หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ก
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ก ค ำน ำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ รายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ได้จัดท าขึ้นให้สอดคล้องกับ ธรรมชาติของวิชาและสอดคล้องกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีและหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) เพื่อให้ นักเรียนสามารถน าไปใช้ได้อย่างเหมาะสม หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ผู้สอนได้จัดท าขึ้นเพื่อเป็น คู่มือในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ร่วมกับแผนการจัดการเรียนรู้เพื่อให้นักเรียนใช้กระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์สืบเสาะหาความรู้และสร้างความรู้ใหม่ สามารถคิดวิเคราะห์สื่อสารให้เข้าใจตรงกัน มีกิจกรรมวิทยาศาสตร์ตลอดจนเชื่อมโยงและน าความรู้ไปใช้ในชีวิตประจ าวันได้ การจัดท าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่อง ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ รายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน (ว23103) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เสร็จสมบูรณ์ได้ เพราะได้รับความร่วมมืออนุเคราะห์จากผู้เชี่ยวชาญหลายท่าน ที่ได้ให้ค าปรึกษาแนะน า จึงขอขอบคุณไว้ณ โอกาสนี้ และหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จะช่วยพัฒนา นักเรียนให้เป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้สามารถเรียนรู้ได้ตลอดชีวิตตามเจตนารมณ์ที่ตั้งไว้
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ข ค ำชี้แจง หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์รายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เนื้อหาแบ่งออกเป็นเรื่องย่อย ทั้งหมด 6 เล่ม ดังนี้ เล่มที่ 1 เรื่อง ปริมาณทางไฟฟ้า เล่มที่ 2 เรื่อง อุปกรณ์ไฟฟ้า เล่มที่ 3 เรื่อง วงจรไฟฟ้า เล่มที่ 4 เรื่อง พลังงานไฟฟ้า เล่มที่ 5 เรื่อง เครื่องใช้ไฟฟ้า เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ แต่ละเล่มประกอบด้วย ค าน า ค าชี้แจง ค าแนะน าส าหรับครู ค าแนะน าส าหรับนักเรียน จุดประสงค์การเรียนรู้ แบบทดสอบก่อนเรียน ใบความรู้ กิจกรรมและแนวค าตอบกิจกรรม แบบทดสอบหลังเรียน เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน ซึ่งจัดท าขึ้นเพื่อให้นักเรียนใช้เรียน ในห้องเรียน
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ค สำรบัญ เรื่อง หน้ำ ค าน า ก ค าชี้แจง ข สารบัญ ค ค าชี้แจงในการใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ส าหรับครู 1 ค าชี้แจงในการใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ส าหรับนักเรียน 2 สาระส าคัญ 3 สาระการเรียนรู้ 3 จุดประสงค์การเรียนรู้ 3 แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 4 ใบความรู้เรื่อง ตัวต้านทาน 6 ใบความรู้เรื่อง ไดโอด 11 ใบความรู้เรื่อง ตัวเก็บประจุ 15 ใบความรู้เรื่อง ทรานซิสเตอร์ 17 ใบความรู้เรื่อง ไอซี 19 กิจกรรมที่ 1 เรื่อง หน้าที่ของตัวต้านทาน 20 กิจกรรมที่ 2 เรื่อง รู้ไหม ไดโอด คืออะไร 21 กิจกรรมที่ 3 เรื่อง หน้าที่ของ ตัวเก็บประจุ ทรานซิสเตอร์ และไอซี 23 แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 24 แนวค าตอบกิจกรรมที่ 1 เรื่อง หน้าที่ของตัวต้านทาน 26 แนวค าตอบ กิจกรรมที่ 2 เรื่อง รู้ไหม ไดโอด คืออะไร 27 แนวค าตอบกิจกรรมที่ 3 เรื่อง หน้าที่ของ ตัวเก็บประจุ ทรานซิสเตอร์ และไอซี 28 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 29 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 30 บรรณานุกรม 31
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 1 ค ำชี้แจงในกำรใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ส ำหรับครู 1. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่อง ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์รายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที3 ประกอบด้วย หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ทั้งหมด 6 เล่ม ดังนี้ เล่มที่ 1 เรื่อง ปริมาณทางไฟฟ้า เล่มที่ 2 เรื่อง อุปกรณ์ไฟฟ้า เล่มที่ 3 เรื่อง วงจรไฟฟ้า เล่มที่ 4 เรื่อง พลังงานไฟฟ้า เล่มที่ 5 เรื่อง เครื่องใช้ไฟฟ้า เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 2. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มนี้คือ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ใช้เป็นสื่อการเรียนรู้ ประกอบการใช้แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 9 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ (ตัวต้านทาน , ไดโอด) และ แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ (ตัวเก็บประจุ , ทรานซิสเตอร์, ไอซี) หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ 3. ครูควรศึกษาค าแนะน าในการใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ให้เข้าใจก่อนจัดกิจกรรม การเรียนรู้ 4. ครูต้องชี้แจงขั้นตอนการเรียนโดยใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ให้นักเรียนเข้าใจทุกคนก่อน ด าเนินกิจกรรมต่างๆ 5. ถ้านักเรียนศึกษาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ไม่เข้าใจ ครูควรแนะน าเพิ่มเติม อาจให้นักเรียนได้ ปฏิบัติกิจกรรมทั้งในและนอกเวลาเรียนจะท าให้ผู้เรียนมีทักษะและมีความรู้ความความเข้าใจมาก ยิ่งขึ้น
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 2 ค ำชี้แจงในกำรใช้หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ส ำหรับนักเรียน 1. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่อง ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ รายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เล่มนี้คือ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 2. ตรวจสอบหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ว่าครบถ้วนหรือไม่ ถ้าไม่ครบถ้วนต้องแจ้งครูผู้สอนทันที 3. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ของหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ก่อนที่จะเริ่มศึกษาหาความรู้ ในล าดับต่อไป 4. นักเรียนท าแบบทดสอบก่อนเรียน จ านวน 10 ข้อ 5. ศึกษาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้วยตนเองตามล าดับที่จัดในหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เมื่อเข้าใจ แล้วท ากิจกรรมให้ครบทุกกิจกรรม 6. ศึกษาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้วยความเอาใจใส่และมีความซื่อสัตย์ไม่เปิดดูเฉลยก่อน 7. เมื่อศึกษาเนื้อหาและท ากิจกรรมในหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เสร็จแล้วตรวจสอบ ความถูกต้องจากเฉลย 8. นักเรียนท าแบบทดสอบหลังเรียน จ านวน 10 ข้อ 9. ในกรณีที่นักเรียนท าแบบทดสอบหลังเรียนได้ไม่ถึง 8 ข้อให้นักเรียนกลับไปศึกษาหนังสือ อิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ใหม่แล้วท าแบบทดสอบหลังเรียนอีกครั้งจนกว่าจะได้คะแนนตามเกณฑ์ 10. เมื่อมีปัญหาใดๆเช่นไม่เข้าใจเนื้อหาสามารถขอค าแนะน าจากครูได้ตลอดเวลา
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 3 หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่อง ไฟฟ้ำและอิเล็กทรอนิกส์รำยวิชำวิทยำศำสตร์พื้นฐำน กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยีชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 3 เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ สำระส ำคัญ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เป็นอุปกรณ์ที่ท าหน้าที่ควบคุมการไหลของกระแสไฟฟ้าใน วงจร ไฟฟ้า แผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชนิด ล้วนมีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ ประกอบอยู่ดังเช่น ไดโอด ไดโอด เป็นชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์มีรูปร่างลักษณะหลายแบบ แต่ที่นิยมใช้ กันมาก และ เป็นแบบที่ นักเรียนควรรู้จัก มีลักษณะเป็นรูปทรงกระบอกเล็กๆ มีก้านโลหะอยู่หัว-ท้าย ของทรงกระบอก ด้านหนึ่งมีแถบ สีด าคาด ซึ่งแสดงว่าเป็นขั้วแคโทด (Cathode) หรือ ขั้วลบ ส่วนก้านโลหะด้านตรงกันข้ามจะเป็นขั้วแอโนด (Anode) หรือ ขั้วบวก ไดโอดเปล่งแสง (Light Emitting Diode) หรือ เรียกว่า LED (แอลอีดี) ผลิตมาจากสาร กึ่งตัวน าชนิด P และชนิด N ต่อชนกัน มีขาต่อออกมาใช้งานสองขา คือขาแอโนด และ ขาแคโทด ซึ่งไดโอดเปล่งแสงจะ เปล่งแสง ออกมาได้เมื่อมีกระแสไฟฟ้าไหลผ่านแสงที่เปล่งออกมา ประกอบด้วยคลื่นความถี่เดียว และ มีเฟส ต่อเนื่องกัน สำระกำรเรียนรู้ 1. ตัวต้านทาน 2. ไดโอด 3. ตัวเก็บประจุ 4. ทรานซิสเตอร์ 5. ไอซี จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. อธิบายสมบัติของตัวต้านทานและการท างานของตัวต้านทานในวงจรไฟฟ้าได้ 2. สามารถอ่านค่าตัวต้านทานได้ 3. บอกความหมาย ลักษณะของไดโอด และไดโอดเปล่งแสง 4. รู้รูปแบบการต่อตัวเก็บประจุและสามารถค านวณค่าความจุได้ 5. สามารถอธิบายการท างานของทรานซิสเตอร์ได้ 6. สามารถอธิบายการท างานของไอซีได้
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 4 แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ค ำสั่ง : ให้นักเรียนเลือกค าตอบที่ถูกที่สุดเพียงค าตอบเดียวแล้วท าเครื่องหมายกากบาท ( x ) ลงในกระดาษค าตอบ 1. ตัวต้านทานท าหน้าที่อะไรในวงจรไฟฟ้า ก. เพิ่มกระแสไฟฟ้าในวงจร ข. เพิ่มแรงดันไฟฟ้าในวงจร ค. เพิ่มความจุฟ้าในวงจร ง. จ ากัดกระแสไฟฟ้าในวงจร 2. ตัวต้านทาน 1.5 KΩ มีค่าเท่ากับ กี่โอห์ม ก. 150 Ω ข. 1500 Ω ค. 15000 Ω ง. 150000 Ω 3. วอลลุ่มวิทยุ คือความต้านทานแบบใด ก. แบบคงที่ ข. แบบปรับค่าได้ ค. แบบไวแสง ง. แบบฟิล์มหนา 4. ความต้านทาน 4 แถบสี มีค่า 100 Ω ±5 % มีสีใดบ้าง ก. น้ าตาล แดง ด า ทอง ข. น้ าตาล ด า ด า ทอง ค. ด า น้ าตาล น้ าตาล ทอง ง. น้ าตาล ด า น้ าตาล ทอง 5. ไดโอด ท าหน้าที่อะไรในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ก. เป็นอุปกรณ์ท าหน้าที่ตัด - ต่อ วงจรไฟฟ้า ข. เป็นอุปกรณ์ให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านทางเดียว ค. เป็นอุปกรณ์ที่ลดปริมาณกระแสไฟฟ้าให้กับวงจรไฟฟ้า ง. เป็นอุปกรณ์ที่สามารถปรับค่าความต้านทานได้ตามต้องการ
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 5 6. ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ไดโอด ท าหน้าที่อะไร ก. เปลี่ยนความต่างศักย์ไฟฟ้าให้สูงขึ้น ข. เปลี่ยนรูปพลังงานไฟฟ้าเป็นพลังงานกล ค. ยอมให้กระแสไฟฟ้าไหลกลับไป-กลับมา ง. เปลี่ยนไฟฟ้ากระแสสลับให้เป็นไฟฟ้ากระแสตรง 7. ตัวเก็บประจุหลายๆ ตัว เมื่อต่ออนุกรมกัน ผลที่ได้เป็นไปตามข้อใด ก. ความจุรวมและประจุรวมมีค่าน้อยลง ข. ความจุรวมมีค่ามากขึ้น แต่ประจุรวมมีค่าน้อยลง ค. ความจุรวมแลละประจุรวมมีค่ามากขึ้น ง. ความจุรวมมีค่าน้อยลง 8. ข้อใดคือขาใช้งานของทรานซิสเตอร์ ก. เกต เดรน ซอร์ส ข. แอโนด แคโทด ค. เบส อิมิตเตอร์ คอลเล็กเตอร์ ง. เกต เบส 9. สภาวะการท างานของทรานซิสเตอร์เปรียบเสมือนสวิตซ์ปิดวงจรคือสภาวะใด ก. สภาวะคัตออฟ ข. สภาวะแอคทีฟ ค. สภาวะอิ่มตัว ง. สภาวะทิ้งตัว 10. เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดใดที่ไม่มีไอซีเป็นองค์ประกอบ ก. คอมพิวเตอร์ ข. โทรศัพท์มือมือ ค. เตาอบ ไมโครเวฟ ง. วิทยุสื่อสาร
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 6 ใบควำมรู้ ตัวต้ำนทำน (Resistor) ตัวต้านทาน (resistor) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในการต้านทานการไหลของกระแสไฟฟ้า เพื่อท าให้ กระแสและแรงดันภายในองค์กรได้ขนาดตามที่ต้องการเนื่องจากอุปกรณ์ทางด้านอิเล็กทรอนิกส์และ แต่ละตัวถูกออกแบบให้ใช้แรงดันและกระแสที่แตกต่างกัน ดังนั้น ตัวต้านทานจึงเป็นอุปกรณ์ที่มี บทบาทและใช้กันมากในงานด้านไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ เช่น วิทยุ โทรทัศน์คอมพิวเตอร์ เครื่องขยายเสียง ตลอดจนเครื่องมือเครื่องใช้ทางด้านไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์ ภาพแสดง ตัวต้านทานชนิดต่างๆ ที่มา : https://www.arduitronics.com/category/77/ic-chip/resistor (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) ตัวต้ำนทำนจะมีหน้ำที่หลักอยู่ 2 ประกำร - เป็นตัวควบคุมกำรไหลของกระแสไฟฟ้ำ - ก ำหนดค่ำแรงดันไฟฟ้ำตำมจุดต่ำงๆ ที่ได้ท ำกำรออกแบบไว้ในวงจร ค่าความต้านทานจะมีหน่วยในการวัดเป็นโอห์มและอาจเขียนแทนด้วยตัวโอเมก้า (Ω) แต่ค่าความต้านทานที่ใช้ในวงจรอิเล็กทรอนิกส์นั้น มีค่าตั้งแต่ค่าต่ าสุดไปจนค่าสูงสุด จึงจ าเป็นต้องมี การแปลงหน่วยเพื่อให้ง่ายต่อการเข้าใจ ดังนี้
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 7 เครื่องมือที่ใช้วัดความต้านทาน คือ โอห์มมิเตอร์(Ohmmeter) ภายในเครื่องโอห์มมิเตอร์ จะมีแบตเตอรี่อยู่เพื่อใช้เป็นแหล่งจ่ายแรงเคลื่อนไฟฟ้าในการวัดความต้านทาน และสเกลของมาตรวัด ที่ใช้อ่าน ค่าความต้านทานจะต้องอ่านจากทางขวามือไปทางซ้ายมือเสมอ สเกลของมาตรวัดโอห์ม จะมีระยะห่างจากสเกลไม่เท่ากัน สเกลทางขวามือจะมีค่าต่ าสุด (0 Ω) ของช่องสเกลจะมีระยะห่าง ประมาณเท่ากัน ส่วนสเกลทางซ้ายมือ ช่องของสเกลจะมีระยะที่ถี่มากขึ้นจนถึงค่าสเกลสูงสุด (∞) ภาพ โอห์มมิเตอร์ https://www.skyelectricpart.com/product/8812-7214 (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) ชนิดของตัวต้ำนทำน ตัวต้านทานที่ใช้งานปัจจุบันมีอยู่มากมายหลายชนิดหลายรูปแบบสามารถจ าแนกตัว ต้านทานตามลักษณะการใช้งานได้ ดังนี้ 1. ตัวต้ำนทำนแบบคงที่ ( Fixed Value Resistor ) เป็นอุปกรณ์ท าหน้าที่ต้านการไหลของกระแสไฟฟ้าโดยใช้ได้ทั้งไฟฟ้ากระแสตรงและไฟฟ้า กระแสสลับ ถ้าความต้านทานมากกระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านได้น้อย ถ้าความต้านทานน้อย กระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านได้มาก มีสัญลักษณ์ที่ใช้ในวงจร คือ ซึ่งสามารถอ่านค่า ความต้านทานได้จากแถบสีที่คาดอยู่บนตัวความต้านทาน มีหน่วยเป็นโอห์ม ( Ω )
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 8 ภาพแสดง ตัวต้านทานแบบค่าคงที่ขนาดต่าง ๆ ที่มา : http://phaithun.technicchan.ac.th/pic/ortherresis.jpg (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) แถบสีที่อยู่บนตัวต้านทานโดยส่วนมากจะมี 4 แถบ และมีแถบสีที่ชิดกันอยู่ 3 สี อีกสีหนึ่งจะ อยู่ห่างออกไปที่ปลายข้างหนึ่ง การอ่านค่าจะเริ่มจากแถบสีที่อยู่ชิดกันก่อนโดยแถบที่อยู่ด้านนอกสุด ให้เป็นแถบสีที่ 1 และสีถัดไปเป็นสีที่ 2, 3 และ 4 ตามล าดับ สีแต่ละสีจะมีรหัสประจ าแต่ละสี ดัง ตาราง สี แถบสีที่ 1 แถบสีที่ 2 แถบสีที่ 3 แถบสีที่ 4 ค่ำตัวแรก (หลักสิบ) ค่ำตัวแรก (หลักหน่วย) ตัวคูณ % ควำม คลำดเคลื่อน ด า 0 0 1 - น้ าตาล 1 1 101 ± 1 % แดง 2 2 102 ± 2 % ส้ม 3 3 103 - เหลือง 4 4 104 - เขียว 5 5 105 ± 0.5 % น้ าเงิน 6 6 106 - ม่วง 7 7 107 - เทา 8 8 108 - ขาว 9 9 109 - ทอง - - 0.1 ± 5 % เงิน - - 0.01 ± 10 % ไม่มีสี - - - ± 20 %
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 9 2. ตัวต้ำนทำนแบบปรับค่ำได้ โครงสร้างภายในท ามาจากคาร์บอนเซรามิค หรือพลาสติกตัวน ามาใช้ในงานที่ต้องการ เปลี่ยนค่าความต้านทานใดๆเช่นในเครื่องรับวิทยุโทรทัศน์เพื่อปรับลดหรือเพิ่มเสียงปรับลดหรือเพิ่ม แสงในวงจรหรี่ไฟ มีอยู่หลายแบบขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการใช้งาน ภาพแสดง ตัวต้านทานปรับค่าได้ ที่มา : http://www.econelecs.com/product/96/ ( วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 ) 3. ตัวต้ำนทำนไวแสง เป็นตัวต้านทานที่สามารถเปลี่ยนสภาพการน าไฟฟ้าได้เมื่อมีความเข้มแสงมาตกกระทบ ตัวมัน คือ เมื่อแสงสว่างตกมากระทบน้อย LDR จะมีความต้านทานสูงและเมื่อแสงสว่างมาตกกระทบ มาก LDR จะมีความต้านทานต่ าปกติเมื่ออยู่ในที่มืดจะมีค่าสูง 2 เมตรกับโอมแต่ถ้ามีแสงตกกระทบ ความต้านทานจะลดลงเหลือต่ าสุดประมาณ 100 โอห์ม ใช้เป็นสวิตช์อัตโนมัติส าหรับปิดเปิดหลอด ไฟฟ้าริมถนน ภาพแสดง ตัวต้านทานไวแสง ที่มา: https://www.th.sz-kuongshun.com/uno/uno-sensor/photosensitive-resistorsensor-module.html ( วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 )
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 10 4. ตัวต้ำนทำนไวควำมร้อน เทอร์มิสเตอร์(Themistor) เป็นอุปกรณ์ความต้านทานชนิดที่สามารถเปลี่ยนค่า ความต้านทานเมื่อได้รับความร้อน ถูกน าไปใช้ง านในการตรวจสอบอุณหภูมิความร้อน เป็นตัวต้านทานที่สามารถเปลี่ยนแปลงถ้าได้ตามอุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงไปยิ่งสูงความต้านทานยิ่งน้อย ท าให้กระแสไหลผ่านได้มากขึ้นใช้ส าหรับป้องกันกระแสเกินในไส้หลอดของโทรทัศน์ โปรเจคเตอร์ ท าให้ช่วยยืดอายุไส้หลอดเครื่องเตือนอัคคีภัย เครื่องอบอาหาร รูปร่างและสัญลักษณ์ของ เทอร์โมมิเตอร์ แสดงดังภาพ คุณสมบัติของตัวมิเตอร์ที่ผลิตขึ้นมาใช้งานมี 2 ชนิดคือ NTC และ ชนิด PTC ภาพแสดง ตัวต้านทานไวความร้อน ที่มา: http://iq-technician.blogspot.com/2012/03/thermister.html ( วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 )
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 11 ใบควำมรู้ ไดโอด (Diode) ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ Electronic component ในอดีตใช้หลอดสุญญากาศ เป็นยุคแรก ท าให้เครื่องใช้ไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์มีขนาดใหญ่อดีตมีขนาดใหญ่กว่าในปัจจุบันมากแต่ชิ้นส่วน อิเล็กทรอนิกส์ในปัจจุบันนี้ท ามาจากสารกึ่งตัวน า Semiconductor เป็นสารที่น าไฟฟ้าได้ดีกว่า ฉนวนไฟฟ้าแต่ไม่ดีเท่ากับตัวน าไฟฟ้าโดยจะน าไฟฟ้าได้ดีในบางเงื่อนไขเท่านั้นในปัจจุบันชิ้นส่วน อิเล็กทรอนิกส์จะมีขนาดเล็กกว่าและเบากว่าในอดีตมาก อีกทั้งยังใช้กระแสไฟฟ้าน้อยกว่ามากและใน อนาคตและวิจัยได้คิดค้นพัฒนาน าตัวน าไฟฟ้ายิ่งยวด (Superconductor) ซึ่งเป็นสารที่ไม่อยู่ใน อุณหภูมิต่ าจะไม่มีความต้านทานไฟฟ้าท าให้สามารถน าไฟฟ้าได้ด้วยความเร็วสูงซึ่งสามารถท าให้ ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่มีขนาดเล็กกว่าในปัจจุบัน ไดโอด (Diode) ไดโอดเป็นชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ที่มีลักษณะและสมบัติดังนี้ 1. ประกอบด้วยสารกึ่งตัวน า 2 ชนิดคือสารกึ่งตัวน าชนิด P และชนิด N ประกบ ติดกันจึงท าให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้ทิศทางเดียว 2. ประกอบด้วยสารกึ่งตัวน า 2 ชนิดคือสารกึ่งตัวน าชนิด P และชนิด N ประกบ ติดกันจึงท าให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้ทิศทางเดียว สำรกึ่งตัวน ำชนิด P เป็นสารกึ่งตัวน าผสมผลิตขึ้น มาจากธาตุ ซิลิคอนหรือธาตุเจอร์เมเนียมที่บริสุทธิ์ผสมกับ ธาตุที่อยู่ในหมู่ 3 ของตารางธาตุเช่นโบรอน (B) แกลเลียม (Ga) อะลูมิเนียม (Al) หรือ อินเดียม (In) อย่างใดอย่างหนึ่งไปหลอม ละลายในอัตราส่วนที่พอเหมาะว่าปล่อยให้เย็น ตัวลงจะได้ถึงสารกึ่งตัวน าชนิด P สำรกึ่งตัวน ำชนิด N เป็นสารกึ่งตัวน าผสมผลิตขึ้นจากการน า ธาตุซิลิคอนหรือถ้าจะมาเยี่ยมที่บริสุทธิ์ผสม กับธาตุหมู่ 5 ของตารางธาตุ เช่น อาร์เซนิก (AS) ฟอสฟอรัส (P) หรือ แอนติโมนี (Sb) อย่างใดอย่างหนึ่งไปหลอมละลายใน อัตราส่วนที่พอเหมาะเมื่อปล่อยให้เย็นตัวลง จะได้ฝึกสารกึ่งตัวน าชนิด N
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 12 3. ไดโอดมีรูปร่างลักษณะหลายแบบแต่ที่นิยมใช้กันมาและเป็นแบบที่นักเรียนควรรู้จักมี ลักษณะเป็นรูปทรงกระบอกเล็ก ๆ มีก้านโลหะอยู่หัว-ท้ายของทรงกระบอกด้านหนึ่งมีแถบสีด าคาดซึ่ง แสดงว่าเป็นขั้วแคโทด (Cathode) หรือขั้วลบขาสั้นส่วนก้านโลหะด้านตรงกันข้ามจะเป็นขั้วแอโนด( Anode ) หรือขั้วบวก- ขายาว ที่มา : http://tukanjana.blogspot.com/2010/07/detector-diode-8-rectifierdiode.html (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) 4. สัญลักษณ์ของไดโอด 5. ไดโอด ท าหน้าที่เปลี่ยนกระแสไฟฟ้าสลับให้เป็นกระแสตรง เนื่องจากยอมให้อิเล็กตรอน ไหลผ่านได้ทิศทางเดียว 6. เมื่อต่อไดโอดเข้ากับวงจร ไดโอดจะยอมให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้ ก็ต่อเมื่อ ศักย์ไฟฟ้า ของไดโอดที่แอโนดจะต้องสูงกว่าที่แคโทด ดังนั้น จึงต้องต่อแอโนดของ ไดโอดเข้ากับขั้วบวกของวงจร และต่อแคโทดของไดโอดเข้ากับขั้วลบของวงจร
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 13 กำรต่อไดโอดในวงจร ประเภทของไดโอด 1. ไดโอดธรรมดำ (Normal diode ) ที่มา : http://phchitchai.wbvschool.net/archives/1312 (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) มีรูปร่างหลายแบบแต่ที่นิยมใช้ในวงจรอิเล็กทรอนิกส์จะมี 2 ขั้ว ลักษณะคล้ายตัวต้านทานท า หน้าที่ควบคุมการไหลของกระแสไฟฟ้าให้ไหลไปทางเดียว คือ กระแสไฟฟ้า จะไหลผ่านไดโอดได้ถ้า ต่อขั้ว P กับขั้วบวก และ N กับขั้วลบ แต่ความต้านทานของไดโอด ไม่คงที่เพราะความสัมพันธ์ ระหว่างกระแสกับความต่างศักย์ที่คร่อมไดโอดไม่เป็นเส้นตรง
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 14 2. ไดโอดเปล่งแสง หรือ แอลอีดี ( Light Emitting Diode ; LED ) ที่มา : http://phchitchai.wbvschool.net/archives/1312 (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) LED เป็นไดโอดที่ใช้สารประเภทแกลเลี่ยมอาร์เซ็นไนต์ฟอสไฟต์ (Gallium Arsenide Phosphide ; GaAsP) หรือสารแกลเลี่ยมฟอสไฟต์ (Gallium Phosphide ; GaP) มาท าเป็นสาร กึ่ง ตัวน าชนิด P และ N แทนสาร Si และ Ge สารเหล่านี้มีคุณลักษณะพิเศษ คือ สามารถเรืองแสงได้ เมื่อได้รับไบอัสตรงการเกิดแสงที่ตัว LED นี้เราเรียกว่า อิเล็กโทรลูมินิเซนต์(Electroluminescence) ปัจจุบันนิยมใช้ LED แสดงผลในเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ เช่น เครื่องคิดเลข,นาฬิกา เป็นต้น
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 15 ใบควำมรู้ ตัวเก็บประจุ ตัวเก็บประจุ (Capacitor) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในการเก็บประจุ (Charge) และสามารถคาย ประจุ (Discharge) ตัวเก็บประจุเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า คอนเดนเซอร์หรือเรียกย่อ ๆ ว่า ตัวซี (C) ตัวเก็บประจุบางชนิดจะมีขั้ว คือขั้วบวก และขั้วลบ ดังนั้นการต่อตัวเก็บประจุในวงจร ต้อง ต่อให้ถูกขั้ว และต้องทราบค่าของตัวเก็บประจุด้วยว่าเหมาะสมกับวงจรอิเล็กทรอนิกส์นั้นๆ หรือไม่ ซึ่งค่ำควำมจุของตัวเก็บประจุจะมีหน่วยเป็นฟำรัด ( Farad ) ใช้ตัวอักษรย่อคือ F แต่ตัวเก็บประจุ ที่ใช้กันทั่วไปมักมีหน่วยเป็นไมโครฟำรัด ( µ F ) ซึ่ง 1 F มีค่ำเท่ำกับ 10 6 µ F ตัวเก็บประจุโดยทั่วไปแบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่ 1. ตัวเก็บประจุชนิดค่ำคงที่ ( Fixed Value Capacitor ) เป็นตัวเก็บประจุที่ได้รับการ ผลิตให้มีค่าคงที่ ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงค่าความจุได้ แต่จะปรับค่าความจุให้เหมาะสมกับวงจรได้โดย น าตัวเก็บประจุหลายๆ ตัวมาต่อกันแบบขนานหรืออนุกรม สัญลักษณ์ของตัวเก็บประจุชนิดค่าคงที่ใน วงจรจะเป็น หรือ ตัวเก็บประจุแบบคงที่แบ่งเป็น 3 แบบ ตามฉนวนที่ใช้ ได้แก่ 1. ตัวเก็บประจุชนิดเซรามิก จะใช้เซรามิกกั้นระหว่างแผ่นตัวน าไฟฟ้าตัวเก็บประจุ ชนิดนี้จะไม่มีขั้วบวกหรือขั้วลบดังนั้นการต่อจึงไม่ต้องระวังอะไร ภาพ ตัวเก็บประจุชนิดเซรามิค ที่มา : https://www.http://phchitchai.wbvschool.net/archives/1256 (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564)
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 16 2. ตัวเก็บประจุชนิดอิเล็กโทรไลต์จะใช้สารอิเล็กโทรไลต์ท าหน้าที่เป็นฉนวนตรง กลางตัวเก็บประจุชนิดนี้จะมีคู่ดังนั้นการต่อจึงต้องต่อให้ทั่วด้วย ภาพ ตัวเก็บประจุชนิดอิเล็กโทรไลต์ ที่มา : https://th.misumi-ec.com/th/vona2/detail/222303994958/ (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) 3. ตัวเก็บประจุชนิดไมลาร์ ใช้แผ่นไมล่าร์มากั้นระหว่างแผ่นตัวน าไฟฟ้าชีวิตนี้จะไม่ มีคลื่นเช่นเดียวกับเซรามิค ภาพ ตัวเก็บประจุชนิดไมล่าร์ ที่มา : https://www.rlcelect.com/2020/05/mylar-capacitor.html (วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564) 2. ตัวเก็บประจุเปลี่ยนค่ำได้ ( Variable Value Capacitor ) เป็นตัวเก็บประจุที่สามารถ ปรับค่าความจุได้ โดยทั่วไปมักใช้ในวงจรปรับแต่งสัญญาณทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือพบในเครื่องรับ วิทยุซึ่งใช้เป็นตัวเลือกหาสถานีวิทยุตัวเก็บประจุชนิดนี้ส่วนมากเป็นตัวเก็บประจุชนิดใช้อากาศเป็น สาร ไดอิเล็กทริกและการปรับค่าจะท าได้โดยการหมุนแกน ซึ่งมีโลหะหลายๆ แผ่นอยู่บนแกนนั้น เมื่อ หมุนแกนแผ่นโลหะจะเลื่อนเข้าหากันท าให้ค่าประจุเปลี่ยนแปลง สัญลักษณ์ของตัวเก็บประจุเปลี่ยน ค่าได้ในวงจรจะเป็น หรือ ค่าความจุคือ ความสามารถในการเก็บสะสมประจุไฟฟ้าไว้ในตัวเก็บประจุ หน่วยของค่าความจุคือ ฟารัด (farad : F)
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 17 ใบควำมรู้ ทรำนซิสเตอร์ ทรานซิสเตอร์ (transistors) ทรานซิสเตอร์มีอยู่ 2 แบบคือ แบบ PNP และ NPN ทรานซิสเตอร์แบบ PNP จะประกอบไปด้วยสาร กึ่งตัวน าชนิด N และถูกประกอบด้วยสารกึ่งตัวน า ชนิด P และทรานซิสเตอร์แบบ NPN จะประกอบไปด้วยสาร กึ่งตัวน าชนิด P และถูกประกบด้วยสาร กึ่งตัวน าชนิด N และสารกึ่งตัวน าที่น ามาต่อกันเป็นทรานซิสเตอร์ก็จะมีขั้วต่อออกมา ทรานซิสเตอร์ แบบพื้นฐานจะมีขา 3 ขา ได้แก่ 1.ขา C หรือ Collector ต้องต่อไบอัสกลับ 2.ขา E หรือ Emitter ต้องต่อไบอัสตรง 3.ขา B หรือ Base (ขาคอนโทรล) ต้องต่อไบอัสตรง โดยเทียบความต่างศักย์กับขา E ชนิด P : ท ำจำกซิลิกอนผสมโบรอน ชนิด N : ท ำจำกซิลิกอนผสมฟอสฟอรัส หลักการท างานของทรานซิสเตอร์หลักการท างานของ NPN Transistor เมื่อมีกระแสไฟฟ้า เพียงเล็กน้อยที่ขา B ทรานซิสเตอร์ก็จะอยู่ในสภาวะท างาน มันก็จะยอมให้กระแสไฟฟ้าที่มากกว่า หลายเท่าไหลผ่านขา C ไปยังขา E ได้ แต่ในทางตรงกันข้าม ถ้าไม่มีกระแสไฟฟ้าที่ขา B เลย ทรานซิสเตอร์จะอยู่ใน สภาวะ Cut-Off คือมันจะบล็อคไม่ให้กระไสไฟฟ้าไหลผ่านขา C ไป E ได้ (แบบ NPN ขา E ท าหน้าที่เป็นกราวด์) หลักการท างานของ PNP Transistor จะตรงข้ามกับแบบ NPN เลย คือ ขา C จะท าหน้าที่ เป็นกราวด์แทน ,เมื่อมีกระแสไฟฟ้าเพียงเล็กน้อยที่ขา B ,มันจะท าการบล็อคไม่ให้กระแสไฟฟ้าไหล ผ่านจากขา E ไป C ได้ แต่เมื่อไม่มีกระแสไฟฟ้าที่ขา B เลยหรือกระแสไฟฟ้าติด ลบ มันก็จะยอมให้ กระแสไฟฟ้าที่มากกว่าไหลผ่านจากขา E ไปขา C
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 18 ภาพแสดง องค์ประกอบของทรานซิสเตอร์แบบ NPN และแบบ PNP ที่มา: http//www.inex.co.th/images. ( วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 ) ภาพแสดง ทรานซิสเตอร์ ที่มา : https://www.google.com/search?qPNP&tbm +PNP. ( วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 )
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 19 ใบควำมรู้ ไอซี ไอซี IC ไอซี ย่อมาจาก Integrated Circuit หรืออาจเรียกว่า แผงวงจรรวม เป็นอุปกรณ์ที่ น าเอาอุปกรณ์ อิเล็กทรอนิกส์ชนิดต่าง ๆ ได้แก่ ตัวต้านทาน ตัวเก็บประจุ ไดโอด ทรานซิสเตอร์ ส่วนประกอบต่าง ๆ ของวงจร มาต่อรวมกันโดยการย่อส่วนอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าว ให้มีขนาด เล็กลง แต่ยังมีคุณสมบัติและการท างาน เหมือนเดิมใส่รวมไว้ด้วยกันในแผงวงจรขนาดเล็ก ๆ ซึ่ง แผงวงจรขนาดเล็กนี้เราเรียกว่า ชิป (Ship) ภำพแสดง ไอซี ที่มา: https://sites.google.com/site/elecso25/menu/7 ( วันที่สืบค้น 15 พฤศจิกายน 2564 ) การต่อวงจรอิเล็กทรอนิกส์นั้น นอกจากจะมีชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ แล้วยังต้องมีการ ใช้อุปกรณ์ประกอบอื่นๆ ช่วยให้การติดตั้งมีความสมบูรณ์ ซึ่งที่ควรรู้จักมีดังนี้ อุปกรณ์ หน้ำที่และกำรใช้งำน สายไฟ มีดปอกสายไฟ คีมตัดสายไฟ หัวแร้งไฟฟ้า ตะกั่วบัดกรี กระดาษทราย เครื่องดูดตะกั่ว ไว้เชื่อมต่อวงจรไฟฟ้าให้กระแสไฟฟ้าในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ได้ ใช้ปลอกฉนวนของสายไฟ ใช้ปลอกฉนวนของสายไฟและตัดสายไฟ ใช้ละลายตะกั่วบัดกรีเพื่อเชื่อมต่อวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ใช้ในการเชื่อมประสานจุดต่อต่างๆในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ใช้ในการตกแต่งเก็บรายละเอียดชิ้นงาน ใช้ในตอนที่ต้องการดูดตะกั่วบัดกรีที่มีการเชื่อมผิดพลาด ตะกั่วบัดกรีเป็นโลหะผสมระหว่ำงตะกั่วและดีบุกโดยมีตะกั่วร้อยละ 60 โดยมวล
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 20 กิจกรรมที่ 1 หน้ำที่ของตัวต้ำนทำน ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. ความต้านทานมีหน่วยเป็น ตอบ...................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................ 2. ตัวต้านทานเป็นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ที่ท าหน้าที่อะไร และน าไปใช้งานใด ตอบ …………………………………………………………………………………………………………………..............……… …………………………………………………………………………………………………………………....................………… 3. ตัวต้านทานแบบค่าคงที่นักเรียนรู้จักมีอะไรบ้าง ให้บอกมาอย่างน้อย 1 ชนิด ตอบ ……………………………………………………………………………………...............…………………………………… ………………………………………………………………………………………………....................…………………………… 4. เครื่องมือที่ใช้ทดสอบวัดค่าความต้านทาน เรียกว่าอะไร ตอบ …………………………………………………………………………………………………………...............……………… ……………………………………………………………....................……………………………………………………………… 5. ถ้าค่าความต้านทานมากจะมีผลต่อการไหลของกระแสไฟฟ้าอย่างไร ตอบ …………………………………………………………...............……………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………....................……………………… 6. ถ้าในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ไม่มีตัวต้านทานอยู่เลยจะเกิดผลอย่างไร ตอบ …………………………………..............……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………....................……… 7. ในเครื่องรับวิทยุและเครื่องขยายเสียง การปรับเร่งและลดระดับความดังของเสียงจะใช้ตัว ต้านทานชนิดใด ตอบ ……………………………………………...............…………………………………………………………………………… …………………………………………………………….....................……………………………………………………………… 8. ตัวต้านทานไวแสงเป็นอุปกรณ์ที่ท างานอย่างไร ตอบ ………………………………………………………………...............………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………….....................…………
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 21 กิจกรรมที่ 2 รู้ไหม ไดโอด คืออะไร 1. ให้นักเรียนศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับกิจกรรมที่ 2 ตามรายละเอียดในกรอบด้านล่าง จุดประสงค์ 1. ท าการทดลองเพื่อศึกษาเกี่ยวกับสมบัติของไดโอด 2. วาดรูปแผนผังวงจรและต่อชิ้นส่วน”ไดโอด”ในวงจรไฟฟ้าได้ ในวงจรไฟฟ้าได้ 3. สรุปเกี่ยวกับสมบัติของไดโอดได้ วิธีทดลอง 1. นักเรียนวางแผนการต่อวงจรที่ประกอบด้วย แบตเตอรี่ นักเรียนวางแผนการต่อ วงจรที่ประกอบด้วย แบตเตอรี่ 4 เซลล์ สายไฟพร้อม แจ็คปากคีบ แอมมิเตอร์ แอมมิเตอร์ โวลต์ มิเตอร์ ไดโอด สวิตซ์ และตัวต้านทาน 100 2. ต่อโวลต์มิเตอร์เพื่อวัดศักย์ไฟฟ้าระหว่างแอโนดกับแคโทดของไดโอด 3. โยกสวิตซ์ไปที่ต าแหน่ง ON (เปิดสวิ (เปิดสวิตซ์) อ่านค่ากระแสไฟฟ้า และ ความต่าง ศักย์ไฟฟ้า บันทึกผล 4. ท าเหมือนข้อ 1-3 แต่ให้กลับขั้ว 3 แต่ให้กลับขั้วไดโอด บันทึกผล 5. นักเรียนออกแบบตารางบันทึกผล 2. นักเรียนรับอุปกรณ์การทดลองที่โต๊ะวางอุปกรณ์ (อุปกรณ์กิจกรรมที่ 2) 3. สมาชิกในกลุ่มศึกษาขั้นตอนการทดลองอย่างละเอียดและลงมือปฏิบัติกิจกรรมการทดลอง 4. นักเรียนบันทึกผลการท ากิจกรรม ตอบค าถาม ตามหัวข้อในใบบันทึกกิจกรรม 5. เมื่อนักเรียนทดลองเสร็จเรียบร้อยให้เก็บอุปกรณ์ทุกชิ้น และ น าไปส่งคืนที่ โต๊ะวางอุปกรณ์ 6. ส่งใบบันทึกกิจกรรม
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 22 ใบบันทึกกิจกรรมกำรทดลอง กำรทดลองที่ 1 เรื่อง .................................................................................................................. จุดประสงค์ 1. ………………………………………………………………………………………………… 2. …………………………………………………………………………………………….... 3. …………………………………………..…………………………………………… วัสดุอุปกรณ์ ……………………………………………………………………………………….……………………….. ………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………… ทดลองวันที่ ………………………………………………………………………… ผลกำรทดลอง (ออกแบบตารางบันทึกผลการทดลองท ากิจกรรมการต่อไดโอด) กำรต่อไดโอด กระแสไฟฟ้ำ (A) ศักย์ไฟฟ้ำ (V) 1. ต่อขั้วแอโนดของไดโอดกับ ขั้วบวก ของแบตเตอรี่และต่อขั้ว แคโทด ของไดโอดกับขั้วลบของ แบตเตอรี่ 2. กลับขั้วของไดโอด จากข้อ 1
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 23 กิจกรรมที่ 3 หน้ำที่ของ ตัวเก็บประจุ ทรำนซิสเตอร์ และไอซี ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. ตัวเก็บประจุ ท าหน้าที่ คือ ................................................................................................. …………………………………………………………………………………………………………………............................... 2. ส่วนประกอบของตัวเก็บประจุ ประกอบด้วย ..................................................................... ………………….........……………………………………………………………………...................…………………………… 3. ทรานซิสเตอร์ ท าหน้าที่อะไรในวงจรไฟฟ้า ……………………………………………………………………………………………….....................…………………………… ………………………………………………………………………………………………….....................………………………… 4. ทรานซิสเตอร์เป็นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ที่ท ามาจาก …...........………………………...............……………………………………………………………….....................………… ……………………………………………………………………………………………………………....................……………… 5. ไอซี คือ …………………………………………………………………………………………………………….. 6. ประเภทของไอซี แยกตามการท างานได้อย่างไรบ้าง .........……………………………………………………………………………………………………....................……………… ……………………………………………………………………………………………………….....................……………………
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 24 แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ค ำสั่ง : ให้นักเรียนเลือกค าตอบที่ถูกที่สุดเพียงค าตอบเดียวแล้วท าเครื่องหมายกากบาท ( x ) ลงในกระดาษค าตอบ 1. ความต้านทาน 4 แถบสี มีค่า 100 Ω ±5 % มีสีใดบ้าง ก. น้ าตาล แดง ด า ทอง ข. น้ าตาล ด า ด า ทอง ค. ด า น้ าตาล น้ าตาล ทอง ง. น้ าตาล ด า น้ าตาล ทอง 2. ไดโอด ท าหน้าที่อะไรในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ก. เป็นอุปกรณ์ท าหน้าที่ตัด - ต่อ วงจรไฟฟ้า ข. เป็นอุปกรณ์ให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านทางเดียว ค. เป็นอุปกรณ์ที่ลดปริมาณกระแสไฟฟ้าให้กับวงจรไฟฟ้า ง. เป็นอุปกรณ์ที่สามารถปรับค่าความต้านทานได้ตามต้องการ 3. เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดใดที่ไม่มีไอซีเป็นองค์ประกอบ ก. คอมพิวเตอร์ ข. โทรศัพท์มือมือ ค. เตาอบ ไมโครเวฟ ง. วิทยุสื่อสาร 4. ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ไดโอด ท าหน้าที่อะไร ก. เปลี่ยนความต่างศักย์ไฟฟ้าให้สูงขึ้น ข. เปลี่ยนรูปพลังงานไฟฟ้าเป็นพลังงานกล ค. ยอมให้กระแสไฟฟ้าไหลกลับไป-กลับมา ง. เปลี่ยนไฟฟ้ากระแสสลับให้เป็นไฟฟ้ากระแสตรง 5. ตัวต้านทานท าหน้าที่อะไรในวงจรไฟฟ้า ก. เพิ่มกระแสไฟฟ้าในวงจร ข. เพิ่มแรงดันไฟฟ้าในวงจร ค. เพิ่มความจุฟ้าในวงจร ง. จ ากัดกระแสไฟฟ้าในวงจร
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 25 6. ตัวต้านทาน 1.5 KΩ มีค่าเท่ากับ กี่โอห์ม ก. 150 Ω ข. 1500 Ω ค. 15000 Ω ง. 150000 Ω 7. วอลลุ่มวิทยุ คือความต้านทานแบบใด ก. แบบคงที่ ข. แบบปรับค่าได้ ค. แบบไวแสง ง. แบบฟิล์มหนา 8. ข้อใดคือขาใช้งานของทรานซิสเตอร์ ก. เกต เดรน ซอร์ส ข. แอนโนด แคโทด ค. เบส อิมิตเตอร์ คอลเล็กเตอร์ ง. เกต เบส 9. สภาวะการท างานของทรานซิสเตอร์เปรียบเสมือนสวิตซ์ปิดวงจรคือสภาวะใด ก. สภาวะคัตออฟ ข. สภาวะแอคทีฟ ค. สภาวะอิ่มตัว ง. สภาวะทิ้งตัว 10. ตัวเก็บประจุหลายๆ ตัว เมื่อต่ออนุกรมกัน ผลที่ได้เป็นไปตามข้อใด ก. ความจุรวมและประจุรวมมีค่าน้อยลง ข. ความจุรวมมีค่ามากขึ้น แต่ประจุรวมมีค่าน้อยลง ค. ความจุรวมแลละประจุรวมมีค่ามากขึ้น ง. ความจุรวมมีค่าน้อยลง
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 26 แนวค ำตอบกิจกรรมที่ 1 หน้ำที่ของตัวต้ำนทำน ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. ความต้านทานมีหน่วยเป็น ตอบ …………………………โอห์ม Ω…………………………………………………………………………………..... 2. ตัวต้านทานเป็นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ที่ท าหน้าที่อะไร และน าไปใช้งานใด ตอบ ……ต้ำนทำนกำรไหลของกระแสไฟฟ้ำ ใช้ควบคุมกำรไหลของกระแสไฟฟ้ำในวงจร… 3. ตัวต้านทานแบบค่าคงที่นักเรียนรู้จักมีอะไรบ้าง ให้บอกมาอย่างน้อย 1 ชนิด ตอบ …ตัวต้ำนทำนชนิดคำร์บอนผสม ตัวต้ำนทำนแบบฟิล์มคำร์บอน ตัวต้ำนทำน แบบไวร์วำวด์ ตัวต้ำนทำนแบบแผ่นฟิล์มหนำ………………………………… 4. เครื่องมือที่ใช้ทดสอบวัดค่าความต้านทาน เรียกว่าอะไร ตอบ ………………โอห์มมิเตอร์…………………………………………………………………………………… 5. ถ้าค่าความต้านทานมากจะมีผลต่อการไหลของกระแสไฟฟ้าอย่างไร ตอบ ……………………ท ำให้กำรไหลของกระแสไฟฟ้ำน้อยลง…………………………………… 6. ถ้าในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ไม่มีตัวต้านทานอยู่เลยจะเกิดผลอย่างไร ตอบ ……ไม่สำมำรถท ำงำนได้ เนื่องจำกอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แต่ละตัวต้องกำรกระแสไฟฟ้ำ มำกน้อยต่ำงกัน…… 7. ในเครื่องรับวิทยุและเครื่องขยายเสียง การปรับเร่งและลดระดับความดังของเสียงจะใช้ ตัวต้านทานชนิดใด ตอบ ………………………….ตัวต้ำนทำนชนิดปรับค่ำได้……………………..………… 8. ตัวต้านทานไวแสงเป็นอุปกรณ์ที่ท างานอย่างไร ตอบ ……ควำมต้ำนทำนน้อยเมื่อแสงมำกระทบมำก และจะมีควำมต้ำนทำนมำกเมื่อแสง กระทบน้อย………
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 27 แนวค ำตอบกิจกรรมที่ 2 ใบบันทึกกิจกรรมกำรทดลอง การทดลองที่ 1 เรื่อง .....................รู้ไหม “ไดโอดคืออะไร”...................................................... จุดประสงค์ 1. ท าการทดลองเพื่อศึกษาเกี่ยวกับสมบัติของไดโอด 2. วาดรูปแผนผังวงจรและต่อชิ้นส่วน”ไดโอด”ในวงจรไฟฟ้าได้ ใน วงจรไฟฟ้าได้ 3. สรุปเกี่ยวกับสมบัติของไดโอดได้ อุปกรณ์ …………1. แบตเตอรี่ 4 เซลล์ ( กระบะพร้อมถ่านไฟฉาย 4 ก้อน) 2. สายไฟพร้อมแจ๊คและปากคีบ 7 เส้น 3. แอมมิเตอร์ 1 เครื่อง 4. โวลต์มิเตอร์ 1 เครื่อง 5. ไดโอด 1 ตัว 6. สวิตซ์ 1 ตัว 7. ตัวต้านทาน 100 1 ตัว ……………… ทดลองวันที่ …………วันที่ท ำกำรทดลอง……………………………………………………………… ผลกำรทดลอง (ออกแบบตารางบันทึกผลการทดลองท ากิจกรรมการต่อไดโอด) กำรต่อไดโอด กระแสไฟฟ้ำ (A) ศักย์ไฟฟ้ำ (V) 1. ต่อขั้วแอโนดของไดโอดกับ ขั้วบวก ของแบตเตอรี่และต่อขั้ว แคโทด ของไดโอดกับขั้วลบของ แบตเตอรี่ 2. กลับขั้วของไดโอด จากข้อ 1 จำกกำรทดลอง 0 V1 จำกกำรทดลอง V2 จำกกำรทดลอง ** V2 > V1
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 28 แนวค ำตอบกิจกรรมที่ 3 หน้ำที่ของ ตัวเก็บประจุ ทรำนซิสเตอร์ และไอซี ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. ตัวเก็บประจุ ท าหน้าที่ คือ .....เก็บพลังงานไฟฟ้า แล้วปลดปล่อยออกมาเพื่อน าไปใช้งาน ในวงจรไฟฟ้าหลายชนิด ........... 2. ส่วนประกอบของตัวเก็บประจุ ประกอบด้วย ...ตัวน า 2 แผ่นประกบกัน คั่นด้วย ฉนวนไฟฟ้าที่แผ่นโลหะทั้ง 2 ข้าง จะมีลวดต่อไว้เพื่อต่อไปใช้งาน……………………………………… 3. ทรานซิสเตอร์ ท าหน้าที่อะไรในวงจรไฟฟ้า …เป็นเสมือนสวิตซ์ ปิด- เปิด ในวงจรควบคุมไฟฟ้า และน ามาใช้ประโยชน์เป็น วงจรขยายในเครื่องรับวิทยุ และเครื่องรับโทรทัศน์…… 4. ทรานซิสเตอร์เป็นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ที่ท ามาจาก .....สารกึ่งตัวน าชนิด P และชนิด N มาต่อชนกัน 3 ตอน โดยมี 2 แบบ คือ 1. NPN [ ลูกศรชี้เข้าหาขา E] และ 2.PNP [ ลูกศรชี้ออกจากขา E ] ... 5. ไอซี คือ ……แผงวงจรรวมที่ประกอบด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ มาต่อกันใน แผงวงจรขนาดเล็ก ท าให้สะดวกในการน าไปใช้โดยแผงวงจรรวมนี้เกิดจากแนวความคิดที่ต้องการ ย่อส่วนของชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ให้เล็กลง จนสามารถน ามาประกอบรวมกันเป็นชิ้นเดียว แต่ยังคงมี คุณสมบัติการท างานเหมือนเดิม………………………….. 6. ประเภทของไอซี แยกตามการท างานได้อย่างไรบ้าง 1. ใช้งานส าหรับบันทึกข้อมูล 2. ส าหรับประมวลผล 3. ส าหรับรักษาแรงดันไฟฟ้าในวงจร 4. ส าหรับควบคุมการไหลของกระแสไฟฟ้าในวงจรไฟฟ้า
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 29 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ค ำชี้แจง 1 เกณฑ์กำรประเมิน แบบทดสอบมีจ านวน 10 ข้อข้อละ 1 คะแนนคะแนนเต็ม 10 คะแนนดังนี้ 2 ระดับคุณภำพ ดี หมายถึง ได้คะแนน 8 - 10 คะแนน พอใช้ หมายถึง ได้คะแนน 5 - 7 คะแนน ปรับปรุง หมายถึง ได้คะแนน 0 - 4 คะแนน ข้อ ค ำตอบ 1 ง 2 ข 3 ข 4 ง 5 ข 6 ง 7 ง 8 ค 9 ก 10 ค
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 30 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ ค ำชี้แจง 1 เกณฑ์กำรประเมิน แบบทดสอบมีจ านวน 10 ข้อข้อละ 1 คะแนนคะแนนเต็ม 10 คะแนนดังนี้ 2 ระดับคุณภำพ ดี หมายถึง ได้คะแนน 8 - 10 คะแนน พอใช้ หมายถึง ได้คะแนน 5 - 7 คะแนน ปรับปรุง หมายถึง ได้คะแนน 0 - 4 คะแนน ข้อ ค ำตอบ 1 ง 2 ข 3 ค 4 ง 5 ง 6 ข 7 ข 8 ค 9 ก 10 ง
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 31 บรรณำนุกรม กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลำงกำรศึกษำขั้นพื้นฐำน พุทธศักรำช 2551. (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร แห่งประเทศไทย. โรงเรียนเทศบาลวัดกลาง. (2564). หลักสูตรสถำนศึกษำโรงเรียนเทศบำลวัดกลำง กลุ่มสำระ กำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี ตำมหลักสูตรแกนกลำงกำรศึกษำขั้นพื้นฐำน พุทธศักรำช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). ขอนแก่น : โรงเรียนเทศบาลวัดกลาง. ศรีลักษณ์ ผลวัฒนะ และเจียมจิต กุลมาลา. (2563). หนังสือเรียนรำยวิชำพื้นฐำนวิทยำศำสตร์ และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 3. กรุงเทพฯ : แม็คเอ็ดดูเคชั่น. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2564). หนังสือเรียนรำยวิชำพื้นฐำน วิทยำศำสตร์วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 3 เล่ม 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์สกสค. ลาดพร้าว. สุธารี ค าจีนศรี และภคพร จิตตรีขันธ์. (2564). หนังสือเรียนรำยวิชำพื้นฐำนวิทยำศำสตร์และ เทคโนโลยีชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 3 เล่ม 2. กรุงเทพฯ : บริษัทอักษรเจริญทัศน์จ ากัด. สุรงค์ เปรมาตุน และวรัญยา วงค์สุวรรณ. (2556). คู่มือครูแห่งศตวรรษที่21 วิทยำศำสตร์ ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 3. กรุงเทพฯ : บริษัทพี.เอ็น.เค.แอนด์สกายพริ้นติ้งส์ จ ากัด. https://www.arduitronics.com/category/77/ic-chip/resistor (สืบค้นเมื่อ : วันที่ 15 พฤศจิกายน 2564) https://www.skyelectricpart.com/product/8812-7214 (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) http://www.phaithun.technicchan.ac.th/pic/ortherresis.jpg (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) http://www.econelecs.com/product/96/ (สืบค้นเมื่อ : วันที่ 15 พฤศจิกายน 2564) https://www.th.sz-kuongshun.com/uno/uno-sensor/photosensitive-resistor-sensormodule.html (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) http://www.iq-technician.blogspot.com/2012/03/thermister.html (สืบค้นเมื่อ : วันที่ 15 พฤศจิกายน 2564) http://www.tukanjana.blogspot.com/2010/07/detector-diode-8-rectifier-diode.html (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564)
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 32 http://www.phchitchai.wbvschool.net/archives/1312 (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) https://www.http://phchitchai.wbvschool.net/archives/1256 (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) https://th.misumi-ec.com/th/vona2/detail/222303994958/ (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) https://www.rlcelect.com/2020/05/mylar-capacitor.html (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) http//www.inex.co.th/images. (สืบค้นเมื่อ : วันที่ 15 พฤศจิกายน 2564) https://www.google.com/search?qPNP&tbm +PNP. (สืบค้นเมื่อ : วันที่15 พฤศจิกายน 2564) https://sites.google.com/site/elecso25/menu/7 (สืบค้นเมื่อ : วันที่ 15 พฤศจิกายน 2564)
หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เล่มที่ 6 เรื่อง อิเล็กทรอนิกส์ 1