การศึกษาแนวทางการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตรอินทรีย์ กรณีศึกษา กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง อำเภอเมือง จังหวัดตาก

การศ ึ กษาแนวทางการเพม ิ่ม ู ลค ่ าส ิ นค ้ าเกษตรอน ิ ทร ี ย ์ กรณ ี ศ ึ กษากล ่ ุ มแปลงใหญ ่ ข ้ าวอินทรีย์ตล ุ กกลางท ่ ุ งอา เภอเม ื องจังหวัดตาก การประช ุ มระดมความคด ิ เห ็ น วันอังคารที่ 11กรกฎาคม 2566 เวลา 09.00-12.00 น. ณ ศูนย ์ เร ี ยนร ู้กลุ่มแปลงใหญ่ข ้ าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง หมู่ท ี่2 ต าบลตลุกกลางทุ่งอา เภอเม ื องจงัหวดัตาก เอกสารประกอบการประชุม

ความส าคัญของการศึกษา 1 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ขับเคลื่อนการพัฒนาเกษตรอินทรีย์อย่างต่อเนื่อง โดยมีเป้าหมายส่งเสริมปรับเปลี่ยน การผลิตสู่ระบบเกษตรอินทรีย์ เพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร และเป็นการผลิตที่มิตรต่อระบบนิเวศ แผนปฏิบัติการด้านเกษตรอินทรีย์ พ.ศ. 2566 – 2570 ก าหนดเป้าหมายตัวชี้วัด ดังนี้ • สินค้าเกษตรอินทรีย์มูลค่าเพิ่มขึ้นร้อยละ 3 • เกษตรกรที่ผ่านการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ (PGS/ มกษ. 9000/มาตรฐานสากล) 1.3 แสนราย • พื้นที่เกษตรอินทรีย์เพิ่มขึ้นเป็น 2 ล้านไร่ ภายในปี 2570 สถานการณ์การผลิตสินค้าเกษตรอินทรีย์ของไทย ปี 2564 มีพื้นที่ 1,515,132 ไร่ เพิ่มขึ้นจากปี 2563 ที่มีพื้นที่ 974,854 ไร่ หรือเพิ่มขึ้น ร้อยละ 55.42 แต่จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด – 19 ส่งผลให้สินค้าเกษตรอินทรีย์ส่งออกของไทย ได้แก่ ข้าว และผลไม้ มีมูลค่าส่งออกรวม 1331.38 ล้านบาท ลดลงจาก 1,730.53 ล้านบาท ในปี 2563 หรือร้อยละ 23.07 ตลาดส่งออกที่ส าคัญ คือ สหรัฐอเมริกา จีน อิตาลี และสวิตเซอร์แลนด์ ปัจจุบันสินค้าเกษตรอินทรีย์ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายตามความต้องการของผู้บริโภคที่หันมาใส่ใจในเรื่องสุขภาพ อาหารที่สะอาดและปลอดภัยเพิ่มมากขึ้น

เพื่อศึกษาแนวทางการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตรอินทรีย์ กรณีศึกษา กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ ตลุกกลางทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดตาก พื้นที่ศึกษา ได้แก่ พื้นที่ปลูกข้าวอินทรีย์กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดตาก ประชากรกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ เกษตรกรสมาชิกกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดตาก จ านวน 32 ราย ระยะเวลาข้อมูล ปีการผลิต 2565 (เดือนมกราคม – ธันวาคม 2565) วัตถุประสงค์ของการศึกษา ขอบเขตของการศึกษา 2

วิธีการศึกษา ข้อมูลปฐมภูมิ o สัมภาษณ์ข้อมูลจากเกษตรกรสมาชิกกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดตาก ด้วยการสุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จ านวน 15 ราย o รวบรวมข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (ส านักงานเกษตรจังหวัดตาก ส านักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดตาก ฯลฯ) o การประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group) ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับฟังความคิดเห็น/ข้อเสนอแนะ ข้อมูลทุติยภูมิ o รวบรวมจากเอกสารงานวิจัยของหน่วยงานภาครัฐ และสถาบันการศึกษา สื่อสิ่งพิมพ์เอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และค้นคว้าจากอินเตอร์เน็ต 3

การวิเคราะห์ข้อมูล 4 การวิเคราะห์เชิงปริมาณ ● เป็นการวิเคราะห์จากข้อมูลการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่มจากเกษตรกรกลุ่มแปลงใหญ่ ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดตาก ตามกรอบแนวคิดห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) การวิเคราะห์เชิงคุณภาพ ● โดยใช้สถิติเชิงพรรณนาอธิบายสภาพการผลิตและ การตลาดของสินค้าที่ท าการศึกษา โดยการวิเคราะห์ จะใช้เครื่องมืออย่างง่ายในการอธิบาย เช่น ค่าความถี่ ค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ เป็นต้นแบบขยายผลให้กับเกษตรกรและผู้สนใจทั่วไป ในการสร้างมูลค่าเพิ่ม ให้กับสินค้าเกษตรและยกระดับการผลิตสู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ ผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนสามารถน าข้อมูลไปพิจารณาจัดท าแผนงานโครงการ ส่งเสริมสนับสนุนการผลิตสินค้าเกษตรอินทรีย์ตลอดห่วงโซ่การผลิตให้มี ประสิทธิภาพมากขึ้น 5

ผลการศึกษา : ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง 6 กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง หรือกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรผ่านศึก ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 บ้านชบา ต าบลตลุกกลางทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดตาก ก่อตั้งโดยนายวุฒิภัทร ราชโยธิน ซึ่งได้เดินทางกลับจากการท างานที่ประเทศอิสราเอลเมื่อปี 2549 ได้กลับมาพัฒนาภูมิล าเนาและช่วยเหลือสมาชิกในชุมชน สภาพพื้นที่ประสบปัญหาภัยแล้งซ้ าซาก ส่วนใหญ่พื้นที่เป็นสันดอนบริเวณรอบๆ เป็นป่าเขาท านาอาศัยน้ าฝนได้ปีละ 1 ครั้ง เกษตรกรอาศัยวิกฤตินี้พัฒนาผลผลิตให้มีคุณภาพปราศจากสารเคมี เน้นผลิตเพื่อบริโภคในครัวเรือน และจ าหน่ายในชุมชน จากนั้นเมื่อปี 2559 จึงรวมกลุ่มผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยโดยได้จดทะเบียนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรผ่านศึก และ ขอรับรองการผลิตตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีส าหรับการผลิตข้าวเปลือก (Good Agriculture Practice of Rice Production : GAP) ประวัติความเป็นมา

ผลการศึกษา : ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง 7 ปี 2561 ได้เข้าร่วมโครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ เพื่อรวมกลุ่มบริหารจัดการด้านการผลิตและจ าหน่ายที่มีตลาดรับซื้อ แน่นอน รวมทั้งสร้างเครือข่ายกลุ่มใหม่อีก 10 กลุ่ม และมีการบันทึกข้อตกลงซื้อขายผลผลิตล่วงหน้า (MOU) กับสหกรณ์การเกษตร บ้านตาก เพื่อรองรับผลผลิตที่จะออกสู่ตลาดระหว่างปี 2565 - 2568 ซึ่งสามารถสร้างความมั่นใจทางตลาดในการผลิตข้าวอินทรีย์ คุณภาพ ปี 2563 กลุ่มฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานการผลิตข้าวอินทรีย์จากกรมการข้าว ปัจจุบันกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง หรือ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรผ่านศึก มีสมาชิก 32 ราย พื้นที่เพาะปลูก 405 ไร่ และกลุ่มเครือข่ายข้าวอินทรีย์ในพื้นที่ต าบลตลุกลางทุ่ง อีก 250 ครัวเรือน พื้นที่เพาะปลูก 1,500 ไร่ ซึ่งทั้งหมดได้รับมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ (Organic Thailand) ประวัติความเป็นมา

ปัญหาและความต้องการ ของประชาชนในพื้นที่ กลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบน 2 ข้อมูลทั่วไปของเกษตรกรสมาชิกกลุ่มฯ 8 ที่มา: จากการส ารวจ เพศ จ านวนเกษตรกร (ราย) ร้อยละ ชาย 7 21.87 หญิง 25 78.13 รวม 32 100

ปัญหาและความต้องการ ของประชาชนในพื้นที่ กลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบน 2 ข้อมูลทั่วไปของเกษตรกรสมาชิกกลุ่มฯ 9 ที่มา: จากการส ารวจ อายุ จ านวนเกษตรกร (ราย) ร้อยละ อายุระหว่าง 41 - 50 ปี 7 21.87 อายุระหว่าง 51 - 60 ปี 10 31.25 อายุ 60 ปีขึ้นไป 15 46.88 รวม 32 100

ปัญหาและความต้องการ ของประชาชนในพื้นที่ กลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบน 2 ข้อมูลทั่วไปของเกษตรกรสมาชิกกลุ่มฯ 10 ที่มา: จากการส ารวจ ระดับการศึกษา จ านวนเกษตรกร (ราย) ร้อยละ ประถมศึกษา 21 65.63 มัธยมศึกษาตอนต้น 2 6.25 มัธยมศึกษาตอนปลาย 7 21.87 อนุปริญญา 2 6.25 รวม 32 100

สถานการณ์การผลิตและการตลาด 11 ด้านการผลิต ปี 2565 จังหวัดตาก มีเนื้อที่เพาะปลูกข้าวนาปี 374,760ไร่ เนื้อที่เก็บเกี่ยว 367,562ไร่ ผลผลิตรวม 151,190 ตัน และผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ 411 กิโลกรัม แหล่งผลิตส าคัญอยู่ที่อ าเภอเมือง อ าเภอท่าสองยาง อ าเภอแม่ระมาด และอ าเภอแม่สอด การผลิตข้าวอินทรีย์จังหวัดตาก มีเนื้อที่เพาะปลูกรวม 2,454.75 ไร่ (ร้อยละ 0.66 ของเนื้อที่เพาะปลูกทั้งหมด) แหล่งผลิตส าคัญอยู่ที่ ต าบลตลุกกลางทุ่ง อ าเภอเมือง จังหวัดตาก มีเนื้อที่เพาะปลูก 1,500 ไร่ (ร้อยละ 61.11 ของเนื้อที่เพาะปลูกข้าวอินทรีย์ทั้งหมด) พันธุ์ที่นิยมปลูก ได้แก่ พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 พิษณุโลก 80 และไรซ์เบอร์รี่ ท าการเพาะปลูกระหว่าง เดือนมิถุนายน – กรกฎาคม ของทุกปีด้วยวิธีปักด า/หว่านน้ าตม ใช้ระดับน้ าควบคุมวัชพืช และปลูก พืชไล่แมลง โดยเก็บเกี่ยวผลผลิตระหว่างเดือนตุลาคม – ธันวาคม (มากที่สุดเดือนพฤศจิกายน)

ด้านการตลาด 12 จ าหน่ายให้กับกลุ่ม แปลงใหญ่ ข้าวอินทรีย์ฯ ผลผลิต ข้าวอินทรีย์ 100 % ผู้บริโภค (หน้าร้าน ออนไลน์ เว็ปไซต์หน่วยงาน ราชการ) จ าหน่ายข้าวเปลือก ให้กับวิทยาลัยเกษตร และเทคโนโลยีตาก ผู้บริโภค (นักศึกษา) บริโภคในครัวเรือน/ เก็บไว้ท าเมล็ดพันธุ์/ จ ำหน่ำย กลุ่มฯ น าไป สีแปรสภาพข้าวสาร/ ข้าวกล้อง และผลิต เมล็ดพันธุ์ข้าว 80 % 72 % 20 % 8 % วิถีตลาดข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง ที่มา: จากการส ารวจ

ด้านการตลาด 13 ผลิตภัณฑ์ข้าวอินทรีย์ และช่องทางการจ าหน่าย

14 หลักการบริหารจัดการกลุ่ม บริหารจัดการภายใต้คณะกรรมการฯ 15 คน โดยแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบอย่าง ชัดเจน สมาชิกภายในกลุ่มให้ความร่วมมือ ร่วมใจกันเป็นอย่างดี มีความสามัคคีและ ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ส่งผลให้กลุ่มสามารถ ยกระดับการพัฒนาได้อย่างเข้มแข็ง และ ต่อยอดสู่ผู้ประกอบการธุรกิจเกษตรด้าน สินค้าข้าว เพื่อสร้างรายได้สู่ชุมชนได้อย่าง มั่นคง

15 o เรียนรู้จากประสบการณ์ ศึกษาเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง และพัฒนาแบบค่อยเป็นค่อยไป o ปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น สภาพอากาศ ประสบปัญหาภัยแล้ง การใช้เทคโนโลยีการผลิต o ได้รับรางวัลชนะเลิศศูนย์จัดการพืชชุมชนดีเด่นระดับจังหวัด เมื่อปี 2562 และปี 2563 o ได้รับรางวัลกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดีเด่นระดับจังหวัด ปี 2563 o ได้รับรางวัลแปลงใหญ่ดีเด่นรองชนะเลิศอันดับที่ 2 ระดับประเทศ ปี 2563 ปัจจัยที่ส่งผลให้กลุ่มมีความเข้มแข็ง และรางวัลที่ได้รับ ใบรับรองมาตรฐาน มกษ. 9000 และรางวัลที่ได้รับ

16 o การผลิตข้าวอินทรีย์ของกลุ่มฯ ใช้น้ าฝนและน้ าจากแหล่งน้ าต่างๆ อาทิ สระน้ า บ่อบาดาลในการผลิตเป็นหลัก ซึ่งมีปริมาณไม่เพียงพอต่อการเพาะปลูกตลอดฤดู o พื้นที่เพาะปลูกมักจะประสบปัญหาภัยแล้ง ท าให้ข้าวเจริญเติบโตได้ไม่เต็มที่ และได้รับผลผลิตค่อนข้างต่ า ปัญหาอุปสรรค และข้อจ ากัด

ปัญหาและความต้องการ ของประชาชนในพื้นที่ กลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบน 2 ต้นทุนการผลิตและผลตอบแทนข้าวอินทรีย์ ปี 2565 กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง 17 รายการ ต้นทุนเงินสด ต้นทุนไม่เป็นเงินสด รวม 1. ต้นทุนผันแปร 1,397.91 1,401.71 2,799.62 2. ต้นทุนคงที่ - 850.65 850.65 3. ต้นทุนรวมต่อไร่ 1,397.91 2,252.36 3,650.27 4. ต้นทุนรวมต่อกิโลกรัม - - 7.77 5. ผลผลิตต่อไร่ (กิโลกรัม) - - 470 6. ราคาที่เกษตรกรขายได้ (บาท/กิโลกรัม) - - 11.84 7. ผลตอบแทนต่อไร่ - - 5,564.80 8. ผลตอบแทนสุทธิต่อไร่ - - 1,917.53 9. ผลตอบแทนสุทธิต่อกิโลกรัม - - 4.07 10. อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน (ROI) - - 52.38 ที่มา: จากการส ารวจ หน่วย : บาท

ที่มา: จากการส ารวจ การวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) 18 Firm Infrastructure : เกษตรกรรวมกลุ่ม มีคณะกรรมการบริหารกลุ่มและแบ่งหน้าที่รับผิดชอบ มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้/ปัจจัยการผลิต Human Resource Management : แรงงานที่ใช้ในการผลิตมีทั้งแรงงานในครัวเรือน และรับจ้าง Technology Development : การอบรมการพัฒนาด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม อาทิ การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ และสารชีวภัณฑ์ Procurement : เกษตรกรจัดหาปัจจัยการผลิตเอง และใช้รถไถ รถเกี่ยว เครื่องพ่นปุ๋ย ทั้งของตนเอง กลุ่มฯ และผู้รับจ้าง Inbound Logistics : เกษตรกรจัดเก็บเมล็ดพันธุ์ ข้าวเองหรือหาซื้อจากเพื่อน บ้านที่มีแหล่งที่มาน่าเชื่อถือ Operations : การผลิตตาม มาตรฐานเกษตร อินทรีย์ Outbound Logistics : ผลผลิต ข้าวอินทรีย์ Marketing and Sales : จ าหน่ายผลผลิตให้กับกลุ่มแปลงใหญ่ ข้าวอินทรีย์ โดยกลุ่มฯ รับซื้อในราคา สูงกว่าตลาดทั่วไป 400-500 บาท/ตัน Services : เกษตรกรมีการขนส่ง ผลผลิตไปยังกลุ่มฯ และรับภาระค่าขนส่ง ข้าวอินทรีย์ สรุปกิจกรรมหลัก และกิจกรรมสนับสนุนห่วงโซ่คุณค่าข้าวอินทรีย์ เกษตรกรสมาชิกกลุ่มฯ

สรุปกิจกรรมหลัก และกิจกรรมสนับสนุนห่วงโซ่คุณค่าข้าวอินทรีย์ กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวอินทรีย์ตลุกกลางทุ่ง 19 ที่มา: จากการส ารวจ Firm Infrastructure : ใช้เงินทุนในการรวบรวมผลผลิตและการบริหารจัดการ มีคณะกรรมการบริหารโดยแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบอย่าง ชัดเจน และมีการจ่ายเงินปันผลให้กับสมาชิก Human Resource Management : แรงงานที่ใช้ในการผลิตสินค้าเป็นแรงงานสมาชิกกลุ่มฯ Technology Development : ยังไม่มีการใช้เทคโนโลยีเพื่อพัฒนากระบวนการแปรรูปผลิตภัณฑ์ Procurement : จัดหาวัตถุดิบข้าวเปลือกที่ผลิตตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์จากสมาชิกกลุ่มฯ และเครือข่าย Inbound Logistics : วัตถุดิบที่น ามาแปรรูปต้อง เก็บเกี่ยวเมื่อถึงระยะสุกแก่ เหมาะสม ไม่มีสิ่งเจือปน และได้รับการรับรอง มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ Operations : ด าเนินการแปรรูปด้วย เครื่องจักร/เครื่องมือ มีการควบคุมและ ตรวจสอบคุณภาพ ตามมาตรฐานสินค้า เกษตรอินทรีย์ Outbound Logistics : กลุ่มฯ ด าเนินการผลิตสินค้า ตามความต้องการของ ตลาด โดยไม่มีการเก็บ สต๊อก Marketing and Sales : จ าหน่ายสินค้าผ่านหน้าร้าน ตลาดออนไลน์ออกบูธงาน ต่าง ๆ ของหน่วยงานราชการ ภายใต้ชื่อ “ข้าวเมืองตาก” Services : ให้บริการเกี่ยวกับ การจัดส่งสินค้า ผ่านบริษัทขนส่ง เอกชน ผลิตภัณฑ์ข้าวอินทรีย์

ปัญหาและความต้องการ ของประชาชนในพื้นที่ กลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบน 2 แนวทางการเพิ่มมูลค่าข้าวอินทรีย์ กลุ่มแปลงใหญ่ตลุกกลางทุ่ง ต้นทาง 1) สนับสนุนแหล่งน้ าและระบบการให้น้ าพลังงาน แสงอาทิตย์ให้เพียงพอต่อการผลิตตลอดฤดู 2) พัฒนาสมาชิกลุ่มฯ เป็น Smart Farmer และ สร้างเกษตรกรรุ่นใหม่เข้าสู่ระบบการผลิตเกษตร อินทรีย์ 3) สนับสนุนเกษตรกรรุ่นใหม่รวมกลุ่มและน า เทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ผสมผสานภูมิปัญญาท้องถิ่น 4) สนับสนุนเงินทุนดอกเบี้ยต่ าเพื่อจัดซื้อเครื่องมือ อุปกรณ์/เทคโนโลยีนวัตกรรม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ การผลิต กลางทาง 1) ส่งเสริมการใช้เครื่องมืออุปกรณ์และ เทคโนโลยีแปรรูปผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ มาตรฐานและมีความหลากหลาย 2) สนับสนุนการพัฒนาเข้าสู่การปฏิบัติที่ดี ส าหรับโรงสีข้าว GMP เพื่อสร้างความเชื่อมั่น ให้กับผู้บริโภค ปลายทาง 1) สนับสนุนการพัฒนาให้มีระบบตรวจสอบย้อนกลับ และเครื่องหมายรับรองคุณภาพมาตรฐานสินค้า 2) ส่งเสริมการประชาสัมพันธ์ข้าวอินทรีย์ ตลุกกลางทุ่ง เป็นข้าวที่มีคุณภาพ และปลอดภัยจากสารเคมีให้เป็นที่ รู้จักครอบคลุมผู้บริโภคทุกระดับ 3) การก าหนดราคาจ าหน่ายที่เหมาะสมให้ผู้บริโภค สามารถเข้าถึงได้ 4) พัฒนาบุคลากรภาครัฐ และเกษตรกรรุ่นใหม่ที่เกี่ยวข้อง ด้านการตลาดให้เป็นมืออาชีพ เพื่อให้มีองค์ความรู้ในการหาตลาด ใหม่ และขยายช่องทางการจ าหน่ายสินค้าเกษตรอินทรีย์ 20

แลกเปลี่ยนความคิดเห็น / ข้อเสนอแนะ 21

22 ส ำนักงำนเศรษฐกิจกำรเกษตรที่ 2 ศูนย์รำชกำรต ำบลหัวรอ อ ำเภอเมืองจังหวัดพิษณุโลก โทร. 0 5532 2650 , 0 5532 2658 E – mail : [email protected] Facebook : ส ำนักงำนเศรษฐกิจกำรเกษตรที่ 2