คำราชาศัพท์ กับลำดับราชวงศ์

คำแนะนำกำรใชง้ ำน

หนงั สืออิเล็กทรอนกิ ส์

มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
มาตรฐานการเรียนรู้
ท 4.1 เข้าใจธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลงของ

ภาษาและพลังของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษา และรักษาภาษาไทยไว้เป็น
สมบัติของชาติ

ตัวชี้วัด
ม.2/4 ใช้คาราชาศัพท์

วิธีการใช้งาน
1. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง คาราชาศัพท์กับลาดับราชวงศ์

ประกอบด้วย เนื้อหา และคาถาม
2. นักเรียนต้องอ่านและทาความเข้าใจอย่างตั้งใจ
3. นักเรียนต้องตอบคาถามที่ระบุไว้ในหนังสืออิเล็กทรอนิกส์

หลังอ่านเสร็จด้วยตนเอง เพื่อนาไปสู่การเฉลยร่วมกันในห้องเรียน







พิธีกรในโทรทัศน์พดู อะไรกนั นะ?
ทำไมฟังยำกจัง

นน่ั สิ! ไขม่ กุ ไม่เขำ้ ใจเลย

ถ้ำอย่ำงนนั้ ...เรำไปถำมพอ่ กับแมก่ ันเถอะ!

นั่นสไิ ปกันเลย!!

พอ่ คะ แม่คะ เขำพดู อะไรกนั หรือคะ?
ฟงั ยำกจงั เลยค่ะ

อ๋อ...พิธกี รเขำรำยงำนข่ำวพระรำชสำนกั
จงึ ตอ้ งใช้คำรำชำศพั ท์ในกำรพดู จะ้

มำน่ีสิ...เดีย๋ วพ่ออธบิ ำยใหฟ้ ัง

เย้ ๆ

รู้หรอื ไม?่

คำรำชำศพั ท์เปน็ เอกลกั ษณท์ ส่ี ำคญั ของประเทศไทย!

คาราชาศัพท์ เป็นวัฒนธรรมการใช้
ภาษาอย่างหนึ่งของคนไทย ซึ่งเป็นผล
มาจากระบบและรูปแบบการปกครอง
ในสมัยก่อน ทาให้มีการใช้ถ้อยคาตาม
ระดับชั้นของบุคคล เพื่อให้ถูกต้อง
เหมาะสมกับกาลเทศะ และค่านิยมของ
สังคมไทย

“ดังนั้น คาราชาศัพท์จึงเป็น
เอกลักษณ์ที่สาคัญอย่างหนึ่ง
ของประเทศไทย”

คำรำชำศัพท์คืออะไร ?

พิจารณาตามรูปศัพท์

ราชา + ศัพท์

= คาศัพท์ที่ใช้กับพระราชา

อดีต

สันนิษฐานว่าสมัยโบราณใช้เป็น
ค าส าหรับองค์พระมหากษัตริย์
โดยเฉพาะ จากนั้นจึงค่อย ๆ วิวัฒนาการ
และขยายมาเป็นถ้อยคาที่ใช้กับบุคคล
อื่น ๆ

ปจั จุบัน

เป็นการใช้คาให้ถูกต้องเหมาะสม
ตามกาลเทศะ และฐานะของบุคคล ตาม
ชาติวุฒิ คุณวุฒิ และวัยวุฒิ ดังนี้

พอ่ คะ...แล้วคำรำชำศัพทใ์ ช้กับใคร
ไดบ้ ้ำงคะ ?

คำรำชำศพั ทใ์ ชไ้ ด้กบั ทุกคนเลยนะลูก

คาราชาศัพท์ ไม่ได้ใช้เฉพาะ
พระมหากษัตริย์เท่านั้น แต่ยังใช้กับ
บุคคลอื่น ๆ ด้วย ดังนี้
1. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จ

พระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ
2. พระบรมวงศานุวงศ์
3. พระภิกษุ, สามเณร
4. ข้าราชการ
5. สุภาพชน

คำถำม:

ยำ้ ควำมคิด พชิ ิตควำมรู้

ความหมายของราชาศัพท์ในอดีตกับปจั จุบัน
แตกต่างกันอย่างไร ?

ลองตอบคาถามด้วยตัวเองก่อนนะ
อ่านจบแล้ว มาช่วยเฉลยพร้อม ๆ กันเถอะ!

เพือ่ น ๆ อย่ำลมื
ตอบคำถำมนะคะ

ปัจจุบันนี้ คำรำชำศัพท์ที่พบได้บ่อย
จะเป็นคำรำชำศัพทท์ ี่ใช้กับพระมหำกษตั ริย์
และพระบรมวงศำนุวงศ์ใช่ไหมคะแม่

ใช่แล้วจ้ะ... เหมือนที่พิธีกรพูดในข่ำว
พระรำชสำนักไงจ๊ะ แต่คำรำชำศัพท์ก็จะใช้
แตกตำ่ งกันไปตำมลำดบั พระรำชวงศ์ด้วยนะ

ลาดับพระราชวงศ์ในการใช้คาราชาศัพท์
เรียงตามลาดับต่อไปนี้

1. พระมหากษัตริย์
2. สมเด็จพระราชินี, สมเด็จพระพันปีหลวง, สมเด็จ

พระยุพราช (สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ),
สมเด็จพระบรมราชกุมารี
3. สมเด็จเจ้าฟา้
4. พระบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้า, พระเจ้าวรวงศ์เธอ-
พระองค์เจ้า, พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
5. หม่อมเจ้า

ลำดับกำรใช้รำชำศัพท์และพระปรมำภิไธย-
พระนำมำภไิ ทย มีดังน้ี

ลาดับที่ 1
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว

ลาดับที่ 2

-สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี
-สมเด็จพระราชชนนีพันปีหลวง
-สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี

ลาดับที่ 3

-สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒนวรขัตติยราชนารี
-สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟา้ พัชรกิติยาภาฯ
-สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ
-สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟา้ ทีปงั กรรัศมีโชติฯ

ลาดับที่ 4

-พระเจ้าวรวงศ์เธอฯ กรมหมื่นสุทธนารีนาถฯ
-พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์
-พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ
-ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี

ลาดับที่ 5
หม่อมเจ้า

คำถำม:

ย้ำควำมคิด พชิ ิตควำมรู้

ลาดับราชวงศ์มีทั้งหมดกี่ลาดับ อะไรบ้าง?

ลองตอบคาถามด้วยตัวเองก่อนนะ
อ่านจบแล้ว มาช่วยเฉลยพร้อม ๆ กันเถอะ!

เพ่อื น ๆ อยำ่ ลมื
ตอบคำถำมนะคะ

พวกหนเู ขำ้ ใจเร่อื งลำดบั รำชวงศม์ ำกข้ึนแลว้ ใช่ไหมจะ๊ ?

เข้ำใจมำกข้นึ แล้วค่ะคุณแม่

แล้ว...แตล่ ะลำดบั รำชวงศม์ หี ลกั กำรใช้คำรำชำศัพท์
ที่แตกตำ่ งกนั ไหนคะคณุ แม่ ?

ต่ำงกันสิจ๊ะ...เดี๋ยวแม่ให้รำชำหมีอธิบำยต่อดีกว่ำนะ
เขำเชี่ยวชำญเรอ่ื งน้มี ำกเลย

ว้ำว!.... รำชำหมีจะมำช่วย
อธิบำยให้ฟงั ด้วย

สวัสดี ฉันคือรำชำหมี ฉันจะพำทุกคนไป
เรียนรู้หลักกำรใช้คำรำชำศัพท์ตำมลำดับ
รำชวงศ์ทถ่ี กู ตอ้ งนะ

ตน่ื เต้นจงั เลย!!

อธบิ ำยใหฟ้ งั แบบเขำ้ ใจงำ่ ย ๆ นะ รำชำหมี เขำ้ ใจไหม!!
ได้สิ ๆ ฉนั จะอธบิ ำยให้จำและเข้ำใจไดแ้ บบงำ่ ย ๆ เลยนะ
ดมี ำกเลย.... ขอบใจมำกนะรำชำหมี

พวกเธอจำลำดบั รำชวงศ์ทั้ง 5 ลำดับได้ไหม ?

จำได้สิ

ฉันจะนำลำดับรำชวงศ์มำเขียนเป็นรูปพีระมิดให้จำ
ไดง้ ่ำย ๆ นะ

จำพีระมิดนี้ไว้ดี ๆ นะ ว่ำลำดับใด
อยชู่ ้ันเดยี วกันบ้ำง

ลำดบั ท่ี 1

ลำดบั ท่ี 2
ลำดบั ที่ 3, ลำดับที่ 4, ลำดับท่ี 5

ลำดับท่ี 1 1. พระมหากษัตริย์
ลำดับท่ี 2 2. สมเด็จพระราชินี, สมเด็จพระพันปี-

ลำดบั ที่ 3, ลำดับท่ี 4, ลำดับท่ี 5 หลวง, สมเด็จพระยุพราช (สมเด็จ
พระบรมโอรสาธิราชฯ), สมเด็จ
พระบรมราชกุมารี
3. สมเด็จเจ้าฟา้
4. พ ร ะ บ ร ม ว ง ศ ์ เ ธ อ พ ร ะ อ ง ค ์ เ จ ้ า ,
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า,
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า
5. หม่อมเจ้า

พระบรมรำช/พระบรม ใช้กับกษตั ริย์เท่ำน้ัน!

ลาดับชั้นที่ คานามราชาศัพท์ กริยาราชาศัพท์

1 พระบรมราช/ ทรง + กริยาธรรมดา
พระบรม
2 พระราช ทรง + นามธรรมดา
3-4-5 พระ ทรง + นามราชาศัพท์
*ทรง ห้ามใช้กับกริยาราชา
ศัพท์

บนั ทกึ ชว่ ยจำ

ท่องสูตรว่า

“คำนำมเตมิ พระ กรยิ ำเติมทรง”

เอ้า อีกรอบ ท่องเปน็ จังหวัเบา ๆ นะคะ

“คำนำมเตมิ พระ กรยิ ำเตมิ ทรง”

“คำนำมเตมิ พระ กริยำเติมทรง”

และที่สาคัญต้องท่องจาไว้เลยว่า ถ้าเป็นคาว่า

เปน็ , มี + คำรำชำศัพท์

ทรงเป็น, ทรงมี + คำธรรมดำ

ส่วนคาว่า เสด็จ และพระราชทาน หรือประทานนั้นจะใช้ต่างกัน ดังนี้

เสดจ็ พระรำชดำเนนิ -พระรำชทำน จะใช้ในลำดบั ชัน้ ท่ี 1 และ 2

เสดจ็ -ประทำน จะใช้ในลำดับที่ 3-4-5

คำถำม:

ย้ำควำมคิด พชิ ิตควำมรู้

พระบรมราช/พระบรม เป็นการเติมคาหน้านาม
ราชาศัพท์ ใช้เฉพาะบุคคลใดเท่านั้น?

ลองตอบคาถามด้วยตัวเองก่อนนะ
อ่านจบแล้ว มาช่วยเฉลยพร้อม ๆ กันเถอะ!

เพื่อน ๆ อยำ่ ลมื
ตอบคำถำมนะคะ

เป็นอย่ำงไรบ้ำง ฉันอธิบำย
เข้ำใจงำ่ ยใช่ไหม!

อธบิ ำยดีมำกเลย
พวกเรำเขำ้ ใจหมดแลว้ !

ขอบคุณพ่อ แม่ และรำชำหมีมำก ๆ
เลยนะคะ

เพอื่ น ๆ ท่กี ำลังอำ่ นอยู่อยำ่ ลมื ตอบ
คำถำมที่พวกเรำถำมไวด้ ้วยนะ

เอกสารอ้างอิง
อรรภวิทย์ รอดเจริญ. (2563). ภาษาไทย สไตล์ Cornell. กรุงเทพฯ : คาร์เปเดียมเมอร์.
กิจมาโนชญ์ โรจนทรัพย์. (2562). เรียนลัดอัศจรรย์วันเดียวจบ ภาษาไทยครูลิลลี่.

(พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ : กรีน ไลฟ์ พริ้นติ้ง เฮ้าส์.
วิชุนี พันธ์น้อย. (2560). หลักภาษาไทย. สุราษฎร์ธานี : มหาวิทยาลัยราชภัฏ

สุราษฎร์ธานี

ขอบคณุ คะ่
อย่ำลืมตอบคำถำมนะคะ

ขอ้ มลู ผู้จดั ทำ

ชื่อ-สกุล: นางสาวทิพรัตน์ มณีนิล
รหัสนักศึกษา 6115105001006
กลุ่มเรียน 61010.152 คณะครุศาสตร์
มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
E-mail:
[email protected]
ติดต่อ: 084-362-1217