ความหลากหลายทางชีวภาพ อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น (ปีงบประมาณ2559/2560)

รายงานการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพ




อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น




ปีงบประมาณ พ.ศ.2559-2560

กลุ่มงานวิชาการ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 8 (ขอนแก่น)
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช



คำนำ

โครงการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่ าอนุรักษ์ภายใต้ แผนงานรักษาความ
มั่นคงของฐานทรัพยากรธรรมชาติและแก้ปัญหาที่ดินทำกิน.ผลผลิตที่ 1 : พื้นที่ป่ าอนุรักษ์ได้รับการ
บริหารจัดการ กิจกรรมอนุรักษ์ ฟื้ นฟู และพัฒนาป่ าไม้ กิจกรรมบริหารจัดการความหลากหลายทาง
ชีวภาพ โดยสำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่ าไม้และพันธุ์พืช.ได้มอบหมายให้สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 8
(ขอนแก่น) ดำเนินการในพื้นที่รับผิดชอบเพื่อสำรวจและรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสถานภาพ ที่
ตั้ง และการใช้ประโยชน์ของพืช สัตว์ แมลง และเห็ด ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติ ซึ่งข้อมูลที่ได้จะนำไป
จัดทำเป็นฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่ าอนุรักษ์เพื่อใช้เป็นประโยชน์ด้านการ
บริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพในภาพรวมของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่ า และพันธุ์
พืช

โครงการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่ าอนุรักษ์ภายใต้ แผนงานพื้นฐานด้าน
การสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ผลผลิตที่ 2 : องค์ความรู้ด้านการอนุรักษ์ป่ าไม้และ
สัตว์ป่ า กิจกรรมบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพ โดยสำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่ าไม้และ
พันธุ์พืชได้มอบหมายให้สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 8 (ขอนแก่น) ดำเนินการในพื้นที่รับผิดชอบ
เพื่อสำรวจและรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสถานภาพ ที่ตั้ง และการใช้ประโยชน์ของพืช สัตว์ แมลง
และเห็ด ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติ ซึ่งข้อมูลที่ได้จะนำไปจัดทำเป็นฐานข้อมูลความหลากหลายทาง
ชีวภาพในพื้นที่ป่ าอนุรักษ์เพื่อใช้เป็นประโยชน์ด้านการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพ
ในภาพรวมของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่ า และพันธุ์พืช

สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 8 (ขอนแก่น) ได้ดำเนินการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพใน
พื้นที่ป่ าอนุรักษ์ในความรับผิดชอบใน 2 พื้นที่ ได้แก่ อุทยานแห่งชาติน้ำพอง และอุทยานแห่งชาติภูวี
ยง จังหวัดขอนแก่น

สำหรับการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัด
ขอนแก่น ได้ทำการศึกษาในสังคมพืชป่ าเต็งรัง จำนวน 4 แปลงตัวอย่าง โดยศึกษาสิ่งมีชีวิตใน 4
กลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มพรรณไม้ กลุ่มผีเสื้อกลางวัน กลุ่มผีเสื้อกลางคืน และกลุ่มด้วง หรือแมลงปีก
แข็งขนาดใหญ่ที่ลงตอมกับดักแสงไฟ และกลุ่มเห็ด โดยผลการสำรวจได้สรุปและจัดทำเป็นรูปเล่ม
เพื่อใช้ประโยชน์ต่อไป

คณะทำงานสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่อนุรักษ์
สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 8 (ขอนแก่น)



ป่ าเต็งรัง สารบัญ
พรรณไม้ป่ าเต็งรัง
เห็ดป่ าเต็งรัง 1
ผีเสื้อกลางวันป่ าเต็งรัง 3
ผีเสื้อกลางคืนและด้วงป่ าเต็งรัง 7
9
ป่ าเบญจพรรณ 11
พรรณไม้ป่ าเบญจพรรณ 13
เห็ดป่ าเบญจพรรณ 15
ผีเสื้อกลางวันป่ าเบญจพรรณ 19
ผีเสื้อกลางคืนและด้วงป่ าเบญจพรรณ 21
23

ป่าเต็งรัง




Deciduous dipterocarp forest




ปีงบประมาณ พ.ศ.2559

1

ฤดูร้อน
ฤดูฝน

2



ป่ าเต็งรัง ( )
ผลการสำรวจพรรณไม้ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น จำนวน 4 แปลง

คิดเป็นพื้นที่สำรวจทั้งสิ้น 0.4 เฮกตาร์ หรือ 2.5 ไร่ พบพันธุ์ไม้ยืนต้นที่มีขนาดวัดรอบตั้งแต่ 15
เซนติเมตร ขึ้นไปจำนวน 417 ต้น จำนวน 31 ชนิด (จำแนกได้ 29 ชนิด ยังไม่สามารถจำแนกได้
2 ชนิด) 15 วงศ์

ค่าดัชนีความสำคัญของพรรณไม้ 5 อันดับ ได้แก่
เต็ง ( )
แดง ( )
รัง ( )
เสี้ยวป่ า ( )
กุ๊ก ( )

ค่าดัชนีความสำคัญของพรรณไม้ เท่ากับ 44.71, 43.3, 36.72, 23.23 และ 22.61 ตามลำดับ
และมีค่าความหลากหลายของพรรณไม้ เท่ากับ 2.6638

จากการสำรวจไม้หนุ่ม (Sapling) พบทั้งสิ้น 65 ต้น จำนวน 14 ชนิด 9 วงศ์ วงศ์ ที่พบมาก
ที่สุด ได้แก่ วงศ์ FABACEAE รองลงมา ได้แก่ วงศ์ RUBIACEAE และกล้าไม้ที่พบมากที่สุด ได้แก่
แดง ( )

จากการสำรวจลูกไม้ (Seedling) พบทั้งสิ้น 26 ต้น 7 ชนิด 3 วงศ์ วงศ์ ที่พบมากที่สุด คือ
วงศ์ FABACEAE รองลงมา คือ DIPTEROCARPACEAE และ OCHNACEAE ชนิดที่พบมากที่สุดคือ
เสี้ยวป่ า ( )

4

โครงสร้างทางด้านตั้ง (Profile diagram) และการปกคลุมของเรือนยอด (Crown cover) ของสังคมพืชป่ าเต็งรัง
ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น (แปลงสำรวจที่ 2) รัง (3),(6),(7),(8),(9),(17),(18),(26),(30),(32),
(33),(40),(48),(53) แดง (1),(2),(4),(12),(13),(15),(19),(20),(24),(28),(44),(50) สาธร (10),(11),(14),(21),(25),
(29),(37),(38),(40),(56) มะค่าโมง (35),(36),(39),(54),(55) ตีนนก (34),(43),(45) ตะแบกเลือด (42),(46),(49)
เสี้ยวป่ า (22),(23) มะม่วงหัวแมงวัน (27),(47) กุ๊ก (31),(22) ประดู่ (51) โมกมัน (57) เต็ง (5)

5

ตัวอย่างพรรณไม้ที่สำรวจพบในสังคมพืชป่ าเต็งรัง อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น

รัง (Shorea siamensis) กุ๊ก (Lannea coromandelica)

สาธร (Millettia leucantha) มะม่วงหัวแมงวัน (Buchanania lanzan)

แครกฟ้ า (Heterophragma sulfureum) เต็ง (Shorea obtuse)

6



ผลสำรวจความหลากหลายของเห็ดป่ าเต็งรัง
จากการสำรวจความหลากหลายของชนิดเห็ดในแปลงสำรวจสังคมพืชป่ าเต็งรัง

อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น พบเห็ดทั้งหมดจำนวน 867 ดอก สามารถจำแนก
ได้ถึงระดับชนิด 51 ชนิด จำแนกได้ถึงระดับสกุล 8 สกุล จำแนกได้ถึงระดับวงศ์ 17 วงศ์

จากการวิเคราะห์ข้อมูล มีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon's Index)
เท่ากับ 3.0075 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon's Evenness Index) เท่ากับ 0.5524

จากจำนวนของเห็ดทั้งหมดที่สำรวจพบเป็นเห็ดที่กินได้ 10 ชนิด เป็นเห็ดที่กินไม่ได้
6 ชนิด และเป็นเห็ดที่ไม่สามารถระบุได้ 35 ชนิด

8



ผลการสำรวจความหลากหลายของผีเสื้อกลางวันป่ าเต็งรัง
จากการสำรวจความหลากหลายของแมลงในแปลงสำรวจสังคมพืชป่ าเต็งรัง

พื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น สำรวจพบผีเสื้อกลางวันทั้งสิ้น 196 ตัว
44 ชนิด 5 วงศ์

จากการวิเคราะห์ข้อมูลมีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon –
Wiener Diversity Index : H’) เท่ากับ 2.0493 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon
Evenness : J’) เท่ากับ 0.8900

10



ผลการสำรวจความหลากหลายของผีเสื้อกลางคืนและด้วงป่ าเต็งรัง
จากการสำรวจความหลากหลายของแมลงในแปลงสำรวจสังคมพืชป่ าเต็งรัง

พื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น สำรวจพบผีเสื้อกลางคืนและด้วงทั้งสิ้น
106 ตัว 46 ชนิด 19 วงศ์

จากการวิเคราะห์ข้อมูลมีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon –
Wiener Diversity Index : H’) เท่ากับ 1.7201 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon
Evenness : J’) เท่ากับ 0.8839

12

ป่าเบญจพรรณ




Mixed Deciduous Forest




ปีงบประมาณ พ.ศ.2560

13

ฤดูร้อน
ฤดูฝน

14



ป่ าเบญจพรรณ ( )
ผลการสำรวจพรรณไม้ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น จำนวน 4 แปลง คิดเป็น

พื้นที่สำรวจทั้งสิ้น 0.4 เฮกตาร์ หรือ 2.5 ไร่ พบพรรณไม้ยืนต้นที่มีขนาดวัดรอบตั้งแต่ 15 เซนติเมตร
ขึ้นไปจำนวน 210 ต้น 41 ชนิด 20 วงศ์ (จำแนกได้ 37 ชนิด ยังไม่สามารถจำแนกได้ 4 ชนิด)

ค่าดัชนีความสำคัญของพรรณไม้ 5 อันดับ ได้แก่
มะค่าโมง ( )
ส้มกบ ( )
ประดู่ ( )
ปรู๋ ( )
เสี้ยวป่ า ( )

ค่าดัชนีความสำคัญของพรรณไม้ เท่ากับ 33.47, 27.57, 22.64, 20.01 และ 16.65 ตามลำดับ
ค่าความหลากหลายของพรรณไม้ เท่ากับ 3.3360

จากการสำรวจไม้หนุ่ม (Sapling) พบทั้งสิ้น 22 ต้น จำนวน 15 ชนิด 9 วงศ์ กล้าไม้ที่สำรวจพบ
มากที่สุด คือ วงศ์ FABACEAE ชนิดที่มีจำนวนต้นมากที่สุดได้แก่ เปล้าหลวง (
) และ ส้มกบ ( )

จากการสำรวจลูกไม้ (Seedling) พบลูกไม้จำนวน 7 ชนิด 5 วงศ์ กล้าไม้ที่สำรวจพบมากที่สุด
ได้แก่ วงศ์ FABACEAE และชนิดที่มีจำนวนต้นมากที่สุดคือ เปล้าหลวง ( )

16

โครงสร้างทางด้านตั้ง (Profile diagram) และการปกคลุมของเรือนยอด (Crown cover) ของสังคมพืชป่ า
เบญจพรรณ ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น (แปลงสำรวจที่ 2) เสี้ยวป่ า (10), (11),(12),(18),
(21),(24) งิ้วป่ า (1),(6),(20),(25) Unknow4 (4),(5) ขี้อ้าย (2),(3) ส้มกบ (13),(17), Unknow2 (23) แจง (14)
พลับพลา (26) มะกอกเกลื้อน (27) มะเกลือเลือด (7) มะค่าโมง (15) โมกมัน (9) โมกหลวง (22) สาธร (8)
แสมสาร (19) เหมือดแก้ว (16)

17

ตัวอย่างพรรณไม้ที่สำรวจพบในสังคมพืชป่ าเบญจพรรณ อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น

มะค่าโมง (Afzelia xylocarpa) ซาด (Erythrophleum succirubrum)

แสมสาร (Senna garrettiana) ส้มกบ (Hymenodictyon orixense)

ตาตุ่มบก (Sapium insigne) กระโดน (Careya arborea)

18



ผลสำรวจความหลากหลายของเห็ดป่ าเบญจพรรณ
จากการสำรวจความหลากหลายของชนิดเห็ดในแปลงสำรวจสังคมพืชป่ าเบญจพรรณ

อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น พบเห็ดทั้งหมดจำนวน 682 ดอก สามารถจำแนกได้ถึง
ระดับชนิด 35 ชนิด จำแนกได้ถึงระดับสกุล 8 สกุล จำแนกได้ถึงระดับวงศ์ 15 วงศ์

จากการวิเคราะห์ข้อมูล มีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon's Index)
เท่ากับ 2.7578 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon's Evenness Index) เท่ากับ 0.4226

จากการสำรวจพบเป็นเห็ดที่กินได้ 7 ชนิด เป็นเห็ดที่กินไม่ได้ 10 ชนิด เป็นเห็ดที่ไม่มี
ข้อมูลว่ากินได้ 13 ชนิด และเป็นเห็ดที่ไม่สามารถระบุได้ 6 ชนิด

20



ผลการสำรวจความหลากหลายของผีเสื้อกลางวันป่ าเบญจพรรณ
จากการสำรวจความหลากหลายของแมลงในแปลงสำรวจสังคมพืชป่ าเบญจพรรณ

พื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น สำรวจพบผีเสื้อกลางวันทั้งสิ้น 384 ตัว 53
ชนิด 5 วงศ์

จากการวิเคราะห์ข้อมูล
ฤดูร้อน พบผีเสื้อ 21 ชนิดมีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon –

Wiener Diversity Index : H’) เท่ากับ 2.9706 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon Evenness :
J’) เท่ากับ 0.8290

ฤดูฝน พบผีเสื้อ 32 ชนิดมีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon –
Wiener Diversity Index : H’) เท่ากับ 2.4036 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon Evenness :
J’) เท่ากับ 0.6935

22



ผลการสำรวจความหลากหลายของผีเสื้อกลางคืนและด้วงป่ าเบญจพรรณ
จากการสำรวจความหลากหลายของแมลงในแปลงสำรวจสังคมพืชป่ าเบญจพรรณ

พื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น สำรวจพบผีเสื้อกลางคืนและด้วงทั้งสิ้น 102 ตัว
43 ชนิด 20 วงศ์ และไม่สามารถจำแนกชนิดได้ 3 ชนิด
จากการวิเคราะห์ข้อมูล

ฤดูร้อน พบ 26 ชนิด มีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon – Wiener
Diversity Index : H’) เท่ากับ 2.7799 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon Evenness : J’)
เท่ากับ 0.8532

ฤดูฝน พบ 27 ชนิด มีค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (Shannon – Wiener
Diversity Index : H’) เท่ากับ 2.89095 ค่าความสม่ำเสมอ (Shannon Evenness : J’)
เท่ากับ 0.8772

24