ALİ KUŞÇU KİMDİR? Türk-İslam Dünyası astronomi ve matematik alimleri arasında, ortaya koyduğu eserleriyle büyük bir üne sahip Ali Kuşçu, astronominin önde gelen bilginlerinden olarak kabul edilir. Özellikle bu iki alanda çağının sınırlarını aşacak kadar önemli eğitim ve öğretim çalışmalarında bulunmuştur. ALİ KUŞÇU`NUN BİLİM TARİHİNE KATKILARI Fatih Külliyesi’nde bir Güneş saati yapan Ali Kuşçu, İstanbul’un enlem ve boylam derecesini belirlemiştir.212 Ay’ın ilk haritasını çıkaran Kuşçu’nun adı bugün Ay’ın bir bölgesine verilmiştir.Ali Kuşçu’nun astronomi ile ilgili en büyük eserlerinden biri Risale-i fil Heye (Astronomi Risalesi)’dir.213 Matematik ve astronomi alanında büyük bir çığır açan bu eserde gök cisimlerinin Dünyamızdan uzaklıklarına kadar tüm bilimsel detaylar bulunmaktadır. Farsça yazılmış daha sonra Arapçaya çevrilmiş, Batı ilminin Türkiye’ye girmesinden sonra bile astronomi alanında tercih edilen bir kitap olmuştur.Matematik alanındaki büyük eseri Risale-i Hisap (Aritmetik Risalesi)’dir. Ayrıca çağının en ileri matematik bilgilerini içeren Şerhi Zic-i Uluğ Bey (Uluğ Bey’in Yıldız Kataloğu) adlı esere katkılarıyla ün yapmıştır.214Risaletül-Fethiye adlı eseri ise 19. yüzyılda, İstanbul Mühendishanesi’nde (İstanbul Teknik Üniversitesi) ders kitabı olarak okutulmuştur. Bu eserde, gök cisimlerinin yere olan uzaklığına yer vermiş; ayrıca Dünya haritasını da kitabının sonuna eklemiştir. Burada yerkürenin eksenindeki eğikliği 230 30′ 17″ olarak belirlemiştir. Bu, günümüz modern astronomi verilerine (230 27′) oldukça yakın bir değerdir.
FARABİ KİMDİR? Farabi, gerçek adı Ebu Nasır Muhammed İbn el-Farah el-Farabi M.S. 870 yıllarında Türkistan’da yaşamış olan Türk alimlerinden. Yaşadığı dönemde yaptığı çalışmalar ile 8. ve 13. yüzyıllar arasında İslam dünyasının önden gelen bilim adamı ve filozoflarındandır. Aldığı eğitim ile filozof ve bilim adamlığında ustalık çağını yaşadı. Platon ve Aristo2nun felsefesini İslam felsefesi ile bağdaştırmak için çalışmalar yapmıştır. FARABİ`NİN BİLİM TARİHİNE KATKILARI Müzik alanında çalışmalar yaparak müzik kitabı ve enstrümanları icat etmiştir. Fizikte boşluğun varlığını kanıtlayan, 17 müzik, tıp ve sosyoloji üzeri 11 toplamda 117 eser, ahlak üzerine 7, siyaset bilimleri üzerine 7, mantık üzerine 43, metafizik üzerine 11 eseri bulunmaktadır. Hava titreşimlerinde ilk mantıklı çalışma tarihte Farabi tarafından yapılmıştır. Sesin havadaki molekülleri titreştirerek yayıldığı, sesin yayılması ile etkisinin azaldığı ve yok olduğunu ispatlamıştır. Fizik, matematik, metafizik alanlarında yaptığı çalışmalar Avrupalı bilginler tarafından ilham kaynağı olarak görülmüştür. İlimlerin sınıflandırılmasında önemli rol oynamıştır. Nahiv mantık, beyaz üçüzlü ilimler; matematik, geometri, musiki ve astronomi dahil edilerek dördüz’lü ilimleri açıkladı. Farabi çalışmaları ile uzun yıllar boyunca bilim alanında insanlığa yaptığı katkılar ile etkisini göstermiştir. Birçok alim insan Farabi’nin çalışmalarından yola çıkarak bilimin gelişmesinde rol oynamıştır. Dünyaca tanınan Farabi`nin çalışmaları ve insanlığa katkıları takdir ile karşılanmıştır.
İBN RÜŞD KİMDİR? Tam adı Ebü’l-Velid Muhammed b. Ahmed b. Rüşd’dür. Batıda Averroes diye bilinen İbn el-Rüşd, 1126’da Endülüs İslam Devleti’nin Kurtuba şehrinde doğmuştur. İslam hukuku (fıkıh) alanında birçok seçkin hukukçu yetiştirmiş bir aileye mensuptur. Hadis, kelam, tefsir, fıkıh, dil, belagat şiir gibi disiplinleri kapsayan klasik bir medrese eğitimi almıştır.Yaşamı fıkıhtan kelama, felsefeden fiziğe ve mantıktan tıbba uzanan başarılarla doludur. Özellikle felsefe alanında yetkin bir kimliğe ulaşmasında o dönemin önemli bir kültür merkezi olan Kurtuba’da yetişmesinin ve ilk düşüncelerini burada edinmiş olmasının etkisi büyüktür. Felsefe problemlerine gösterdiği ilgi, ortaya koyduğu derin kavrayış ve eşsiz yorumları onun hem İslam Dünyası’nda hem de Batı Dünyası’nda şarih / commentator / yorumcu olarak büyük bir ün kazanmasının sebebidir. Özellikle 12. y.y.da Aristotelesçi felsefeye yeni bir boyut kazandırmış, Batıda Rönesans düşüncesinin temellerini hazırlamış bir bilim adamıdır. İslam düşüncesinin toplumsal, tarihsel ve kültürel gelişimine katkı sağlayan düşünceler geliştirmiştir. Hem dini hem de akli bilimlerde birçok yapıt kaleme almıştır. İBN RÜŞD BİLİM TARİHİNE KATKILARI İbn el-Rüşd’ün felsefesi ve Aristo yorumu Batı felsefe dünyasını temelden etkilemiştir. Batı’da ortaya çıkan Latin İbn Rüşdcülüğü Akımı bu etkinin göstergelerindendir. İbn el-Rüşd, Antik Yunan filozofu Aristoteles’in felsefesini yorumlayarak ona yeni bir şekil vermiştir. İbn el-Rüşd Antik Yunan düşünürlerinin eserlerini okumuş, anlamış ve bunları yorumlayarak 12. yy bilim ve düşünce dünyasına yeniden kazandırmıştır. Batı Dünyası Aristoteles felsefesini İbn el-Rüşd’ün yorumlamasıyla birlikte onun kitaplarından öğrenmiştir. Aristo’nun eserlerine yazdığı 38 şerhten 28’i günümüze kadar gelebilmiştir. Bilim, felsefe, din ve tıp alanlarında sayısız eser vermiştir. İbn elRüşd mantık alanında 46, tıp alanında 23, doğa bilimlerinde 22, metafizikte 15. dini bilimlerde 10, astronomide 5, politika ve ahlak konusunda Ver olmak üzere toplam 125 eserin sahibidir.
BEYRUNİ KİMDİR? Asıl adı Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed Elbeyruni olan Beyruni büyük bir Türk bilginidir. 973’te Kaş’ta doğdu. Daha küçük yaştayken Harzemşahların sarayıyla irtibata geçti. Meşhur Matematikçi Emir Ebu Nasr Mansur Bin Ali Bin Irak’ın himayesine girdi. Abdüssamed Bin Samet El-Hakim ve İbn Sina’dan dersler aldı.Bu arada siyaset aleminde de faaliyetlere girişti. Prens ve hükümdarlardan itibar gördü. Beyruni Kaş Harzemşahı muhammed Bin Ahmet Bin Irak’ın yanında bulundu.Onu oldukça severdi . 9952de öldürülünce üzüntüsünden dolayı “ Dünya Makam ve Mevkilerini terkederek” kendini ilme verdigini söyler. BEYRUNİ BİLİM TARİHİNE KATKILARI MATEMATİK Beyruni, Hint-Arap rakamlarını ve sayı baştan gayet açık bir biçimde aktarmış ve bir açının üç eşit kısma bölünmesiyle uğraşmıştır. Boşuna toplamalara lüzum kalmadan bir sayının devamlı olarak iki katını almak için bir metod geliştirmiştir. Sinüs 60’tan başlatıldığı halde Karun-u Mes’udi’de 1’den başlatmış ve bununla trigonometri tabilerinin sayı oldugu esasına işaret etmiştir.Bugünkü ilim seviyesine şimdiden ulaşmak demektir. ASTRONOMİ VE COĞRAFYA Beyruni’nin astronomi ve coğrafyada da hizmetleri olmuştur. Kanun-u Mes’udi adındaki kitabı astronomi sahasında bir irfan ve araştırma abidesi olarak tarihe kaydolmuştur. Beyruni bu kitabında imparatorluğun batı bölgesi, Resm’el Arz adlı kitabında ise merkezi kısımları anlatmaktadır. Gazne’de kıbleyi doğru olarak tespit etmekle, Müslümanlara yaptığı hizmetlere bir yenisini eklemiştir. FİZİK Dünyanın yuvarlak oluşunda tereddüt etmediği gibi, dünyanın dönüşünü , hatta yerçekiminin varlığını ortaya koymuştur.Newton’dan asırlar öncesi Beyruni yerçekimi hakkında şunları söylemiştir:Arz dönüyorsa bu dönüşünden dolayı her şey niye fırlamıyor? denilirse şu cevabı veririz: Bu durum çıkardığımız teoriyi çürütemez. Çünkü yer her şeyi çekiyor. İşte bu çekim yeryüzündekilerin fırlamasına mani olur. Beyruni optikle de ilgilendi. Ve ışığın sesten hızlı olduğunu söylemiştir . JEOLOJİ Beyruni jeoloji ile de uğraştı. O karaların kuzeye kayma fikrini 9,5 asır önce söylemiştir . Beyruni bu konu hakkında da bir kitap yazdı . Ayrıca indus vadisinin eski bir deniz havzası olduğunu söyledi. TIP Beyruni Tıplada ilgilendi O aynı zamanda iyi bir doktordur . En esaslı tedavinin ahlak yoluyla olduğunu ifade etmiştir . Es-Saydala adlı kitabında eczacılıkla doktorluğun sınırlarını çizdi.
KAYNAKÇA: SAYFA-1: https://eodev.com/gorev/8362082 SAYFA-2: https://www.denkbilgi.com/farabinin-bilime-katkilari-nelerdir.html SAYFA-3: https://www.nkfu.com/ibn-i-rusd-kimdir-hayati-calismalari-islam-felsefesine-ve-bilime-katkilari/ SAYFA-4: http://www.genelturktarihi.net/beyruni