อันชนกชนนีนี้รักเจ้าฯ

จึงได้พยายามอธิบายตามหลักธรรม อันเป็นแนวทางระลึกถึงพระคุณและทำ�การสนอง
ตอบท่าน เพอ่ื เปน็ การล้างบาปออกจากตวั เสียบา้ งพอใหเ้ บาบางลง เวลาตายไปไม่ได้ไป
แออัดกันอยู่ในนรกและเหมาไฟนรกเป็นของตัวเสียหมด ส่วนจะสามารถลบล้างร้ือถอน
บรรดาบาปน้อยใหญ่ท่ีต่างคนต่างทำ�ให้ท่านได้รับความลำ�บากทรมานมาเป็นประจำ�น้ัน
รู้สึกจะเกินความคาดหมายของบุตรธิดาแต่ละคนจะสามารถลบล้างให้หมดได้ เพราะมี
มากมายจนทา่ นและบตุ รธิดาก็ไมส่ ามารถจะจดจ�ำ ได้
นอกจากจะรวมยอดพอรู้เค้าไว้บ้างเท่านั้น คือ นับแต่ขณะท่ีก้าวเข้าสู่ครรภ์มา
จนถงึ ปัจจุบนั นี้ ถา้ คดิ เป็นนาที ช่วั โมง วนั เดอื น ปี จะไดส้ ักกน่ี าที ก่ีชัว่ โมง ก่ีวนั ก่ี
เดอื น กป่ี ี และในนาที ชว่ั โมง และวนั เดอื น ปี นน้ั ๆ ผเู้ ปน็ บตุ รธดิ าไดเ้ รม่ิ ท�ำ ความร�ำ คาญ
ใหท้ า่ นกค่ี ร้ัง อะไรบา้ ง แม้ในขณะอยใู่ นครรภ์กย็ งั ต้องมีการแสดงตวั ก่อกวนเป็นระยะๆ
ยิ่งครรภ์แก่ข้ึนมากเท่าไร ทารกตัวแดงๆ ก็ยิ่งแผลงฤทธิ์ขึ้นเป็นลำ�ดับ วันเวลาหนึ่งๆ
หลายครั้ง กว่าจะถงึ เวลาตกคลอดออกมา ซงึ่ นา่ จะสรา้ งนรกใหม้ ารดาได้มากหลมุ พอดู
เวลาออกมาแล้วก็ยิ่งเร่ิมแสดงฤทธิใ์ นท่าต่างๆ ไมม่ ีประมาณ โดยเจา้ ตัวหารูไ้ ม่วา่ นนั่ คอื
การก่อกวนผู้อ่ืนคนอื่นมีบิดามารดาเป็นต้น ต้องหมุนตัวตามอาการที่แสดงออกเหมือน
เคร่ืองจกั รเครอื่ งยนตต์ ลอดเวลา ไมม่ กี ลางวนั กลางคนื จำ�ต้องวิง่ วุ่นอยทู่ �ำ นองนั้น

หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน 45

บุตรธิดาแต่ละคนทง้ั เวลาอย่ใู นครรภ์ ทั้งเวลาออกนอกครรภม์ าแลว้ ขณะทย่ี งั เลก็
จะตอ้ งมีการแสดงต่างๆ ตามประสาของตน ซึ่งลว้ นเปน็ การเขยา่ กอ่ กวนหวั อกบดิ ามารดา
และผู้เกีย่ วข้องให้เปน็ กังวลวนุ่ วายไปด้วยทงั้ นั้น พอเร่ิมรู้ความมาบ้าง กเ็ ร่ิมกอ่ กวนไปอกี
ทางหน่งึ ต่างๆ กัน พอให้ท่านไม่มีความสงบสบายใจได้อย่นู ่นั เอง ความเติบโตของเด็ก
แต่ละคนกับความเติบโตของเร่ืองต่างๆ ซ่ึงจะกวนสมองบิดามารดาน้ันรู้สึกจะเป็นเงา
เทียมตวั เพยี งเปน็ เรือ่ งธรรมดาของเดก็ ท่ัวๆ ไปที่มขี อบเขต ซ่ึงอยู่ในความรับผดิ ชอบ
ของบิดามารดาเท่านั้นก็พออดพอทน แต่แถมยังแอบมีเร่ืองพิสดารท่ีคาดไม่ถึงและมาก
ตามจ�ำ นวนของบุตรธดิ าที่มีนิสัยต่างๆ กนั สรา้ งเพมิ่ ขึน้ อีก ซง่ึ แต่ละเรือ่ งก็มีอำ�นาจใหส้ น่ั
สะเทอื นไปท้ังครอบครวั และน่าใจหายทง้ั นั้น
สง่ิ ทง้ั นล้ี ว้ นอยใู่ นขา่ ยทบ่ี ตุ รธดิ าจะหลวมตวั ท�ำ ได้ ถา้ ไมไ่ ดศ้ กึ ษาอบรมขนบประเพณี
และศีลธรรมมาเท่าที่ควร และเป็นส่ิงท่ีต้องไหลลงรวมทะเลใหญ่ คือบิดามารดาเป็น
ผู้รับผิดชอบกอบกู้และแบกหามทั้งนั้น เมื่อรวมเวลาที่บุตรธิดาแต่ละคนท่ีเกิดมาสร้าง
ความล�ำ บากและแสนกงั วลใหท้ า่ น นบั แตต่ น้ จนบดั นจ้ี ะมากมายเพยี งไร และใครไมส่ ามารถ
นับอ่านได้พอจะประมวลมาชำ�ระล้างให้หมดไปได้โดยส้ินเชิง ไม่ต้องมีบาปกรรมติดตัว
บุตรธดิ า ท่เี รยี กว่าเป็นหนี้บุญคณุ ท่านอกี ตอ่ ไป

46 อันชนกชนนนี ้รี กั เจ้า เทยี มเท่าชวี าก็วา่ ได้

ความเปน็ มาทุกๆ แขนงแห่งอตั ภาพร่างกายและจติ ใจของบตุ รธิดาแต่ละคน ยอ่ ม
เป็นมาจากความกระทบกระเทือนต่อสุขภาพทางร่างกายและจิตใจของผู้เป็นบิดามารดา
อย่างสุดจะพรรณนา แต่ไม่มีบิดามารดาของบุตรธิดาคนใดสนใจนำ�มาเป็นอารมณ์ แม้
ชีวิตจะเสียไปด้วยเหตุต่างๆ ท่ีเกี่ยวกับบุตรธิดาก็ยอมสละไปเลย ประหน่ึงไม่มีราคา
เปรียบเหมือนผักปลาฉะน้ัน คุณค่าแห่งน้ำ�ใจและอ่ืนๆ ท่ีท่านยอมเสียสละต่อบุตรธิดา
ทกุ คน จงึ เปน็ คุณธรรมที่มีค่ามหาศาล ไม่มีสิ่งใดจะเปรียบเทยี บได้ แมจ้ ะพรรณนาถึง
พระคุณของทา่ นจนนบั เปน็ กัปกลั ป์กไ็ ม่มที างจบสนิ้ ลงได้
ท่านกล่าวไว้ในธรรมว่า แม้จะเอาน้ำ�ในมหาสมุทรทุกหยดทุกหยาดมาเป็นนำ้�ผสม
หมึก เอาดินทั้งแผ่นมาเปน็ หมึกละลายน้ำ� เอาเขาพระสุเมรุทัง้ ลกู มาเป็นด้ามปากกา เอา
ทอ้ งฟา้ อากาศเปน็ หนา้ กระดาษ มาเขยี นพรรณนาพระคณุ ของทา่ น กระทง่ั ผเู้ ขยี นตายไป
ผู้ใหม่มาเขียนแทนสืบต่อกันไปทำ�นองน้ีตลอดอนันตกาล จนหมดน้ำ�ผสมหมึกใน
มหาสมทุ ร หมดดินท้ังแผน่ ดินที่มาละลายท�ำ เปน็ หมึก หมดทอ้ งฟ้าอากาศ ไมม่ ชี อ่ งว่าง
ท่ีจะเขียนต่อไป หมดเขาพระสุเมรุท้ังลูกท่ีนำ�มาทำ�เป็นด้ามปากกา แต่พระคุณของบิดา
มารดายังพรรณนาไม่จบ ด้วยยุติลงด้วยการสุดวิสัยที่จะหาอะไรมาบันทึกต่อเพ่ือความ
สน้ิ สดุ แห่งพระคุณ

หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน 47

เม่ือพระคุณของท่านมมี ากมายจนไมส่ ามารถจะพรรณนาดังทีเ่ หน็ อยู่ ชาวบุตรธิดา
เราจงึ ควรสลดใจและเหน็ โทษของตนทีส่ นกุ ชเ้ี อา ทวงเอา เถยี งเอา ขดั เอาอย่างใจ เลน่
ตวั เอา รอ้ งไหเ้ อา บงั คบั เอาสง่ิ ตา่ งๆ ทต่ี นตอ้ งการแมไ้ มค่ วร โดยไมส่ �ำ นกึ กระดากอายเลย
ซ่ึงล้วนเป็นวิถีทางของนายเลวทรามปฏิบัติต่อบ่าวที่ดีทำ�กัน ไม่ใช่เป็นทางดำ�เนินของ
บุตรธดิ าทดี่ ีจะน�ำ มาใชต้ อ่ ผบู้ ังเกดิ เกลา้ เลย
บตุ รธดิ าเกดิ มาพบชวี ติ รา่ งกายลมหายใจทเ่ี ตม็ ไปดว้ ยเครอ่ื งบ�ำ รงุ บ�ำ เรอตา่ งๆ ทง้ั เกา่
และใหม่ ท้ังหายากและหางา่ ย ทั้งมาจากท่ใี กลแ้ ละท่ีไกล ท้งั มาจากในและนอกประเทศ
ทั้งราคาถูกและราคาแพงๆ จนประมาณมิได้ จากบิดามารดาที่ทุม่ เทชวี ติ แสวงหามาดว้ ย
ความเหนื่อยยาก ได้มีความรู้สึกพอจะเป็นเครื่องสะดุดใจบ้างหรืออย่างไร ถ้าเป็นส่ิงที่
บุตรธิดานำ�มาเพื่อสนองตอบท่านด้วยนำ้�ใจท่ีรักและเห็นคุณอย่างซาบซ้ึงเช่นเดียวกับท่าน
ทมี่ ีตอ่ เรา ท่านคงจะมีความรกั เพ่ิมขึ้นเป็นกรณพี เิ ศษชนิดถึงใจอย่างบอกไมถ่ ูก
ทง้ั จะรกั ทง้ั จะหา้ ม ทง้ั จะสงสารและสลดใจ ไมอ่ ยากใหบ้ ตุ รธดิ าขวนขวายใหม้ ากไป
กลัวจะหมดจากตัวของบุตรธิดาเอง ถ้าผู้มีครอบครัวแล้วก็กลัวจะหมดจากลูกและสามี
ภรยิ าเขา ทา่ นยง่ิ คดิ ถงึ ลกู ๆ มากกวา่ จะคดิ ถงึ ตวั ทา่ นเอง แมจ้ ะอยใู่ นฐานะทย่ี ากจนอยบู่ า้ ง
แต่คงทำ�ไม่ลงปลงไม่ตกที่จะให้ทำ�แก่ท่านอย่างฟุ่มเฟือย นี่เป็นปกติวิสัยของบิดามารดา

48 อนั ชนกชนนีนีร้ ักเจ้า เทียมเทา่ ชีวากว็ า่ ได้

ทง้ั หลาย ทา่ นมคี วามรสู้ กึ ตอ่ บตุ รธดิ าอยา่ งนต้ี ลอดมา สว่ นฝา่ ยบตุ รธดิ าทเ่ี ปน็ ฝา่ ยรบั และ
ฝ่ายทวงมาเป็นประจำ�จนติดนิสัย ได้คิดถึงน้ำ�ใจและความเสียสละของท่านบ้างเพียงไร
ถา้ ยงั กค็ วรจะเรม่ิ คดิ บา้ งวา่ ทา่ นมนี �ำ้ ใจกวา้ งขวางและลกึ ซง้ึ เพยี งไร เวลาเลย้ี งกแ็ สนยาก
ไมม่ ีอะไรเล้ยี งยากเทา่ เลยี้ งคนคอื บุตรธดิ า รักกแ็ สนรักไม่มีอะไรรักมากยงิ่ กวา่ รักคนคือ
บตุ รธดิ า เอาใจกแ็ สนยากตลอดมา ไมม่ อี ะไรจะเอาใจยากเทา่ เอาใจคนคอื บตุ รธดิ า ทแ่ี สนงอน
มาแต่กำ�เนิด แม้จะโตเป็นหนุ่มเป็นสาวแล้ว แต่นิสัยท่ีแสนงอนที่เคยฝังใจมาแต่เล็กที่
บิดามารดาเคยเอาใจ ก็ยังติดตัวมาแสดงความแสนงอนกับทา่ นอยู่จนได้ ไม่นึกละอาย
แฟนหนุ่มแฟนสาวบ้างเลย หรือเข้าใจว่าแฟนๆ เหล่าน้ัน ต่างคนต่างก็มีเจ้าแสนงอน
ซง่ึ เคยไดร้ บั ความตามใจจากบดิ ามารดาอยา่ งเตม็ ตวั เชน่ เดยี วกนั จงึ ไมน่ กึ ละอาย ถา้ ไมน่ กึ
ละอายแฟนๆ ก็ควรนึกละอายท่านผู้บังเกิดเกล้าบ้าง ซึ่งไม่เคยแสนงอนอะไรต่อลูกๆ
นอกจากจะคอยตามใจท่าเดียว ท่านจะได้ดีใจและมีความสุขบ้างสักพักหน่ึง ท้ังที่แบก
ทกุ ข์หนกั เพราะลกู ไมม่ วี นั ปลงวาง และจะไดม้ ีหน้าย้ิมบ้างท้ังทีห่ าบหนัก คอื ความกังวล
ขวนขวายเพื่อบตุ รธดิ ายังตัง้ อย่บู นบ่าคอื ดวงใจ
เร่ืองของบิดามารดา ล้วนเป็นเรื่องที่ให้ความสะดุดตาสะดุดใจแก่บุตรธิดาอยู่ทุก
กาลสถานท่ี แทบไม่มีท่ีเหยียดมือเหยียดเท้าออกได้โดยไม่ให้สะดุดพระคุณของท่าน

หลวงตาพระมหาบวั ญาณสมั ปันโน 49

แต่พวกเราท่ีเป็นหน้ีบุญคุณท่านอยู่โดยธรรมชาติ มักจะทะนงตนโดยไม่รู้ตัวอยู่ภายใน
เหมอื นเปน็ นายบญุ นายคณุ ทา่ นอยา่ งเหน็ ไดช้ ดั ดว้ ยการแสดงออกตอ่ ทา่ นแทบทกุ อาการ
ซึ่งเจ้าตัวก็มิได้ตั้งใจจะให้เป็นเช่นน้ัน แต่เป็นลัทธินิสัยของบุตรธิดาแทบทุกคน จะต้อง
แสดงออกในท�ำ นองเดยี วกนั ฉะนน้ั ความเกรงอกเกรงใจและความละอายทา่ น จงึ รสู้ กึ มนี อ้ ย
และเป็นสาเหตุให้ประพฤติตดิ ตวั ในทางผิด ปราศจากความสำ�นกึ ถงึ กับจะเลยเถิดหรอื
ระเบดิ ไปเลยกม็ ดี งั ทเี่ หน็ ๆ กันอยู่
ดังนั้นเพ่ือการแก้ความพยศของพวกเราผู้มีนิสัยชอบทะนงต่อท่าน โดยปราศจาก
ความสำ�นกึ ตลอดมา จึงไมม่ ีทางใดทจ่ี ะดไี ปกว่าการหวนระลึกถึงโทษของตัว และระลึก
ถึงพระคุณของท่านท่ีเป็นธรรมอันหาได้ยากในโลก โดยการย้อนพิจารณาตัวเองทาง
ความเคลื่อนไหวตลอดมาแตเ่ ปน็ เดก็ เล็กจนถึงปจั จุบัน อาจร้จู ดุ ดา่ งพรอ้ ยทเี่ คยลว่ งเกิน
ต่อท่านและความไม่ดีอย่างอ่ืนๆ ของตนเป็นลำ�ดับได้ดี และพอมีทางดัดแปลงแก้ไขได้
ทีเ่ กย่ี วกบั ตนโดยเฉพาะก็พยายามแก้ไข ไล่สง่ิ ทีเ่ คยพาให้เกดิ มลทนิ อยู่เสมอออก ดว้ ย
ธรรมคอื ความดีงามเปน็ เครื่องช�ำ ระลา้ งจนหมดสน้ิ ไปจากตวั เชน่ เดียวกบั การซกั ผ้าด้วย
ผงซักฟอกต่างๆ จนหมดมลทนิ ในเนอ้ื ผา้ ฉะนน้ั ทเี่ กีย่ วกบั ทา่ นกพ็ ยายามดดั แปลงแตง่
นสิ ัยใหเ้ ป็นบตุ รธิดาทนี่ า่ รักเอ็นดขู องท่านผเู้ ป็นบดิ ามารดา

50 อนั ชนกชนนนี ้ีรกั เจ้า เทยี มเทา่ ชวี ากว็ า่ ได้

บตุ รธดิ าทเ่ี ชอ่ื ฟงั ค�ำ บดิ ามารดา ไมค่ อ่ ยลอ่ แหลมตอ่ ความเสยี หายและนา่ หวาดเสยี ว
ท้ังยงั มีทางเจริญกา้ วหน้าโดยลำ�ดบั ฉะน้นั ความเคารพเช่อื ฟังบิดามารดา จงึ เปน็ กำ�แพง
ท่ีมั่นคงก้ันความเสียหายได้เป็นอย่างดี และความเคารพเชื่อฟังนี่แล เป็นคุณเคร่ือง
สนองตอบแทนคุณท่ีเหมาะสม และถูกตามความประสงค์ของท่านอย่างแท้จริง เพราะ
ตามธรรมดาของบิดามารดาแห่งบุตรธิดาท่ัวๆ ไป มีความมุ่งหวังอย่างแรงกล้าท่ีจะให้
บุตรธิดาของตนเป็นคนดีในทางความประพฤติ เพราะเป็นจุดแห่งความเจริญที่โลก
ต้องการตลอดมา ส่วนความม่ังมีดีเด่นในทางอื่นๆ น้ัน ท่านถือว่าต้องอาศัยความ
ประพฤตเิ ปน็ รากฐานส�ำ คญั รับรองไว้ จึงจะอบอุ่นชุ่มเย็นและจีรงั ถาวร คอื ทรงตัวอยูไ่ ด้
ตลอดกาลนาน
บรรพบุรษุ ทั้งหลายมีบดิ ามารดาเป็นต้น ทา่ นมคี วามฉลาดแหลมคมมาก รู้จักจุด
ที่เส่ือมและจุดท่ีเจริญของโลกว่า ขึ้นอยู่กับจิตใจท่ีได้รับเส้ียมสอนในทางที่ผิด และได้
รับการอบรมในทางที่ถูก ท่านจึงนิยมความประพฤติว่าเป็นสิ่งสำ�คัญกว่าสิ่งอื่นใด ซึ่งก็
เป็นความถูกต้องอยา่ งหาท่ีค้านไม่ได้เลย แมพ้ ทุ ธภาษิตก็ตรัสรบั รองไวเ้ ป็นใจความว่า
“สิ่งทงั้ หลายมใี จเปน็ ใหญ่ ใจเป็นประธาน สำ�เรจ็ แลว้ ดว้ ยใจ ถา้ ใจผู้บงการไดร้ ับ
การอบรมดี ความประพฤตกิ ารงานทกุ ดา้ นยอ่ มดไี ปตามๆ กนั ถา้ ใจชว่ั เพราะขาดการ

หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน 51

“...กายกับใจเป็นสมบัตขิ องเราเอง
เราต้องรับผดิ ชอบของเราโดยถูกทาง...”

อบรม สงิ่ ทีใ่ จเป็นผู้พาด�ำ เนินยอ่ มเหลวไปตามๆ กนั ” ดงั นนั้ ความประพฤติตวั ดจี งึ จัด
เป็นเยยี่ มในตวั ของบคุ คล
ตามหลักความจริง การศึกษารู้มากน้อย ก็เพ่ือความประพฤติดำ�เนินให้ถูกตาม
หลกั วชิ า ซง่ึ เปน็ ทร่ี บั รองความถกู ตอ้ งดงี ามมาดว้ ยดแี ลว้ แตเ่ มอ่ื รแู้ ลว้ ไมท่ �ำ ตามกไ็ มเ่ หน็ มี
ดกี รอี ะไรทน่ี า่ ชม นอกจากจะถกู ต�ำ หนวิ า่ ความรทู้ ว่ มหวั แตป่ ระพฤตติ วั เหลวแหลกเทา่ นน้ั
ไมม่ ีใครเขาชมวา่ ดี ขนื ไปชมเขา้ โลกก็แตกอย่างไม่มีปัญหา ดว้ ยเหตุน้บี ิดามารดาทา่ นจึง
มิได้หวังเอาอะไรจากลูกๆ ที่จะนำ�ส่ิงต่างๆ ไปสนองตอบแทน นอกไปจากความหวัง
อยากใหล้ กู ๆ เปน็ คนดี เราผู้อนั ทา่ นรับรองชีวติ จิตใจมาไดเ้ ป็นผูเ้ ปน็ คน จงึ ควรสำ�นึก
ตนเพื่อความเป็นคนดี พยายามดัดจริตนิสัย และความประพฤติท่ีเป็นเสี้ยนหนาม
ท่ิมแทงตัวและผู้เก่ียวข้องให้เกิดความไม่สงบสุขให้สิ้นไป ชื่อว่าเราได้สนองตอบท่าน
ดว้ ยความดีอนั เป็นคณุ ธรรมทม่ี คี า่ มาก
กายกบั ใจเป็นสมบัตขิ องเราเอง เราต้องรับผิดชอบของเราโดยถกู ทาง อยา่ พากาย
กับใจเขา้ ดงพงลึก เวลาเกิดขา้ ศึกขึ้นกับตัวจะไม่มีทางหลบหลีกและถอนตวั ดังคนท่ีถกู
คุมขัง นอกจากตั้งหน้าเสวยกรรมแล้ว ไม่มีสวรรค์วิมานและอาหารทิพย์ใดให้เขารับ
เสวย พอจะมคี วามสุขความเบาใจบ้างเลย ซงึ่ ควรสลดใจอย่างย่งิ

หลวงตาพระมหาบัว ญาณสมั ปันโน 53

ทเ่ี ขยี นเรอ่ื งมาตาปติ อุ ปุ ฏั ฐานธรรมมากร็ สู้ กึ วา่ มากพอควร แตจ่ ะมสี าระเพยี งใดนน้ั
ไม่แน่ใจนักสำ�หรับผู้เขียน นอกจากท่านผู้อ่านจะสนใจเท่าท่ีควรก็น่าจะได้รับประโยชน์
เพราะธรรมนี้เป็นธรรมปราศจากโทษ และเป็นธรรมพร้อมที่จะอำ�นวยประโยชน์แก่ท่าน
ผู้สนใจและดำ�เนินตามโดยถ่ายเดียว จึงขอฝากบิดามารดาผู้บังเกิดเกล้าไว้กับท่านท่ีเป็น
บุตรธิดาทุกๆ ท่าน ได้อุปถัมภ์บำ�รุงด้วยวัตถุที่ชอบธรรมและความประพฤติอันดีงาม
เพ่ือเป็นการบูชาสนองตอบท่าน จะเป็นผู้เจริญรุ่งเรืองและเทิดทูนวงศ์สกุลให้เจริญ
รุ่งเรอื งสบื ตอ่ ไป
และขอรอ้ งท่านทั้งหลายว่า กรุณาใช้วจิ ารณญาณมองหนา้ มองหลังด้วยดี กอ่ นจะ
เคลือ่ นไหวไปมาทิศใดทางใด หรือจะท�ำ อะไรๆ ท้งั นั้น โปรดพิจารณาโดยละเอียดถีถ่ ว้ น
ก่อนค่อยเริ่มในส่ิงนั้นๆ จะเป็นมงคล และเป็นความรอบคอบแก่ตัวท่านเอง เพราะ
ระยะนี้ก�ำ ลงั เขา้ หนา้ ส่ิวหน้าขวาน ถ้าพลาดแลว้ จะเสยี คนและตกต�่ำ จนไม่มีวนั ฟ้ืนได้ แม้
จะเสียอะไรก็ตามเถดิ เพราะเราเคยไดเ้ คยเสียมาแล้วไมพ่ อล่มพอจม แตก่ ารเสียคนคอื
ตัวเรา ไม่มใี ครปรารถนาและชมวา่ ดี เพราะเปน็ การสญู เสยี อนั ยิ่งใหญ่ คนของท่านคอื
คนสำ�คัญคนหน่งึ ซ่ึงอยใู่ นข่ายแหง่ ความรบั ผิดชอบของท่านแต่ผเู้ ดียว ควรรกั ษาอยา่ ง
เข้มงวดกวดขัน ไม่เช่นนั้นคนของท่านจะบินหนี คือความดีจะพรากจาก จะเหลือแต่

54 อนั ชนกชนนนี ี้รกั เจ้า เทยี มเทา่ ชีวาก็ว่าได้

ซากผีดิบซ่ึงไม่มีคุณค่าอันใด ไปที่ไหนใครก็กลัวและเกลียดชัง ท้ังหญิงชายและหนุ่ม
สาวเฒา่ แกไ่ มอ่ ยากเขา้ ใกลช้ ดิ และใหค้ วามสนทิ สนม ถา้ เปน็ ผชู้ ายกห็ าเมยี ยาก นอกจาก
หญิงซากผีไม่มียางอายและความดีติดตัวจะมาเก่ียวข้อง ซึ่งเข้าในลักษณะคนตาบอดได้
แว่นตาดำ�ที่ไม่มีอะไรดีข้ึน นอกจากคนเขาจะหัวเราะเยาะเอาเท่านั้น ถ้าเป็นผู้หญิงก็หา
ผัวยาก ไม่มีใครเขาเหลียวมองพอให้เสียเวลา นอกจากชายเหลือเดนเหม็นคลุ้งคบกับ
ใครไมไ่ ด้ คนเกลียดชังกันทั้งเมอื งเท่าน้ัน จะมาใกลช้ ิดตดิ ต่อและเปน็ คทู่ นทกุ ขท์ รมาน
เข้าในลักษณะว่า ตา่ งคนตา่ งตาบอดจูงกนั ผลก็คือต่างคนต่างจอดต่างคนต่างจม ตา่ งคน
ต่างงมทุกข์ในทะเลมดื ไมม่ ีวันพน้ ได้ ซง่ึ เป็นทน่ี า่ ขยะแขยงเอานักหนา
เร่ืองบิดามารดากับบุตรธิดาแต่ละคนของแต่ละครอบครัว รู้สึกเป็นเรื่องใหญ่โต
และหนักหนว่ งถ่วงใจมากทนี่ า่ เหน็ ใจผ้เู ป็นบดิ ามารดา หากไม่ถอื เป็นเร่ืองหวั อกของตนท่ี
มีความรักความผูกพันอย่างสุดใจแล้ว ไม่ว่าบิดามารดาคนใดคงจะอิดหนาระอาใจและ
เบื่อหน่ายต่องานคือการเล้ียงดูที่แสนทุกข์รำ�คาญนี้กันทุกคน และอาจจะเข็ดหลาบต่อ
งานทที่ �ำ ใหช้ อกช�้ำ และกวนใจนี้ ถงึ กบั ไม่ปรารถนามาเกดิ ในโลกทม่ี ีงานประเภททีเ่ บ่ือเตม็
ประดาน้ีอีกตอ่ ไปก็ได้

หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปนั โน 55

เพราะงานนี้มีแต่ทุ่มเททางเหตุ คือกำ�ลังและทรัพย์สมบัติท้ังปวงลงอย่างไม่คิดถึง
ชีวติ จิตใจวา่ จะมีจะจน จะลำ�บากยากเข็ญ จะเป็นหรือจะตายอยา่ งใดเลย มีแตม่ งุ่ เพือ่
ความสุขและความเจริญเติบโตของลูกๆ ท่าเดียวเท่านั้น ท่ีเด่นมากที่สุดในหัวใจของ
ผู้เปน็ พ่อเป็นแม่ ส่วนความเจริญอ่นื ๆ ซงึ่ อยใู่ นข่ายแห่งการพิจารณาของพอ่ แม่ ก็ค่อย
ขวนขวายกนั ไปตามสมควรแก่กาลและวัยของเดก็ ทั้งน้ลี ้วนเป็นการทุ่มเทเหตุเพื่อผลแก่
บตุ รธดิ าโดยเฉพาะ มไิ ดค้ �ำ นงึ ผลเพอ่ื ทา่ นผเู้ ปน็ บดิ ามารดาเลย จงึ ภาระทค่ี วรจะเรยี กไดว้ า่
งานที่เต็มไปด้วยเหตุแต่ผลไม่แนน่ อน ไมเ่ หมือนงานอ่ืนๆ ทท่ี �ำ แล้วมีมงุ่ ผลและเหน็ ผล
ตอบแทนประจกั ษ์เปน็ ระยะไป
แต่งานนร้ี สู้ ึกมีแตใ่ จวา้ วุน่ ขุ่นมวั อนั เป็นผลให้บิดามารดาไดร้ บั เปน็ ประจ�ำ และเป็น
งานประจ�ำ ตัวอยู่ตลอดเวลาไมม่ กี ลางวนั กลางคืน แม้นอนกำ�ลังหลับเพลนิ สบายๆ กต็ อ้ ง
สะดุ้งตื่นขน้ึ มาท�ำ งาน คอื เวลาลกู ร้องไห้แม่ตอ้ งต่ืนข้นึ มาดแู ลลกู ก�ำ ลังหวิ กระหายจนใจ
จะขาดก็ต้องทำ�งาน กำ�ลังรับประทานก็ต้องทำ�งาน คือมืออุ้มลูกอยู่บนตักท้ังที่กำ�ลัง
รับประทาน อิ่มกต็ ้องท�ำ งาน ก�ำ ลังหลับกต็ อ้ งท�ำ งาน คอื เอาลกู นอนดว้ ย ต่นื นอนขึ้นมา
กต็ ้องท�ำ งานนกี้ ่อนงานอ่นื ๆ แม้ท่สี ุดก�ำ ลงั จนๆ ไปเท่ียวขอทานตามบ้านหรอื ตามตลาด
ก็ตอ้ งท�ำ งาน คอื ตอ้ งอมุ้ ลกู ไปด้วย บางคร้งั ตวั กำ�ลังจะเป็นจะตายอยแู่ ต่มอื ก็ต้องท�ำ งาน

56 อนั ชนกชนนีนรี้ ักเจ้า เทยี มเทา่ ชวี าก็วา่ ได้

คือควา้ หาลกู กลวั จะเปน็ อนั ตราย ปากกบ็ ่นถามถึงลูกคนน้ัน ใจกค็ ิดถึงลกู คนนี้ และเป็น
กังวลอยู่กับลูกคนโน้น จะทำ�งานชิ้นน้อยชิ้นใหญ่หรืองานแขนงใดๆ ใจต้องคิดถึงลูก
ก่อนสิ่งอน่ื พูดอยา่ งฟงั ง่ายๆ ก็ว่าท�ำ งานเพือ่ ลูกนัน่ เอง
เพราะลำ�พังพ่อกับแม่ สิ่งที่จะนำ�มาบำ�บัดรักษาความเป็นอยู่ก็ไม่มากมายอะไรนัก
พอจะให้มกี ารขวนขวายมากและทกุ ขม์ าก แตล่ ูกๆ มหี ลายปากมากท้องดว้ ยกนั พอ่ กับแม่
จำ�ต้องบริการให้ทว่ั ถึง โดยไม่ค�ำ นงึ ถึงความบกพร่องสมบรู ณ์ เพราะเป็นเรอื่ งบีบบงั คบั
อยูใ่ นตวั อยา่ งหลกี เลีย่ งไมไ่ ด้ ไม่ว่าพ่อแม่ของบตุ รธิดาคนใด ตอ้ งตกอยูใ่ นความบบี ค้ัน
แบบนี้แทบท้ังนัน้ จงึ รสู้ ึกว่าเป็นงานทีห่ นกั และทุกข์มากมาตลอดสาย
ความทุกข์ประเภทนี้ผู้ที่ยังไม่เคยเป็นพ่อเป็นแม่ของคนมาก่อน แม้จะมีความทุกข์
ลำ�บากเพียงไร (เว้นกรณีพิเศษ) ก็ยังไม่น่าจะจัดว่าเป็นผู้รับบาปหาบทุกข์อย่างแท้จริง
ต่อเม่ือได้ผ่านความทรมานจากลกู ๆ ไปแล้ว ควรจะแนใ่ จวา่ ไดเ้ หน็ ทกุ ขอ์ ย่างแทจ้ รงิ ยง่ิ
ผู้ที่มีลูกน้อยคนหรือมากคนก็ตาม และมีลูกที่เกเรเกตุงผสมอยู่ด้วยแล้ว พ่อแม่ก็ย่ิง
เพ่ิมความทุกข์อันสับสนวุ่นวายมากข้ึน แทบจะเป็นโรคประสาทไปได้ในบางกาล หรือ
บางรายก็อาจเป็นไปไดจ้ ริงๆ เพราะเหลือทจี่ ะทนกลนั้ ไว้ได้ ฉะน้ันงานเลยี้ งลกู จงึ รสู้ ึกว่า
เปน็ งานทีน่ า่ เขด็ หลาบ เพราะเป็นงานหาบทกุ ขล์ ้วนๆ ไมค่ อ่ ยมสี ขุ เจอื ปนบา้ งเลย และ

หลวงตาพระมหาบวั ญาณสัมปันโน 57

อาจไม่มีพ่อแม่ของบุตรคนใดท่ีเคยมีลูกและเคยเล้ียงลูกมาแล้วจะเกิดความพอใจ และ
กล้าหาญต่อการเล้ียงลูกปลูกโพธ์ิอีกต่อไป เพราะเป็นงานซ้ำ�ซากลำ�บากลำ�บนและแสน
ทกุ ข์กังวล ไม่มวี นั เบาบางและจบส้ินลงได้อย่างงา่ ยดายเหมอื นงานอืน่ ๆ
เพียงงานเล้ียงลูกก็ออกจะสุดกำ�ลังความสามารถอยู่แล้ว แถมยังมีงานปลูกโพธิ์
พ่วงท้ายเข้าไปอีก ก็ยิ่งเพิ่มภาระหนักเข้าไปจนแทบไม่มีเวลาหายใจระบายทุกข์เอาเลย
เท่ากับปิดประตูตีแมวในห้องเราดีๆ นี่เอง แมวตัวถูกความจนมุมบังคับเช่นนั้น จะมี
อะไรของมนั ทะลักออกมาก็ไมม่ ใี ครทราบได้ ฉะน้ันความจนมมุ แมจ้ ะยงั ไมเ่ คยเจอ กไ็ ม่
ควรเขา้ ใจวา่ จะเปน็ ของดี เมอ่ื เจอเขา้ ไมว่ า่ ใครอาจจะเขา้ ในลกั ษณะแมวจนมมุ นน่ั เอง ลกู ๆ
ท่ีไม่เคยเห็นความทุกข์ลำ�บากของพ่อแม่ท่ีเคยเลี้ยงดูตนมา ควรดูแมวตัวถูกปิดประตู
ดัดสันดานอาจจะพอทราบได้ ถ้ายังทราบไม่ได้ ตัวเองลองเข้าในห้องแล้วให้คนอื่นปิด
ประตดู ๆี และหวดลงด้วยเคร่อื งยอมจ�ำ นน หรอื เครอื่ งทำ�ความเขด็ หลาบต่างๆ ก็ทราบ
ได้ทันทีวา่ ทุกข์ท่ีหาทางออกไม่ไดน้ ั้น คอื ทกุ ขใ์ นลักษณะทก่ี �ำ ลงั เผชิญอยู่ขณะนเี้ อง
คำ�ว่า ปลูกโพธิ์ นน้ั คอื ภาระอนั หนักในล�ำ ดบั ตอ่ ไป ท่ีพ่อแมจ่ ะตอ้ งรับอยา่ งหลีก
ไม่ได้ ไดแ้ ก่การอบรมสั่งสอนลูกใหม้ ีความร้คู วามฉลาดสมกับคำ�ว่า ปลูกโพธ์ิ ซ่งึ ถ้าเปน็

58 อนั ชนกชนนนี ้รี กั เจา้ เทยี มเทา่ ชีวากว็ า่ ได้

“...ปลกู โพธ์ิ
คอื ปลูกความรู้ความฉลาดใหแ้ กเ่ ดก็ ...”

คณุ สมบัตขิ องพระพุทธเจา้ และพระอรหนั ต์ กห็ มายถึงความตรสั รธู้ รรมเปน็ จอมปราชญ์
ถ้าเป็นคุณสมบัติของสามัญชนก็หมายถึงความรู้ความฉลาดในวิชาการต่างๆ ท่ีจำ�เป็น
สำ�หรับมนุษย์ต้องอาศัย เด็กของเราถ้าให้รับประทานแล้วปล่อยให้เล่นคลุกฝุ่นอยู่ตาม
หน้าบ้านหลังเรือนเฉยๆ ไม่ได้รับการศึกษาอบรมก็จะเป็นคนโง่ตลอดไป คนโง่จะทำ�
อะไรๆ ก็ไม่เกิดผลเท่าท่ีควรและไม่ทันกับโลกเขา สิ่งท่ีเหลือเดนเขาแล้วคนโง่ถึงจะได้
เปน็ เจ้าของ
งานทุกประเภทต้องอาศัยความฉลาดเป็นหลักประจำ� เม่ือขาดไปก็จะมองเห็น
ความบกพรอ่ งของผลงานทันที มากกว่านั้น ผลของงานก็กลับมาหลอกตัวเองและผู้อ่นื
ซึ่งล้วนไมใ่ ช่ของดที ้ังสิ้น สตั ว์โงก่ ไ็ ม่น่าดู คนโงก่ ็ไม่น่าชม ฉะนั้นความโงจ่ ึงเปน็ สง่ิ ทน่ี ่า
ระวัง เม่ือมีทางพอแก้ไขได้ เพราะไม่เคยอำ�นวยประโยชน์พอจะควรชมเชยแต่อย่างใด
ด้วยเหตุดังกล่าวนี้แลท่ีพ่อแม่จะต้องยอมรับความหนักใจไร้สุขเกี่ยวแก่การอบรมส่ังสอน
ลูกๆ เพื่อความฉลาดจนสุดความสามารถ จากน้ันก็ส่งเข้าโรงเรียนเพ่ือผู้อ่ืนช่วยอบรม
ส่ังสอนให้เบามือลง และเป็นการเริ่มความรู้ความฉลาดให้แก่เด็กอีกทางหน่ึง ท่ีเรียกว่า
ปลูกโพธิ์ คือปลูกความรู้ความฉลาดให้แก่เด็ก เวลาโตขึ้นพ่อแม่ก็เบาใจ ไม่มารบกวน
ใหต้ ้องพลอยหนักใจด้วยอย่เู สมอ

60 อันชนกชนนนี ีร้ ักเจา้ เทยี มเทา่ ชวี ากว็ า่ ได้

บุตรธิดาที่เป็นฝ่ายเอาเปรียบบิดามารดาตลอดมา ควรทำ�ความระลึกและทำ�การ
แก้ตัวเพื่อปลดเปล้ืองหน้ี ด้วยการประพฤติดีเยี่ยงบุตรที่มีพ่อแม่เป็นเจ้าของ และคอย
ประคับประคองตลอดมา จะทำ�ส่ิงใดควรคำ�นึงถึงความผิดถูกเสมอทุกๆ กรณี โปรด
ระวังอย่านำ�อัตตาธิปไตย คือถือความอยากอันไม่มีขอบเขตเข้ามาเป็นใหญ่ทางความ
ประพฤติ และกิจการทกุ อยา่ ง มันจะมาท�ำ ลายล้างผลาญส่งิ ทีเ่ ปน็ ธรรมคือความถูกตอ้ ง
ดีงาม ให้บรรลัยหายสูญไปหมดไมป่ รากฏความดเี หลือตดิ ตัว จะเสียทง้ั ตวั เรา เสียท้ัง
น้ำ�ใจคือความหวังของท่านที่เป็นบิดามารดาซ่ึงเล้ียงมายาก โตขึ้นมาแล้วแทนที่จะเป็น
เคร่ืองตอบแทนความหวังพอให้เย็นใจหายห่วง แต่กลับขาดทุนสูญลูกไปท้ังคนท่ีกลาย
เปน็ เหยื่อแห่งความชั่วตวั ภัย
จึงโปรดทำ�ตัวให้สมกับเป็นลูกท้ังคน และได้รับการปรนนิบัติเล้ียงดูด้วยข้าวป้อน
น�ำ้ นม ขนมนมเนย เครอื่ งบำ�รงุ รักษาซง่ึ ลว้ นเป็นของดีๆ มรี าคามาก สมชาติแหง่ มนษุ ย์
บริสทุ ธิส์ มบูรณด์ ้วยวาสนาบุญญาภสิ มภาร แม้เราผู้ไดร้ ับสมบัตแิ หง่ ความเปน็ มนุษยจ์ ะ
ไม่ทราบดว้ ยญาณวิถเี หมอื นสัพพัญญศู าสดาสอนโลก แต่กค็ วรภาคภูมใิ จในผลบญุ ของ
เราที่ได้ก่อสร้างไว้อย่างพอเพียง ผลจึงทำ�ให้เราเห็นประจักษ์ตาอยู่เวลาน้ี น้ีคือผลบุญ
ของเราแท้ ไม่สงสัยว่าใครจะมายินยอมเสียสละส่ิงท่ีมีคุณค่ามากขนาดมนุษย์สมบัติยก

หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปนั โน 61

ให้เรา ส่วนตนยอมเป็นคนหมดหวังน่ังกอดทุกข์ ดังน้ี จะไม่มีในไตรโลกธาตุคือแดน
สมมุติอันนี้ ดังนั้นจึงควรอบอุ่นในวาสนาของตน และพยายามรักษาส่งเสริมร่างกาย
จิตใจทีไ่ ดม้ าดว้ ยบญุ น้ี ให้ด�ำ เนนิ ไปในทางทช่ี อบ
เมื่อได้ยินคำ�ของพ่อแม่ทา่ นว่า “อย่าๆ” เรารีบเหยียบเบรกคือ รั้งสติทันที อย่า
ฝ่าฝืนท่าน น่ันคือโอวาทของพรหมท่านสอนบุตรธิดาของท่าน ไม่ใช่เสียงสัตว์นรกตัว
ปล้นิ ปลอ้ นหลอกลวงมาหลอกต้มเรา แตน่ ่นั คอื โอวาททบ่ี รสิ ทุ ธขิ์ องทา่ นมอบให้บตุ รธิดา
ของทา่ นต่างหาก เพือ่ รับเอาไปประดับตวั และเทิดเกยี รตทิ า่ น โปรดรับเอาทั้งเครือ่ งบ�ำ รงุ
ร่างกายคืออาหาร ท้ังเครอ่ื งบำ�รุงรกั ษาจติ ใจคอื โอวาทคำ�สง่ั สอนจากท่าน เราจะเป็นคนดี
โปรดเชอ่ื คำ�ส่งั สอนของพ่อแม่ ไมม่ สี ว่ นเสียหาย เพราะออกมาจากใจเมตตาที่บริสทุ ธ์ลิ ้วนๆ
หากจะมีบ้างก็อาจเป็นเพราะความสบั สนซ่งึ อาจมีได้ ในกรณีเชน่ นน้ั แม้เราจะเรียนปรกึ ษา
ท่านก็ยังได้
ผู้เขียนขอร้องท่านที่เป็นบุตรธิดา โปรดรับเอาโอวาทท่านไปประดับตน คือกาย
วาจา ใจ จะเปน็ ผสู้ งบเสงี่ยมสวยงาม และเด่นในปวงชนทางมารยาทและศลี ธรรม ขอยำ�้
อีกครัง้ ว่า ความคกึ คะนองนำ�้ ลน้ ฝั่งท่ีอย่ใู นดวงใจของท่านเองน้ัน อยา่ เผลอตัวใหม้ ันฉุดลาก
พาเราออกเทยี่ วเพน่ พ่าน เดี๋ยวมนั จะฉุดลากเอาวาจาเราออกไปพดู เพ่นพ่านไรส้ าระดะไป

62 อันชนกชนนีนร้ี ักเจา้ เทียมเท่าชีวากว็ ่าได้

“...สมบตั ใิ นโลกไม่มีอะไรมีคุณค่ายิง่ กว่าตวั เรา
จงประคองด้วยดี

อย่าให้พลาดท่าเสยี ทดี ้วยความชวั่ ลามก
ถา้ พลาดไปแลว้ จะเกิดใหมเ่ พอ่ื แก้ตวั ไม่ได.้ ..”

เด๋ียวมันจะฉุดลากเอากายเราออกไปประพฤติเพ่นพ่านเพ่ือผลาญความดีเสียหมด แล้ว
มันจะฉุดลากเราไปเท่ียวตรอกนนั้ ซอยนี้ โรงนนั้ โรงน้ี ไม่ยอมให้ยบั ยงั้ ชงั่ ตวงดเู หตุผลดี
ชัว่ ทกี่ ำ�ลงั เกดิ กับตัว พอได้อยา่ งใจมนั ทกุ อย่างแลว้ มันจะลากเขา้ โลงผีดิบคือตายทั้งเปน็
เหมน็ ทั้งทีย่ งั ไมเ่ นา่ พอเหน็ ว่าเราหมดตวั จรงิ ๆ แลว้ มนั จะปล่อยทิ้งไว้ใหเ้ ราเสวยกรรมชว่ั
ของตัวแต่ผู้เดียว ส่วนมันไม่ยอมเหลียวมอง เราเองก็มีแต่น่ิงแน่ไปเลย ถ้าเป็นสัตว์ก็
เพยี งกระดิกได้แต่หู ส่วนรา่ งกายหมดกำ�ลงั ต้านทานเสยี ส้ินแลว้ ฉะนนั้ จึงโปรดระวงั ให้มาก
กับเร่ืองพรรคน์ ้ี
สมบัติในโลกไม่มีอะไรมีคุณค่ายิ่งกว่าตัวเรา จงประคองด้วยดี อย่าให้พลาดท่า
เสียทีด้วยความชั่วลามก ถ้าพลาดไปแล้วจะเกิดใหม่เพ่ือแก้ตัวไม่ได้ เพราะเราเป็นคน
ไม่ใชต่ กุ๊ ตาพอจะป้ันเอาใหมไ่ ด้ และโปรดฟังให้ถึงใจจรงิ ว่า “ความชว่ั ” อะไรชว่ั เปน็ ไม่ดี
ท้ังนั้น เพราะเป็นท่ีรวมลงแห่งความทุกข์ ส่ิงไม่พึงปรารถนาทั้งมวล จึงไม่ควรให้คำ�วา่
“ช่วั ” กลับกลายมาเปน็ เรา จะไมม่ โี ลกอยู่ แตจ่ ะเปน็ ไฟไปหมดทง้ั รา่ งกายจติ ใจ
อนึ่ง คำ�ว่ากล่าวของพ่อแม่เป็นคำ�ศักดิ์สิทธ์ิและบริสุทธ์ิอย่างย่ิง ควรทำ�ความ
เคารพและนับถือเป็นหลักใจอย่างสำ�คัญจนวันอวสาน จะหลงลืมอะไรก็พอทำ�เนา แต่
โปรดอย่าหลงลมื คุณและคำ�ส่ังสอนอบรมของทา่ น จะเปน็ ผเู้ จริญท้ังปจั จุบนั และอนาคต

64 อันชนกชนนีนรี้ กั เจ้า เทียมเทา่ ชวี ากว็ ่าได้

เคยเห็นลูกท่ีไม่เชื่อฟังคำ�อบรมของพ่อแม่ โดยมากมักเอาตัวไปไม่รอด จะมีความรู้
ความฉลาดเพียงไรก็มีช่องโหว่พาให้เส่ือมทรามจนได้ ท้ังน้ีอาจจะขึ้นอยู่กับการลืมตัว
และวางตวั กไ็ มอ่ าจทราบได้ แต่ผูท้ เ่ี ชื่อฟังท่านปรากฏมคี วามเจริญโดยลำ�ดบั
เวลาตกตาจนคอื เวลาถึงคราวจ�ำ เปน็ จรงิ ๆ โปรดระลกึ ถึงพระคณุ ของทา่ นทเี่ ราเคย
ทำ�ความเอื้อเฟ้ือต่อท่านมา คุณนั้นจะดลบันดาลให้ผ่านพ้นอุปสรรคไปได้อย่างไม่น่าเช่ือ
แตก่ ็ไดป้ รากฏและไดเ้ ชื่อเสยี แลว้ ไม่ทราบว่างมงายหรอื งมจรงิ ทง้ั น้เี ราเคยแนใ่ จมาพอ
จะเป็นพยานแหง่ ความอาจหาญใหน้ �ำ มาเขยี น เพอื่ ท่านผู้อ่านซ่งึ อยู่ในสภาพเชน่ เดยี วกนั
นำ�ไปพิจารณา โดยกล้าเส่ยี งต่อคำ�ต�ำ หนิซ่งึ อาจมตี ามวสิ ยั ของนานาจิตตงั จะเขียนอย่างอืน่
ก็เกรงจะเป็นการโกหก จงึ เขยี นตามความรสู้ กึ จะเปน็ ทสี่ บายใจ แม้อาจถูกตำ�หนิว่าโกหก
ไมจ่ ริง ก็ยอมรบั เอาตามหลกั ความจริง
ไม่ว่าส่ิงที่มีวิญญาณหรือไม่มีวิญญาณ ย่อมมีคุณภาพมากน้อยตามชนิดอยู่ในตัว
ของมนั เชน่ ไมท้ ม่ี ชี นดิ และคณุ ภาพตา่ งๆ กนั ยอ่ มมปี ระโยชนอ์ ยใู่ นตวั ของมนั ผสู้ นใจ
นำ�มาทำ�ประโยชน์ก็อำ�นวยผลให้เท่าท่ีควรแก่คุณภาพของมันและความฉลาดของผู้ไป
เก่ียวขอ้ ง แทบทุกสิ่งในโลกยอ่ มมีประโยชนแ์ กผ่ ้รู ูจ้ กั ใช้ แตไ่ มเ่ กิดประโยชนแ์ กผ่ ้ไู ม่สนใจ
และไม่รู้จักใช้ คุณธรรมมีประเภทต่างๆ ที่มีอยู่ในโลกก็เช่นเดียวกัน ย่อมขึ้นอยู่กับ

หลวงตาพระมหาบวั ญาณสัมปันโน 65

ผ้สู นใจปฏิบัติรักษา คุณธรรมก็อำ�นวยประโยชน์แก่ผ้นู ้นั ๆ ตามลำ�ดับจนไม่มีประมาณ
กตญั ญูกตเวทติ าคุณ ทใ่ี ครๆ ก็ตาม เคยบำ�เพ็ญต่อท่านท่ีเคยมีคณุ แก่ตน เม่อื ถึงคราว
จำ�เป็นและต้องการ ระลึกถึงก็ย่อมมีหวังได้รับผลตอบแทนเช่นเดียวกับส่ิงที่มีคุณภาพ
ด้านอ่ืนๆ ถ้าเป็นเรื่องเหลวไหลพระพุทธเจ้าก็ไม่ทรงสอนโลกให้ปฏิบัติบำ�เพ็ญตลอดมา
จนถงึ พวกเราได้ถอื เปน็ คตติ ัวอย่าง และปฏบิ ตั ติ ามท่านอยทู่ ุกวันน้ี
ค�ำ ส่ังสอนเกีย่ วกบั บุญคุณน้จี งึ มหี ลักประกนั อยทู่ พ่ี ระพุทธเจ้า ผทู้ รงประกาศสอน
ธรรม เป็นผู้รู้ย่ิงเห็นจริงไม่โกหกหลอกลวง น้ีเป็นจุดที่รวมหัวใจประชาชนชาวพุทธเรา
จงึ ขอเชิญท่านระลึกถงึ บญุ คุณท่านผู้เคยมพี ระคณุ ตอ่ เราอยา่ ลดละ มีบดิ ามารดา เป็นต้น
วันหนึ่งได้มากๆ ครัง้ ย่ิงดมี ีก�ำ ไรมาก และอบอุ่นใจตลอดเวลาด้วย
การอธิบายเร่ืองบุตรธิดามาก็มากพอควร ท่านผู้สนใจอยากทราบคุณและโทษใน
เรอ่ื งนท้ี แ่ี สดงไวใ้ นลกั ษณะตา่ งๆ กนั กค็ วรจะทราบไดพ้ อสมควรตามทอ่ี ธบิ ายผา่ นมาแลว้
จงึ ขอสรปุ ความเร่อื งบุตรธดิ าทีม่ หี ลายจ�ำ พวกลงพอให้ทา่ นผูอ้ ่านพจิ ารณาตาม และน�ำ ไป
สั่งสอนบุตรหลานของท่านตามท่ีเห็นควรดังนี้ คือ บุตรธิดาจำ�พวก อภิชาตบุตรหน่ึง
อนุชาตบุตรหนึ่ง ท้ังสองน้ีเป็นบุตรธิดาประเภทที่ส่งเสริมทะนุบำ�รุงนำ้�ใจบิดามารดา
ผู้ประคับประคองเลี้ยงดูให้มีความอบอุ่นเบาใจ ท้ังในเวลาปกติและเวลาเจ็บไข้ได้ทุกข์

66 อนั ชนกชนนนี ร้ี กั เจ้า เทียมเท่าชีวาก็ว่าได้

ทั้งเวลาจวนตัวและวาระสุดทา้ ยท่ีจะเปลี่ยนจากความเปน็ พ่อเป็นแม่กัน ไปสู่ภพส่ภู ูมเิ อา
กำ�เนิดเกิดใหม่ตามกฎของวิบากซึ่งเป็นสมบัติของตนที่สร้างไว้ ไม่ห่วงหน้าห่วงหลัง
และเป็นบุตรธดิ าท่ดี ำ�รงวงศส์ กุลตามจารีตประเพณีดว้ ยความสม่ำ�เสมอ ท่ีควรจัดวา่ เปน็
บุตรธิดาท่ีดี และถือเป็นตัวอย่างต่อไป เมืองไทยเราจะเป็นเมืองที่สง่างามด้วยระเบียบ
ขนบธรรมเนียมประเพณี ไปตลอดกัลปาวสาน
บุตรธิดาจำ�พวกอวชาตบุตรหนึ่ง บุตรคือผู้ลอก ผู้สังหารทรัพย์สมบัติของบิดา
มารดาจนเกลี้ยงสะอาดเหมือนเขาล้างถ้วยล้างชามหน่ึง บุตรผู้เป็นข้าศึกคิดเลิกจาก
ความเป็นลูก และเลิกจากความนับถือว่าเป็นพ่อเป็นแม่กัน เม่ือบิดามารดาไม่มีสมบัติ
เหลอื ตดิ ตวั พอจะไดล้ อกตอ่ ไปอกี แลว้ หนง่ึ บตุ รคอื ลากพอ่ แมเ่ ขา้ ไปหอ้ งขงั หรอื ตะรางดว้ ย
เพราะความรกั สงสาร เวลาตนไปเขา้ หอ้ งขงั หรอื ตดิ คกุ ตดิ ตะรางเพราะความชว่ั ของตวั หนง่ึ
เหลา่ นเ้ี ปน็ จ�ำ พวกทท่ี �ำ ลายลา้ งผลาญพอ่ แม่ ทง้ั ทางจติ ใจและโภคทรพั ยเ์ กยี รตยิ ศชอ่ื เสยี ง
ตลอดวงศ์สกุลให้ย่อยยับอับแสง และเสียเรี่ยวเสียแรงท่ีอุตส่าห์เล้ียงดู และเสียทรัพย์
สมบัตทิ ต่ี ะเกยี กตะกายหามาพอกพนู เลี้ยงดเู ปล่าๆ ไม่มปี ระโยชนอ์ ะไรเลย และยังทำ�ให้
บิดามารดาขาดทุนสูญทรัพย์อัปรีย์ไปร้อยแปดไม่มีช้ินดี ไม่ควรถือเป็นเยี่ยงอย่างต่อไป
จะกลายเป็นโรคเร้ือรังระบาดและเพชฌฆาตสังหารวงศ์สกุลและประเทศชาติ กลายเป็น
ประเภทเนรคุณไมม่ ีบญุ บาปติดสนั ดานมนุษย์สืบโลกอีกตอ่ ไป

หลวงตาพระมหาบัว ญาณสมั ปนั โน 67

“...แทบทกุ สิ่งในโลกย่อมมปี ระโยชนแ์ ก่ผู้รู้จักใช้
แต่ไมเ่ กดิ ประโยชนแ์ กผ่ ู้ไม่สนใจและไมร่ จู้ ักใช้

คณุ ธรรมมปี ระเภทตา่ งๆ ทมี่ อี ยใู่ นโลกกเ็ ช่นเดียวกนั
ยอ่ มขน้ึ อยกู่ บั ผ้สู นใจปฏบิ ัติรกั ษา

คุณธรรมกอ็ ำ�นวยประโยชน์แก่ผู้นนั้ ๆ
ตามล�ำ ดับจนไม่มีประมาณ...”