วิชาทัศนศิลป์

วิชาที่ชอบ
วิชา ทัศนศิลป์

ความหมายของ ศิลปะ

ในสมัยโบราณ นักปราชญ์ได้ให้ความหมายของศิลปะ (Art) ไว้ว่า ศิลปะ คือ สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น
ไม่ได้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ เพราะฉะนั้น ต้นไม้ ภูเขา ทะเล น้ำตก ความงดงามต่าง
ๆ ตามธรรมชาติจึงไม่เป็นศิลปะ ดอกไม้ที่เห็นว่าสวยสดงดงามนักหนา ก็ไม่ได้เป็นศิลปะเลย ถ้า
หากเรายึดถือตามความหมายนี้แล้ว
สิ่งที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้นทั้งหลาย ก็ล้วนแล้วแต่เป็นศิลปะทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น ภาพวาด ภาพ
พิมพ์ งานปั้น งานแกะสลัก เสื้อผ้าอาภรณ์ เครื่องประดับ ที่อยู่อาศัย
ยานพาหนะ เครื่องใช้สอย

ความงามในงาน ศิลปะออกเป็น 2 ประเภท คือ



1. ความงามทางกาย (Physical Beauty) เป็นความ
งามของรูปทรงที่กำหนดเรื่องราว หรือเกิดจากการประสาน
กลมกลืนกันของทัศนธาตุ เป็นผลจากการจัดองค์ประกอบ

ทางศิลปะ
2.ความงามทางใจ (Moral Beauty) ได้แก่ ความรู้สึก
หรืออารมณ์ ที่แสดงออกมาจากงานศิลปะหรือ ที่ผู้ชม
สัมผัสได้จากงานศิลปะนั้น ๆ ในงานศิลปะชิ้นหนึ่ง ๆ มี
ความงามทั้ง 2 ประเภทอยู่ร่วมกัน แต่อาจแสดงออก
อย่างใดอย่างหนึ่ง มากน้อยขึ้นอยู่กับประเภทของงาน

เจตนาของผู้สร้างและการรับรู้ของผู้ชมด้วย

มีคนเป็นจำนวนมากยังไม่เข้าใจคุณค่าของงานทัศนศิลป์ คิดว่าทัศนศิลป์
คือสิ่งที่เกินความจำเป็นในการดำรงชีวิตอยู่ จริงอยู่ทัศนศิลป์มิใช่ปัจจัย
4 แต่ก็ให้ประโยชน์และมีคุณค่าต่อชีวิตมนุษย์ในด้านจิตใจและอารมณ์
ไม่มากก็น้อย การที่มนุษย์ผู้นั้นจะรู้คุณค่าของงานทัศนศิลป์ได้นั้น ต้อง
เกิดความเข้าใจและเกิดความชื่นชม ศรัทธาเสียก่อน จึงจะรู้คุณค่าของ
งานทัศนศิลป์ได้ดี ดังนั้น จึงจำเป็นต้องเรียนรู้คุณค่าของงานทัศนศิลป์
โดยผลงานทัศนศิลป์สามารถ แบ่งคุณค่าได้เป็น 2 คุณค่าใหญ่ๆ คือ

1. คุณค่าทางความงาม (Aesthetics Value) ความประณีตความละเอียดมี
ระเบียบ น่าทึ่ง มโหฬาร ประหลาด แปลกหูแปลกตา และเป็นสิ่งที่มีคุณงาม
ความดีหรือดีเลิศทำให้ผู้พบเห็นเกิดความประทับใจไปอีกนาน สิ่งเหล่านี้เรียกรวม
กันว่าคุณค่าทางความงาม ความงามที่มีอยู่ในงานทัศนศิลป์ เกิดจากการประสาน
กันของส่วนประกอบต่างๆ ของความงามเช่น จุด เส้น รูปร่าง รูปทรง สี แสง
เงา พื้นผิว ความกลมกลืน และการจัดภาพ เป็นต้น โดยผู้สร้างสรรค์งานทัศน
ศิลป์จะแสดงออกตามความรู้สึก ในแต่ละเหตุการณ์แต่ละสังคม เพราะความ
งามของแต่ละสังคมย่อมมีความแตกต่างกัน ดังนั้นถ้าตั้งใจมองงานทัศนศิลป์ทั้ง 3
แขนง อย่างจริงจังโดยสังเกตพิจารณาวิเคราะห์ทุกมุม จะเห็นคุณค่าหรือเสน่ห์ใน
ตัวเอง

2. คุณค่าทางเรื่องราว (Content Value) ผลงานทัศนศิลป์สามารถบอกเล่าเหตุการณ์ เรื่องราว ความเชื่อ และ
รสนิยมของมนุษย์ในสังคมแต่ละสมัยทั้งทางตรงและทางอ้อม ดังนั้น การมองคุณค่าในแต่ละสมัยจึงมีความแตกต่างกัน
ออกไป คุณค่าทางเรื่องราวที่นำมาสร้างสรรค์ในงานทัศนศิลป์ มีดังนี้

1. คุณค่าเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์
2. คุณค่าเรื่องราวเกี่ยวกับความเชื่อในสิ่งเร้นลับ ศรัทธา
3. คุณค่าเรื่องราวเกี่ยวกับศาสนา วัฒนธรรม ประเพณี
4. คุณค่าเรื่องราวเกี่ยวกับการเมือง การปกครอง
5. คุณค่าเรื่องราวเกี่ยวกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ทัศนธาตุ (Visual Elements)

ในทางทัศนศิลป์ หมายถึง ส่วนประกอบของศิลปะที่มองเห็นได้ ประกอบไปด้วย

1. จุด (Dot) หมายถึง รอยหรือแต้มที่มีลักษณะกลม ๆ ปรากฎที่พื้นผิว ซึ่งเกิดจากการจิ้ม
กด กระแทก ด้วยวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ เช่น ดินสอ ปากกา พู่กัน และวัสดุปลายแหลมทุกชนิด
จุด เป็นต้นกำเนิดของเส้น รูปร่าง รูปทรง แสงเงา พื้นผิว ฯลฯ เช่น นำจุดมาวางเรียงต่อกันจะ
เกิดเป็นเส้นและการนำจุดมาวาง
ให้เหมาะสม ก็จะเกิดเป็นรูปร่าง รูปทรง และลักษณะผิวได้

2. เส้น (Line) เป็นสิ่งที่มีผลต่อการรับรู้ เพราะทำให้เกิดความ
รู้สึกต่ออารมณ์และจิตใจของมนุษย์ เส้นเป็นพื้นฐานสำคัญของ
ศิลปะทุกแขนง ใช้ร่างภาพเพื่อถ่ายทอดสิ่งที่เห็นและสิ่งที่คิด

จินตนาการให้ปรากฏเป็นรูปภาพ

3. รูปร่างและรูปทรง
รูปร่าง (Shape) หมายถึง เส้นรอบนอกทางกายภาพของวัตถุ สิ่งของเครื่องใช้ คน
สัตว์ และ พืช มีลักษณะเป็น 2 มิติ มีความกว้าง และความยาว
รูปร่าง แบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือ
– รูปร่างธรรมชาติ (Natural Shape) หมายถึง รูปร่างที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
เช่น คน สัตว์ และพืช เป็นต้น

4. น้ำหนักอ่อน-แก่ (Value) หมายถึง จำนวนความเข้ม ความอ่อนของสีต่าง ๆ
และแสงเงาตามที่ประสาทตารับรู้ เมื่อเทียบกับน้ำหนักของสีขาว-ดำ
ความอ่อนแก่ของแสงเงาทำให้เกิดมิติ เกิดระยะใกล้ไกลและสัมพันธ์กับเรื่องสีโดยตรง

5. สี (Colour) หมายถึง สิ่งที่ปรากฎอยู่ทั่้วไปรอบ ๆ ตัวเรา ไม่ว่าจะ
เป็นสีที่เกิดขึ้นเองในธรรมชาติ หรือ สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น สีทำให้เกิดความ
รู้สึกแตกต่างมากมาย เช่น ทำให้รู้สึกสดใส ร่าเริง ตื่นเต้น หม่นหมอง
หรือเศร้าซึมได้ เป็นต้น

6. บริเวณว่าง (Space) หมายถึง บริเวณที่เป็นความว่างไม่ใช่ส่วนที่เป็นรูปทรงหรือ
เนื้อหาในการจัดองค์ ประกอบใดก็ตาม ถ้าปล่อยให้มีพื้นที่ว่างมากและให้มีรูปทรงน้อย

การจัดนั้นจะให้ความรู้สึกอ้างอ้าง โดดเดี่ยว

7. พื้นผิว (Texture) หมายถึง พื้นผิวของวัตถุต่าง
ๆ ที่เกิดจากธรรมชาติและมนุษย์สร้างสรรค์ขึ้น พื้น
ผิวของวัตถุที่แตกต่างกัน ย่อมให้ความรู้สึกที่แตกต่าง

กันด้วย

สาระสำคัญ
องค์ประกอบของการออกแบบ และหลักการออกแบบ เป็นความรู้พื้นฐานที่สำคัญในการ

สร้างสรรค์งานประยุกต์ศิลป์ ช่วยให้ผู้เรียนได้ออกแบบงานประยุกต์ศิลป์แขนงต่างๆ ให้ได้ดี ตอบ
สนองความต้องการ ด้านประโยชน์ใช้สอยและด้านจิตใจ และเมื่อได้เรียนรู้ จนเกิดความมั่นใจแล้ว
ช่วยให้การสร้างสรรค์งานประยุกต์ศิลป์ ได้สวยงาม ถูกหลักการ มีคุณค่า สามารถนำความรู้ไปปรับ
ใช้ ในชีวิตประจำวันได้

Adobe Illustrator CS3 เป็นโปรแกรม คอมพิวเตอร์ ที่มีความสามารถในการวาด
ภาพเป็นหลัก ใช้งานได้ง่าย สามารถใช้ร่วมกับโปรแกรมอื่นๆได้ ประยุกต์ใช้ในการสร้างสรรค์ งาน
ออกแบบ ได้หลากหลายรูปแบบ มีความประณีต สวยงาม รวดเร็ว ช่วยให้ประหยัดเวลา ประหยัด
วัสดุ เพราะสามารถมองเห็นงาน ที่ต้องการนำไปพิมพ์ เป็นแบบเหมือนจริง สามารถนำกลับมา
ปรับปรุง แก้ไข เพิ่มเติม ได้ตามความต้องการ ปัจจุบันโลกของการสร้างสรรค์งานออกแบบได้
พัฒนาไปอย่างรวดเร็ว จำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้เรียนต้องพัฒนาตนเองให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสื่อ
เทคโนโลยีที่ทันสมัย ใช้สื่ออย่างรู้เท่าทันและรับผิดชอบ สามารถนำไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับชีวิต
ประจำวัน

การวิจารณ์งานศิลปะ เป็นกิจกรรมที่สำคัญมาก ช่วยเสริมให้บรรยากาศในห้องเรียนศิลปะเป็นห้องเรียน แห่งการเรียนแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อย่างแท้จริง ส่ง
เสริมให้ผู้เรียนได้ กล้าคิด กล้าพูด กล้าแสดงออก อย่างสร้างสรรค์ และกล้าที่จะเปิดใจยอมรับ การวิพากษ์วิจารณ์ ความคิดเห็นของผู้อื่น ตามหลักการ
วิจารณ์งานศิลปะ เพื่อนำไปปรับปรุงพัฒนาผลงานให้ดีขั้น

วัฒนธรรม ความเชื่อ ที่ต่างกันของมนุษย์ มีบทบาทสำคัญต่อการสร้างสรรค์งานศิลปะซึ่งถือว่าเป็นเครื่องวัดความเจริญของมนุษยชาติ แต่ละ
กลุ่ม ก็ย่อมแตกต่างกันเช่นกัน การเรียนรู้ที่มาประวัติศาสตร์ความเป็นมาของศิลปวัฒนธรรม จากแหล่งอารยธรรมต่างๆ ในโลกจึงมีความสำคัญเป็นอย่าง
มาก โดยเฉพาะศิลปวัฒนธรรมของประเทศไทย ศิลปวัฒนธรรม เป็นเป้าหลอมที่สำคัญ ทำให้คนในชาติ เกิดความรู้ ความรัก ความภูมิใจ มีวิถีชีวิตที่ผูกพัน
เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษที่ชาญฉลาด ทรงคุณค่า เป็นเอกลักษณ์ มีความงดงาม คนรุ่นหลังควรแก่การเรียนรู้ และร่วมอนุรักษ์
ฟื้นฟู ให้อยู่คู่กับสังคมประเทศชาติต่อไป

การมาแสดงนิทรรศการศิลปะเป็นกิจกรรมการเรียนรู้ที่สำคัญและได้ประโยชน์มากต่อผู้สร้างสรรค์งานและผู้ชมงาน เป็นเวทีของการแลกเปลี่ยน
เรียนรู้ เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ ความรู้ความคิด ค่านิยม สู่สาธารณะชน การแสดงออกทางด้านศิลปะ ในทางที่ดีถูกต้องตามหลักวิชาการ ช่วยส่งเสริม
ให้มีการพัฒนา ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และประเทศชาติ