ใบความรู้ เครื่องมือทางภูมิศาสตร์ ชั้นประถมศึกษา ชั้นปีที่ 4
ลักษณะทางกายภาพที่ปรากฏ บนพื้นผิวโลก ลักษณะทางกายภาพ หมายถึง สิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นเอง ตามธรรมชาติ หรือเป็น สิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวของเรา ภูมิประเทศ (Topography) หมายถึง สภาพทั่ว ๆ ไปของพื้นผิวโลก ภูเขา (Mountain) ที่ราบลุ่ม (Plains) ทะเล (Sea) ที่ราบลุ่มแม่น้ำ (Basin of a river)
ทรัพยากรธรรมชาติ (Natural resources) สิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น ป่าไม้ สัตว์ป่า ดิน น้ำ หิน เเร่ ภูมิอากาศ (Climate) ประเทศไทย มี 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว ฤดูร้อน (Summer) ฤดูฝน (Rainy) ฤดูหนาว (Winter) ป่าไม้ (Forest) สัตว์ป่า (Animals) ดิน (Soil) หิน (Rock) เเร่ (Minerals) น้ำ (Water)
ใช้ศึกษาตำ แหน่ง ระยะ ทิศ และลักษณะทางกายภาพของ สิ่งต่าง ๆ ที่ปรากฏบนพื้นผิวโลก เครื่รื่ รื่ อ รื่ องมืมื มื อ มื อทางภูภูภู มิ ภู มิ มิ ศมิ ศาสตร์ร์ ร์ ที่ ร์ ที่ ที่ใที่ช้ช้ ช้ศึช้ศึ ศึ ก ศึ กษา ลัลั ลั ก ลั กษณะทางกายภาพ ลูกโลก (Globe) แผนผัง (Diagram) แผนที่ (Map) ภาพถ่าย (Photo)
เป็นหุ่นจำ ลองของโลก ลักษณะเป็นทรงกลม และแสดงสิ่งต่างๆ ที่ปรากฏบนพื้นผิวโลกแบบย่อส่วน และสามารถบอกตำ แหน่งที่ แสดงลักษณะทางกายภาพของสิ่งต่างๆที่ปรากฏบนลูกโลก ลูกโลก (Globe) เทือกเขาหิมาลัย มหาสมุทรอินเดีย ประเทศไทย เส้นศุนย์สูตร สัญลักษณ์สี สีฟ้า แทน แหล่งน้ำ ทะเล มหาสมุทร สีน้ำ ตาล แทน ภูเขา สีเหลือง แทน ที่ราบ สีเขียว แทน ป่าไม้ ทุ่งหญ้า
สีฟ้า แสดงให้ทราบว่า บริเวณนี้เป็นทะเล มหาสมุทร เช่น อ่าว เบงกอล ประเทศไทยมีรูปร่าง คล้ายขวานโบราณ เส้นศูนย์สูตร แสดงลักษณะทางกายภาพ แสดงที่ตั้งของประเทศต่างๆ มีการใช้สีและการสร้างพื้นผิวนูนต่ำ เพื่อแสดงความสูง-ต่ำ ของพื้นที่ และแสดงแหล่งน้ำ (ทะเล มหาสมุทร) สีน้ำตาล แสดงให้ทราบว่าบริเวณนี้เป็น เทือกเเขาสูง เช่น เทือกเขาหิมาลัย ประเทศไทยตั้งอยู่ เหนือเส้นศูนย์สูตร
ทิศใต้ (S) South ทิศ ใช้ระบุตำ แหน่งและทิศทางของสิ่ง ต่างๆที่ปรากฏบนเครื่องมือภูมิศาสตร์ ทบทวนความรู้ การรู้รู้ รู้รู้ ทิ รู้ ทิ รู้ ศทิ ศทิ ทิศเหนือ (N) North ทิศตะวันออก(E) East ทิศตะวันตก (W) West
แผนผังชุมชน แผนผัง คือ การเขียนย่อส่วนสถานที่จริงลงบนกระดาษ และใช้สัญลักษณ์ แทนสิ่งของ หรือสถานที่เพื่อให้เกิดความเข้าใจง่ายขึ้น เช่น ห้องนอน บ้าน อาคาร ห้องเรียน ชุมชน เป็นต้น สามารถบอกตำ เเหน่ง ระยะ ทิศ ของ สถานที่หรือสิ่งต่าง ๆ แผนผัง ผั บอกตำ แหน่ง โรงเรียนอยู่ทางทิศใต้ของวัด ตลาดอยู่ทางทิศตะวันออกของโรงเรียน แม่น้ำ อยู่ทางทิศเหนือของโรงเรียน โรงพยาบาลอยู่ใกล้วัด แผนผัง (Diagram)
แผนผังโรงเรียน แผนผัง ผั บอกตำ แหน่ง อาคารเรียน 1 อยู่ทางทิศใต้ของอาคารเรียน 2 อาคารอเนกประสงค์อยู่ทางทิศเหนือของสนามตะกร้อ โรงจอดรถอยู่ใกล้กับสนามเด็กเล่น 1 สถานีตำ รวจอยู่ทางทิศตะวันตกของประตูทางเข้า แผนผัง (Diagram)
แสดงข้อมูลลักษณะทางกายภาพ ทรัพยากร สถานที่ สำ คัญ ทำ ให้ทราบตำ แหน่งและลักษณะทางกายภาพของสิ่ง ต่างๆ ซึ่งแผนที่มีอยู่หลายประเภท เเต่แบ่งเป็นประเภทใหญ่ๆ ตามลักษณะการใช้งาน แผนที่เฉพาะเรื่อง เป็นแผนที่แสดงข้อมูลเฉพาะเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เช่น แผนที่ท่องเที่ยว แผนที่แสดงเส้นทางคมนาคม เป็นต้น แผนที่ (Map)
แผนที่อ้างอิง เป็นแผนที่พื้นฐานสำ หรับนำ ไปทำ แผนที่ชนิดอื่นๆ เช่น แผนที่อ้างอิงที่สำ คัญ คือ แผนที่ภูมิประเทศ แผนที่แสดงลักษณะภูมิประเทศของประเทศไทย
คำ อธิบาย สัญลักษณ์ (legend) เป็นเครื่องหมายที่ใช้แทนสิ่งต่าง ๆ ใน ภูมิประเทศจริง เพื่อช่วยให้ผู้ใช้สามารถอ่าน และแปลความหมายจากแผนที่ได้ อย่างถูกต้อง ทั้งนี้ในแผนที่จะต้องมีคำ อธิบายสัญลักษณ์ประกอบไว้ด้วยเสมอ สีที่ใช้เป็นมาตรฐานในแผนที่มีทั้งหมด 5 สี คือ สีดำ ใช้แทนสิ่งต่าง ๆ ที่มนุษย์สร้างขึ้นเช่น วัด โรงเรียน หมู่บ้าน เป็นต้น สีแดง ใช้แทนถนนและรายละเอียดพิเศษอื่นๆ สีน้ำ เงิน ใช้แทนบริเวณที่เป็นพื้นที่น้ำ เช่น ทะเล มหาสมุทร สีน้ำ ตาล ใช้แทนความสูง เช่น เส้นชั้นความสูง เลขกำ กับชั้นความสูง สีเขียว ใช้แทน ที่ราบต่ำ พื้นที่ป่าไม้ พื้นที่การเกษตร สีเหลือง ใช้แสดงสัญลักษณ์ที่เกี่ยวกับที่ราบสูง สัญลักษณ์และสีที่ปรากฏบนเเผนที่
ภาพถ่าย เป็นภาพที่มีข้อมูลลักษณะทางกายภาพของสิ่งต่างๆ ที่ ปรากฏอยู่ในรูปถ่าย เช่น รูปถ่ายภูเขา ทะเล แม่น้ำ น้ำ ตก ป่าไม้ หรือแหล่งชุมชน ซึ่งรูปถ่ายจะเป็นรูปที่เหมือนจริงกับสิ่งที่ถ่าย https://www.sarakadee.com/2019/02/06-fire/ http://img.painaidii.com/images/20150610_3_143jpg หมู่บ้านคีรีวง อำ เภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช หมู่บ้านชาวมอแกน ริมอ่าวบอนใหญ่ หมู่เกาะสุรินทร์จังหวัดพังงา http://www.thousandreason.com/post10130601031061 สะพานมอญ เป็นสะพานข้าม แม่น้ำ ซองกาเลีย ที่ตำ บลหนองลู อำ เภอสังขละบุรีจังหวัดกาญจนบุรี ภาพถ่าย (Photo)
ภาพถ่ายแสดงภูมิประเทศบนพื้นผิวโลก ที่ถ่ายภาพจากยานพาหนะ ที่อยู่บนท้องฟ้า เช่น เครื่องบิน พารามอเตอร์ บอลลูน เป็นต้น ภาพถ่ายทางอากาศ ภาพถ่ายทางดาวเทียม ภาพถ่ายพื้นผิวโลกที่บันทึกภาพด้วยระบบบันทึกภาพที่ติดตั้งบน ดาวเทียม ซึ่งโคจรอยู่นอกโลก
เอกสารอ้างอิง ณัฐพร ยวงเงิน. (2564). หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ภูมิศาสตร์ ป.4 กรุงเทพมหานคร : อักษรศิลเจริญทัศน์ อจท.จำ กัด. กมลรัตน์ พูลน้อย. (2562). เครื่องมือบอกตำ แหน่ง ป.4 กลุ่มบูรณาการ (แกนหลักสังคมศึกษาฯ).