ObGyneAbstract

1

สารจากหัวหน้าภาควชิ าสตู ศิ าสตร-์ นรเี วชวิทยา

ในปัจจุบัน การแพทย์มีการพัฒนาไปอย่างไร้ขีดจ�ำกัด ทั้งในด้านวิชาการ
ความรู้และการสื่อสารในแง่มุมต่าง ๆ ท�ำให้แพทย์สามารถค้นหาความรู้เพิ่มเติมได้ใน
ทุกวิถีทางท่ีสะดวกและรวดเร็วข้ึน เช่นเดียวกับผู้ป่วยซึ่งสามารถศึกษาหาความรู้ได้
เชน่ เดยี วกับแพทย์ผูร้ ักษา จึงมคี วามจำ� เปน็ อย่างยงิ่ ที่แพทย์จะต้องพฒั นาตนเอง ทัง้ ใน
ด้านความรู้และแนวทางการดูแลผู้ป่วยในลักษณะท่ีเป็นองค์รวม มิใช่แค่การรักษาโรค
ทเ่ี ปน็ อยูเ่ ทา่ นั้น

การจัดประชุมวิชาการ OB-GYN Common Problem Unlocked จึงเป็น
การจัดประชุมเพ่ือให้สูติ-นรีแพทย์, แพทย์ท่ัวไป, เจ้าหน้าท่ีพยาบาลที่สนใจ สามารถ
น�ำความรู้ท่ีทันสมัยและเป็นเชิงปฏิบัติได้จริงจากการประชุมคร้ังนี้ ไปใช้ให้เกิด
ประโยชน์สูงสุดกับผู้ป่วยสูติ-นรีเวชที่ดูแล และทางภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี หวังเป็นอย่างยิ่งว่า การประชุมครั้งนี้จะเป็น
แสงสว่างส่องน�ำให้ผู้เข้าร่วมประชุมทุกท่าน เกิดความมั่นใจและพร้อมที่จะดูแลผู้ป่วย
ทางสตู -ิ นรเี วชต่อไป

ผศ.นพ.อดิเทพ เชาว์วศิ ิษฐ
หวั หนา้ ภาควิชาสตู ศิ าสตร์-นรีเวชวทิ ยา

2

บทบรรณาธกิ าร

ในปจั จบุ นั เทคโนโลยกี ารสอ่ื สารและอนิ เตอรเ์ นต็ ไดม้ กี ารพฒั นาไปอยา่ งรวดเรว็
และเปน็ ไปอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ ทำ� ใหเ้ รามคี วามสะดวกสบายมากขน้ึ ในการตดิ ตอ่ สอ่ื สาร
ระหวา่ งกนั และกลายมาเปน็ อปุ กรณส์ ำ� คญั และจำ� เปน็ อยา่ งยง่ิ ยวด ในการชว่ ยขบั เคลอื่ น
สังคมและเศรษฐกิจของโลก โดยเฉพาะอยา่ งยิ่งในช่วงท่มี กี ารแพรร่ ะบาดของโรคตดิ ตอ่
ชนดิ ใหม่ COVID-19 น้ี ซง่ึ สง่ ผลกระทบไปยงั ขอ้ จำ� กดั มาตรการ และขอ้ หา้ มตา่ ง ๆ ทาง
สังคมอย่างหลีกเล่ียงมิได้ รวมถึงการจัดการประชมุ และสัมมนาทางวชิ าการ

อย่างไรก็ตาม ด้วยความตั้งใจและมุ่งมั่นของภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา
ซง่ึ มคี วามตอ้ งการทจ่ี ะถา่ ยทอดแลกเปลย่ี นองคค์ วามรใู้ หม่ ๆ รวมถงี ความคดิ เหน็ ตา่ ง ๆ
ทางวชิ าการ ทางภาควชิ าฯ จงึ ไดจ้ ดั เตรยี มการประชมุ วชิ าการผา่ นระบบอนิ เตอรเ์ นต็ ซง่ึ
มคี วามสะดวกและปลอดภยั สำ� หรบั ผรู้ ว่ มเขา้ ประชมุ ทกุ ทา่ น ทง้ั น้ี เพอ่ื การพฒั นาเพมิ่ พนู
ทักษะและศักยภาพของการรักษาทางการแพทย์ ให้มีประสิทธิภาพและทันสมัยตลอด
เวลา

การประชุมวิชาการประจ�ำปีพุทธศักราช 2564 ของภาควิชาสูติศาสตร์-
นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ได้จัดข้ึนในหัวข้อ OB-GYN
Common Problem Unlocked ซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการน�ำปัญหาของสูตินรีแพทย์
มาบรรยาย โดยเจาะจงไปยังปัญหาส่วนใหญ่ที่พบได้ท่ัวไปเป็นประจ�ำ รวมถึงแนวทาง
การรักษาท่ีทันสมัยและได้ผลดีในปัจจุบันของปัญหาน้ัน ๆ โดยปัญหาต่าง ๆ ท่ีน�ำมา
ประกอบการบรรยายนนั้ ทางคณะผจู้ ดั การประชมุ จะพยายามครอบคลมุ เนอ้ื หาสำ� หรบั
ทุกสาขา ทั้งในทางสูติศาสตร์และในทางนรีเวชวิทยา คณะผู้จัดการประชุมหวังเป็น

3

อย่างยิ่งว่า การประชุมวิชาการในครั้งนี้จะเป็นที่สนใจและเป็นประโยชน์กับผู้เข้าร่วม
ประชุมทุกทา่ น หนังสือประกอบการประชุมเลม่ น้ี ทางคณะผู้จัดการประชุมได้จดั ท�ำขึน้
เพื่อใช้ส�ำหรับสรุปเน้ือหาประกอบการบรรยาย เพ่ือให้ผู้เข้าร่วมประชุมทุกท่านเข้าใจ
การบรรยายไดด้ ีย่ิงขนึ้ และสามารถนำ� ไปใชป้ ระโยชน์ในเวชปฏิบตั จิ รงิ ได้เป็นอยา่ งดี

คณะผู้จัดการประชุมขอขอบพระคุณอาจารย์แพทย์ทุกท่าน บุคลากรที่ให้
การสนบั สนนุ อน่ื ๆ ตลอดจนผเู้ ขา้ รว่ มประชมุ ทกุ ทา่ น ทไ่ี ดม้ สี ว่ นรว่ มในการเสยี สละเวลา
และสนับสนุนให้การประชุมครั้งนี้ส�ำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี หากมีข้อผิดพลาดหรือ
ข้อบกพรอ่ งประการใด คณะผจู้ ัดการประชมุ ขออนญุ าตกราบขออภยั มา ณ ทน่ี ้ี

อาจารย์แพทยห์ ญงิ ชนัญญา ตนั ตธิ รรม
รองศาสตราจารย์แพทย์หญงิ มัธชพุ ร สุขประเสรฐิ

อาจารยด์ ็อกเตอรแ์ พทย์หญงิ ชุติมา โตพิพฒั น์
ตุลาคม 2564

4

รายนามคณะกรรมการจัดการประชุม

• ผศ.นพ.อดเิ ทพ เชาว์วิศิษฐ ท่ปี รกึ ษา
• รศ.พญ.มัธชพุ ร สุขประเสรฐิ ประธาน
• อ.ดร.พญ.ชตุ มิ า โตพพิ ัฒน์ รองประธาน
• ศ.พญ.จติ ตมิ า มโนนัย บารท์ เลท็ ท์ กรรมการ
• รศ.พญ.อาบอรณุ เลศิ ขจรสุข กรรมการ
• ผศ.นพ.สมมาตร บ�ำรุงพชื กรรมการ
• อ.พญ.วิรดา หรรษาหริ ัญวดี กรรมการ
• รศ.พญ.อรวี ฉนิ ทกานนั ท์ กรรมการ
• อ.พญ.ชนญั ญา ตนั ติธรรม กรรมการ
• อ.พญ.ศิกานต์ สถติ นริ ามยั กรรมการ

5

รายนามผูน้ พิ นธ์

1. ผศ.นพ.กฤษดา ไพรวัมนานพุ ันธ์ ภาควชิ าสูติศาสตร์ – นรีเวชวทิ ยา
2. ผศ.นพ.คมกฤช เอย่ี มจิรกุล คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
3. ศ.พญ.จติ ติมา มโนนยั บาร์ทเล็ทท ์ ภาควิชาสตู ศิ าสตร์ – นรเี วชวทิ ยา
4. อ.พญ.ชนญั ญา ตนั ตธิ รรม คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธบิ ดี
5. อ.พญ.ชมพูนุท คงสวัสด์ิวรกลุ ภาควิชาสตู ศิ าสตร์ – นรเี วชวิทยา
6. อ.พญ.ชยดา ต้งั ชีวินศิรกิ ุล คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธบิ ดี
7. รศ.พญ.ชลธชิ า สถิระพจน ์ ภาควชิ าสตู ศิ าสตร์ – นรีเวชวิทยา
8. อ.ดร.พญ.ชุตมิ า โตพพิ ฒั น์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธบิ ดี
9. รศ.พญ.ญาดา ติงธนาธกิ ุล ภาควิชาสูติศาสตร์ – นรีเวชวิทยา
10. อ.พญ.ปิยา แชม่ สายทอง คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
ภาควิชาสตู ศิ าสตร์ – นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธบิ ดี
ภาควชิ าสูติศาสตร์ – นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธบิ ดี
ภาควิชาสตู ิศาสตร์ – นรเี วชวิทยา
คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธบิ ดี
ภาควชิ าสูตศิ าสตร์ – นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธบิ ดี
ภาควชิ าสตู ศิ าสตร์ – นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

6

11. ผศ.พญ.รจุ ริ า วฒั นายิ่งเจรญิ ชยั ภาควิชาสูตศิ าสตร์ – นรเี วชวิทยา
12. ผศ.นพ.วรเดช หงสส์ าคร คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธบิ ดี
13. อ.พญ.วิรดา ดุลยพชั ร์ ภาควชิ าสูติศาสตร์ – นรีเวชวิทยา
14. อ. พญ.วริ ดา หรรษาหริ ญั วด ี คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธบิ ดี
15. อ.นพ.วีรภทั ร สมชติ ภาควิชาสูติศาสตร์ – นรีเวชวิทยา
16. อ.พญ.ศิกานต์ สถิตนริ ามัย คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธบิ ดี
17. อ.พญ.สริ ลิ ักษณ์ ตันธนาวิภาส ภาควิชาสตู ิศาสตร์ – นรเี วชวิทยา
18. อ.พญ.สุวชิ า จิตติถาวร คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธิบดี
19. ผศ.พญ.อรวนิ วัลลิภากร ภาควชิ าสตู ศิ าสตร์ – นรเี วชวทิ ยา
20. รศ.พญ.อรวี ฉินทกานนั ท์ คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธิบดี
ภาควชิ าสตู ิศาสตร์ – นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
ภาควิชาสตู ิศาสตร์ – นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
ภาควิชาสูตศิ าสตร์ – นรเี วชวทิ ยา
คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธบิ ดี
ภาควชิ าสตู ิศาสตร์ – นรเี วชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
ภาควชิ าสตู ิศาสตร์ – นรีเวชวทิ ยา
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

7

สารบัญ

1._ Watch out for the silent killer: adnexal mass____________________ 9
ผศ.นพ.กฤษดา ไพรวฒั นานพุ ันธ์
รศ.พญ.ญาดา ติงธนาธิกุล

2._ Update key facts about cervical cancer screening_______________ 10
อ.พญ.สุวิชา จติ ตถิ าวร,
อ.พญ.ชมพนู ุท คงสวสั ดิว์ รกุล

3._ Practical medical modalities of endometriosis endometriosis _____ 11
อ.พญ.สริ ลิ ักษณ์ ตันธนาวิภาส

4._ Controversies in surgical management of endometriosis__________ 15
ผศ.นพ.วรเดช หงสส์ าคร

5._ MHT after endometriosis: Where are we now? _ ________________ 18
อ.ดร.พญ.ชตุ มิ า โตพิพฒั น์

6._ Ovarian cancer risk after endometriosis treatment:
_ Myth or Matter____________________________________________ 20

อ.พญ.ศกิ านต์ สถติ นริ ามัย

7._ Implantation of first trimester preeclampsia screening_ __________ 22
อ.พญ.ปิยา แช่มสายทอง

8._ Defensive of thalassemia with Assisted Reproductive Technology__ 25
รศ.พญ.ชลธชิ า สถิระพจน์

8

9._ A challenge for prenatal screening in developing countries_______ 28
อ.พญ.ชยดา ตัง้ ชีวนิ ศิรกิ ุล
อ.พญ.วิรดา ดลุ ยพชั ร์

10._Discordant fetal sex results between NIPT and ultrasonography___ 31
Tak YL

11._The master key for labour screening and prevention_____________ 34
อ.นพ.วีรภัทร สมชติ

12._The master key for preterm labour screening and prevention
_ part 2____________________________________________________ 35

อ.พญ.วิรดา หรรษาหิรญั วดี

13._Genitourinary syndrome of menopause________________________ 38
อ.พญ.ชนญั ญา ตันติธรรม

14._The key to unlocking urinary incontinence_____________________ 41
ศ.พญ.จติ ติมา มโนนัย บาร์ทเลท็ ท์
ผศ.พญ.รุจิรา วัฒนายง่ิ เจริญชยั

15._The truth behind myths on vaginal energy – based treatment_ ___ 45
ผศ.นพ.คมกฤช เอีย่ มจิรกลุ
รศ.พญ.อรวี ฉินทกานนั ท์

16._Female sexual dysfunction: is androgen the game changer?_ _____ 46
ผศ.พญ.อรวนิ วลั ลภิ ากร

9

Date: 11 ตุลาคม 2564 Time: 9.00-10.00

Watch out for the silent killer : adnexal mass

Speaker: ผศ.นพ.กฤษดา ไพรวฒั นานพุ นั ธ์
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

ในทางมะเร็งนรีเวชวทิ ยา มะเรง็ รงั ไข่ ถอื ได้วา่ Silent killer ทสี่ ำ� คัญ พบว่า
อัตราการเสียชีวิตด้วยโรคนี้ยังคงใกล้เคียงในแต่ละปีถึงแม้ว่ามีการพัฒนาการดูแลรักษา
มากข้นึ เนื่องจากผปู้ ว่ ยส่วนมากไมม่ ีอาการทีบ่ ่งชี้ แตกตา่ งจากมะเรง็ เย่อื บุโพรงมดลกู ที่
มักจะมาด้วยเลือดออกผิดปกติโดยเฉพาะในวัยหมดประจ�ำเดือน หรือยังไม่มีการตรวจ
คดั กรองท่ีมปี ระสทิ ธิภาพ เหมอื นกบั มะเรง็ ปากมดลูก

สตู นิ รแี พทยเ์ ปน็ ผทู้ บ่ี ทบาทสำ� คญั ในการสง่ เสรมิ ดแู ลรกั ษา และพฒั นาคณุ ภาพ
ชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งรังไข่ในหลายมิติ โดยเฉพาะการสงสัยและตระหนักถึงโรค เพื่อ
สง่ ตอ่ ใหไ้ ดร้ ับการรกั ษาอยา่ งเหมาสมและรวดเร็ว

10

Date: October 11, 2021 Time: 10:00-10:45

Update key facts about cervical cancer screening

Speaker: Suwicha Chittithaworn, MD
Email: [email protected]
Chompunoot Kongsawatvorakul, MD
Email: [email protected]

Division of Gynecologic Oncology, Department of Obstetrics
and Gynecology, Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital,
Mahidol University

Description

Screening is one of the strategies for cervical cancer elimination.
Since the beginning of cytology to the modern era of primary HPV screening,
there were various different clinical guidelines. All of the guidelines aim to
detect preinvasive lesion that leads to cervical cancer; however, each
guideline has dissimilar recommendation with explicable reason lying
underneath. To be able to choose the suitable method of screening for
individual patient would be advantage in both oncologic outcome and
cost-effectiveness. This update aimed to summarize the detail of changes
and differences through clinician’s point of view.

Keywords: cervical cancer screening, clinical practice guidelines, disease
eradication, human papillomavirus DNA tests, mass screening, papanicolaou
test.

11

Date: October 11, 2021 Time: 13:15-14:05

Practical medical modalities of endometriosis

Speaker: Siriluk Tantanavipas, MD
E-mail: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Endometriosis is a common condition affecting reproductive-age
women. Women with endometriosis are confronted with endometriosis-
associated pain, endometriotic cyst, and infertility. Medical treatment and
surgery are main modalities for treatment of endometriosis. Medical
treatment plays role as pre- and postoperative medical treatment because
of a chronic and incurable disease. This section is going to mention only
preoperative medical treatment.

Preoperative medical treatment is effective for reduction in
endometriosis associated pain, while the evidence of decreased size of
endometriotic cyst and fertility improvement is limited. Therefore, the
important role of medical treatment is relieving the endometriosis-
associated pain.

Endometriosis-associated pain includes dysmenorrhea, dyspareunia,
dysuria, dyschezia, and non-menstrual pelvic pain. Analgesics and
hormonal therapies are used for treatment of endometriosis-associated

12

pain. Analgesic such as paracetamol, non-steroidal anti-inflammatory drugs
(NASIDs), and neuromodulators (e.g., tricyclic antidepressant, amitriptyline
and nortriptyline; selective serotonin uptake inhibitors, duloxetine;
and anticonvulsant, gabapentin and pregabalin) may be offered to
reduce endometriosis-associated pain under very low quality of evidence.
Therefore, hormonal therapies are recommended as one of the options
to reduce endometriosis-associated pain that is based on the etiology of
endometriosis in estrogen dependent condition. Combined hormonal
contraceptive (oral, vaginal, or transdermal), progestogen (oral, intrauterine
system, subdermal implant), Gonadotropin-releasing hormone (GnRH)
agonist, GnRH antagonist, and aromatase inhibitors are hormonal therapies
which are recommended to prescribe women with endometriosis-
associated pain. No evidence of superiority of one hormonal treatment
compared to others but there is the difference of side effects and cost.

Combined hormonal contraceptive including oral combined
contraceptives (OCPs), vaginal ring, and transdermal patch result in a
statistically significant reduction in endometriosis-associated dyspareunia,
dysmenorrhea, and non-menstrual pain. Preference one mode of
administration could not be recommended over another. According to
ESHRE guideline endometriosis 2021, OCPs is strong recommendation to
prescribe because are cost-effective (cheap), considered safe and often
required for contraception. In addition, continuous OCPs use may be
superior for dysmenorrhea recurrent than cyclic OPCs, whereas break-
through bleeding should be discussed with the patient.

13

Progestogen-only contraceptives include in depot medroxyproges-
terone, cyproterone acetate, medroxyprogesterone acetate, norethindrone/
norethisterone acetate, desogestrel, and dienogest. Continuous progesto-
gens are effective therapies for the treatment of endometriosis-associated
pain. There is no overall evidence of a benefit of one oral progestogen
over another, but different side-effect profiles of progestogens should be
concerned. Levonorgestrel-releasing intrauterine system (LNG-IUS) or
etonogestrel-releasing subdermal implant also show the clinical efficacy
to reduce endometriosis-associated pain.

GnRH agonist (leuprorelin) and GnRH antagonist (elagolix, linzago-
lix, or relugolix) are recommended to reduce endometriosis-associated
pain, although evidence is limited regarding dosage or duration of
treatment. Both are prescribed as second line due to their side-effect
profile of decreased bone mineral density (BMD) and hypoestrogenic
symptoms.

Aromatase inhibitors (letrozole or anastrozole) combined with OCPs,
progestogens, GnRH agonist, or GnRH antagonist also report the reduction
of endometriosis-associated pain. Due to severe side effects and lacking
evidence on the long-term effects, aromatase inhibitors should be
preserved for women with endometriosis-associated pain refractory to
other medical or surgical treatment.

14

In summary, OCPs and Progestogen-only contraceptives are
recommended as first line treatment of endometriosis-associated pain.
No evidence of superiority of one hormonal treatment compared to
others but there is the difference of side effects and cost. Therefore,
clinicians take a shared decision-making approach and take individual
preferences, side effects, individual efficacy, cost, and availability into
consideration when choosing hormonal treatment for endometriosis-
associated pain.

15

Date: October 11, 2021 Time: 13.15-14.05

Controversies in surgical management of endo-
metriosis

Speaker: Assist.Prof. Woradej Hongsakorn
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Endometriosis is one of the most common gynaecological disorders
and also one of the most challenging surgical procedure. The planning of
surgical intervention, extensive experience of surgeon and interdisciplinary
cooperation are the prerequisites for successful treatment. Complete
resection of all visible lesions offers the best treatment outcome. However,
the possibility of achieving this goal is limited by the difficulty of detecting
all lesions and the risks associated with radical surgical strategies. Currently,
surgical knowledge and techniques, and instruments have been developed
but there are still several controversies on many issues related to
endometriosis surgery. The aim of this topic is to discuss controversial
aspects and challenges in the surgical treatment of endometriosis.

The management of endometriomas is controversial and has
changed with new data on the effect of surgery on ovarian reserve. Surgical
excision of an endometrioma is very effective and associated with a

16

reduced recurrent rates, symptom recurrence, and increased spontaneous
pregnancy rates compared with ablative surgery. However, several studies
have shown that excision of an endometrioma is associated with decreased
ovarian reserve. Alternative techniques to complete excision have been
proposed including sclerotherapy, CO2 laser or plasma energy vaporization
or combination of excision and ablation. There are some evidences
showing that these techniques have less impact on ovarian reserve.
Therefore, clinicians should consider alternative techniques in patients
at high risk of poor ovarian reserve.

Surgical resection of deep endometriosis (DE) is complex and
is associated with surgical risk. In patients with chronic pelvic pain
unresponsive to medical management, conservative fertility-preserving
surgery is indicated to relieve pain symptoms and improve quality of life.
There are no specific guidelines provided by any societies regarding when
to indicate surgery and the specific type of procedure to be performed
for DE. However, the data from many studies revealed that ablation
of lesions will not treat these deep lesions, and therefore excision is
necessary.

In patients with DE who present with both infertility and pain
symptoms, a surgical approach can help both of these problems. Limited
data are available on reproductive outcomes after treatment of DE.
Some observational studies suggest that in patients with advanced
endometriosis, surgical resection of DE can improve the pregnancy rate

17

between 24 and 45%. However, ovarian damage, a decrease in the number
of antral follicles, and ovarian insufficiency can occur after the procedure.
Meanwhile, the outcome of IVF in women with untreated DE, the
pregnancy rate was varied between 29 and 68%. For infertile women with
DE, the guidelines from major societies suggest that the results of surgical
resection of DE are controversial and do not recommend routinely
performing surgical excision of DE.

In conclusion, there are still many controversies and challenges in
surgical management of endometriosis especially when to indicate surgery,
what is the most proper procedure for each condition. The decision to
perform surgical intervention should be based on many factors including
symptoms, patient’s age, ovarian reserve, fertility desire, treatment
history and risk of malignancy. Good surgical planning, interdisciplinary
cooperation, adequate experiences and surgical techniques of the surgeon
are the key for successful surgical treatment.

18

Date: October 11, 2021 Time: 14:05-14:45

MHT after endometriosis: Where are we now?

Speaker: Chutima Topipat, MD, MMedSci (ART), PhD.
Email: [email protected]

Head of Division of Reproductive Endocrinology and Infertility,
and Program Director of Fellowship Training in Reproductive
Medicine, Department of Obstetrics and Gynecology,
Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Endometriosis is one of the most common problems in daily
gynaecological practice. Women who suffered from the condition not
infrequently ended up with surgical treatment. Especially, patients with
severe endometriosis may require a radical treatment that includes
removal of both ovaries, although they are still in reproductive life. And
this inevitably leads onto consequences of hormonal deprivation in both
the short and long term in the following years prior to menopausal age.

Given menopausal hormonal treatment (MHT) for women
experiencing estrogen deprivation seems reasonable, prescribing MHT for
patients with history of endometriosis or who have undergone surgical
treatment related to endometriosis may be a dilemma as exogenous
estrogen may reactivate growth of endometriotic deposits, causing

19

recurrence of the disease. The benefits of MHT to alleviating hormone
deficiency symptoms, therefore, need to outweigh risk of recurrent
diseases.

Apart from the treatment dilemma, the possibility of MHT to
promote malignant transformation of the residual endometriotic lesions
is a more serious concern.

This topic, herein, aims to reveal the currently available information
on what types of regimens can be used wisely to help such patients or
whether MHT is safe to prescribe for women who experience a surgical
treatment of endometriosis.

20

Date: October 11, 2021 Time: 14:05-14:45

Ovarian cancer risk after endometriosis treatment:
Myth or Matter

Speaker: Sikarn Satitniramai, MD.
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

The associated between endometriosis and ovarian cancer has
been intensively studied in term of histology aspects, genetic alteration
and other environmental factors leading to malignant transformation to
ovarian cancer. A lifetime risk of ovarian cancers among women with
endometriosis is 1.8%, especially in clear cell and endometrioid ovarian
carcinoma. Accumulated evidences suggested abnormal molecular pathway
associated with progression from endometriosis to atypical endometriosis
and subsequently endometriosis-associated ovarian cancer such as, ARID1A,
PIK3CA. Women with risk factors of older age at diagnosis of endometriosis,
nulliparity, premenopausal status, solid and large size of endometrioma
(> 9 cm.) may have elevated risk of epithelial ovarian cancer. Clear cell
and endometrioid ovarian cancer arising from endometriosis tended to
be present with early age, early stage, higher percentages of no gross
residual tumor after surgery compared to cases without endometriosis.

21

Moreover, women with ovarian cancer and histologic proven endometriosis
had significantly longer progression-free survival and overall survival.
According to population-based, nested case–control study in Sweden,
surgical treatment of endometriosis may reduce the risk of epithelial
ovarian cancer in term of total extirpation of the endometriotic tissue and/
or one-sided oophorectomy. Nevertheless, this study did not show any
indications that hormonal treatment affected the future risk of epithelial
ovarian cancer. Based on current evidence, there are no clear evidence
exist that transvaginal ultrasound or serum CA-125 measurements can
detect ovarian cancers early or that risk-reducing surgery to remove the
ovaries can reduce mortality rate.

22

Date: October 12, 2021 Time: 8.30-9.00

Implantation of first trimester preeclampsia
screening

Speaker: Piya Chaemsaithong, MD, PhD
Email: [email protected]

Division of Maternal Fetal Medicine, Department of Obstetrics
and Gynecology, Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital,
Mahidol University

Description

Preeclampsia is a major cause of maternal and perinatal morbidity
and mortality. Early onset disease requiring preterm delivery is associated
with a higher risk of complications in both mothers and babies. Evidence
suggests that the administration of low dose aspirin initiated before 16
weeks’ gestation significantly reduces the rate of preterm preeclampsia.
Therefore, it is important to identify pregnant women at risk of developing
preeclampsia during the first trimester of pregnancy, thus allowing timely
therapeutic intervention. Several professional organizations such as
the American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) and
National Institute for Health and Care Excellence (NICE) have proposed
screening for preeclampsia based on maternal risk factors. The approach
recommended by ACOG and NICE essentially treats each risk factor as a

23

separate screening test with additive detection rate and screen positive
rate. Evidence has shown that preeclampsia screening based on the
NICE and ACOG approach has suboptimal performance, as the NICE
recommendation only achieves detection rates of 41% and 34%, with a
10% false-positive rate, for preterm and term preeclampsia, respectively.
Screening based on the 2013 ACOG recommendation can only achieve
detection rates of 5% and 2% for preterm and term preeclampsia,
respectively, with a 0.2% false positive rate. Various first trimester
prediction models have been developed. Most of them have not
undergone or failed external validation. However, it is worthy of note
that the Fetal Medicine Foundation (FMF) first trimester prediction model
(namely the triple test), which consists of a combination of maternal
factors and measurements of mean arterial pressure, uterine artery
pulsatility index, and serum placental growth factor, has undergone
successful internal and external validation. The FMF triple test has detection
rates of 90% and 75% for the prediction of early and preterm preeclampsia,
respectively, with a 10% false positive rate. Such performance of screening
is superior to that of the traditional method by maternal risk factors alone.
The use of the FMF prediction model, followed by the administration
of low dose aspirin, has been shown to reduce the rate of preterm
preeclampsia by 62%. The number needed to screen to prevent 1 case
of preterm preeclampsia by the FMF triple test is 250. The key to maintaining
optimal screening performance is to establish standardized protocols for

24

biomarker measurements and regular biomarker quality assessment,
as inaccurate measurement can affect screening performance. Tools
frequently used to assess quality control include the cumulative sum and
target plot. Cumulative sum is a sensitive method to detect small shifts
over time, and point of shift can be easily identified. Target plot is a tool
to evaluate deviation from the expected multiple of median and the
expected median of standard deviation. Target plot is easy to interpret
and visualize. However, it is insensitive to detecting small deviations.
Adherence to well-defined protocols for the measurements of mean
arterial pressure, uterine artery pulsatility index, and placental growth
factor is required. In this presentation, we will summarize the existing
literature on the different methods, recommendations by professional
organizations, quality assessment of different components of risk assessment,
and clinical implementation of the first trimester screening for preeclampsia.

25

Date: October 12, 2021 Time: 09.30-09.50

Defensive of thalassemia with
Assisted Reproductive Technology

Speaker: รองศาสตราจารย์ แพทย์หญิง ชลธชิ า สถิระพจน์
Email: [email protected], [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

โรคธาลัสซีเมียถือเป็นโรคท่ีมีความผิดปกติทางพันธุกรรมพบมากในประเทศ
ไทย แนวทางป้องกันการเกิดใหม่ของโรคธาลัสซีเมียในปัจจุบันได้แก่ การตรวจเลือด
หาความเสี่ยงของคสู่ มรสตา่ ง ๆ กอ่ นการมบี ุตร การตรวจวินิจฉยั ทารกในครรภม์ ารดา
ได้แก่ การตัดชิ้นเน้ือจากรก (Chronic villi sampling, CVS) การเจาะน�้ำคร่�ำ
(Amniocentesis) และการเจาะเลือดจากสายสะดือทารกในครรภ์ (Cordocentesis)
เปน็ ตน้ ซง่ึ การตรวจทก่ี ลา่ งขา้ งตน้ นน้ั ถอื เปน็ การตรวจวนิ จิ ฉยั แบบ Invasive technique
เมื่อตรวจพบความผิดปกติในทารกในครรภ์แล้วทางเลือกในการรักษามักจ�ำเป็นต้อง
ยุติการตั้งครรภ์ ในบางกรณีพบว่าทารกมีความผิดปกติรุนแรงจนอาจเสียชีวิตในครรภ์
มารดาได้ การยุติการต้ังครรภ์นั้นอาจท�ำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนภายหลังการยุติการ
ตั้งครรภ์ได้เช่น การตกเลือดหรือการติดเชื้อในโพรงมดลูก รวมท้ังมีผลเสียต่อจิตใจของ
สตรี นอกจากการปอ้ งกนั การเกดิ โรคใหมแ่ ลว้ ในกรณที ผ่ี ปู้ ว่ ยเปน็ โรคธาลสั ซเี มยี แนวทาง
การรักษาท่ีสามารถหายขาดนั้นท�ำได้โดยการปลูกถ่ายไขกระดูก โดยการปลูกถ่าย
ไขกระดูกทม่ี ใี นประเทศไทยน้ันสามารถท�ำได้ในโรงเรียนแพทย์ขนาดใหญ่เท่านั้น

26

Preimplantation genetic diagnosis (PGD) คอื กระบวนการตรวจความผิด
ปกติทางพันธุกรรมของตัวอ่อนท่ีเล้ียงในห้องปฏิบัติการ จากนั้นท�ำการตรวจคัดเลือก
ตัวอ่อนท่ีมีพันธุกรรมปกติ และย้ายตัวอ่อนที่ปกติกลับสู่โพรงมดลูก เพ่ือท�ำให้เกิด
การต้งั ครรภ์ทป่ี ลอดโรค การวนิ ิจฉัยความผิดปกตทิ างพนั ธกุ รรมของตัวออ่ น(PGD) เป็น
หนทางการดูแลรักษาที่ส�ำคัญ การวินิจฉัยโรคธาลัสซีเมียในตัวอ่อนน้ันถือเป็นข้อบ่งชี้
ในการตรวจวินิจฉัยตัวอ่อนก่อนเกิดการฝั่งตัวขึ้น ทำ� ให้คู่สมรสที่มีความเสี่ยงต่อความ
ผิดปกติในบุตรไม่จ�ำเป็นต้องเสี่ยงกับการยุติการตั้งครรภ์ในอนาคต ปัจจุบันรายงาน
ความส�ำเร็จของการท�ำ PGD ในโรคธาลัสซีเมยี เพิ่มขน้ึ เร่อื ย ๆ และมรี ายงานเทคโนโลยี
ด้านเซลล์พันธุศาสตร์โมเลกุลในการวินิจฉัยตัวอ่อนดีขึ้น ท�ำให้สามารถสังเคราะห์
สารพันธุกรรมได้มากข้ึน ท�ำให้สามารถน�ำสารพันธุกรรมที่ได้จากตัวอ่อนดังกล่าวมา
ท�ำการวนิ ิจฉัยได้หลายรปู แบบเพิ่มขึน้ เช่น การวนิ จิ ฉยั โรคทางพนั ธกุ รรม เช่น ความผิด
ปกติทางโครโมโซมและการตรวจความเข้ากันได้ของเน้ือเย่ือ (Human Leukocyte
Antigen (HLA)) ตวั ออ่ นกับบคุ คลอน่ื ได้ เพอ่ื ท�ำการเก็บเซลล์ต้นก�ำเนิดจากสายสะดอื
และรกและน�ำไปใชใ้ นขบวนการปลกู ถา่ ยไขกระดกู ได้

โรงพยาบาลรามาธิบดีได้รายงานความส�ำเร็จในการรักษาด้วย PGD ส�ำหรับ
โรคธาลสั ซเี มยี เมอื่ ปี พ.ศ. 2562 พบวา่ มกี ารทำ� PGD เพอื่ การรกั ษาดว้ ยคเู่ สยี่ งของธาลสั
ซีเมียชนิด HbE/βthal จ�ำนวน 15 คู่ เข้าสู่ขบวนการท�ำเด็กหลอดแก้ว 22 รอบ มี
ตวั อ่อนทั้งหมด 106 ตวั ออ่ น เม่ือน�ำไปตรวจวนิ ิจฉัยทางพันธกุ รรมของธาลัสซีเมียชนดิ
HbE/βthal พบว่ามกี ารเกดิ allele drop-out 3.89% หลงั จากผ่านตรวจโครโมโซม
และโรคธาลัสซเี มียแล้ว แพทย์ผู้ดูแลไดท้ �ำการย้ายตัวออ่ น 1 ตวั อ่อนตอ่ การยา้ ยตวั อ่อน
หนึ่งคร้ัง และท�ำการย้ายตัวอ่อนสูงสุด 2 รอบต่อคู่สมรส พบว่ามีอัตราการฝังตัวอ่อน
อยู่ที่ 64.29% หลังต้ังครรภ์ได้ท�ำการตรวจยืนยันวินิจฉัยทางพันธุกรรมด้วยการเจาะ
น้�ำคร่�ำพบว่ามีความถูกต้อง 100% อัตราการคลอดในคู่สมรสที่เป็นคู่เส่ียงต่อการ

27

มบี ุตรเป็นโรคธาลัสซีเมยี ชนิด HbE/βthal เทา่ กบั 53.33% ถือได้ว่าการตรวจวนิ จิ ฉยั
ทางพันธุกรรมส�ำหรับโรคธาลัสซีเมียสามารถในการป้องกันการเกิดโรคธาลัสซีเมียชนิด
HbE/βthal ในบตุ รได้

28

Date: October 12, 2021 Time: 09.50-10.20

A challenge for prenatal screening in developing
countries

Speaker: Wirada Dulyaphat, MD
Email: [email protected]
Chayada Tangshewinsirikul, MD
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Approximately 3% to 5% of pregnancies are complicated by
congenital structural anomalies or genetic disorders, which are among the
major causes of neonatal death worldwide. Prenatal screening has been
performed since the 1950s, and advancements in knowledge and technology
have enabled early prenatal diagnosis and antenatal management option
plans. The objective of prenatal genetic screening tests is to define the risk
of genetic disorders for asymptomatic patients in the low-risk population.
This screening test should focused on genetic disorders those are common
and present significant morbidity and mortality, and treatments should be
available with early detection. A good prenatal screening tests should have
a high detection rate with low false-positive rate, are easy to administer,
as well as have tests to confirm the diagnosis and cost-effective.

29

Prenatal genetic screening tests include common aneuploidy
screening and carrier screening. The former is a screening test for fetal
trisomy 21, 18, and 13, while the latter is used to identify couples who are
carriers of the same autosomal recessive genetic condition or pregnant
women who are carriers of X-linked disease.

Aneuploidy screening

• Serum screening is a frequently employed screening test that
includes first-trimester and quadruple screening as well as stepwise
sequential, contingent sequential, and integrated tests. The detec-
tion rate varies from 80% to 95% with a 5% false-positive rate.

• Cell-free DNA became commercially available in 2011 after next-
generation sequencing had been introduced. It can be performed
after 10 weeks of gestation. In addition, the detection rate is up to
99%, which is the highest of the Down syndrome screening tests.

Carrier screening

• Hemoglobinopathy is the most prevalent autosomal genetic
disorder in Thailand. Therefore, carrier screening for this condition
is a well-established policy in our country.

• Spinal muscular atrophy (SMA) is the second most common auto-
somal recessive disease in Thailand. The SMA carrier screening test
is commercially available with a high detection rate. However,
national policy for SMA carrier screening has not been established.

30

• Expanded carrier screening is a screening test that can simulta-
neously screen for hundreds of recessive conditions.

In developing countries, certain challenges affect prenatal screening
practices. Factors that influence the success of prenatal screening include
the baseline knowledge of pregnant women and health care providers,
the prenatal and postnatal counseling systems, the cost-benefit assessment
of tests, and the number and complexity of screening options.

31

Date: October 12, 2021 Time: 10.40-11.10

Brief Introduction of Professor Leung Tak Yeung

MBChB (CUHK), MD (CUHK), FRCOG, FHKCOG, FHKAM (O&G)
Speaker: Tak Yeung LEUNG

Chairman of the Department of Obstetrics and Gynaecology
of The Chinese University of Hong Kong, as well as the Director
of Maternal Fetal Medicine, and Assistant Dean of the Medical
Faculty of the University.

Description

Professor Leung’s research interests and professional expertise are
in prenatal screening, diagnosis and therapy of fetal abnormalities, twin
pregnancy, preterm delivery, fetal growth restriction, and emergency
obstetrics. He has published more than 300 papers in international peer
reviewed journals, and his current H-index is 43. He is most well known
for his work in maternal circulating cell-free fetal DNA for non-invasive
prenatal diagnosis, prenatal genetic diagnosis using chromosomal micro-
array and now whole genome sequencing, fetal surgical therapy, external
cephalic version and shoulder dystocia.

He has been leading the annual Asian Pacific Congress in Maternal
Fetal Medicine since 2005, and Asian Pacific Congress in fetal therapy since
2016, which have become the most popular regional academic platforms
for Obstetrician. In addition, he also runs multiple training courses on fetal

32

ultrasound, genetic diagnosis and obstetric emergency. In particular,
he collaborates with Baylor College of Medicine of USA in running a
Master of Science course in Medical Genetics in Asia.

Professor Leung is currently the President of Hong Kong College of
Obstetricians and Gynaecologists. Besides, Professor Leung has also
been invited to serve on the editorial board of international journals such
as British Journal of Obstetrics and Gynaecology, as well as to other
international professional bodies such as FIGO’s Preterm Working Group,
Expert Panel for the revision of the FIGO intrapartum fetal monitoring
guidelines, Chairman of the Prenatal Maternal Screening Special Interest
Group of International Society for Prenatal Diagnosis 2013-2017). Because
of his expertise in Obstetrics and genetics, he was also invited to serve in
a number of Government committees, including the recent Steering
Committee on Genomic Medicine.

Besides overseas collaboration, Professor Leung also has a strong
network in Mainland China. He has been appointed the visiting professor
in various O&G units in Mainland, including Peking Union Hospital. He
is currently the Assistant Dean of the Faculty (Mainland Affairs), and
responsible for the curriculum design of the new Medical School of CUHK
(SZ), which has recently been approved by the National Ministry of
Education.

33

Because of his expertise in genetics, Professor Leung established
a strategic collaboration with Baylor College of Medicine (BCM) and formed
The Joint CUHK-BCM Medical Genetic Centre in 2016. He is also the
Co-Director, Strategic research program in molecular basis of neuro-
development and neuro-generation, Brain and Mind Institute of CUHK.

34

Date: October 12, 2021 Time: 11.10-11.50

The master key for labour screening and prevention

Speaker: Werapath Somchit, MD.
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Introduction: Preterm birth continues to be one of the leading
causes of perinatal morbidity and mortality worldwide. Unfortunately,
spontaneous preterm birth is a heterogeneous condition, with multiple
underlying etiologies. Many factors have been associated with preterm
birth, including maternal demographics and characteristics, social
and economic factors, medical complications, obstetric history, and
conditions specific to the current pregnancy. Despite of research and
clinical advancement, the prediction of spontaneous are challenging.

Screening: The propose of this topic is to unlocked the strategies
to assess risk of preterm birth and to review current evidence to screening
woman for preterm birth. The history of preterm birth is a very strong
predictor of preterm birth in current pregnancy. Assessment of cervical
parameters such as cervical length, uterocervical angle, cervical elastro-
graphy and amniotic fluid sludge (AFS) are useful tools in patients with
history of preterm birth.

35

Date: October 12, 2021 Time: 11.10-11.50

The master key for preterm labour screening and
prevention part 2

Speaker: ผศ.พญ. วริ ดา หรรษาหริ ญั วดี
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

การเจ็บครรภ์คลอดก่อนก�ำหนดเป็นปัญหาท่ีพบได้บ่อยในการดูแลผู้ป่วยทาง
สตู ศิ าสตร์ มอี ตั ราการเกดิ ประมาณรอ้ ยละ 10 ของการคลอดทงั้ หมด มปี จั จยั หลายอยา่ ง
ท่ีมีผลต่อการเจ็บครรภ์คลอดก่อนก�ำหนด แบ่งเป็นเป็นปัจจัยทางสังคม เช่น เชื้อชาติ
เศรษฐานะ ระดับความรู้, ปัจจัยส่วนบุคคล เช่น น�้ำหนักตัวสตรีก่อนตั้งครรภ์ การ
สูบบุหรี่ การใช้สารเสพติดหรือระยะห่างระหว่างการต้ังครรภ์ส้ัน และปัจจัยทางคลินิก
ได้แก่ มีประวัติเคยคลอดก่อนก�ำหนด (RR 17.39; 95% confident interval (CI)
15.33-19.68) การมเี ลอื ดออกผดิ ปกตใิ นชว่ งตงั้ ครรภ์ (OR 1.74; 95%CI 1.65-1.83)
การติดเช้อื ทางเดนิ ปัสสาวะ (RR 2; 95%CI 1.35-2.78) การตดิ เชือ้ bacterial vaginosis
(OR 2.16 95%CI 1.56-3.00) โรคเหงอื กอกั เสบ (RR 2.0, 95%CI 1.2-3.2) หรอื มปี ระวตั ิ
เคยตดั ปากมดลกู (cold knife conization หรือ loop electrosurgical excision)

ในปจั จบุ นั มกี ารศึกษาเกีย่ วกบั การปอ้ งกนั การเจบ็ ครรภค์ ลอดกอ่ นก�ำหนดใน
สตรีตัง้ ครรภแ์ ตล่ ะกล่มุ ดงั น้ี

1. สตรีตั้งครรภ์เดี่ยวท่ีไม่มีความเส่ียงต่อการคลอดก่อนก�ำหนด ในกลุ่มน้ีมี
อัตราการคลอดก่อนกำ� หนดตำ�่ พบไดป้ ระมาณร้อยละ 5 สามารถคัดกรองความเสีย่ งได้

36

จากการวดั ความยาวปากมดลกู (cervical length measurement) และการให้ vaginal
progesterone สามารถปอ้ งกนั การคลอดก่อนก�ำหนดที่อายคุ รรภน์ อ้ ยกว่า 34 สปั ดาห์
ได้ (RR 0.78, 95% CI 0.68-0.90) แตก่ ารให้ intramuscular progesterone ไมส่ ามารถ
ป้องกันการคลอดก่อนก�ำหนดท่ีอายุครรภ์น้อยว่า 35 สัปดาห์ได้ (RR 0.84, 95%CI
0.58-1.21) เช่นเดยี วกันกบั การใสอ่ ุปกรณ์พยงุ ปากมดลูก (pessary) จากผลการศกึ ษา
พบวา่ ไมล่ ดความเส่ียงต่อการคลอดก่อนกำ� หนดท่ีอายคุ รรภน์ ้อยกว่า 34 สัปดาห์ได้ (RR
0.71. 95%CI 0.21-2.42) ดังนั้นการรักษาที่แนะนำ� ในสตรตี ้ังครรภเ์ ดย่ี วทีม่ ีปากมดลูก
สนั้ กวา่ 25 มม. คอื ให้ vaginal progesterone 200 มก. เรมิ่ ทอ่ี ายคุ รรภ์ 18-25+6สปั ดาห์
ใหถ้ ึงอายคุ รรภ์ 36-37 สปั ดาห์

2. สตรีตั้งครรภ์เดียวท่ีมีประวัติเคยคลอดก่อนก�ำหนด สตรีตั้งครรภ์ใน
กลมุ่ นม้ี คี วามเสย่ี งในการคลอดกอ่ นกำ� หนดในครรภน์ ส้ี งู ถงึ รอ้ ยละ 35 การรกั ษาทแ่ี นะนำ�
ก่อนหน้าน้ี คือ การให้ intramuscular progesterone แต่ในปัจจุบัน การศึกษาถึง
ผลของ intramuscular progesterone ตอ่ การลดความเสย่ี งตอ่ การคลอดกอ่ นกำ� หนด
ยังไม่แน่นอน จาก systemic review ลา่ สดุ พบวา่ แนวโนม้ สามารถลดความเสยี่ งของ
การคลอดก่อนก�ำหนดที่อายุครรภ์น้อยกว่า 34 สัปดาห์ได้อย่างไม่มีนัยส�ำคัญทางสถิติ
(RR 0.83, 95%CI 0.68-1.01) แต่ผลการศกึ ษาในกลมุ่ vaginal progesterone พบวา่
สามารถลดความเส่ียงในการคลอดก่อนก�ำหนดท่ีอายุครรภ์น้อยกว่า 34 สัปดาห์ได้
(RR 0.78, 95%CI 0.68-0.90) ดังนั้นการรักษาท่ีแนะน�ำในสตรีตั้งครรภ์เด่ียวที่มี
ประวตั เิ คยคลอดกอ่ นกำ� หนดในครรภก์ อ่ น คอื การใหย้ า progesterone (vaginal หรอื
intramuscular) โดยเร่มิ ทอ่ี ายคุ รรภ์ 16-20 สัปดาห์ ใหถ้ งึ อายคุ รรภ์ 36-37 สัปดาห์

3. สตรีต้ังครรภ์แฝด สตรีตั้งครรภ์ในกลุ่มน้ีมีอัตราการคลอดก่อนก�ำหนดสูง
ถงึ รอ้ ยละ 60.3 การศึกษาในปจั จบุ ันพบวา่ การใหย้ า intramuscular progesterone
และ vaginal progesterone ไม่ลดความเส่ียงในการคลอดก่อนก�ำหนดที่อายุครรภ์

37

น้อยกว่า 34 สัปดาห์ RR 1.03, 95%CI 0.89-1.19 และ RR 0.83, 95%CI 0.63-1.09
ตามล�ำดับ แต่ในกรณีท่ีสตรีตั้งครรภ์แฝดมีประวัติคลอดก่อนก�ำหนดในครรภ์ก่อน
การให้ intramuscular progesterone ลดความเสี่ยงในการคลอดก่อนก�ำหนดท่ี
อายคุ รรภน์ อ้ ยกวา่ 34 สปั ดาหไ์ ด้ การใสอ่ ปุ กรณพ์ ยงุ ปากมดลกู ในครรภแ์ ฝดไมล่ ดอตั รา
การคลอดก่อนกำ� หนดทอ่ี ายุครรภน์ อ้ ยกวา่ 34 สปั ดาห์ (RR 0.71, 95%CI 0.29-1.71)

38

Date: October 12, 2021 Time: 14.05-14.35

Genitourinary syndrome of menopause

Speaker: อาจารย์ แพทย์หญิงชนญั ญา ตนั ติธรรม
คณะแพทยศาสตรโ์ รงพยาบาลรามาธบิ ดี มหาวิทยาลยั มหิดล

Description

ภาวะเส่ือมสมรรถภาพทางเพศ (sexual dysfunction) ตามการวินิจฉัยของ
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Edition กลมุ่ ของ
ความผิดปกติของการตอบสนองทางเพศหรือประสบการณ์ความสุขทางเพศจนก่อให้
เกดิ ผลกระทบและความทกุ ขต์ อ่ บคุ คลนนั้ ๆ โดยภาวะเสอ่ื มสมรรถภาพทางเพศแบง่ เปน็
3 ประเภท ได้แก่ 1) ความผิดปกติเก่ียวกบั ความสนใจทางเพศและความต่ืนตัวทางเพศ
(female sexual interest and arousal dysfunction); 2) ความผิดปกตขิ องการถงึ
จุดสดุ ยอด (female orgasmic disorder) และ 3) ความเจบ็ ปวดขณะมเี พศสัมพนั ธ์
(genito-pelvic pain and penetration disorder) โดยจากการศึกษาในอดีต พบ
รายงานความชุกของภาวะเสื่อมสมรรถภาพทางเพศในสตรีร้อยละ 25-63 โดยจะ
พบความชุกเพ่ิมสูงมากข้ึนในกลุ่มสตรีวัยหมดประจ�ำเดือน โดยมีรายงานสูงถึงร้อยละ
68-86.5 และพบรายงานภาวะเส่อื มสมรรถภาพทางเพศทุก ๆ ด้านในสตรีอายมุ ากกว่า
50 ปี ไดแ้ ก่ ความต้องการทางเพศทลี่ ดลง ความต่นื ตวั และการตอบสนองต่อกจิ กรรม
ทางเพศลดลง การถึงจุดสุดยอดลดลง และภาวะเจ็บช่องคลอดขณะมีเพศสัมพันธ์
โดยสัมพันธ์กับการเปล่ียนแปลงทางสรีรวิทยาของร่างกายในสตรีวัยหมดระดูหลังจาก
การหยุดท�ำงานของรังไข่อย่างถาวร ส่งผลให้สร้างฮอร์โมนเพศจากรังไข่ลดน้อยลง
ทั้งฮอร์โมนเอสโตรเจน ฮอร์โมนโปรเจสโตรเจนและฮอร์โมนแอนโดรเจน อันท�ำให้เกิด

39

ความเปลี่ยนแปลงทั้งทางร่างกายและจิตใจ ได้แก่ อาการร้อนวูบวาบ (vasomotor
symptoms) ภาวะเสื่อมของอวัยวะเพศและทางเดินปัสสาวะ (genitourinary syn-
drome of menopause) เพม่ิ ความเสยี่ งของโรคหลอดเลอื ดหวั ใจและหลอดเลอื ดสมอง
เพิ่มความเสี่ยงภาวะความจ�ำเส่ือม เพิ่มความเสี่ยงภาวะกระดูกบางหรือกระดูกพรุน
เพิ่มความเส่ียงในการสูญเสียมวลกล้ามเน้ือ ปวดข้อ ส่งผลกระทบต่อการมีเพศสัมพันธ์
ท้ังโดยตรงและโดยอ้อม ไดแ้ ก่ ภาวะชอ่ งคลอดแห้ง อารมณ์ทางเพศที่ลดลง หรือภาวะ
ท่ีเป็นอุปสรรคต่อการเคลื่อนไหว เช่น อาการปวดข้อ นอนไม่หลับ เป็นต้น ส่งผลต่อ
ความพึงพอใจในเพศสัมพันธ์เป็นเหตุให้ เกิดการเส่ือมสมรรถภาพทางเพศ และส่ง
ผลกระทบตอ่ ความสมั พนั ธข์ องชวี ติ ครู่ วมถงึ คณุ ภาพชวี ติ โดยรวม จากการศกึ ษาตามขวาง
เชิงพรรณนาในปี พ.ศ.2563 รายงานพบความชุกของภาวะเส่ือมสมรรถภาพทางเพศ
ในสตรีวัยหมดระดูอายุระหว่าง 41-70 ปี จ�ำนวน 241 ราย โดยใช้แบบสอบถามเพ่ือ
ประเมินการตอบสนองทางเพศ (Female Sexual Function Index) ฉบบั ภาษาไทย
ณ โรงพยาบาลรามาธิบดี พบความชุกของภาวะเสื่อมสมรรถภาพทางเพศสูงถึงร้อยละ
84.23 โดยพบปญั หาความเจ็บปวดขณะทีเ่ พศสัมพันธม์ ากท่ีสดุ และพบปจั จยั ท่สี ัมพนั ธ์
ได้แก่ ทัศนคติของสตรีที่ว่าเพศสัมพันธ์ไม่จ�ำเป็นส�ำหรับสตรีวัยหมดระดู การเกษียณ
อายแุ ละการมโี รคประจ�ำตวั ของคูค่ รอง

ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนเป็นฮอร์โมนเพศหลักในเพศชาย แต่ก็พบในสตรี
เช่นเดียวกันโดยมีหน้าท่ีช่วยในการเจริญเติบโตและความสมบูรณ์ของฟองไข่ ส่งผลต่อ
เพศสมั พันธ์ (sexual function) และยังมผี ลตอ่ การทำ� งานของระบบต่าง ๆ มากมาย
ได้แก่ เส้นเลือด สมอง เต้านม ผิวหนงั เซลล์ไขมัน กลา้ มเนอ้ื และกระดกู เป็นตน้ โดย
ฮอรโ์ มนแอนโดรเจนในเลอื ดของสตรี คอื dehydroepiandrosterone sulfate (DHEAS)
dehydroepiandrosterone (DHEA) androstenedione testosterone และ
dihydrotestosterone (DHT) ที่สรา้ งจากตอ่ มหมวกไต รังไขแ่ ละการเปลีย่ นแปลงใน

40

จากเอสโตรเจนท่เี นอ้ื เย่อื ไขมัน (peripheral conversion) โดย DHEAS เปน็ ฮอร์โมน
แอนโดรเจนทมี่ สี ดั สว่ นมากทสี่ ดุ ในสตรี ในขณะทรี่ ะดบั ฮอรโมนเทสโทสเตอโรนในเลอื ด
ของสตรวี ยั เจริญพนั ธอ์ ยูท่ ี่ 20-60 ng/dL ตามวงจรการเตบิ โตของฟองไข่ และจะจับกับ
sex hormone-binding globulin กว่ารอ้ ยละ 99 ในสตรวี ัยหมดระดรู ะดับฮอร์โมน
แอนโดรเจนจะลดลงท้ังระดบั ฮอรโ์ มนเทสโทสเตอโรน และ androstenedione ซง่ึ สง่
ผลต่ออารมณ์ทางเพศและการตื่นตัวทางเพศที่ลดลง จึงมีค�ำแนะน�ำการใช้ฮอร์โมน
แอนโดรเจนมาใชใ้ นสตรวี ยั หมดระดทู มี่ ภี าวะความตอ้ งการทางเพศลดลง (hypoactive
sexual desire disorder/dysfunction)

41

Date: October 12, 2021 Time: 14.15-14.45

The key to unlocking urinary incontinence

Speaker: Jittima Manonai Bartlett, MD
Email: [email protected]
Rujira Wattanayingcharoenchai, MD
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Introduction: Urinary incontinence (UI) is a common complaint in the
female population in every part of the world. It causes a great deal of
distress and embarrassment, as well as significant costs to both individuals
and societies. The main types of UI are stress, urgency, mixed, and
functional.

Diagnosis: Taking a thorough clinical history and physical examination is
fundamental to the process of clinical evaluation. The history should
include a full evaluation of lower urinary tract symptoms (storage, voiding
and post-micturition symptoms), vaginal bulge, gastrointestinal, sexual and
neurological symptoms. Details of urgency episodes, the type, timing and
severity of UI, and some attempt to quantify symptoms should also be
made. The patient should also be asked about other co-morbidities as
well as smoking status, previous surgical procedures and for the details of

42

current medications. A focused physical examination should include
abdominal examination, to detect an enlarged urinary bladder or other
abdominal mass. Pelvic examination includes an assessment of estrogen
status, pelvic floor muscle function and pelvic organ prolapse. Urine dipstick
testing is a useful tool in patients in whom urinary symptoms are
suspected to be due to urinary tract infection (UTI). A three-day bladder
diary is a reliable tool for the objective measurement of mean voided
volume, day- and night-time frequency, and UI episode frequency.
Measurement of post-void residual volume (PVR) in patients with UI during
initial assessment is beneficial.

Treatment:
1. Conservative management; lifestyle interventions, fluid and

caffeine intake, weight loss, smoking cessation.

2. Behavioral and physical therapies; prompted voiding and timed
voiding, bladder training and pelvic floor muscle training

3. Pharmacological management is indicated for urgency and mixed
urinary incontinence. Antimuscarinic drugs are currently the mainstay of
treatment. Oxybutynin, solifenacin, tolterodine, imidafenacin and trospium
are available in Thailand. Consider extended release formulations of
antimuscarinics, whenever possible. Higher doses of antimuscarinics are
more effective to improve incontinent symptoms, but exhibit a higher risk
of side effects. Dry mouth is the most prevalent adverse effect. Mirabegron

43

is the beta-3 adrenoceptors agonist, which induces detrusor relaxation.
It can be offered as an alternative to antimuscarinics to women with
urgency urinary incontinence (UUI) who fail conservative treatment. Vaginal
estrogen therapy improves stress urinary incontinence (SUI), UUI and mixed
urinary incontinence (MUI) for post-menopausal women in the short term.

4. Surgical management for SUI comprises of open and laparo-
scopic colposuspension, autologous “traditional” slings, bulking agents
and synthetic mid-urethral sling. Patients who have failed conservative
treatment options should be offered a choice of different surgical
procedures, where appropriate, and discuss the advantages and dis-
advantages of each approach.

5. Urinary containment is helpful for people with UI when active
treatment does not cure the problem or is delayed. Containment includes
the use of absorbent pads, urinary catheters, external collection devices
and intravaginal devices.

Special consideration:
1. Urinary incontinence may be a symptom during a UTI, and UI

may deteriorate during a UTI. Therefore, urinalysis should be performed
as a part of the initial assessment.

2. Take a history of current medication use from all patients with
UI. Review any new medication associated with the development or
worsening of UI symptoms.

44

3. Ensure that women with UI and/or their family members are
informed regarding available treatment options before deciding on any
treatment.

4. Pelvic floor muscle training is better than no treatment for
improving SUI and quality of life (QoL) in women with SUI and MUI across
a range of outcomes including cure rate, improvement rate, QoL, number
and volume of urine leaks and treatment satisfaction.

5. Long-term antimuscarinic should be used with caution in
elderly women, especially those who are at risk of, or have pre-existing
cognitive dysfunction.

6. Treat the most bothersome symptom first in patients with MUI
and bladder training should be offered as a first-line therapy.

45

Date: October 12, 2021 Time: 15.05-15.35

The truth behind myths on vaginal energy-based
treatment

Speaker: Assist. Prof. Komkrit Aimjirakul &
Assoc. Prof. Orawee Chinthakanan
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Vaginal energy-based treatment developments triggered an
unprecedented wave of interests and publications, assessing the efficacy
of fractional laser, and radiofrequency on the vaginal wall in reversing
natural aging processes. Many studies demonstrated that the mechanism
of action of energy-based treatment was a certain degree of thermal
energy deposited on the vaginal wall stimulates proliferation of the
glycogen-enriched epithelium, neovascularization, and collagen formation
in the lamina propria, and improves natural lubrication and control of
urination. There are myths of using energy-based treatment especially for
commercial purposes. This presentation aimed to reveal truths and myths
of vaginal energy-based treatment.

46

Date: October 12, 2021 Time: 15.35-16.05

Female Sexual Dysfunction: is androgen the game
changer?

Speaker: Assisted Professor Orawin Vallibhakara
Email: [email protected]

Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University

Description

Genitourinary syndrome of menopause (GSM) เปน็ กลุ่มอาการผดิ ปกติ
ทางระบบสืบพนั ธ์ุ ระบบปสั สาวะ และ อาการทางเพศสัมพันธ์ อนั มีสาเหตเุ นื่องมาจาก
ภาวะขาดฮอรโ์ มนเอสโตรเจนในสตรวี ยั ทอง ซง่ึ ภาวะดงั กลา่ วมอี บุ ตั กิ ารณอ์ ยทู่ ป่ี ระมาณ
ร้อยละ 27-84 ของสตรีวัยหมดประจ�ำเดือน ซ่ึงโดยส่วนมากผู้ป่วยมักไม่ได้แจ้ง
หรือปรึกษาเกี่ยวกับอาการเหล่าน้ีแก่แพทย์ผู้รักษา ดังน้ันแพทย์จึงควรพึงสังเกตและ
ซักถามอาการในผู้ปว่ ยกล่มุ เสี่ยงทีม่ โี อกาสเปน็ ภาวะนีด้ ว้ ย

อาการของ GSM แบ่งไดเ้ ปน็ 3 กล่มุ ดังน้ี อาการทางระบบสืบพันธ์ุ อาทิเชน่
แสบ แห้ง คันช่องคลอด หรือมีตกขาวผิดปกติอันเน่ืองมาจากการอักเสบ อาการทาง
ระบบปัสสาวะ อาทิเช่น ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะเล็ด/ราด ปัสสาวะกลางคืน ปัสสาวะ
ไม่สุด หรอื มีการติดเชื้อทางเดนิ ปสั สาวะซ�ำ้ อาการทางเพศสัมพันธ์ อาทิเช่น เจ็บเวลามี
เพศสัมพันธ์ หรือเลือดออกระหว่างหรือหลังมีเพศสัมพันธ์ เมื่อตรวจร่างกายอาจพบ
ช่องคลอดแห้ง มีสีซีดหรือมีจุดเลือดออก รอยหยักลดลง บางครั้งอาจมีลักษณะของ
ตกขาวสีขาวหรือเหลืองขุ่นร่วม อาการเหล่าน้ีอาจมีความรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อ
คุณภาพชีวิตและจิตใจของสตรีวัยทอง การวินิจฉัย ให้ค�ำปรึกษาและการรักษาอย่าง

47

ถูกวิธีจึงมีความส�ำคัญ การรักษาเบื้องต้นอาจเริ่มจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น
การงดสูบบุหร่ี การออกก�ำลงั กลา้ มเนอื้ อ้งุ เชิงกราน (pelvic floor physical therapy)
การใช้อุปกรณ์ถ่างขยายช่องคลอด (vaginal dilator) หรือการมีเพศสัมพันธ์อย่าง
สม่ำ� เสมอ นอกจากนัน้ การใชส้ ารหล่อลืน่ (vaginal lubricant) เวลามีเพศสัมพนั ธ์ และ
การใช้ผลิตภัณฑ์ให้ความชุ่มชื้นแก่ช่องคลอด (vaginal moisturizer) ยังสามารถช่วย
บรรเทาอาการเบ้ืองต้นในรายท่ีมีอาการไม่รุนแรงได้ ส�ำหรับในกรณีท่ีได้รับการรักษา
เบอื้ งตน้ แลว้ ไมด่ ขี น้ึ หรอื มอี าการปานกลางถงึ รนุ แรง การใชย้ าทสี่ งั่ โดยแพทยอ์ าจเขา้ มา
มบี ทบาทในการรกั ษาผปู้ ว่ ยกลมุ่ น้ี ขน้ึ อยกู่ บั อาการของผปู้ ว่ ย ไมว่ า่ จะเปน็ การใชฮ้ อรโ์ มน
เฉพาะท่ี เชน่ local estrogen หรือ DHEA ยากลมุ่ estrogen receptor agonists/
antagonists เช่น ospemifene เพื่อลดอาการทางช่องคลอดและอาการเจ็บเวลามี
เพศสัมพันธ์ ส่วนการใชฮ้ อร์โมนในรูปแบบออกฤทธิท์ ั่วร่างกาย (systemic hormone
therapy) เหมาะสำ� หรบั ในผปู้ ว่ ยทมี่ อี าการวยั ทองอนื่ ๆ รว่ มดว้ ย เชน่ อาการรอ้ นวบู วาบ
อารมณเ์ ปลยี่ นแปลง หรือ นอนไม่หลับ เปน็ ต้น สว่ นการรักษาด้วยอุปกรณท์ ใี่ ช้พลังงาน
(energy-based device) เช่น เลเซอร์ เริม่ มหี ลกั ฐานสนบั สนนุ ประโยชนใ์ นการใช้รักษา
GSM เพ่ิมมากข้ึน อย่างไรก็ตามยังคงต้องการข้อมูลจากการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมเพื่อ
ยืนยนั ประสทิ ธภิ าพและความปลอดภยั ของหัตถการนีต้ ่อไป

48