไต้หวนั เกาหลีใต้
ฮ่องกง มาเก๊า สิงคโปร์ มาเลเซีย เวียดนาม ลาวและ พมา่

งานบรกิ ารสังคม กรรมการเหล่ากาชาด จงั หวดั สมาชิกสมาคมแม่บา้ นมหาดไทย

รองนายกเหล่ากาชาดจงั หวดั รองประธานแม่บ้านมหาดไทย
รองประธานโครงการบา้ นกาชาดรวมใจ นครราชสีมา
หวั หน้าคณะทมี ตรวจเย่ยี ม ( Surveyor ) โครงการโรงเรยี นต้นแบบมาตรฐาน
ระบบการ ต้านยาเสพติด ( Qualifications for Anti – Drugs Policy : QAD )
สานักงานอาสากาชาด สภากาชาดไทย จงั หวัด นครราชสีมา
หัวหน้าคณะผู้ตรวจเยีย่ มโครงการโรงเรยี นต้นแบบมาตรฐานระบบการต้านสิ่ง
เสพติด ( Thai Red Cross Volunteer Bureau Harm Prevention ) สานักงาน
อาสากาชาด สภากาชาดไทย

ที่ปรกึ ษากิตติมศักด์ิ สมาคมสตรนี ักธรุ กิจและวชิ าชีพแหง่ ประเทศไทย –
นครราชสีมา

รองประธานสภาสังคมสงเคราะห์แหง่ ประเทศไทย – นครราชสีมา
รองประธานชมรมแม่ดีเด่น - นครราชสีมา
ท่ีปรกึ ษาผูต้ รวจราชการภาคประชาชน (ฝา่ ยวชิ าการ )

สานักปลัดสานักนายกรฐั มนตรี
กรรมการศึกษาธกิ ารจงั หวดั นครราชสีมา
ผ้ทู รงคณุ วุฒใิ นคณะกรรมการประสานและส่งเสรมิ การศึกษาเอกชนนอกระบบ

นครราชสีมา
เหรยี ญกาชาดสมนาคณุ ชัน้ 1 ปี 2557
เหรยี ญกาชาดสมนาคณุ ชัน้ 2 สภากาชาดไทย ปี 2547
ใบประกาศเกียรติคณุ ชั้นสามญั เป็นผู้ทไ่ี ด้ให้ความรว่ มมือในการจดั หา
ผบู้ รจิ าค โลหิตเปน็ หม่คู ณะเพ่อื ชว่ ยเหลือเพอื่ นมนุษย์อยา่ งสม่าเสมอ
นานกวา่ 5 ปี

เครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณ์ ประถมาภรณ์มงกุฎไทย ประถมาภรณ์ชา้ งเผอื ก