คู่มือ : การใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 4 พฤษภาคม 2563
คู่มือ : การใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 4 พฤษภาคม 2563
คำนำ ด้วยความตั้งใจที่จะทิ้งร่องรอย (Lagacy) จากประสบการณ์การใช้งานโปรแกรม Eviews ในการทำงานวิจัยมาหลายปี เก็บเล็ก ผสมน้อย จากการเขียน Scripts ต่าง ๆ จึงได้รวบรวมและจัดทำเป็น คู่มือ “การใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น” ขึ้น เพื่อให้น้อง ๆ นักวิจัย สศท. ซึ่งเข้ามาทำงานใหม่ หรือ เปลี่ยนสายงาน ได้มีแนวทางในการใช้เครื่องมือวิเคราะห์ข้อมูล สามารถอธิบายความสัมพันธ์ของตัวแปร ได้อย่างมีทิศทาง โดยหวังว่า จะมีประโยชน์ให้นักวิจัยรุ่นใหม่ได้ถ่ายทอดความรัก ความงาม ในผลงานวิจัย ตามความรู้ ข้อเท็จจริงที่ได้สำรวจรวบรวมมา อย่างมีรูปธรรม อ้างอิงได้ และใช้ประโยชน์ได้จริง ฉกาจ ฉันทจิระวัฒน์ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 4
ค สารบัญ หน้า คำนำ ข สารบัญ ค 1. บทนำ 1 2. การนำเข้า บันทึก และการจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบ Database 4 2.1 การนำเข้าและบันทึก 4 2.2 การจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบ Database 13 3. ประเภท Objects 18 3.1 Series 19 3.2 Table 25 3.3 Matrix 27 3.4 Spool 29 3.5 Text 31 3.6 Equation 32 3.7 Valmap 37 3.8 Graph 39 3.9 Group 49 3.10 System 54 4. Descriptive Statistics 59 4.1 Set up Live Statistics 59 4.2 Correlation 60 4.3 One-Way Tabulation 62 4.4 N-Way Tabulation 70 4.5 Likert Scale 72 5. Time Series 76 5.1 การพยากรณ์ข้อมูลรายปี 76 5.2 การพยากรณ์ข้อมูลรายไตรมาส 106 5.3 การพยากรณ์ข้อมูลรายเดือน 125 5.4 การพยากรณ์ข้อมูลความถี่ผสม 146 บรรณานุกรม 154
การใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น 1. บทนำ โปรแกรม Eviews เป็นโปรแกรมทางด้านเศรษฐมิติที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะ การวิเคราะห์ข้อมูลอนุกรมเวลา (Time Series) สำหรับงานวิจัยทางด้านเศรษฐกิจการเกษตร ก็สามารถ ใช้เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานได้สะดวกและให้ผลลัพธ์ในรูปแบบตารางที่สวยงาม นำไปใช้ ในรายงานการวิจัยได้ทันที มีเมนูที่ใช้งานง่าย หรือจะพิมพ์คำสั่งก็ทำได้อย่างรวดเร็ว ยิ่งเป็นคำสั่ง ที่ต้องทำซ้ำๆ ก็สามารถเขียนเป็นสคริปต์เก็บไว้ใช้งานภายหลังได้โดยติดตั้งเพิ่มเติมไว้ในเมนู Add-ins สำหรับสคริปต์ตัวอย่างประกอบคู่มือนี้ เตรียมไว้ในชื่อ test.aipz ซึ่งมีขั้นตอนการติดตั้งดังนี้ ที่เมนู Add-ins >>Manage Add-ins จะมาที่ Add in Objects : ซึ่งจะเห็นว่า ยังไม่มีการติดตั้ง Script ใด ๆ เลย
2 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย เตรียมการติดตั้งโดยนำสคริปต์ไฟล์ test.aipz วางไว้ใน Folder Documents\eviews addins จากนั้นคลิกขวา Open หรือ Double Click จะแสดง pop up Install Add-ins ให้เลือก location หรือ directory สำหรับเก็บ scripts ที่จะติดตั้ง โดยค่าปริยาย (default) จะอยู่ที่ c:\users\*\documents\eviews addins\* ตอบ OK
3 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ยืนยัน ตอบ Yes กลับมาที่เมนู Add-ins >>Manage Add-ins>>Add In Objects จะเห็นได้ว่า scripts ต่าง ๆ ที่เตรียมไว้ติดตั้งเรียบร้อย ซึ่งประกอบไปด้วย 1. TB1_Age.prg : ใช้ได้กับ Series name “age” 2. TB2_Edu.prg : ใช้ได้กับ Series name “edu” 3. TB3_Scores1-5.prg : ใช้ได้กับข้อมูลแบบ “Likert Scale Scores 1 - 5” 4. Franses.prg : ใช้ทดสอบ Seasonal Unit Root ข้อมูลรายเดือน รายไตรมาส 5. Auto-Seasonal.prg : ใช้ได้กับข้อมูลที่มีความผันแปรตามฤดูกาล 6. Auto-Regular.prg : ใช้ได้กับข้อมูล ที่ไม่มีความผันแปรตามฤดูกาล
4 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 2. การนำเข้า บันทึก และจัดเก็บข้อมูล 2.1 การนำเข้าและบันทึก การนำเข้าข้อมูลสามารถนำเข้าได้หลายวิธีและจากหลากหลาย โปรแกรม หรือจะบันทึกข้อมูลในโปรแกรม Eviews โดยตรงก็สามารถทำได้เช่นกัน แต่ง่ายและสะดวก ที่สุดคือเตรียมข้อมูลในโปรแกรม Excel ตามตัวอย่างเอกสารนี้เป็นข้อมูลจากงานวิชาการ “การบริหาร จัดการทรัพยากรน้ำ” ซึ่งผู้ตอบแบบสอบถามคือ เกษตรกรกลุ่มผู้ใช้น้ำ จำนวน 186 ตัวอย่าง ประเมินโดย วิธีการให้คะแนนแบบ Likert scale ซึ่งเป็นคะแนน 5 ระดับ มากที่สุด 5 คะแนน มาก 4 คะแนน ปาน กลาง 3 คะแนน น้อย 2 คะแนน และน้อยที่สุด 1 คะแนน ตัวแปรอิสระประกอบด้วย การดำเนินงาน กิจกรรมของคณะกรรมการ (board) การติดต่อสื่อสารของคณะกรรมการ (comm) ส่วนตัวแปรตามคือ ปัจจัยหรือกิจกรรมที่สนับสนุนให้กลุ่มประสบผลสำเร็จ 3 ด้านคือ เศรษฐกิจ (econ) สังคม ชุมชน (social) และสิ่งแวดล้อม (env) และข้อมูลลักษณะส่วนบุคคลประกอบด้วย เพศ (gender) อายุ (age) และจำนวน ปีการศึกษา (edu)
5 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 2.1.1 Copy & Paste การนำเข้าข้อมูลโดยวิธี copy ข้อมูลจากไฟล์ excel แล้วนำมา paste ใน sheet eviews เป็นวิธีที่สะดวก โดยเลือกที่เมนู File>> New >>Workfile… จะมาที่หน้าต่าง Workfile Create ตรง list box Workfile structure type เลือก Unstructured / Undate ตรง combo box Data range Observations: ใส่ 186 ตามจำนวนตัวอย่าง จากนั้นคลิก OK จะได้ Workfile:UNTITLED คลิกที่เมนู Quick>>Empty Group (Edit Series)
6 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย จะได้ Group: UNTITLED ใช้ Mouse คลิกที่ cell ว่างเหนือแถวที่ 1 ขึ้นไป เพื่อจะได้ paste ชื่อตัวแปรไว้ที่แถวบนสุด เมื่อพร้อมแล้ว copy ข้อมูลจากโปรแกรม excel ซึ่งรวมแถวแรกที่เป็นชื่อ ตัวแปรมาด้วย คลิกขวา paste จะได้ตัวแปรต่าง ๆ ที่เตรียมไว้มารวมอยู่ใน Group : UNTITLED
7 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ปิด group จะเห็นได้ว่าตัวแปรที่เราเตรียมไว้จากโปรแกรม excel ถูกนำเข้ามาจัดเก็บใน Objects Series ใน workfile : UNTITLED ตามชื่อตัวแปรนั้น ๆ แล้ว 2.1.2 การใช้คำสั่ง Command line เป็นอีกวิธีหนึ่งที่ทำได้สะดวก และรวดเร็ว ต้องมีการ เตรียมข้อมูลเล็กน้อย โดยมีขั้นตอนดังนี้ 1. สร้าง Folder ที่เก็บข้อมูลในการใช้งานก่อน ตามตัวอย่างคือ D:\test ภายใน Folder สร้าง Sub Folder ชื่อ db ไว้จัดเก็บ database และเตรียมไฟล์ water.xls ไว้
8 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 2. เปิดโปรแกรม Eviews เปิดหน้าต่าง Command พิมพ์ cd d:\test เพื่อเปลี่ยน Folder การใช้งานให้มาอยู่ใน Folder d:\test ที่เตรียมไว้ 3. สร้าง Work File ชื่อ water ในรูปแบบ unstructured จำนวน 186 ตัวอย่าง ด้วยคำสั่ง wfcreate water u 1 186 จะได้ Work File ขื่อ water.wf1
9 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 4. การนำเข้าข้อมูลจากไฟล์ Excel ใช้คำสั่ง read(a2,s=sheet1) water.xls 8 คือให้อ่านข้อมูล ตั้งแต่ Column แรก แถวที่ 2 จากไฟล์ water.xls จำนวน 8 series จากนั้นไปที่เมนู File Save เพื่อ บันทึกไว้ใน Folder D:\test
10 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 2.1.3 Import การนำเข้าข้อมูลด้วยการ Import เป็นวิธีที่สะดวกอีกวิธีหนึ่ง ที่เมนู File >> Import>> Import from file… Browse มาที่เราจัดเก็บไฟล์ไว้คือ D:\Test เลือกไฟล์ water.xls คลิก Open
11 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ทดสอบดูข้อมูลโดยการเลื่อน scroll bar ด้านข้าง ซึ่งจะเห็นได้ว่าตัวแปรและข้อมูลต่าง ๆ ครบถ้วน จากนั้น คลิก Next ตรวจสอบดูว่า Header lines เป็นชื่อตัวแปร คือ column ที่ 1 row ที่ 1 คลิก Finish
12 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย คลิก No เพื่อไม่ให้เชื่อมโยงกับไฟล์ข้อมูลเดิม การ Import ข้อมูลจากไฟล์ Excel ครบถ้วน
13 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 2.2 การจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบ Database การจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบ Database มีข้อดีคือ เป็นการสำรองข้อมูลไว้ใช้กับ Workfile ใดๆ ได้ โดยเฉพาะข้อมูลที่ต้องใช้ประจำและใช้ได้ในหลาย ๆ กรณี เช่น ข้อมูลปริมาณน้ำฝน ข้อมูลราคาสินค้า เป็นต้น ก่อนอื่นให้เตรียม Folder ใช้งานชื่อ Test และ Sub Folder สำหรับจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบ Database ชื่อ db ดังนี้ การสร้าง Database เริ่มที่เมนู File New>> Database…
14 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย จะมาที่ tab New Database>> ที่ DB File name/path ให้ระบุไปยัง Folder ที่เตรียมไว้คือ d:\test\db ตั้งชื่อไฟล์waterdb จากนั้น Click OK การนำข้อมูล หรือ Objects ไปเก็บไว้ที่ฐานข้อมูล waterdb ที่สร้างไว้ ให้เลือก Objects ที่ต้องการ คลิกขวา Store to DB…
15 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ที่ tab Store ให้เลือก Yes to All เพื่อให้นำ Objects ที่เลือกไว้ทั้งหมดเข้าสู่ฐานข้อมูล ทดสอบการนำข้อมูลจาก Database กลับมาใช้งาน โดยสร้าง Workfile ขึ้นมาใหม่
16 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ที่เมนู File >>Open>>Database… Database Specification คลิกที่ Browse Files เลือก Database ที่สร้างไว้คือ waterdb.edb คลิก Open
17 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ตอบ OK ที่ Eviews Database คลิก tab All เลือก Objects ที่ต้องการนำไปใช้งาน คลิกขวา Export to workfile… ที่ Database Export เลือก workfile ที่เตรียมไว้ คลิก OK
18 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย Objects ที่เลือกไว้ถูกนำเข้ามาใน workfile พร้อมใช้งานต่อไป 3. ประเภท Objects โปรแกรม EViews ถูกออกแบบมาให้ใช้งานในลักษณะของ Object Oriented, Multi Tasking ซึ่งก็จะมีรูปแบบและวิธีการใช้งานตามคุณสมบัติและลักษณะแตกต่างกันออกไปแต่ละ Objects ในที่นี้จะ นำเสนอเฉพาะ Objects ที่มักจะได้ใช้งานกันบ่อย เช่น Series Table Matrix Spool Text Equation Valmap Graph Group และ System
19 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 3.1 Series เป็น Objects หลักในการใช้งาน Icon สีเหลืองมีรูปกราฟเส้นอยู่ตรงกลาง เก็บข้อมูลในลักษณะของ Spreadsheet ซึ่งจะแสดงข้อมูลเพียง Column เดียวในแต่ละชุดข้อมูล การสร้าง Objects ใหม่ ใช้เมนูพื้นฐาน คือ Object New Object… หรือใช้ Command line ตามชื่อ Object นั้นๆ เช่น series <ชื่อ> เงื่อนไข (ถ้าไม่ระบุเงื่อนไข จะได้ series ว่างๆ ตามชื่อนั้น) News Object เลือก Series คลิก OK
20 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย สาธิตตัวอย่างเช่น การสร้าง Series manage (การบริหารจัดการ) โดยการหาค่าเฉลี่ยจาก คะแนนตัวแปร board กับ ตัวแปร comm (คะแนนการดำเนินงานของคณะกรรมการ กับคะแนนการ ติดต่อสื่อสารของคณะกรรมการ) โดยใช้คำสั่ง series manage = (board+comm)/2 ดังนี้ Series ที่สร้างขึ้นใหม่ชื่อ manage
21 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย การสร้าง Series Dummy แบบมีเงื่อนไข (dummy_age) Age < 30 , = 1 Age >=30 and Age <=40 , = 2 Age >=41 and age <=50 , = 3 Age >=51 and age <=60 , = 4 Age >=61 , = 5 คำสั่ง smpl if age <30 series dummy_age=1 smpl if age >=30 and age <=40 series dummy_age=2 smpl if age >=41 and age <=50 series dummy_age=3 smpl if age >=51 and age <=60 series dummy_age=4 smpl if age >=61 series dummy_age=5 smpl @all
22 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย Series ที่สร้างขึ้นใหม่ชื่อ dummy_age การสร้าง Series Dummy แบบมีเงื่อนไข (dummy_edu) Edu >=0 and Edu <=4 , = 1 Edu >=5 and Edu <=9 , = 2 Edu >=10 and Edu <=15 , =3 Edu >=16 , = 4 คำสั่ง smpl if edu >=0 and edu <=4 series dummy_edu=1 smpl if edu >=5 and edu <=9 series dummy_edu=2 smpl if edu >=10 and edu <=15 series dummy_edu=3 smpl if edu >=16 series dummy_edu=4 smpl @all
23 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย Series ที่สร้างขึ้นใหม่ชื่อ dummy_edu
24 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย การสร้าง Series Dummy แบบมีเงื่อนไข (dummy_board) board <=1.80 , = 1 board >=1.800001 and board <=2.60 , = 2 board >=2.600001 and board <=3.40 , = 3 board >=3.400001 and person <=4.20 , = 4 board >=4.200001 , = 5 คำสั่ง smpl if board <=1.80 series dummy_board=1 smpl if board >=1.800001 and board <=2.60 series dummy_board=2 smpl if board >=2.600001 and board <=3.40 series dummy_board=3 smpl if board >=3.400001 and board <=4.20 series dummy_board=4 smpl if board >=4.200001 series dummy_board=5 smpl @all
25 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย Series ที่สร้างขึ้นใหม่ชื่อ dummy_board 3.2 Table เป็น Objects ที่ส่วนใหญ่จะใช้ในการแสดงผลลัพธ์ สามารถใช้คำสั่ง table <ชื่อ> (tab1) จะได้ table ว่าง ซึ่งสามารถนำผลการคำนวณต่างๆ มาแสดงใน table
26 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย Table tab1 ที่สร้างขึ้นสามารถจัดรูปแบบการแสดงผล เช่นใส่ชื่อ Title แสดง/ไม่แสดง Grid ตัวอย่างการนำข้อมูลผลลัพธ์จากการคำนวณมาแสดงใน table อีกรูปแบบหนึ่ง table จะได้จากการใช้คำสั่ง Freeze
27 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 3.3 Matrix เป็น Objects ที่ใช้ในการคำนวณแก้ปัญหาสมการได้โดยตรง Matrix ประกอบด้วยกลุ่มของข้อมูลที่เรียงกันในแนวแถว (row) และแนวหลัก (column) โดยตัวเลขแต่ละตัว เรียกว่าสมาชิก (element) การใช้งานยกตัวอย่างเช่น โจทย์: ต้องการหาค่าพารามิเตอร์ b0 b1 b2 โดย ดัดแปลงข้อมูลจาก วิศิษฐ์ ลิ้มสมบุญชัย (2545) ดังนี้ ข้อมูล (สมมุติ) Y X1 X2 20 10 20 30 20 40 30 30 20 50 40 60 45 50 40 45 60 40 60 70 60 สามารถใช้คำสั่งดังนี้ matrix(3,3) k k.fill 7, 280, 280, 280, 14000, 12600, 280, 12600,12800 matrix kk =@inverse(k) vector(3) v v.fill 280, 12850,12400 vector(3) vv =kk*v
28 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย b0 = 8.095238 b1 = 0.380952 b2 = 0.416667 นำไปแทนค่าในสมการได้
29 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 3.4 Spool เป็น Objects ที่ใช้ในการแสดงผลลัพธ์ที่มีความยืดหยุ่น สามารถปรับแต่ง ให้เหมาะสมตามชนิด Objects ที่นำเสนอ เช่น Table, Equation, Graphs และอื่นๆ เป็นต้น Create Spool ด้วยคำสั่ง>> spool sp1 จะได้ spool ว่าง ชื่อ sp1 ที่ tab proc >> Append >> Existing Object… ที่ Append Object พิมพ์ tab2 ตอบ OK
30 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย การนำ spool ออกไปทำรายงาน คลิกที่ tab Print ที่ tab Print Destination เลือก Redirect : RTF file Filename: d:\test\sp1 คลิก OK ใช้ MS Word เปิด แก้ไข ปรับแต่งได้
31 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 3.5 Text เป็น Objects ที่ใช้งานได้เหมือนโปรแกรม Notepad เก็บข้อความ หรือ บันทึกช่วยจำ หรือเก็บบันทึกคำสั่งต่าง ๆ เพื่อทบทวน หรือนำมาใช้งานใน Command line ก็สามารถ ทำได้สะดวก Create Text ด้วยคำสั่ง>> text txt1 จะได้ Objects text ว่าง ชื่อ txt1 บันทึกคำสั่งที่เคยใช้งานไว้ใน Objects txt1
32 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 3.6 Equation เป็น Objects ที่ถูกใช้งานในลักษณะของ Single Equation ยกตัวอย่าง basic linear regression techniques ซึ่งใช้งานกันทั่วไป รูปแบบสมการเส้นตรง Yi = 1 + 1Xi + i ซึ่ง และ เป็นพารามิเตอร์ที่ไม่ทราบค่า ประมาณค่าโดยใช้ข้อมูลจากตัวอย่าง วิธีที่นิยมใช้ในการประมาณค่า ของ และ คือวิธีกำลังสองน้อย ที่สุด (Ordinary Least Squares) ซึ่งจะแทนค่า ของ และ ด้วยค่า a และ b โดย a ก็คือค่าคงที่ (Constant) เป็นค่าที่เส้นกราฟถดถอยตัดกับแกน Y ส่วน b เป็นความชัน (Slope) ของเส้นกราฟ ซึ่งแสดงถึงอัตราการเปลี่ยนแปลงของ Y เมื่อ X เปลี่ยนแปลง ส่วนนี้เรียกว่า สัมประสิทธิ์การถดถอย (Regression Coefficient) ข้อตกลงเบื้องต้นในการวิเคราะห์การถดถอยอย่างง่าย (1) ตัวแปรอิสระ (X) และตัวแปรตาม (Y) มีความสัมพันธ์กันในแบบเชิงเส้น (2) ตัวแปรตามต้องเป็นข้อมูลชนิดต่อเนื่อง ในขณะที่ตัวแปรอิสระจะต้องเป็นตัวแปรที่สามารถ กำหนดค่าได้การเปลี่ยนแปลงของค่า X จะทำให้ค่าของ Y ที่เกิดจากการสุ่ม เปลี่ยนแปลงไป (3) ความแปรปรวนของ Y สำหรับแต่ละค่าของ X ที่กำหนด จะต้องเท่ากัน (Homoskedasticity) สมการถดถอยอย่างง่าย เขียนได้ดังนี้ Yi = a + bXi + ei เมื่อ Y = ตัวแปรตาม X = ตัวแปรอิสระ a = ค่าคงที่ (Constant) b = ความชัน (Slope) ของเส้นกราฟ e = ส่วนเหลือ (Residual) สามารถเขียนเป็นกราฟสมการเส้นตรงได้ดังนี้
33 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย สมการถดถอยอย่างง่าย สามารถหาค่าของ a และ b ได้จากสูตรดังนี้ โดยที่ a = ค่าคงที่ของสมการถดถอยอย่างง่าย b = สัมประสิทธิ์การถดถอย ̅ = มัชฌิมเลขคณิตของตัวแปรอิสระ ̅ = มัชฌิมเลขคณิตของตัวแปรตาม = ค่าเบี่ยงเบนจากมัชฌิมเลขคณติ ของตัวแปรอิสระ มีค่าเท่ากับ – ̅ = ค่าเบี่ยงเบนจากมัชฌิมเลขคณิตของตัวแปรตาม มีค่าเท่ากับ - ̅ จากข้อมูลงานวิชาการ “การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ” ตัวแปรอิสระประกอบด้วย การ ดำเนินงานกิจกรรมของคณะกรรมการ (board) การติดต่อสื่อสารของคณะกรรมการ (comm) ซึ่งทั้ง 2 ตัวแปร ได้นำค่าเฉลี่ยมาสร้างตัวแปรใหม่ชื่อ การบริหารจัดการ (manage) ส่วนตัวแปรตามคือ ปัจจัย หรือกิจกรรมที่สนับสนุนให้กลุ่มประสบผลสำเร็จ 3 ด้านคือ เศรษฐกิจ (econ) สังคม ชุมชน (social) และ สิ่งแวดล้อม (env) สามารถหาความสัมพันธ์ดังนี้ 1. econ = a + b*manage + e 2. social = a + b*manage + e 3. env = a + b*manage + e
34 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ตัวอย่าง สมการที่ 1 ที่ command line พิมพ์ equation จะได้หน้าต่าง Equation Estimation ที่ tab Specification พิมพ์ econ c manage คลิก OK จะได้ Estimation Output ดังนี้
35 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย คลิก Name เพื่อตั้งชื่อ ตอบ Ok จะได้ Objects Equation ชื่อ eq01 การตรวจสอบปัญหา Heteroskedasticcity (Homoskedasticity คือข้อสมมติพื้นฐานของ วิธีการกำลังสองน้อยที่สุด ซึ่งตัวคลาดเคลื่อนจะต้องมีค่าความแปรปรวนคงที่) H0 : Homoskedasticity H1 : Heteroskedasticity คลิกที่ tab Views >> Residual Diagnostics >>Heteroskedasticity Test…
36 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย เลือก White cross terms ตอบ OK ผลการทดสอบสมมติฐาน ค่า N*R2 = 2.2931 ค่า Prob. = 0.3177 อยู่ในเขตยอมรับ สมมติฐาน หมายความว่า ความแปรปรวนของ Residual คงที่ (Homoskedasticity)
37 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย 3.7 Valmap เป็น Objects ที่ใช้ในการบรรยายฉลาก (Descriptive label) ค่าความถี่ ของการจัดกลุ่มตัวแปร Create Valmap ที่ Command line พิมพ์ valmap <ชื่อ> จะได้ Objects Valmap ว่าง ตามชื่อนั้น ๆ ใช้คำสั่ง Valmap vlmsex จะได้ Objects valmap ว่าง ชื่อ vlmsex ใส่ค่า value และ label โดยให้ 0 = Female , 1 = Male Create Valmap “vlmage”
38 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย Create Valmap “vlmedu” Create Valmap “vlmboard” 3.8 Graph เป็น Objects ที่ใช้แสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูลให้ดูง่าย น่าสนใจ และ สวยงาม ซึ่งโปรแกรม Eviews มี Template Graph ให้เลือกใช้อยู่มากพอสมควร ก่อนอื่น ต้องปรับค่า การแสดงผลปริยาย (Default) เพื่อให้แสดงผลภาษาไทยได้ถูกต้อง โดย... ที่เมนู Options >> Graphics Defaults
39 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย จะมาที่ Graphics Defaults ที่ Drop Down List Menu Option Pages เลือก Quick Fonts >>General Font settings เลือก TH Sarabun New Font Style : เลือก Regular Size : เลือก 16 Apply to ให้ใส่เครื่องหมายถูกที่ Axes Legend Text objects Observation labels จากนั้น คลิก OK สาธิตการสร้างกราฟ โดยเตรียมข้อมูลเล็กน้อย สร้าง workfile ใหม่ โดย คลิกที่ New Page >> Specify by Frequency Range…
40 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย จะมาที่ Workfile Create >> Workfile structure type เลือก Date – regular frequency Date specification Frequency เลือก Annual Start date: 2559 End date: 2562 คลิก OK จะได้ Workfile ใหม่ อยู่ใน sheet Untitled1 ที่ Command พิมพ์คำสั่ง data
41 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย จะได้ Group ว่างชื่อ UNTITLED บันทึกข้อมูล ดัชนีผลผลิต ดัชนีราคา และดัชนีรายได้เกษตรกร productionindex priceindex farmincomeindex 152 159.3 242.1 149.8 156 233.7 160.6 143.8 230.8 152.3 146 222.4
42 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย Create Graph>> ที่ Group UNTITLED คลิกที่ tab View >> Graph… จะมาที่ Graph Options>> Graph type เลือก Mixed
43 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย กลับมาที่ Option Pages>> Graph Type >> Mixed settings >> Series productionindex priceindex เลือก Bar Series farmincomeindex เลือก Line ที่เมนู Frame & Indents>> Frame size>> Height = 2.00 Width = 6.00
44 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ที่ Drop Down Menu Legend>> Attributes>> Characteristics>> Legend Columns = 3 Legend in Box>> Frame color = green ที่ Edit legend entries>> 1 = ดัชนีผลผลิตสินค้า เกษตร 2 = ดัชนีราคาสินค้าเกษตรที่เกษตรกรขายได้ 3 = ดัชนีรายได้เกษตรกร คลิก OK จากนั้นคลิก Freeze เพื่อสร้าง Object Graph
45 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย ตอบ OK จะได้Graph: UNTITLED คลิกที่ tab Options
46 คู่มือการใช้โปรแกรม Eviews เบื้องต้น สำหรับนักวิจัย จะมาที่ Graph Options>> Menu Drop Down List>> Graph Elements>> Lines & Symbols>> Attributes>> Line/Symbol use เลือก Line & Symbol Color เลือก green Symbol/Obs label เลือก delta จากนั้น คลิก OK ต่อไป คลิกที่ tab AddText