เอกสารประกอบการสอนที่ 2 การขับร้องประสานเสียง.1

1

การขับร้องประสานเสียง

การขบั รอ้ งประสานเสียง ผูร้ ้องตอ้ งมีพน้ื ฐานเรื่องการอ่านโนต้ สากล การเคาะจงั หวะท่สี ม่าเสมอ
จงึ จะทาใหก้ ารขบั ร้องมีความพร้อมเพรียง เสียงร้องแต่ละคน ตอ้ งประสานสอดคลอ้ งกนั และกนั ตามแนวที่
กาหนดโดยยดึ หอ้ งเพลงเป็นหลกั

'วี วิโอเลต' โชวพ์ ลงั เสียงเพลงยามเยน็ เพราะแค่ไหนไปฟงั | พรจากฟ้า | Netflix
https://www.youtube.com/watch?v=UnV1xhM18_4 เพลงประสานเสียง

รูปแบบการประสานเสียงในลกั ษณะต่างๆ มีดังนี้
1. การขบั ร้องพร้อมกนั (Unison) หมายถึง ผขู้ บั รอ้ งทกุ คนร้องในเสียงของตนเอง

ข้นึ ตน้ เพลงพรอ้ มกนั และจบลงพร้อมกนั https://youtu.be/vcxIDzBnnwI (เด็กๆขบั รอ้ งเพลงธงชาตไิ ทย)
https://youtu.be/i1vlK7oHuI0 ธงชาติ เวอร์ชน่ั กองทพั เรือ Official Music Video

https://youtu.be/mpy3IIYTkFc รักพอ่ ...ไม่มีวนั พอเพยี ง : รวมศิลปิ นอาร์เอส | Official MV

2. เพลงแชนท์ (Chant) เป็ นการประสานแบบงา่ ยๆ คือ การใส่แนวประสานซ่ึงเป็นแนวต่ากวา่ แนว
ทานองโดยใชร้ ะดบั เสียงไม่มากนกั ปกตปิ ระมาณสอง-สามระดบั เสียง โดยรอ้ งซ้าๆ ท้งั เพลง ซ่ึงเรียกวา่
ออสตินาโต (ostinato) https://youtu.be/IX1zicNRLmY https://youtu.be/BTQKU6uUBjU
https://www.youtube.com/watch?v=d5p_U8J0iRQ

2

3. เพลงเสียงสะท้อน (แอคโค่ Echo) เป็ นการประสานเสียงโดยการขบั ร้องเพลงเดียวกนั แตเ่ ร่ิมตน้
ขบั ร้องไม่พร้อมกนั แนวเสียงแรกเป็ นผนู้ า และแนวเสียงที่สองเป็ นเสียงสะทอ้ นของแนวเสียงแรก บทเพลง
ประเภทน้ีโนต้ ตวั สุดทา้ ยของแต่ละวรรคจะมีเสียงยาวทาใหก้ ารขบั รอ้ งของเสียงท่ีสองรอ้ งเป็นเสียงสะทอ้ น
ไดอ้ ยา่ งพอดี https://youtu.be/IMY5PCCjdlE?list=RDxQXuPX-WWqs (เสียงร้องของAmira)
https://youtu.be/hAiECJf5Ouo?list=RDxQXuPX-WWqs

ตัวอย่างเพลงเสียงสะท้อน (แอคโค่ Echo) และเพลงแบบราวด์ (Round)

4. เพลงราวด์ (Round) ราวดห์ รือการขบั รอ้ งเพลงวน คอื การขบั ร้องเพลงทานองเดียว แต่
เริ่มตน้ ไม่พร้อมกนั และจบไม่พร้อมกนั ดนตรีประเภทโปลีโฟนิก (Polyphonic) ทีง่ า่ ยทีส่ ุด การร้องเพลง
ราวดค์ อื การรอ้ งเพลงเพลงหน่ึง โดยแบง่ ผูร้ ้องออกเป็น 2 กลุ่มข้นึ ไป แต่ละกลุ่มจะรอ้ งเพลงเดียวกนั แต่
ข้นึ ตน้ ร้องไม่พรอ้ มกนั โดยมีการร้องตามกนั ไปเรื่อยๆ ก่ีคร้ังกไ็ ด้ การเริ่มตน้ ร้องของแตล่ ะกลุ่มแรกรอ้ งไป
แลว้ จะตามกนั ตามลกั ษณะวรรคของบทเพลงน้นั ๆ

3

เพลงวน( Round )คอื ข้นั ตอนตอ่ ไปน้ี
กลุ่ม 1 เริ่มตน้ ขบั ร้อง ไปจนจบเพลง
กลุ่ม 2 เร่ิมตน้ ขบั รอ้ งเมื่อกลมุ่ ท่ี 1 ร้องไปได้ 4 จงั หวะ ไปจนจบเพลง
กลุ่ม 3 เร่ิมตน้ ขบั ร้องเมื่อกลุ่มท่ี 2 ร้องไปได้ 4 จงั หวะ ไปจนจบเพลง
กลุ่ม 4 เริ่มตน้ ขบั ร้องเม่ือกลุ่มท่ี 3 ร้องไปได้ 4 จงั หวะ ไปจนจบเพลง

https://www.youtube.com/watch?v=Pa2_oWshsRM รอ้ งปากเปล่า Mundwerk - a cappella -
Frère Jacques

https://www.youtube.com/watch?v=iiRJ20LPTv0 เพลงRow, Row, Row Your Boat ขับร้อง
https://www.youtube.com/watch?v=2d_GLxa4_bg เพลงRow, Row, Row Your Boat (Round)

https://www.youtube.com/watch?v=NnVxdxOB4tA บรรเลง Frere Jacques Round
https://www.youtube.com/watch?v=CluxBlTaZDc บรรเลง Frere Jacques with The Motor City

Brass Quintet
5. เพลงเดสแคนท์ (Descant) เป็ นการประสานเสียงโดยการใส่แนวประสานเสียงสูงเหนือเสียง
ทานอง ผขู้ บั รอ้ งในกลุ่มน้ีจะมีจานวนนอ้ ยเพอื่ ความสมดุลของเสียง
ขนึ้ ต้อนเพลงไม่พร้อมกนั แต่งจบลงพร้อมกัน

ตวั อย่างเพลง LONDON BRIDGE

4

6. เพลงแคนอน (Cannon) เป็ นการประสานเสียงโดยการขบั ร้องเพลงเดี่ยวต้งั แต่เร่ิมตน้ โดยการขบั รอ้ งไม่
พร้อมกนั มลี กั ษณะการร้องคลา้ ยกบั echo แตม่ ีความยากกวา่ เน่ืองจากเสียงโนต้ ตวั ทา้ ยวรรคไม่จาเป็ น ตอ้ งมี
ความยาวพอดีกบั การขบั ร้องของแนวท่สี อง จึงทาใหเ้ สียงของแตล่ ะแนวสอดประสานทบั กนั

(ตวั อย่าง https://youtu.be/gDp5cLjZURA วี ดิ ทัศน์ เพลง CANON IN D)
https://www.youtube.com/watch?v=9o8PgJPUjfo การขบั ร้อง สองแนว
https://www.youtube.com/watch?v=jdPdVmNs7GI เพลงรักกนั ไว้เถดิ - บ้านเกดิ เมืองนอน
7. เพลงประสานเสียง 2 – 4 แนว ( Part-singing ) เป็นการร้องประสานเสียงทีแ่ นวเสียงแตล่ ะแนวมีแนว
เฉพาะของตนเองอยา่ งสมบรู ณ์ ซ่ึงสามารถรอ้ งไดต้ ้งั แต่ 2 แนวข้นึ ไป

https://www.youtube.com/watch?v=wYh7Ax5IaaY
(Choirs Got Talent - A selection of the best choir auditions)
(ตัวอย่าง https://youtu.be/VHaGEhmUUZQ วี ดิ ทัศน์ เพลงงูกนิ หาง)

ประเภทของวงขับร้องประสานเสียง
1.วงขบั ร้องประสานเสียงแบบผสมชายหญิง เป็ นประเภททอี่ าจพบไดม้ ากทสี่ ุด มีการแบง่ นกั ร้อง

ออกเป็ น 4 กลุ่ม หรือ 4 แนว ไดแ้ ก่ โซปราโน อลั โต เทนเนอร์ และเบส เรามกั เรียกวา่ SATB
2.วงขบั ร้องประสานเสียงหญงิ ลว้ น อาจแบ่งนกั ร้องเป็น 2 แนว คอื โซปราโน-อลั โต เรียกวา่ SA

หรือแบบ 3 แนว โซปราโนI, โซปราโนII และอลั โต เรียกวา่ SSA
3.วงขบั รอ้ งประสานเสียงชายลว้ น มกั แบ่งเป็ นเทนเนอร์ 2 แนว บาริโทน และเบส หรือเรียกวา่

TTBB
4.วงขบั ร้องประสานเสียงเด็ก มกั เป็นออกเป็น 2 แนว (SA) หรือ 3 แนว (SSA)

การแบ่งประเภทวงขบั ร้องประสานเสียงตามสถาบันท่ีจัดต้งั
1.วงประสานเสียงของโบสถ์
2.วงประสานเสียงของมหาวทิ ยาลยั
3.วงประสานสียงของโรงเรียน
4.วงประสานเสียงของชุมชน
5.วงประสานเสียงอาชีพ หรือวงประสานเสียงอิสระ

5

ระดบั เสียงของนกั ร้องในวงขบั ร้องประสานเสียง ระดับเสียงร้อง
ระดบั เสียงของนกั รอ้ งจะแยกชาย และหญิง ฝ่ายละ 3 เทียบกับการจดั เรียงบนแป้นคยี ์บอร์ด

ประเภท ไดแ้ ก่ โซปราโน (หญิง)
1.โซปราโน (องั กฤษ: Soprano) เป็นนกั ร้องผหู้ ญงิ เสียงสูง โดย
มีระดบั เสียงต้งั แต่ Middle C จนถึง High A หรืออาจสูงกวา่ เมซโซ-โซปราโน (หญงิ ) หรือ
High A เคาเตอร์เทเนอร์ (ชาย)
2.เมซโซ โซปราโน (องั กฤษ: Mezzo Soprano) เป็นนกั รอ้ งหญิง
ที่มีเสียงระดบั กลาง ถา้ เป็นเพลง 2 แนว (SA) จะตอ้ งคดั แยกไป คอนทราลโต (หญิง) หรือ อลั โต
รวมกบั โซปราโน หรืออลั โต ตามความใกลเ้ คียงของระดบั เสียง
แต่ถา้ เป็นเพลง 3 แนว (SSA)ระดบั เสียงเมซโซ โซปราโน จะ เทเนอร์ (ชาย)
แยกกลุ่มออกมาเป็น โซปราโนII
3.อลั โต (องั กฤษ: Alto) หรือคอนทราลโต ((องั กฤษ: Contralto) แบริโทน (ชาย)
เป็นนกั ร้องหญิงท่ีมีระดบั เสียงต่า
4.เทนเนอร์ (องั กฤษ: Tenor) เป็นนกั รอ้ งชายทม่ี ีเสียงสูง เบส (ชาย)

5.บาริโทน (องั กฤษ: Baritone) เป็นนกั ร้องชายทม่ี ีระดบั เสียง
ปานกลาง

6.เบส (องั กฤษ: Bass) เป็นนกั ร้องชายทม่ี ีระดบั เสียงต่าสุด มี
ลกั ษณะเสียงหนกั แน่น ลุ่มลึก และมีพลงั

6

การแบ่งประเภทของเสียงร้องทใี่ ช้ร้อง
https://www.youtube.com/watch?v=wxuCGcyJJng (ความแตกต่างระหว่างชนิดเสียงของผู้หญิง)

การที่จะหานกั รอ้ งคนหน่ึง ใหม้ ีเสียงเหมือนกบั อีกคนหน่ึงน้นั เป็ นส่ิงทีเ่ ป็ นไปไมไ่ ด้ และไม่มีเสียง
ใดทีม่ ีกงั วานเหมือนกนั อีกเสียงหน่ึง ดงั น้นั จงึ มีการแบ่งประเภทของเสียงท่ีใชใ้ นการขบั รอ้ งเพลง ออกเป็ น
จาพวกใหญๆ่ ไดแ้ ก่ ระดบั เสียงสูง, กลาง และต่า ของผชู้ าย และผหู้ ญิง ดงั น้ี
ระดบั เสียงของผู้หญงิ

1. เสียงโซปราโน(Soprano) เป็นระดบั เสียงสูงสุดของผหู้ ญงิ มีกงั วานแจม่ ใสไพเราะ แสดงอารมณ์
ไดอ้ ยา่ งชดั เจน ระดบั เสียงโซปราโน นบั จาก โดกลาง (Middle C) ถึงตวั โด สูงข้นึ ไป 2 ช่วงคูแ่ ปด ดงั น้ี

2. เสียงเมซโซ-โซปราโน (Mezzo-Soprano) เป็นเสียงทีร่ วมความใสของเสียงโซปราโน และความทมุ้ หา้ ว
ของเสียงอลั โต ดงั น้นั จึงเป็ นเสียงทเี่ ตม็ ไปดว้ ยความอ่อนหวานนุ่มนวล ระดบั เสียงเมซโซ-โซปราโน จะอยู่
ไม่เกินคูแ่ ปด เร่ิมต้งั แต่ ทีแฟล็ต ต่าจากโดกลาง ถึงทีแฟลต็ สูงข้นึ ไป 2 ช่วงคู่แปด ดงั น้ี

https://www.youtube.com/watch?v=obeE5tKO6jo Susan Boyle - Singer - Britains Got Talent 2009 Ep1
https://www.youtube.com/watch?v=b4HcfDSsa28 (Memory)
3. เสียงอัลโต(Alto) บางคร้ังเรียกคอนทรลั โต (Contralto) เสียงอลั โตจริงๆ หายากมาก เป็ นเสียงที่ใหญ่ และ
หนกั มีความทมุ้ ลึก และแสดงความรูส้ ึกไดด้ ีกวา่ เสียงสูง เสียงอลั โต จะเล่ือนข้นึ -ลง ไม่เกิน 2 ช่างคูแ่ ปด
ต้งั แตซ่ อล ต่ากว่าโดกลาง ถึงซอล สูงขึน้ ไป 2 ช่วงคู่แปด ดงั น้ี

https://www.youtube.com/watch?v=GTiefhpnMJQ (นกั ร้องไทยชนิดเสียง Alto)
https://www.youtube.com/watch?v=Ga_3u-5unS8 (The 10 Most Popular Tenor & Baritone Arias - by
Pavarotti, Rolando Villazón, Jonas Kaufmann)

7

ระดบั เสียงของผู้ชาย https://www.youtube.com/watch?v=Os4-WEa0XWQ
1. เสียงเทเนอร์ (Tenor) เป็ นระดบั เสียงสูงของผูช้ าย มีความสูงใส กงั วานไพเราะ สามารถแสดง

อารมณ์ไดช้ ดั เจน ระดบั เสียงเทเนอร์มีอยปู่ ระมาณ 1 ช่วงคู่แปด คร่ึง เริ่มจากโนต้ ตวั มี ถึงตวั ลา ดงั น้ี

2. เสียงบาริโทน (Baritone) เป็ นเสียงทีม่ ีมากทส่ี ุดในเสียงของผชู้ าย มีระดบั เสียงระหวา่ งเสียง เทเนอร์
และเสียงเบส มีความคล่องแคล่วมากกวา่ เสียงเบส และสามารถลงไดล้ ึกกวา่ เสียงเทเนอร์ มีท้งั ความเบา และ
ความหนกั แน่นมากกวา่ เสียงเทเนอร์ ระดบั เสียงบาริโทนมีอยปู่ ระมาณ 1 ช่วงคูแ่ ปด หรือเริ่มต้งั แต่
ทีแฟลต็ ถึงตวั มี ดงั น้ี

3. เสียงเบส (Bass) เป็ นเสียงต่าสุด และลึกทส่ี ุดของผชู้ าย เป็นเสียงท่ีเตม็ ไปดว้ ยอานาจ และมีกงั วานต่า
ทีส่ ุด ระดบั ของเสียงเบสอยตู่ ่ากวา่ บาริโทน 2-3 ตวั โนต้ และสามารถขยายไดป้ ระมาณ 1 ช่วงคูแ่ ปดเร่ิมต้งั แต่
ฟา ถึงตวั เร ดงั น้ี

https://youtu.be/WJYaulAhjvE (เสียงเบส)
https://www.youtube.com/watch?v=Jm5CJ3JPoXg Bass Battle - Avi Kaplan Vs Bobby Waters
{low chest notes only}

https://www.youtube.com/watch?v=4t8rjAtktBc โอเปร่า

https://www.youtube.com/watch?v=19piJKYvBFU
อาชีพพากยเ์ สียงประกอบภาพยนตร์ Tom & Jerry Encore' live at Prague Conservatory