รายงานผลการดำเนินโครงการการจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนกาะสุกร

รายงานผลการดำเนินโครงการการจัดการขยะทะเลเพ่ือสุขภาวะท่ีดี
ดว้ ยพลังชมุ ชนเกาะสุกร

สถานท่ฝี กึ ปฏบิ ตั ิวิชาชพี สงั คมสงเคราะห์
มลู นธิ อิ นั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)
พนื้ ทศ่ี ึกษาชมุ ชน : ตำบลเกาะสุกร อำเภอปะเหลยี น จังหวดั ตรงั

จดั ทำโดย
1. นางสาวอสั มา สุมาตรา 6220210161
2. นางสาวอามีนะ๊ การมี นั 6220210162
3. นางสาวไมสาเราะ บอู ตี ำ 6220210316
4. นางสาวอสิ รา ขุนจนั ทร์ 6220210378

ระยะเวลาฝึกวิชาชพี 2 ระหว่างวันที่ 18 เมษายน 2565 ถงึ 24 มถิ นุ ายน 2565
รายงานฉบบั นี้เป็นส่วนหน่งึ ของรายวิชา 444-302 Field Work II
ภาคการศึกษาที่ 3 ปีการศกึ ษา 2564

หลักสตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบณั ฑติ คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยสงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

คำนำ

รายงานเล่มนีเ้ ป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา 444-302 Social Work II นักศึกษาสังคมสงเคราะห์ศาสตร
บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี เป็นการนำเสนอ
ผลการดำเนินโครงการ การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร จากการลงศึกษา
ชมุ ชนเกาะสุกร ระยะเวลา 1 เดอื น นกั ศกึ ษาได้เข้าพบผู้นำชมุ ชน ตวั แทนชาวบ้าน และจากการสำรวจชมุ ชน
นักศึกษานำข้อมูลมาวิเคราะห์ผ่านเครื่องมือชุมชนและเครื่องมือทางสังคมสงเคราะห์ พบว่า ปัญหาขยะเป็น
ปัญหาที่ควรได้รับการแก้ไข เนื่องจากเกาะสุกรตั้งอยู่ในทะเลอันดามัน ในช่วงมรสุมจะมีขยะทะเลพัดเข้าฝั่ง
ส่งผลให้บริเวณริมชายหาดและบ้านติดฝัง่ ทะเลมีขยะมรสุมมากมาย อาทิ โฟม รองเท้า ขวดพลาสติก เชือก
อวน เป็นต้น และขยะบางส่วนก็พัดดมาจากทั่วโลก ดังนั้น ปัญหาขยะทะเลจึงเป็นประเด็นสำคัญที่ส่งผลตอ่
สุขภาวะของคนในชมุ ชนและควรได้รับการแก้ไขรว่ มกัน

โครงการการจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกรในครั้งนี้ นักศึกษาหวังเป็น
อย่างยิ่งว่าผู้เข้าร่วมจะได้รับประโยชน์ในการนำเสนอ และสามารถนำปรับไปใช้ในการปฏิบัติงานสังคม
สงเคราะห์ในกระบวนการช่วยเหลือ ในโอกาสเดียวกัน นักศึกษาต้องขอขอบคุณ ดร.วนภัทร์ แสงแก้ว
อาจารย์ที่ปรึกษาของรายวิชา 444-302 Social Work II มูลนิธิอันดามัน หน่วยงานฝึกวิชาชีพและให้การ
สนับสนุน ชาวบ้านชุมชนเกาะสกุ ร ทใ่ี ห้การต้อนรับให้ขอ้ มลู ชุมชนและสนบั สนนุ โครงการจนลุลว่ งไปได้ด้วยดี
หากนักศกึ ษาผดิ พลาดประการใดกข็ ออภยั มา ณ โอกาสนี้ดว้ ย

คณะผจู้ ดั ทำ

สารบญั

ส่วนท่ี 1 รายละเอียดโครงการ……………………………………………………………………………………………………………1
ส่วนที่ 2 แนวคดิ ทฤษฎี และกรอบแนวคิดการดำเนนิ โครงการ…..…………………………………………………………6
ส่วนท่ี 3 สรปุ บทเรยี นรู้ท่ไี ดจ้ ากการดำเนินโครงการ…………………………………………………………………………..12
ส่วนท่ี 4 สรุปผลการดำเนินโครงการ ผลผลติ ผลกระทบ และการขยายผลการดำเนนิ โครงการ……………….13
ส่วนท่ี 5 สรปุ ผลการประเมนิ โครงการ………………………………………………………………………………………………19
บรรณานกุ รม…………………………………………………………………………………………………………………………………22
ภาคผนวก……………………………………………………………………………………………………………………………………..23

1

ส่วนที่ 1 รายละเอียดโครงการ

1. ชอื่ โครงการ

การจดั การขยะทะเลเพ่ือสุขภาวะท่ีดี ด้วยพลงั ชมุ ชนเกาะสกุ ร

2. หลักการและเหตุผล

ปัญหาขยะทะเล โดยเฉพาะขยะพลาสติก กำลงั เป็นภัยคุกคามระบบนิเวศน์ทางทะเลของโลก ทุก ๆ
ปีจะมีขยะพลาสติก 12 ล้านตันถูกทิ้งลงสู่ทะเลและมหาสมุทร มีเพียง 5% ที่พบเห็นเป็นชิ้นส่วนลอยอยู่ใน
ทะเล ส่วนที่เหลือจมอยู่ใต้น้ำหรือถูกกระแสน้ำพัดไปอยูใ่ ต้ท้องมหาสมุทรท่ัวโลก โดยในปี 2562 มีหลักฐาน
การพบเศษขยะทะเลพลาสติกอยู่ที่ก้นร่องลึกก้นสมุทรมาเรียน่า (Mariana Trench) ซึ่งเป็นร่องสมุทรที่ลึก
ที่สุดในโลก ที่ระดับ 11 กิโลเมตรต่ำกว่าระดับทะเล ( รายงาน THAIHEALTH WATCH 2021 ) ขยะทะเล
เป็นหนึ่งในปัญหาสิ่งแวดล้อมสำคัญระดับโลกและเป็นวิกฤติข้ามพรมแดน เนื่องจากขยะทะเล ลอยตาม
กระแสน้ำ ขา้ มประเทศขา้ มทวีป ซงึ่ หลายประเทศเรม่ิ ตระหนักและหามาตรการเพ่อื ลดปัญหาขยะทะเลอย่าง
ยั่งยืน จากผลการศึกษาของทีดีอาร์ไอ พบว่า ประเทศไทยมีปริมาณขยะทะเลมากเป็นลำดับที่ 10 ของโลก
(พ.ศ. 2563) โดยจำแนกเป็นปริมาณขยะพลาสติกที่มีการจัดการไม่ถูกต้อง รวม 1.03 ล้านตัน/ปี โดยส่วน
หนึ่งเป็นขยะพลาสติกที่รั่วไหลลงสู่ทะเลประมาณ 0.41 ล้านตัน/ปี ขยะส่วนใหญ่เป็นขยะพลาสติก คิดเป็น
12% กล่องโฟม 10% ห่ออาหาร 8% ถุงก๊อบแก๊บ 8% ขวดแก้ว 7% ขวดพลาสติก 7% และหลอดดูด 5%
ดังนั้น การจัดการปัญหาขยะทะเลในประเทศไทย ควรต้องส่งเสริมความร่วมมือและให้ความสำคัญกับ
กลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ชุมชนริมฝั่งแม่นำ้ และชุมชนชายฝั่งทะเลทั่วประเทศซึ่งมีอยูน่ ับพันชุมชน ควบคู่ไปกับ
การอาศยั เวทคี วามร่วมมอื ท้งั ในระดบั ชาตแิ ละนานาชาติในการแก้ไขปญั หา

ประเทศไทยมีจังหวัดที่มีพื้นที่ติดชายฝั่งทะเลทั้งหมด 23 จังหวัด หนึ่งในนั้นคือจังหวัดตรัง ติดฝ่ัง
ทะเลอันดามัน ทำให้มีขยะทะเลพัดเข้าสู่ชายฝั่งอย่างต่อเนื่อง ในพื้นที่บ้านแหลม หมู่ที่ 2 ตำบลเกาะสุกร
อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง เป็นชุมชนหนึ่งบนเกาะสุกรติดชายฝั่งทะเล ส่งผลให้พบขยะทะเลจำนวนมาก
โดยเฉพาะช่วงมรสุม จากการที่นักศึกษาเดินสำรวจบริเวณชุมชนชายฝั่งและริมชายหาดบ้านแหลม พบขยะ
ทะเลหลากหลายประเภท อาทิ รองเท้า ขวดพลาสตดิ หลอด เชือกอวน ฯลฯ และนกั ศกึ ษาไดม้ ีการพูดคุยกับ
ชาวบ้านถึงวิธีการจัดการขยะในชุมชน พบว่า การจัดการขยะในชุมชนไม่เป็นระบบ เนื่องจากชาวบ้านต้อง
รับผิดชอบขยะในครัวเรือนตนเองและไม่มีระบบการจัดการขยะทะเล ทำให้ขยะทะเลไม่ถูกจัดการและเป็น
ปัญหาเรื้อรัง อีกทั้ง พ่อค้ารายย่อยที่รับซื้อขยะในชุมชนไม่ได้รับซื้อขยะทุกประเภทและรับซื้อในราคาถูก
ทง้ั หมดน้สี ่งผลใหข้ ยะทะเลมีปริมาณเพม่ิ ข้ึนเร่ือย ๆ

จากสภาพปัญหาดังกล่าวนักศึกษาได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการจัดการขยะทะเล จึงได้ดำเนิน
โครงการ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร” โดยดำเนินการและได้รับ
คำปรึกษาจากคณะทำงานจัดการขยะชุมชนเกาะสุกร ให้มีการจัดตั้งและเปิดตลาดรับซื้อขยะ ณ จุดคัดแยก
ขยะในชุมชนทุกสัปดาห์ สัปดาห์ละ 1 ครั้ง จะมีการติดต่อและประสานงานกับทางบริษัทวงษ์พาณิชย์
อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด เพื่อให้เข้ามารับซื้อขยะภายในชุมชนเกาะสุกรทุกเดือน เดือนละ 1 ครั้ง เนื่องจาก

2

บริษัทวงษ์พาณิชย์เป็นโรงงานรับซื้อขยะทุกประเภทและนำไปรีไซเคิล แปรรูป และกำจัดอย่างถูกวิธี เช่น
การฝังกลบสิ่งปฏิกูลที่ไม่ใช้แล้ว ดังนั้น โครงการการจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะ
สกุ ร จะช่วยให้ปริมาณขยะที่พบมากบริเวณแนวชายฝั่งทะเลและในชุมชนลดลง อกี ท้งั เกดิ สุขภาวะท่ีดีต่อคน
ในชุมชนอีกดว้ ย
3. วตั ถุประสงค์

1. เพ่ือลดปริมาณขยะจากทะเลบรเิ วณชายฝง่ั และขยะภายในชุมชนเกาะสุกร

2. เพื่อสรา้ งรายไดเ้ สริมให้กบั คนในชมุ ชนเกาะสุกร

3. เพอ่ื สรา้ งความตระหนักถงึ ผลกระทบของขยะทีส่ ่งผลต่อสขุ ภาวะของคนในชุมชนเกาะสกุ ร

4. ความสอดคล้องกับวตั ถปุ ระสงคอ์ งค์กร

( ) 1. เพื่อส่งเสริมการศึกษา การพัฒนาองค์ความรู้ในการอนุรักษ์ฟื้นฟู การใช้ประโยชน์ทรัพยากร
ในพน้ื ท่ชี ายฝั่ง ล่มุ นำ้ และทะเลอยา่ งย่ังยืน

( ) 2. เพื่อดำเนินการให้มีการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ทรัพยากรในพื้นที่ชายฝั่ง ลุ่มน้ำและ
ทะเลอย่างยั่งยืน

(√) 3. สนับสนุนการพัฒนาชุมชน ด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ศาสนาและการพัฒนาองค์กร
ชุมชนตลอดจนเสรมิ สร้างความเข้มแข็งของกลุ่มองคก์ รชมุ ชน

(√) 4. เสริมสร้างความเข้าใจอันดีและก่อให้เกิดความร่วมมือในการพัฒนาอย่างยั่งยืนระหว่างภาค
ประชาชน ภาควิชาการ ภาครัฐ ภาคประชาสังคม ภาคธุรกิจ รวมถึงความร่วมมือเพื่อการการพัฒนาทียั่งยนื
ระหว่างประเทศ

( ) 5. เพื่อส่งเสริมการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขด้วย
ความเปน็ กลาง มใิ ห้การสนบั สนุนด้านการเงินหรอื ทรพั ย์สินแก่นักการเมืองหรือพรรคการเมืองใด

5. อาจารย์ทป่ี รึกษา

1. ดร.วนภทั ร์ แสงแก้ว อาจารยป์ ระจำรายวชิ า 444-302 Social Work II

2. นางสาวมณีวรรณ สนั หลี อาจารย์ภาคสนาม

6. กลุม่ เปา้ หมาย

1. ชาวบา้ นตำบลเกาะสกุ ร อำเภอปะเหลียน จังหวดั ตรัง จำนวน 40 คน

3

7. รบั ผดิ ชอบโครงการ

1. นางสาวอามีนะ๊ การมี ัน ประธานโครงการ

2. นางสาวอัสมา สมุ าตรา รองประธาน

3. นางสาวไมสาเราะ บอู ตี ำ เหรญั ญกิ

4. นางสาวอิสรา ขนุ จันทร์ เลขานกุ าร

8. วนั เวลา สถานที่ ดำเนินโครงการ

วัน พฤหสั บดี ที่ 2 เดือน มิถนุ ายน พ.ศ. 2565 เวลา 13.00 น. – 16.00 น. ณ หวั สะพานบา้ นแหลม
หมู่ที่ 2 ตำบลเกาะสุกร อำเภอปะเหลยี น จงั หวัดตรงั

9. วิธกี ารดำเนนิ การ

รายการ สปั ดาห์
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

1. ศกึ ษาชุมชน

2. วิเคราะห์ขอ้ มูล

3. วางแผนโครงการ

4. จดั ทำโครงการ

5. ส ร ุ ป ข ้ อ ม ู ล แ ล ะ
โครงการ

6. ลงชุมชนและร่วม
กิจกรรมชมุ ชน

10. ลกั ษณะการดำเนนิ โครงการ

โครงการ การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร เป็นโครงการใหม่ที่
นักศึกษาฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ชุมชน มูลนิธิอันมัน จังหวัดตรัง จัดขึ้น ณ ชุมชนบ้านแหลม ม.2
ตำบลเกาะสกุ ร อำเภอปะเหลยี น จังหวดั ตรัง โดยนักศกึ ษาไดล้ งพนื้ ท่ีศึกษาชุมชนเปน็ เวลา 1 เดอื น พร้อมท้ัง
ศกึ ษา วเิ คราะห์ชมุ ชนผ่านเครื่องมือการศึกษาชุมชน และนำกระบวนการทางสังคมสงเคราะห์มาประยุกต์ใช้
ในการปฏิบัติงานแบบบูรณาการ มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนและการทำงานร่วมกับชุมชน ผ่านรูปแบบ
กิจกรรม 3 ช่วงดงั น้ี

4

ช่วงท่ี 1 การบรรยายองค์ความรู้หัวข้อ “การคดั แยกขยะ” โดยวิทยากร คุณถนัด ดอกพุฒ ผู้จัดการ
บริษัท วงศ์พาณิชย์เหนือคลอง จังหวัดกระบี่ ซึ่งให้ความรู้เกี่ยวกับ ความรู้ ความสำคัญ และประโยชน์ของ
การคัดแยกขยะ และมกี ารเปดิ โอกาสให้ชมุ ชนรว่ มแสดงความคดิ เหน็ จากมมุ มองคนในชุมชน

ช่วงที่ 2 กิจกรรมร่วมกันเก็บขยะทะเล ริมชายฝั่งหัวสะพานบ้านแหลม โดยมีนักเรียนชั้น
ประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านแหลม สามาชิกกรรมการจดั การขยะชุมชนเกาะสุกร จิตอาสาและชาวบ้าน
ชุมชนบา้ นแหลม

ชว่ งที่ 3 กิจกรรม “เปิดตลาดรับซ้ือขยะ” จากตัวแทนรบั ซ้อื ขยะในชุมชนเกาะสุกร

ท้ังน้ี ยงั มกี ระบวนการติดตามและประเมินผลจากการดำเนินกจิ กรรม โดยการทำแบบประเมินความพึงพอใจ
จากผู้เข้าร่วมโครงการและติดตามจากตวั แทนรบั ซื้อขยะในชมุ ชนเกาะสุกร

11. งบประมาณ

ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากมูลนิธิอันดามัน งบประมาณ 3,500 บาท (สามพันห้าร้อยบาท
ถว้ น) โดยมรี ายละเอยี ดค่าใชจ้ า่ ย ดงั น้ี

รายละเอยี ดงบประมาณ จำนวน งบประมาณ (บาท)
1. อปุ กรณ์สำหรับคัดแยกขยะ
- ถุงกระสอบ ขนาด 30x40 40 ใบ 300
- ถงุ มอื อเนกประสงค์ 2 แพค็ 50
2. ค่าจัดทำป้ายประชาสัมพันธ์ 25
- ของที่ระลึก (นกั เรยี น) 25 แผน่ 20
- ค่าปริน้ ท์ เอกสาร 5 แผน่ 266
- ค่าปรนิ้ ท์ โปสเตอร์ 2 มว้ น
- กาวสองหน้า 5 ลิตร
- ค่านำ้ มัน
3. ค่าอาหารว่างและเคร่อื งดม่ื 2 กระสอบ 60
(สำหรบั กิจกรรมเก็บขยะกับชาวบ้านในชุมชน) 4 ถัง 13
- นำ้ แข็ง 40 ชนิ้ 400
- น้ำเปลา่ 2 ขวด 116
- ขนม 2 ถุง 50
- นำ้ เฮลซบ์ ลูบอย
- นำ้ ตาล 50 ตวั 100
4. คา่ เช่าอ่นื ๆ
- โตะ๊

5

- เกา้ อี้ 3 ตวั 500
- แกว้ น้ำ 50 ใบ 100
- เครอื่ งเสียง 1 ชดุ 500
- ค่าเชา่ รถโดยสาร 2 คนั 1000
รวม 3500 บาท

* หมายเหตุ : ถัว่ เฉลีย่ จ่ายตามจรงิ ทุกประการ

12. ผลทคี่ าดวา่ จะไดร้ บั

1. ปรมิ านขยะจากทะเลบรเิ วณชายฝ่งั และขยะภายในชุมชนเกาะสุกรมจี ำนวนลดลง
2. ชาวบา้ นในชุมชนเกาะสุกรมรี ายได้เสริมจากการขายขยะ
3. ชาวบ้านในชุมชนเกาะสกุ รเกิดความตระหนกั ถึงผลกระทบของขยะท่ีสง่ ผลตอ่ สุขภาวะ

6

สว่ นท่ี 2 แนวคิด ทฤษฎี และกรอบแนวคิดการดำเนนิ โครงการ

โครงการการจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดีด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร มีวัตถุประสงค์ เพื่อลด
ปริมาณขยะจากทะเลบริเวณชายฝั่งและขยะภายในชุมชนเกาะสุกร เพื่อสร้างรายได้เสริมให้กับคนในชุมชน
เกาะสุกร และเพื่อสร้างความตระหนักถึงผลกระทบของขยะที่ส่งผลต่อสุขภาวะของคนในชุมชนเกาะสุกร
โดยมแี นวคิด ทฤษฎี และกรอบแนวคิดการดำเนินโครงการดังต่อไปน้ี

1. แนวคดิ และทฤษฎเี กยี่ วกบั การคัดแยกขยะ

2. แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับพฤติกรรม

3. แนวคดิ และทฤษฎีดา้ นสุขภาวะ

4. ข้อบัญญัติองค์การบรหิ ารส่วนตำบลเกาะสกุ ร เรื่อง การบรหิ ารจดั การขยะมูลฝอย พ.ศ. 2564
5. กรอบแนวคิดการดำเนนิ โครงการ

1. แนวคิดและทฤษฎีเก่ียวกบั การคัดแยกขยะ

แบนกา (Banga, 2011) ศึกษาเรื่อง ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติในการคัดแยกขยะและการรี
ไซเคลิ ขยะในครวั เรือน กรณขี องเมอื งกมั ปาลา ประเทศยูกนั ดา โดยการสำรวจ กลุม่ ตวั อยา่ งที่ใชใ้ นการศึกษา
จำนวน500 ครวั เรือนจากเมอื งกมั ปาลา ผลการวิจยั ชี้ให้เห็นวา่ ถึงแม้วา่ ประชาชนจะตระหนกั ถึงแนวทางการ
แยกขยะและการรไี ซเคิลขยะ แต่พวกเขาไม่ไดม้ สี ว่ นรว่ มในการกระทำดังกล่าว ผลการศึกษาพบว่าการมีส่วน
ร่วมในกจิ กรรมการแยกขยะมูลฝอยข้ึนอยู่กับระดับความตระหนักในกิจกรรมการรีไซเคิลขยะในพื้นที่ รายได้
ของครัวเรือน ระดับการศึกษาและเพศ แต่ยังเป็นที่ถกเถียงกันว่า การเข้าถึงสิ่งอำนวยความสะดวกในการรี
ไซเคิลเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการส่งเสริมทัศนคติทางบวกต่อกิจกรรมการแยกขยะมูลฝอย ซึ่งหนึ่งในกลยุทธ์ที่มี
ประสทิ ธภิ าพมากท่ีสุดซึ่งถูกระบุโดยครัวเรือน กค็ อื การกำหนดนโยบายของรัฐและหนว่ ยงานในเมือง ให้เพิ่ม
อัตราการมีส่วนร่วมของในกิจกรรมการคัดแยกขยะและก็สนับสนุนให้พวกเขามี ส่วนร่วมในกิจกรรมการรี
ไซเคลิ ขยะ ในการจดั หาศนู ยร์ วบรวมขยะรไี ซเคิลทเี่ ข้าถึงได้ง่ายในพื้นที่ท่ีอยู่อาศยั ทง้ั หมดในเมืองกัมปาลา

การคัดแยกขยะของชาวบ้านที่มีคุณภาพที่สุด คือการคักแยกขยะที่เกิดขึ้นภายในครัวเรือนของ
ตนเอง จึงทำให้บริเวณชาดหาดของเกาะสุกรเต็มไปด้วยขยะ และจะมีขยะเพิ่มมากยิ่งขึ้นในช่วงที่มีมรสุม
ทะเล ซึ่งเป็นขยะที่ลอยมากับน้ำมาติดบริเวณชายหาด เนื่องจากชายหาดเป็นพื้นที่สาธารณะ ไม่มีใครเป็น
เจ้าของ จึงไม่มีใครจัดการเรื่องขยะทะเล แต่หากมีการกำหนดนโยบายของหน่วยงานรัฐ (อบต.) หรือการ
กำหนดนโยบายของกลุ่มแกนนำในเรื่องการจัดการขยะและการคัดแยกขยะ หรือเกิดการตระหนักสร้าง
แรงจูงใจให้กับคนในชุมชนเพื่อให้เห็นคุณค่าของขยะ และการคัดแยกขยะ ที่สำคัญคือการนำเอาขยะออก
จากเกาะดว้ ยวธิ ที ่ีถกู ตอ้ งและไดป้ ระโยชนต์ อ่ ไป

7

2. แนวคิดและทฤษฎีเกย่ี วกับพฤตกิ รรม

ความหมายของพฤติกรรม

ชลติ า ถนอมวงษ์ (2537, น.10) กลา่ วถึง ความหมายของพฤติกรรมวา่ หมายถงึ การกระทำหรือการ
ตอบสนองของบคุ คล ซึง่ อาจเปน็ ไปโดยไมร่ ู้สกึ ตวั หรือมจี ดุ มงุ่ หมายรวมทั้งตรึกตรองเปน็ อย่างดีมาแล้ว โดยมี
ความรู้ ความเข้าใจ และการปฏิบัติเป็นตัวก่อให้แสดงออกมา โดยที่บุคคลอื่น ๆ ที่อยู่รอบ ๆ สามารถสังเกต
การกระทำนั้นได้หรือไม่ก็ตาม ซง่ึ สามารถใช้เคร่ืองมือทดสอบได้

เอกนรินทร์ กลิ่นหอม (2553, น.24) กล่าวถึง พฤติกรรมในการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือน
หมายถงึ การกระทำหรอื การปฏิบตั ิที่แสดงออกมา สมั พนั ธ์กบั ความรู้ ทศั นคติ และการปฏบิ ตั ิ ดังนี้

1. มีความรู้ในการจดั การขยะ คือ มีความรู้เกี่ยวกบั โทษ ประโยชน์ ปรมิ าณขยะ

2. ทัศนคตใิ นการจดั การขยะ คอื มองเหน็ ปัญหาทีเ่ กิดข้นึ เกย่ี วกบั ด้านส่ิงแวดล้อมและ

สุขภาพอนามัย

3. การปฏิบัติ คือ มีการปฏิบัตทิ ี่ถูกต้องในการจัดการขยะ โดยมีการแยกถังขยะหรอื การนำ ขยะมูล
ฝอยมาใช้ประโยชน์ โดยใช้หลกั 5Rs เพ่อื เปน็ การลดปริมาณขยะ ดงั นี้

1. Reduce หมายถงึ การลดปริมาณขยะ

2. Reuse หมายถงึ การนำ ขยะกลับไปใชใ้ หม่ หรือใชซ้ ้ำ

3. Recycle หมายถึง การนำขยะมาแปรรูปเปน็ ผลิตภณั ฑใ์ หม่

4. Reject หมายถงึ การปฏเิ สธการใชผ้ ลติ ภัณฑท์ ี่กำจัดยาก

5. Response หมายถงึ ผทู้ ิง้ ขยะยอมรบั ทจ่ี ะเปน็ ผูค้ ดั แยกขยะ

พฤติกรรมในการจัดการขยะของบุคคล จะต้องสัมพนั ธก์ ับความรู้ ทัศนคติ เชน่ บุคคลทม่ี ีความรเู้ รื่อง
การจัดการขยะ การคัดแยกขยะ เป็นบุคลที่มคี วามรู้เกีย่ วกับเรื่องขยะ โทษ และประโยชนข์ องขยะ มองเห็น
ปัญหาที่เกิดขน้ึ เกีย่ วกบั สิ่งแวดลอ้ มโดยรอบและสุขภาพอนามยั ของตน จงึ เกิดเปน็ พฤติกรรมที่ตอบสนองต่อ
การจัดกากรปัญหาขยะโดยเริ่มจากการจัดการขยะในครัวเรือน และบริเวณเขตรับผิดชอบของตน ผู้จัด
โครงการจึงเล็งเห็นความสำคัญในการให้ความรู้เรื่องขยะ การจัดการขยะ และประเภทของขยะ เพื่อสร้าง
ความตระหนักใหท้ ุกคนเหน็ คณุ ค่าของขยะและการจดั การขยะทถี่ ูกวธิ ี เพ่ือสขุ ภาวะทด่ี ขี องชาวเกาะสุกร

8

3. แนวคิดและทฤษฎดี ้านสขุ ภาวะ

ความหมายของสขุ ภาวะ

ชาญชัย อินทรประวัติ (2547, น.7) ได้ศึกษาและได้ให้ความหมายของคุณภาพชีวิตของบุคคล
หมายถงึ ความพึงพอใจของบุคคลในการดํารงชวี ติ อยใู่ นส่ิงแวดล้อมอย่างสรา้ งสรรคแ์ ละได้รับการสนองตอบ
ความต้องการของตนเองในด้านต่างๆ ซง่ึ ไดแ้ ก่ ความต้องการพน้ื ฐานในการดํารงชีวติ ความต้องการทางด้าน
สงั คมและจิตใจ

อดมั ส์สขุ ภาวะเปน็ 6 ทกุ ด้าน ได้แก่

1. สขุ ภาวะด้านร่างกาย หมายถงึ การรบั รูข้ องบุคคล ว่าตนเองมสี ุขภาพทีแ่ ขง็ แรง มคี วามคาดหวังท่ี
ดีต่อสุขภาพกาย และมีพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ เช่น การออกกำลังกาย การรับประทานอาหารอย่าง
เหมาะสม การไมเ่ จบ็ ปว่ ยทางกาย เปน็ ต้น

2. สุขภาวะด้านจิตวิญญาณ หมายถึง การรับรู้ในแง่บวกของความหมายและความต้องการของชีวิต
การมีชวี ติ อยอู่ ยา่ งมคี ุณค่ามีความเชื่อมสี ่ิงยึดเหนยี่ วจติ ใจ การนับถือศาสนา มีการดำเนินชวี ติ อยา่ งมัน่ คง

3. สุขภาวะด้านปัญญาและการรูค้ ิด หมายถึง มีกระบวนการทางปญั ญาท่ีเหมาะสม เช่น ความคิดที่
เปน็ เหตเุ ป็นผล มคี วามคดิ ริเร่มิ สร้างสรรค์มีการเรยี นรู้ส่งิ ใหม่ ๆ

4. สุขภาวะด้านอารมณ์ หมายถึง การมีอารมณ์ที่มั่นคง มีความนับถือและเคารพตนเองสามารถ
ตระหนักและเขา้ ใจอารมณ์ความรู้สกึ ของตนเองและผู้อ่นื และมีการจดั การอารมณไ์ ด้อย่างเหมาะสม

5. สุขภาวะด้านจิตใจ หมายถึง การรับรู้ทั่วไปที่เกี่ยวกับประสบการณ์เชิงบวกในสถานการณ์ต่าง ๆ
ของชวี ติ เชอ่ื ในความสามารถของตนเองมองโลกในแง่ดีและมีความหวงั

จากทฤษฎีดังกล่าวสรุปได้ว่า สุขภาวะ เกิดจากองค์ประกอบของร่างกาย จิตใจ และสภาพแวดล้อม
ซง่ึ การสุขภาพดไี มไ่ ด้หมายถงึ การไร้โรคภัยเท่าน้นั แตร่ วมถงึ การมีจติ ใจทีแ่ ขง็ แรง เขา้ ใจตนเอง ดาํ รงชีวิตอยู่
บนพื้นฐานของความถูกต้อง เหมาะสม หากบุคคลใดอยากมีสุขภาวะที่ดี จะต้องมีการดูแลตนเอง และ
ดํารงชีวิตอยู่ในสงั คมที่ดี ดงั น้นั สง่ิ แวดล้อม สภาพอากาศ ที่อยอู่ าศัย จงึ เปน็ ปัจจัยรว่ มในการเกิดสุขภาวะท่ีดี
ของบคุ คลและชุมชน

4. ขอ้ บญั ญตั ิองคก์ ารบริหารสว่ นตำบลเกาะสุกร เรอื่ ง การบริหารจดั การขยะมูลฝอย พ.ศ. 2564
โดยทเี่ ป็นการสมควรตราข้อบัญญัติองค์การบรหิ ารสว่ นตำบลเกาะสุกรว่าดว้ ยการบรหิ ารจัดการขยะ

มูลฝอยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 71 แห่งพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล
พ.ศ. 2537 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล (ฉบับที่ 4) พ.ศ.

9

2546 และมาตรา 34/3 (2) แห่งพระราชบัญญัติรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของ
บ้านเมือง พ.ศ. 2535 ซงึ่ แกไ้ ขเพ่มิ เตมิ โดยพระราชบญั ญัตริ ักษาความสะอาดและความเปน็ ระเบียบเรียบร้อย
ของบ้านเมือง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 องคก์ ารบริหารสว่ นตำบลเกาะสุกรโดยความเห็นชอบของสภาองค์การ
บริหารส่วนตำบลเกาะสุกรและนายอำเภอปะเหลียนจึงตราขอ้ บัญญตั ิไว้ดงั ต่อไปน้ี

ข้อ 1 ข้อบัญญัตินี้เรียกว่า“ ข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสุกรเรื่องการบริหารจัดการ
ขยะมลู ฝอย พ.ศ. 2560

ข้อ 2 ข้อบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับในเขตองค์การบริหารสว่ นตำบลเกาะสุกรตัง้ แต่วนั ถัดจากวันประกาศ
ในราชกจิ จานเุ บกษาเป็นต้นไป

ข้อ 3 ในขอ้ บัญญตั ิน้ี
"มูลฝอย” หมายความว่าเศษกระดาษเศษผ้าเศษอาหารเศษสินค้าเศษวัตถุถุงพลาสติกภาชนะที่ใส่
อาหารเถ้ามูลสัตว์ซากสัตวห์ รือสิ่งอน่ื ใดที่เก็บกวาดจากถนนตลาดที่เล้ยี งสัตว์หรือที่อื่นและหมายความรวมถึง
มูลฝอยทีเ่ ปน็ พิษหรืออันตรายจากชุมชน

“มูลฝอยอินทรีย์” หมายความว่ามูลฝอยที่ย่อยสลายได้ง่ายเช่นซากหรือชิ้นส่วนของพืชและสัตว์มูล
สตั ว์เศษอาหารหรือมูลฝอยอน่ื ๆ ทีย่ ่อยสลายไดง้ ่าย

“มูลฝอยนำกลับมาใช้ใหม่” หมายความว่ามูลฝอยที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่หรือนำมาผลิตเป็น
ผลติ ภณั ฑ์ใหมไ่ ด้ ไดแ้ ก่ แก้ว กระดาษ โลหะ พลาสติก และวัสดุอ่นื ๆ

“มูลฝอยที่เป็นพิษหรืออันตรายจากชุมชน” หมายความว่ามูลฝอยที่ปนเปื้อนหรือมีส่วนประกอบ
ของวัตถุที่อาจเป็นอันตรายหรือกระทบต่อสุขภาพอนามัยของบุคคลหรือมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเช่น
หลอดไฟถ่านไฟฉายแบตเตอรก่ี ระป๋องหรือภาชนะอ่นื ใดท่ีใช้บรรจุสารเคมหี รอื วตั ถทุ ี่อาจเป็นอนั ตรายข้างต้น

“มูลฝอยทั่วไป” หมายความวา่ มลู ฝอยประเภทอื่นนอกเหนือจากมูลฝอยอนิ ทรีย์มูลฝอยท่ีนำกลับมา
ใชใ้ หมห่ รือมูลฝอยที่เป็นพษิ หรอื เป็นอันตรายจากชมุ ชน

“อาคาร” หมายความว่าตึกบ้านเรือนโรงร้านเรือแพตลาดคลังสินค้าสำนักงานหรือสิ่งปลูกสร้างอ่ืน
ๆ ซึ่งบุคคลอาจเข้าอยูห่ รือเข้าไปใช้สอยได้และหมายความรวมถงึ อฒั จันทร์เข่ือนประตูนำ้ อุโมงค์หรือป้ายตาม
กฎหมายวา่ ด้วยการควบคมุ อาคารด้วย

ข้อ 4 ให้เจ้าของหรอื ผู้ครอบครองอาคารคดั แยกขยะมูลฝอยแตล่ ะประเภทดังนี้
(1) มลู ฝอยทัว่ ไป
(2) มลู ฝอยอินทรีย์
(3) มูลฝอยนำกลบั มาใชใ้ หม่
(4) มลู ฝอยที่เป็นพิษหรอื อนั ตรายจากชุมชน

10

ข้อ 5 ให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารต้องบรรจุมูลฝอยที่คัดแยกแล้วตามข้อ 4 (1) (2) และต้อง
ดำเนนิ การกำจดั ตามประเภทของมลู ฝอยเองใหถ้ ูกสุขลกั ษณะเว้นแต่ขอ้ 4 (4)

ข้อ 6 เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารนำถุงหรือภาชนะบรรจุมูลฝอยท่ีคัดแยกประเภทข้อ 4 (4) ไว้
แล้วท้ิงตาม วัน เวลา สถานทอี่ งคก์ ารบรหิ ารส่วนตำบลเกาะสกุ รประกาศกำหนด

ข้อ 7 ผ้ใู ดฝ่าฝืนข้อบัญญตั ิน้มี โี ทษปรบั ไม่เกินหา้ รอ้ ยบาท
ข้อ 4 ให้นายกองค์การบรหิ ารสว่ นตำบลเกาะสกุ รเปน็ ผ้รู กั ษาการตามข้อบัญญัตินี้

ตามที่องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสุกร มีข้อบัญญัติองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสุกร เรื่องการ
บรหิ ารจดั การขยะมูลฝอย พ.ศ. 2564 เพอ่ื ให้มกี ารบริหารจัดการขยะมูลฝอยให้เหมาะสมและถูกสุขลักษณะ
จะควบคมุ และป้องกันไม่ให้มกี ารแพร่กระจายของโรคโดยกำหนดสถานท่ีจดั ต้ังขอมรับขยะอันตรายดงั ต่อไป

หมู่ที่ 1 ณ หน้าอาคารอเนกประสงค์หม่ทู ี่ 1
หมูท่ ี่ 2 ณ หนา้ อาคารอเนกประสงค์หมูท่ ี่ 2
หม่ทู ่ี 3 ณ หนา้ ศนู ย์พฒั นาเด็กเลก็ หมู่ที่ 3
หมู่ที่ 4 ณ องคก์ ารบริหารส่วนตำบลเกาะสุกรหม่ทู ี่ 4
ท้ังน้จี ะเก็บขยะอนั ตรายทุกวนั ที่ 5 ของทกุ เดอื นประกาศ

นกั ศกึ ษาฝกึ ปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 5. กรอบแนว
ศึกษาทุนทางสงั คม
ผนู้ ำช
คณะกรรมการจัดการขยะ (คนเล ปอ้ งโลก)
ขบั เคลือ่ น

ทรัพยาก

11

วคดิ การดำเนนิ โครงการ

ชุมชน ครอบครวั ชุมชน

พลังชุมชน ขับเคลอ่ื น สุขภาวะ
ขยายผล

กรในชุมชน ทนุ ทางสงั คม

12

สว่ นท่ี 3 สรปุ บทเรียนรทู้ ไ่ี ดจ้ ากการดำเนินโครงการ

นักศึกษาฝึกวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 มีโอกาสวางแผนและเรียนรู้ก่อนการจัดทำโครงการ โดยการ
ฝังตัวร่วมกับคนในชุมชน เป็นระยะเวลา 1 เดือน โดยเริ่มต้นจากการศึกษาชุมชน เข้าพบหน่วยงานในพื้นท่ี
ผู้นำชุมชน ผู้นำศาสนา ได้พูดคุยและสร้างสัมพันธภาพร่วมกับคนในชุมชน จากนั้นนักศึกษาได้นำเครื่องมือ
และกระบวนการทางสังคมสงเคราะห์ มาวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากชุมชนผ่านเครื่องมือ (1) แผนที่ทรัพยากร
ชุมชน (2) ปฏิทินฤดูกาล (3) ใยแมงมุมปัญหาการจัดการขยะ (4) แผนที่ขยะทะเลชุกชุม (5) SWOT
Community การจัดการขยะชุมชนเกาะสกุ ร

หลังจากนั้นนักศึกษา เริ่มวางแผนโครงการ โดยการเริ่มต้นจากการจัดตั้งคณะกรรมการจดั การขยะ
(คนเล ป้องโลก) ซึ่งเป็นตัวแทนจิตอาสาในชุมชน มีการประชุมรายละเอียดเกี่ยวกับการจัดการขยะในชมุ ชน
และการจัดการขยะในอนาคต มีการประสานงานกับวงษ์พาณิชย์เกี่ยวกับประเด็นการเข้ามารับซื้อขยะใน
ชุมชนเกาะสุกร ประสานงานกับพ่อคา้ คนกลางในพนื้ ท่ี หลงั จากนัน้ นักศึกษาเริ่มประชาสัมพันธ์โครงการ ทำ
โปสเตอร์ การด์ เชิญ และหนงั สอื ขอความอนุเคราะห์นักเรียน ออกแบบรูปแบบกจิ กรรมในวนั โครงการ มีการ
เตรียมความพร้อมก่อนวันโครงการ นักศึกษามีการแบ่งหน้าที่ในการรับผิดชอบโครงการ เพื่อความเป็น
ระเบยี บและมคี วามเหมาะสม

สรุปผลจากโครงการ พบว่า ผูเ้ ขา้ รว่ มโครงการให้ความรว่ มมือและพร้อมขับเคล่ือนโครงการในระยะ
ยาว แตเ่ นือ่ งดว้ ยนกั ศึกษามขี ้อจำกดั เร่ืองระยะเวลาในการฝงั ตวั ในชุมชน ดงั นน้ั การจัดทำโครงสร้างในครั้งนี้
เปรียบเสมือนจุดเริ่มต้นแก่ชุมชน และชุมชนจะต้องขับเคลื่อนกิจกรรมที่เกิดขึ้นในอนาคต ผ่านภาครัฐ
ภาคเอกชน ภาคประชาสงั คม หรือกล่มุ จิตอาสาที่สนใจประเด็นน้ี

ข้อเสนอแนะในการพัฒนา
ขอ้ คดิ เห็น ขอ้ เสนอแนะเชิงวพิ ากษก์ ารฝกึ ภาคปฏบิ ตั คิ รง้ั ต่อไป
ขอ้ เสนอแนะตอ่ โครงการ

นักศึกษาฝึกวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 มีการออกแบบรูปแบบกิจกรรมในโครงการเป็นระยะสั้น ทำ
ให้การดำเนินโครงการไม่เห็นผลอย่างชัดเจน อนาคตหากมีการพัฒนาหรือต่อยอดโครงการ ควรมีการ
วางแผนโครงการระยะยาวมองเห็นภาพอย่างชัดเจน จะทำให้ชุมชนหันมาให้ความสำคัญในประเด็นการ
จดั การขยะมรสมุ มากขึน้

ข้อเสนอแนะตอ่ การศึกษาชุมชน

นักศึกษาฝึกวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 มีการวางแผนการลงศึกษาชุมชน และกำหนดเครื่องมือทาง
สังคมสงเคราะห์ในการนำมาวิเคราะห์ชุมชนไม่ครบทุกประเด็น อนาคตหากมีผู้สนใจศึกษาชุมชนเกี่ยวกับ
ประเด็นนี้ นักศึกษาขอเสนอแนะเครื่องมือเพิ่มเติม อาทิ แผนภูมิแนวโน้ม เครื่องมือการสำรวจการนำเข้า
พลาสตกิ เคร่ืองมือการสร้างขยะและการกำจัดจดั ขยะ

13

สว่ นที่ 4 สรปุ ผลการดำเนนิ โครงการ ผลผลิต ผลกระทบ

และการขยายผลการดำเนนิ โครงการ

ภาพรวมของโครงการ

การจัดทำโครงการในครั้งนี้ผู้รับผิดชอบหลัก คือ นักศึกษาหลักสูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรบัณทิต
ชนั้ ปีที่ 3 คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วิทยาเขตปัตตานี โครงการนเี้ ป็น
ส่วนหนึ่งของรายวิชา 444-302 การฝกึ ปฏบิ ัตวิ ิชาชีพ 2 (Field Work II) ซง่ึ การจัดทำโครงการในคร้ังนี้ ไดร้ บั
การสนับสนุนหลกั จากทางมลู นิธิอันดามนั จังหวัดตรงั โดยรูปแบบของการจดั ทำโครงการในครัง้ นี้ นักศึกษา
ไดม้ ีการลงพนื้ ทช่ี ุมชนเกาะสุกร ต.เกาะสุกร อ.ปะเหลียน จ.ตรงั เป็นเวลา 1 เดอื น เพ่อื ศกึ ษาชุมชนพร้อมทั้ง
จัดทำโครงการร่วมกับคนในชุมชน โดยมีหัวข้อโครงการคือ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลัง
ชุมชนเกาะสุกร” โดยโครงการจัดทำขึ้นเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2565 เวลา 13.00 น. – 16.30 น. ในการทำ
โครงการมรี ปู แบบกิจกรรมแบง่ ออกเป็น 3 กิจกรรม ดงั น้ี

กิจกรรมที่ 1 การบรรยายในหัวข้อเรื่องการจัดการขยะ โดย บริษัทวงพาณิชย์ สาขาเหนือคลอง
จงั หวดั กระบี่

กจิ กรรมที่ 2 การเกบ็ ขยะทะเลรว่ มกนั
กิจกรรมท่ี 3 เปดิ ตลาดนดั รับซือ้ ขยะ
โดยมีผู้เข้าร่วมโครงการทั้งหมด 40 คน แบ่งออกเป็น (1) นักเรียนโรงเรียนบ้านแหลม (2) อสม.ตำบลเกาะ
สุกร (3) คณะกรรมการจัดการขยะ (4) ชาวบ้านตำบลเกาะสุกร ซึ่งผลดำเนินการทำโครงการในครั้งนี้
ผู้เข้าร่วมทุกคนให้ความร่วมมือเป็นอย่างดีในการจัดกิจกรรม จึงทำให้โครงการของนักศึกษาสำเร็จลุล่วงไป
ดว้ ยดี

ผลกระทบท่เี กิดจากโครงการ

จากการถอดบทเรียนในโครงการ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร”
ร่วมกับกลุ่มคณะกรรมการจัดการขยะทะเล (คนเล ป้องโลก) มูลนิธิอันดามัน และอาจารย์ภาคสนาม โดยมี
ความต้องการให้ชุมชนขับเคลื่อนโครงการ โดยนำเอากระบวนการการเก็บขยะทะเล คัดแยกขยะและขายให้
บริษัทวงศ์พาณิชย์ ข้อมูลจากการลงพื้นที่ศึกษาแผ่นที่เดินดิน เครื่องมือศึกษาชุมชน และข้อมูลที่ได้จาก
กระบวนการในโครงการนี้ไปประยุกต์ใช้ในกระบวนการในการขยายผลต่อไปยงั ชุมชนเกาะสกุ รทั้ง 4 หมู่บ้าน
โดยมีกลุ่มคณะกรรมการจัดการขยะทะเล (คนเล ป้องโลก) เป็นกลไกลหลักในการขับเคลือ่ นการขยายผลตอ่
ในพื้นทต่ี ำบนเกาะสกุ ร

14

1. ผลกระทบต่อระบบนเิ วศ

ระบบนเิ วศและทรพั ยากรเกดิ ความสูญเสยี เช่น การตายของปะการัง เน่อื งจากมีอวนจำนวนมากปก
คลมุ ในแนวปะการัง การติดอวนของสัตว์ทะเลจนตายหรือติดเช้ือ ทงั้ นย้ี งั ทำใหเ้ กดิ การแพร่กระจายของชนิด
พันธ์ตุ ่างถิ่น โดยการติดมากับขยะทลี่ ่องลอยอยู่ในน้ำจากพ้ืนทห่ี นงึ่ ไปยังอกี พ้ืนท่ีหนึ่ง

2. ผลกระทบตอ่ สตั วท์ ะเล

ขยะทะเลจะมีผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหาร รวมทั้งทำให้สัตว์ขาดอาหารและอาจถึงตายใน
ที่สุด นอกจากการกินพลาสติกแล้วขยะพลาสติกยังเป็นอันตรายโดยการถูกรัด (entangled)และทำให้
บาดเจ็บ

3. ผลกระทบทางเศรษฐกจิ และสังคม

ขยะทะเลสร้างความเสียหายให้กับการเดินเรือ การประมง และสัตว์ทะเลจำนวนมาก รวมถึงนิเวศ
บรกิ ารทงั้ ในทะเลและชายฝงั่ ซ่ึงส่งผลต่อรายได้ท้ังท่มี าจากการประมง และการท่องเทีย่ ว

4. ผลกระทบต่อสุขภาพของคน เช่น การรับประทานอาหารทะเลที่มีไมโคพลาสติกอยู่ในสัตว์ทะเล
โดยไม่รูต้ วั การได้รับมลพษิ ทางอากาศ จากการเผาขยะในครวั เรือน ซ่ึงเปน็ วธิ กี ารจัดการขยะในชมุ ชน

การตดิ ตามประเมินผลของโครงการและการพฒั นาโครงการ

การติดตามประเมินผลของโครงการ

นักศึกษามีแผนการติดตามประเมินผลการจัดการขยะทะเลของชุมชนเกาะสุกรของกลุ่ม
คณะกรรมการที่เข้าร่วมโครงการ เป็นเวลา 2 สัปดาห์ หลังจากการจัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ มีการลงพื้นที่
จริงเพื่อติดตามและประเมินผลโครงการเป็นเวลา 1 วัน เพื่อเข้าไปพูดคุยกับกลุ่มคณะกรรมการการจัดการ
ขยะทะเล ในเรือ่ งการจดั ตั้งวันเวลาการเปิดตลาดรับซื้อขยะในคร้ังถดั ไป และนำผลการประเมินโดยการตอบ
แบบประเมินความพึงพอใจโครงการมาเปรียบเทียบระหว่างช่วงก่อนเข้าร่วมกิจกรรมและหลังเข้าร่วม
กิจกรรม และการติดตามประเมินผลกระบวนการดำเนินงานร่วมกับกลุ่มคณะกรรมการการจัดการขยะทะเล
(คนเลป้องโลก) ในการร่วมปฏิบัติการจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาพที่ดีด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร ได้มีการ
ประเมนิ ผลการดำเนนิ งานจากกลมุ่ คณะกรรมการการจดั การขยะทะเลในการขยายผลกจิ กรรมในชมุ ชนตอ่ ไป

พฒั นาโครงการ

แนวทางการพัฒนาโครงการ นักศึกษาได้นำทุนทางสังคมมาใช้เป็นกลไก และเครื่องมือในการแก้ไข
ปัญหาทำให้เกิดการมีส่วนร่วม ในการแก้ปัญหาโดยชุมชนเป็นผู้ศึกษาปัญหา ร่วมหาวิธีการ และแก้ปัญหา
ด้วยชุมชนเอง นอกจากคนในชุมชน กลุ่มผู้นำ นักเรียน และกลุ่มคนเลป้องโลกแล้ว ยังมีมูลนิธิอันดามันที่มี

15

ส่วนเกี่ยวขอ้ งกับการดแู ลรวมถึงวงษพ์ าณิชย์เหนือคลอง จังหวัดกระบ่ี ที่มีส่วนเกี่ยวขอ้ งในการให้ข้อมูลและ
ความรู้ในเรอ่ื งของขยะทะเลอีกด้วย การมสี ่วนร่วมในครงั้ นีถ้ อื เปน็ จุดแขง็ ของการพัฒนาโครงการต่อไป

โดยการพัฒนาโครงการนั้น นักศึกษาได้มอบผลการวิเคราะห์ชุมชน เอกสารรายละเอียดการจัดทำ
โครงการและคลิปวีดโี อ ไวใ้ หก้ ับชุมชนและมูลนิธิอนั ดามันจังหวัดตรัง เพือ่ สามารถพฒั นาต่อยอดโครงการใน
การนำทุนทางสงั คมมาสรา้ งเป็นกลไกหรือใชแ้ ก้ปัญหาตา่ งๆ ท่ีเกดิ ข้ึนในชมุ ชนด้วยพลงั ของชมุ ชนตอ่ ไป

การประสานงาน การทำงานเปน็ ทีม การระดมทรพั ยากร

จากการดำเนินโครงการในคร้ังนี้ นักศึกษาไดร้ ะดมทรัพยากรท่ีสำคญั จากมลู นธิ อิ นั ดามนั จังหวัดตรัง
และทรัพยากรชุมชนที่สำคัญ นำมาพัฒนาให้เกิดโครงการน้ีขึน้ และที่สำคัญเกดิ การมสี ่วนร่วมจากหลายภาค
ส่วน ทีน่ ักศกึ ษาซ่ึงมีบทบาทในการบรหิ ารจัดการโครงการได้ประสานงาน จนสามารถเกิดการทำงานเป็นทีม
ได้ นกั ศึกษามีการติดตอ่ ประสานงานดงั น้ี

1. มูลนิธิอนั ดามันจังหวัดตรัง

นักศึกษามีการติดต่อประสานงานกับอาจารย์ภาคสนาม เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานตั้งแต่เริ่มต้นการ
ลงทุนที่ศึกษาชุมชน โดยได้มีการปรึกษากับอาจารย์ภาคสนาม ในการจัดโครงการกับชุมชนการลงศึกษา
ชมุ ชนเริม่ แรกจะมีอุปสรรคในการลงชมุ ชน เน่ืองจากนักศึกษาไม่ใชค่ นในพื้นท่ีของชุมชนเกาะสุกร จึงไม่รู้จัก
สภาพปัญหาของคนในชุมชนและวิธีการจัดการปัญหาของคนในชุมชนว่ามีอะไรบ้าง นักศึกษาจึงต้องใช้
ระยะเวลาในการศกึ ษาชุมชน

อาจารย์ภาคสนามได้ลงพื้นที่มาช่วยในเรื่องการจัดตั้งกลุ่มคณะกรรมการการจัดการขยะทะเล และ
ได้ทำการเข้าไปพบปะพูดคุยกับกลุ่มคณะกรรมการในเรื่องการทำโครงการ และภายหลังจากที่อาจารย์
ภาคสนามได้ให้ข้อเสนอแนะในการจดั ทำโครงการนักศึกษาจึงเร่งหาข้อมลู และคิดกิจกรรมในการทำโครงการ
และได้จัดทำโครงการจนสำเร็จ ในงานนี้ผู้มีบทบาทสำคัญนั่นคือ อาจารย์ภาคสนาม เนื่องด้วยอาจารย์
ภาคสนามมีความรู้จักชมุ ชนเป็นอย่างดี และมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อชุมชน นักศึกษาจึงอาศัยทรัพยากรส่วนนี้ใน
การเริ่มต้นทำงานกับชุมชนได้ง่ายขึ้น จึงทำให้การสร้างสัมพันธภาพในการจัดกิจกรรมโครงการในครั้งนี้ผ่าน
ไปด้วยดี

2. คณะกรรมการการจัดการขยะ (คนเล ปอ้ งโลก)

เป็นคนที่สำคัญต่อการขับเคลื่อนโครงการ เป็นกลุ่มเป้าหมายหลักในการจัดทำโครงการในครั้งน้ี
นักศึกษามีการติดต่อประสานงานกับคนเลป้องโลกและผู้นำชุมชน และได้มีกระบวนการให้กรม
คณะกรรมการได้มีส่วนร่วมในการจัดทำโครงการตั้งแต่การวางแผนการจัดกิจกรรมในโครงการตลอดจน

16

จัดทำโครงการเสร็จสิ้น โดยในโครงการนี้กรมคณะกรรมการการจัดการขยะ(คนเลป้องโลก) ได้ให้ความ
รว่ มมอื เป็นอย่างดี เออื้ ประโยชน์ต่อชุมชนได้อยา่ งเหมาะสม

3. วงษพ์ าณิชยเ์ หนอื คลอง จังหวดั กระบ่ี
ถือเป็นบริษัทหนึ่งที่มีความสำคัญในการทำโครงการในครั้งนี้ โดยนักศึกษาได้มีการประสานงาน
ร่วมกับวงษ์พาณิชย์ เพื่อติดต่อประสานงานในการรับซื้อขยะทะเล และการให้ความรู้เรื่องขยะให้แก่
ประชาชนบนเกาะสุกร
นอกจากน้ี นกั ศึกษายังไดร้ ะดมทรพั ยากรโดยสรปุ ไดด้ งั น้ี
1. มูลนิธอิ นั ดามนั จังหวดั ตรงั สนับสนนุ ทรพั ยากร วสั ดุอุปกรณ์ นกั วิทยากรในการจัดกจิ กรรม
2. กล่มุ คณะกรรมการการจดั การขยะ(คนเลปอ้ งโลก) สนับสนนุ การดำเนนิ กจิ กรรม
3. ผู้ใหญ่บา้ น สนบั สนนุ การดำเนนิ กจิ กรรม
4. อีหมา่ ม สนบั สนุนการดา้ นการศึกษาชมุ ชน
5. ประชาชนเกาะสกุ ร สนับสนนุ การดำเนนิ กิจกรรม
6. นกั เรยี นประถมศึกษาชัน้ ปีที่6โรงเรียนบา้ นแหลม ผเู้ ข้าร่วมโครงการ
7. วงษ์พาณิชย์เหนอื คลองจังหวดั กระบี่ สนับสนุนการดำเนินกิจกรรม

ผลลัพธต์ ่อนักศึกษา
- นกั ศกึ ษาสามารถเข้าใจกระบวนการดำเนินโครงการ และจัดทำการโครงการจนบรรลผุ ลสำเร็จได้
- นักศกึ ษาสามารถพฒั นาทกั ษะการทำงานเป็นทีม และการแบ่งงานใหร้ ับผิดชอบ
- นกั ศกึ ษาสามารถพัฒนาทกั ษะการประสานงาน
- นักศึกษาสามารถฝึกทักษะการวางแผนและสามารถปฏิบัติงานตามแผนที่วางไว้ได้ มีการยืดหยุ่นและ
ปรบั แก้แผนตามสถานการณจ์ รงิ
- นักศึกษาสามารถแกไ้ ขปญั หาเฉพาะหนา้ ได้เมื่อเจอปัญหาท่ีไม่เปน็ ไปตามแบบแผนทวี่ างไว้
- นักศกึ ษาสามารถพัฒนาทกั ษะการฟัง การเสนอความคิดเหน็ และการรบั ฟังความคดิ เห็นได้
- นักศกึ ษาสามารถพฒั นาความคิด การวิเคราะห์ และการแยกแยะข้อมูลได้
- นกั ศกึ ษาสามารถพัฒนาทักษะการสร้างสมั พันธภาพและการเขา้ สังคมในการลงชุมชนได้

17

- นกั ศกึ ษาสามารถสอ่ื สารไดด้ ี ซง่ึ การส่ือสารทำใหเ้ กดิ การทำงานท่เี ปน็ ระบบและง่ายมากยง่ิ ขน้ึ

- นักศกึ ษามคี วามเปน็ ผูน้ ำ กล้าคดิ กล้าทำ และกล้าตัดสนิ ใจ

- นักศึกษาสามารถค้นคว้าหาข้อมูลจากแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย ส่งผลให้เรียนรู้แหล่งที่มาใหม่ๆ เพื่อ
นำไปใช้ในการดำเนินโครงการ

- นักศึกษาสามารถเลือกใชเ้ ครื่องมือชุมชนให้สอดคล้องกับบรบิ ทชุมชนและข้อมูลชุมชนที่จะนำมาวิเคราะห์
ตอ่ ได้

- นักศึกษาใช้หลักการประยุกต์องค์ความรู้มาใช้ในการจดั ทำโครงการ ตั้งแต่เริ่มศึกษาชุมชน ตลอดโครงการ
จนกระบวนการติดตามผลโครงการ

- นักศึกษาสามารถจัดลำดับความสำคญั เพอื่ ใหง้ านสำเร็จตามแผนและเวลาท่ีวางไว้

บทบาทนักสังคมสงเคราะห์ในฐานะเป็นผู้บริหารโครงการ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วย
พลงั ชุมชนเกาะสกุ ร”

บทบาทนกั สงั คมสงเคราะห์ในฐานะเปน็ ผู้รหิ ารโครงการ

การจัดทำโครงการในครัง้ น้ีเป็นตัวชีว้ ดั สำคัญในการประเมินนักศึกษาต่อการฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคม
สงเคราะห์ชุมชน ณ.มูลนิธิอันดามัน และชุมชนเกาะสุกร จังหวัดตรัง โดยนักศึกษาได้ดำเนินงานในฐานะ
ผู้บริหารโครงการและได้จัดตั้งคณะกรรมการการจัดการขยะทะเลเพื่อขับเคลื่อนโครง การด้วยพลังชุมชน
ตำบลเกาะสกุ ร นกั ศกึ ษาได้วางแผนการดำเนินงานในชุมชนโดยเร่ิมตน้ จากการพูดคุยกบั ผู้นำชมุ ชน ชาวบ้าน
และทรัพยากรบุคคลที่มีความพร้อมและความต้องการในการพัฒนาชุมชนตนเอง คือกลุ่มคณะกรรมการ
จัดการขยะทะเล (คนเล ป้องโลก) นักศึกษาจึงได้จัดทำโครงการที่ตอบสนองต่อความต้องการของชุมชน ท่ี
โดยการจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อเป็นต้นแบบนำร่องเพื่อพัฒนาชุมชนตนเองด้วยพลังของชุมชนต่อไป
นักศึกษาจึงได้สร้างกระบวนการภายในโครงการ เพื่อให้ทีมคณะกรรมการการจัดการขยะทะเล (คนเล ป้อง
โลก) ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนโครงการและสามารถดำเนินงานให้บรรลตุ ามวัตถุประสงค์ท่ีวางไว้
นกั ศึกษาในฐานะผบู้ รหิ ารโครงการจงึ มีบทบาทและเกดิ การเรียนรู้ ดงั นี้

1. นักศึกษาต้องมีความรู้ในเรื่องการบริหารการจัดการ เข้าใจกระบวนการ ขั้นตอนการจัดทำ
โครงการและการใชท้ ักษะเครื่องมือต่างๆ ในการบริหารโครงการ และสามารถนำไปปรับใช้กับการลงพื้นที่ท่ี
ศกึ ษาและจดั ทำโครงการเพอ่ื ชมุ ชนได้

2. นกั ศึกษาตอ้ งใช้ทักษะ กระบวนการ วธิ กี าร หลกั การปฏบิ ตั งิ านสงั คมสงเคราะห์มาประยุกต์ใช้ใน
การปฏบิ ตั ิงานโครงการ

18

3. นักศึกษาต้องใช้หลักการประยุกต์องค์ความรู้มาใช้ในการจัดทำโครงการ ตั้งแต่เริ่มศึกษาชุมชน
ตลอดโครงการ จนกระบวนการติดตามผลโครงการ

4. นักศึกษาจำเป็นต้องมีทักษะการประสานงานที่มีความยืดหยุ่นสูง และมีความพร้อมในการรับมือ
กบั สถานการณท์ ีม่ ีความหลากหลายและเกดิ การเปลย่ี นแปลงต่างๆท่ีเกดิ ข้ึน ระหว่างการดำเนนิ งานได้

5. นักศึกษามีความเป็นผู้นำ กล้าตัดสินใจ กล้าแสดงความรับผิดชอบ รับฟังคความคิดเห็น เคารพ
และให้เกียรตเิ พื่อนร่วมงานทกุ คน ทกุ ระดับ

6. นักศึกษารู้จักการวางแผนโครงการ จะต้องรู้ว่ามีแผนอะไรบ้าง แผนเป็นอย่างไร แผนระยะเวลา
ในการดำเนินโครงการ แผนการเงนิ แผนการจดั การความเสี่ยง และแผนอื่น ๆ

7. นักศึกษาต้องจัดลำดับความสำคัญ เช่น หากต้องรับมือหลายเรื่องในเวลาเดียวกัน ควรมีการ
จัดลำดบั กอ่ นหลงั อยา่ งไร เพือ่ ให้งานสำเร็จลุล่วงไปตามแผน

8. นักศึกษาต้องมีทักษะการทำงานเป็นทีม เพื่อให้เกิดงานที่มีคุณภาพตั้งแต่เริ่มการวางแผนจน
ตดิ ตามผลโครงการ

9. นกั ศกึ ษาต้องรู้จักการวางแผนการทำงานของนักศึกษา โดยต้องวางแผนการดำเนินงานโดยอาศัย
ความพรอ้ มของชุมชนเปน็ หลัก และควรวางแผนการจดั การความเสยี่ งที่อาจจะเกิดขน้ึ ระหว่างการดำเนินงาน
และแผนอ่ืนๆทีจ่ ำเป็นในการดำเนนิ งาน

10. นกั ศกึ ษาต้องมีแผนสองรองในการปฏิบัติงานโครงการ ซงึ่ จะทำให้การดำเนนิ งานมีคุณภาพและ
ไม่ติดขัด หากแผนทวี่ างไว้เกดิ ความผดิ พลาด สามารถใชแ้ ผนสำรองในการดำเนนิ โครงการต่อไปได้

19

ส่วนที่ 5 สรปุ ผลการประเมนิ โครงการ

เครือ่ งมอื ทใ่ี ชใ้ นการเก็บรวบรวมขอ้ มูล

แบบประเมินความพึงพอใจ โดยกำหนดระดับความพึงพอใจต่อการเข้าร่วมโครงการ มีเกณฑ์ระดับ
ดังนี้

คะแนนเฉลย่ี 4.01 – 5.00 หมายถงึ พงึ พอใจระดบั มากทสี่ ดุ

คะแนนเฉลย่ี 3.01 – 4.00 หมายถึง พงึ พอใจระดับมาก

คะแนนเฉลี่ย 2.01 - 3.00 หมายถงึ พึงพอใจระดับปานกลาง

คะแนนเฉล่ยี 1.01 – 2.00 หมายถึง พึงพอใจระดบั น้อย

คะแนนเฉลย่ี 0.00 – 1.00 หมายถึง พอใจระดบั นอ้ ยที่สุด

ผลวเิ คราะห์ขอ้ มูล

ตอนที่ 1 ลักษณะทวั่ ไปของผูเ้ ข้ารว่ มโครงการ

1. เพศ

เพศ จำนวน ร้อยละ
ชาย 13 32.5
หญิง 27 67.6
รวม 40 100
จากตารางที่ 1 พบว่า ผเู้ ขา้ รว่ มโครงการสว่ นใหญ่เป็นเพศหญิง คดิ เป็นร้อยละ 67.6

2. อายุ

อายุ จำนวน รอ้ ยละ

11-20 ปี 15 37.5

21-30 ปี 25

31-40 ปี 4 10

41-50 ปี 10 25

51-60 ปี 9 22.5

รวม 40 100

จากตารางที่ 2 พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 11-20 ปี คิดเป็นร้อยละ 37.5

รองลงมา คืออายรุ ะหวา่ ง 51-60 ปี คิดเปน็ ร้อยละ 22.5

20

3. อาชพี

อาชพี จำนวน ร้อยละ

ประมง 8 20

เกษตรกร 8 20

รบั จ้าง 3 7.5

แมบ่ ้าน 3 7.5

ขา้ ราชการ 1 2.5

นักเรียน/นกั ศึกษา 17 42.5

รวม 40 100

จากตารางที่ 3 พบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่ประกอบอาชีพนักเรียน/นักศึกษา คิดเป็นร้อยละ

42.5 รองลงมา คือ ประมงและเกษตรกร คิดเป็นร้อยละ 20

ตอนท่ี 2 ระดับความพงึ พอใจของผ้เู ขา้ ร่วมโครงการ ระดับความพึงพอใจ (ร้อยละ)
ท่ี รายละเอียด
1 ระยะเวลา สถานทมี่ คี วามเหมาะสม 5 4321
2 การประชาสัมพนั ธโ์ ครงการ
3 รปู แบบการจดั กจิ กรรมมคี วามเหมาะสม นา่ สนใจ 22 18
4 เขา้ ใจวิธกี ารคัดแยกขยะทะเล
5 ทำให้เห็นคุณค่าขยะทะเลมากขนึ้ (55) (45)
6 ไดร้ ับประโยชน์จากการเข้าร่วมโครงการ
7 ก่อนเขา้ รว่ มโครงการ คุณมกี ารเก็บขยะทะเล 18 16 6
8 หลังเขา้ ร่วมโครงการ คณุ มกี ารเกบ็ ขยะทะเล
(45) (40) (15)

24 16

(60) (40)

24 13 3

(60) (32.5) (1.5)

27 12 1

(67.5) (30) (2.5)

25 14 1

(62.)5 (35) (2.5)

17 19 3 1

(42.5) (47.5) (7.5) (2.5)

21 19

(52.5) (47.5)

21

ตอนที่ 3 ขอ้ เสนอแนะ
- อยากให้มโี ครงการต่อเน่ือง เพราะจะเกดิ ผลดใี นชุมชน คนในชุมชนจะได้มีรายไดจ้ ากการเก็บขยะ
- อยากใหร้ าคาขยะสูงกว่านี้ เพ่อื เป็นแรงจูงใจให้มีการเกบ็ ขยะตอ่ เน่ือง
- มี Time line ของกจิ กรรมก่อนทำ วา่ มอี ะไรบ้างในช่วงเวลาไหน
- อยากให้มกี ารจดั กจิ กรรมอีก
- เป็นกจิ กรรมท่ีดีมาก

22

บรรณานกุ รม
Thianthip Diawkee. (2021). ประเภทขยะ (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก :

https://www.thaihealth.or.th/Content/44429-
%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0
%B8%82%E0%B8%A2%E0%B8%B0.html (สบื ค้นเมอ่ื 22 มถิ นุ ายน 2565)

จรรยาบรรณแหง่ วิชาชีพสงั คมสงเคราะห์ (2559). (ออนไลน์). สืบค้นจาก :
https://anyflip.com/ylmax/cxmx/basic (สืบคน้ เม่ือ 15 พฤษภาคม 2565)

ชาญชัย อนิ ทรประวตั .ิ (2547). การพฒั นาคุณภาพชวี ิต. นครราชสีมา: เอเชยี สาสน์ .

ม่ิงขวญั ปานบา้ นแพ้ว. (2559). ทกั ษะในการปฏบิ ัติงานสังคมสงเคราะห์ (ออนไลน์). สืบค้นจาก :
https://www.gotoknow.org/posts/616748 (สืบคน้ เม่ือ 13 พฤษภาคม 2565)

เอกสารเผยแพร่ทางวชิ าการ สาขาวชิ าสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ .(2557). สงั คมสงเคราะห์กลุ่ม (ออนไลน)์ .
สบื ค้นจาก : http://old-book.ru.ac.th/e-book/s/SO263/so263-
3.pdf?fbclid=IwAR0WyGIfAp8qVt2ZDoV4BHeAzQwsBth12lvtKXSYKbBeL8m2pcgCuo7s
F9Q (สืบคน้ เมือ่ 14 พฤษภาคม 2565)

23

ภาคผนวก

24

ภาคผนวก ก

25

สรปุ การพดู คยุ เรอ่ื ง การจดั การขยะชุมชนเกาะสุกร

จากการพูดคุยกับผู้นำชุมชน (ผู้ใหญ่บ้าน หมู่2 นายวิทยา เสียมไหม)วันที่ 25/5/2565พบว่าชาวบ้านบน
เกาะสุกรมีความรู้เรื่องการจัดการขยะและการแยกประเภทของขยะ แต่มีชาวบ้านแค่ส่วนน้อยที่จะคัดแยก
ขยะก่อนนำไปที่เตาเผา จึงก่อให้เกิดขยะล้นเตาเผาเนื่องจากต้องใช้เวลาในการคัดแยกขยะก่อนที่จะนำเข้า
เตาเผา เพราะขยะแต่ละชนิดไมส่ ามารถเข้าเตาเผาได้ทุกอย่าง ส่วนในเรื่องของขยะทะเล ผูน้ ำชุมชนได้กล่าว
ว่า ขยะทะเลเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นทุกปีเนื่องจากจะมีขยะมรสุมที่พัดเข้ามาริมชายฝั่งทุกปี บริเวณที่พบมาก
ที่สุด จะเป็นชายหาดหมู่ที่ 2 , 3 ขยะที่พบมากที่สุดคือขวดพลาสติก โฟม ร้องเท้า ถุงผลิตภัณฑ์ต่างๆที่มา
จากต่างประเทศและตามเกาะอื่นๆ

จงึ ทำให้พบขยะทะเลที่พบบริเวณชายหาดเป็นจำนวนมาก ปญั หาที่พบคือไม่มีผ้ดู ูแลและผู้รับผิดชอบในเร่ือง
ขยะมรสมุ จึงไม่ได้รบั การแก้ปัญหาในเรือ่ งของขยะทะเล

จากการพูดคุยกับชาวบ้านวันที่27/5/2565 ชาวบ้านได้บอกว่าปัญหาเรื่องขยะบนเกาะสุกรเป็นปัญหาที่มี
นานแล้ว แต่ยังไม่สามารถแก้ปัญหาได้ เนื่องจากบริบทของเกาะสุกรที่เป็นพื้นท่ีเกาะที่อยู่กลางทะเลทำให้
ยากที่จะแก้ไขปัญหา จึงจำเป็นต้องแก้ไขตามสถานการณ์ที่สามารถทำได้ โดยวิธีการจัดการปัญหาขยะที่
ชาวบ้านมักจะทำบ่อยๆคอื การเผาขยะ เนื่องจากปัจจุบนั รถขยะของอบต.ได้รับความชำรุด จึงไม่สามารถนำ
ขยะครวั เรอื นไปท่ีเตาเผาได้ตรงตามเวลาทกี่ ำหนด

ชาวบ้านบางส่วนนำขยะท่ีคดั แยกไว้ เชน่ ขวดพลาสตกิ ขวดแกว้ กระป๋องโค้ก นำไปใหผ้ ูร้ ับซ้อื ขยะเพ่ือให้ฟรี
ชาวบ้านบอกว่าถ้าจะนำไปขายก็ได้ราคาที่ไม่สูงนักจึงเลือกที่จะนำไปให้ผู้รับซื้อ แต่ถ้าหากผู้รับซื้ อให้ราคา
ขยะที่สูงขึ้น ก็จะก่อให้เกิดแรงจูงใจในการคัดแยกขยะเพื่อที่จะขายขยะหารายได้เสริม และที่สำคัญช่วยลด
ขยะบนเกาะสุกรอีกดว้ ย

ส่วนความคิดเห็นเรื่องขยะมรสุม ชาวบ้านบอกว่า เราทุกคนควรมีส่วนร่วมในการช่วยกันจัดการปัญหาขยะ
ทะเล เพอ่ื ให้ปญั หาขยะทะเลที่มเี ขา้ มาทุกปใี ห้ไดร้ ับการแก้ไขปัญหา ชายหาดบ้านเราจะได้สวยงามและดงึ ดูด
นกั ทอ่ งเที่ยว

จากการพูดคุยกับผู้ทีร่ ับซ้ือขยะวันที่ 27/5/2565 พบว่าชาวบ้านส่วนใหญจ่ ะไม่คัดแยกขยะ และมักจะเผา
ขยะตามบ้านของตนเอง สาเหตุทีช่ าวบา้ นไม่นำขยะมาขาย เนื่องจากราคาขยะท่ีตำ่ จึงทำให้ไมเ่ กดิ แรงจูงใจที่
จะนำขยะมาขายให้แก่ผู้ที่รับซื้อขยะ ส่วนด้านความคิดเห็นจากผู้ท่ีรับซื้อขยะ ได้บอกว่า เขาไม่สามารถที่จะ
ให้ราคาท่ีสูงได้ เนื่องจากมีค่าใช้จ่ายในการขนส่งขยะเพื่อนำออกจากเกาะแต่ละรอบเป็นต้นทุนที่สงู จึงไม่มา
สารถรบั ซอ้ื ขยะในราคาทสี่ ูงไดเ้ หมือนกบั การรับซื้อขยะของคนบนฝ่งั

ส่วนในเรือ่ งของขยะทะเลทางผู้รบั ซอ้ื ได้บอกวา่ บางครั้ง เขาไดจ้ า้ งให้คนไปเกบ็ ขยะริมชายหาดเพ่ือที่จะนำไป
ขายเอง และชว่ ยลดปรมิ าณขยะริมชายหาดได้อีกดว้ ย อีกทัง้ เพอื่ เปน็ รายไดเ้ สริมแก่ผูท้ ีไ่ ปเก็บขยะด้วย

26

จากการพูดคุยกับตัวแทนอสม. วันที่28/5/2565พบว่าชาวบ้านส่วนใหญ่มีความรู้ในเรื่องการคัดแยกขยะ
แต่ไม่ปฏิบัติตาม และใช้วิธีการเผาเป็นส่วนใหญ่ ชาวบ้านบางรายใส่ขยะรวมกันในถุงดำ กว่ารถอบต.จะมา
เก็บกส็ ง่ ผลทำให้เกิดกลน่ิ เหมน็ เนื่องจากใสข่ ยะเปยี กและขยะทว่ั ไปรวมกนั แต่ก็มบี างบ้านทีใ่ ช้วิธีการคัดแยก
ขยะ เช่น ขยะเปียกจะใช้วิธีการนำถังเจาะรูฝังไว้ใต้ดิน เพื่อที่จะให้ขยะเปียกย่อยสลายเป็นอินทรีย์ต่อไป
ส่วนขยะพลาสติกก็จะเก็บรวบรวมเพ่ือที่จะนำไปขาย ทางอสม.ก็ได้รณรงค์ในเรื่องการจัดการขยะให้แก่
ชาวบ้านทุกปี เพื่อที่จะจัดการขยะให้ถูกวิธี ส่วนขยะมรสมุ ทางอสม.และชาวบ้าน ได้มีการรวมกลุ่มเก็บขยะ
ทะเลที่คลืน่ พัดมาติดบรเิ วณชายหาด เพือ่ ให้ชายหาดสะอาดมากยง่ิ ขน้ึ

จากการพูดคยุ กับรา้ นคา้ วันท่ี 29/5/2565 พบว่ารา้ นคา้ ส่วนใหญม่ ีการคัดแยกขยะทั่วไป ขยะพลาสติกและ
ขยะเปียก ทางร้านค้ามีการใช้จานกระดาษแทนจานพลาสติก หรือกล่องโฟม เพื่อที่จะช่วยลดขยะ สาเหตุท่ี
เลือกใช้จานกระดาษ เพราะคดิ วา่ มนั สามารถทจ่ี ะย่อยสลายได้งา่ ยกวา่ พลาสติกและโฟม

27

ภาคผนวก ข

28

กำหนดการ

โครงการ “การจดั การขยะทะเลเพอ่ื สุขภาวะทดี่ ี ด้วยพลังชมุ ชนเกาะสุกร”

วนั พฤหัสบดี ที่ 2 เดือน มิถุนายน พ.ศ. 2565

ณ สะพานบา้ นแหลม หมู่ท่ี 2 ตำบลเกาะสุกร อำเภอปะเหลียน จังหวดั ตรัง

เวลา รายละเอียดกิจกรรม

13.00 - 13.30 น. ลงทะเบยี นเข้าร่วมกจิ กรรม

13.30 – 14.00 น. เปดิ โครงการ และอธบิ ายรายละเอียดกิจกรรม

14.00 – 14.45 กิจกรรมให้ความรเู้ รอ่ื งการคดั แยกขยะและสร้างแรงบนั ดาลใจในการลด

พลาสตกิ โดย วงศ์พาณิชย์

14.45 – 15.00 น. พกั รบั ประทานอาหารวา่ ง

15.00 – 15.30 น. กิจกรรมเกบ็ ขยะทะเล

15.30 – 16.00 น. กิจกรรมเปดิ ตลาดรับซื้อขยะ

16.00 น. เป็นต้นไป เดินทางกลบั โดยสวัสดภิ าพ

*หมายเหตุ : กำหนดการอาจมกี ารเปลยี่ นแปลงตามความเหมาะสม

29

ใบลงทะเบียน

30

ใบลงทะเบียน

31

หนังสอื ขอความอนเุ คราะห์

32

แบบประเมินความพงึ พอใจ
โครงการ “การจัดการขยะทะเลเพือ่ สุขภาวะทด่ี ี ด้วยพลังชมุ ชนเกาะสุกร”

ณ ชุมชนบา้ นแหลม หมู่ที่ 2 ต.เกาะสุกร อ.ปะเหลยี น จ.ตรงั

คำชแ้ี จง
โปรดเติมเครอื่ งหมาย ลงในชอ่ งระดับความคิดเห็นและหากมขี ้อเสนอแนะเพิม่ เติมโปรดระบุ

สว่ นท่ี 1 ขอ้ มลู ทว่ั ไปของผตู้ อบแบบสอบถาม

1. เพศ ( ) หญงิ ( ) ชาย

2. อายุ…………………ปี

3. อาชพี …………………………………….

ส่วนท่ี 2 ประเมนิ ความพึงพอใจต่อโครงการ ระดับ 4 หมายถงึ พงึ พอใจมาก
ระดบั 2 หมายถงึ พงึ พอใจน้อย
ระดบั 5 หมายถึง พงึ พอใจมากทสี่ ดุ
ระดับ 3 หมายถึง พึงพอใจปานกลาง
ระดบั 1 หมายถงึ พงึ พอใจนอ้ ยท่สี ุด

ท่ี รายละเอียด ระดบั ความพึงพอใจ
54321
1 ระยะเวลา สถานท่ีมคี วามเหมาะสม
2 การประชาสัมพันธโ์ ครงการ
3 รูปแบบการจดั กจิ กรรมมีความเหมาะสม
4 เขา้ ใจวธิ ีการคดั แยกขยะทะเล
5 ทำให้เห็นคุณค่าขยะทะเลมากขนึ้
6 คุณได้รบั ประโยชน์จากการเข้าร่วมโครงการ
7 ก่อนร่วมโครงการ คุณมกี ารเก็บขยะทะเล
8 หลงั รว่ มโครงการ คุณจะเกบ็ ขยะทะเล

ส่วนที่ 3 ขอ้ เสนอแนะเพ่ิมเติม

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

33

ประมวลรปู ภาพกิจกรรม

ภาพแสดงการเข้าร่วมกจิ กรรม การลงทะเบียนเขา้ ร่วมโครงการ “การจดั การขยะทะเล เพือ่ สขุ ภาพท่ดี ดี ้วย
พลังชมุ ชนเกาะสกุ ร” ผ้รู ับผดิ ชอบ นางสาวอสิ รา ขนุ จนั ทร์

ภาพแสดง กจิ กรรมดำเนนิ โครงการ ผรู้ บั ผดิ ชอบ นางสาวอามีน๊ะ การีมนั

34

ประมวลรปู ภาพกจิ กรรม

ภาพแสดงกิจกรรม ใหค้ วามรู้และความสำคญั การคัดแยกขยะทะเล โดยวิทยากร นายถนัด ดอกพุฒ ผจู้ ดั การ
บริษัท วงศ์พาณิชย์ สาขาเหนือคลอง จงั หวัดกระบ่ี

ภาพแสดงกจิ กรรม การพดู คยุ การให้ความสำคญั เก่ียวกบั การจดั การขยะทะเล โดย นางมณีวรรณ สันหลี

35

ประมวลรปู ภาพกิจกรรม

ภาพแสดงกิจกรรม การพูดคุยและให้กำลงั ใจ โดย นางราตรี จิตรหลงั อดตี นายกองค์การบรหิ ารส่วนตำบล
เกาะสุกร

ภาพแสดงกิจกรรม การเก็บขยะทะเล บรเิ วณ หน้าหาดหวั สะพานบ้านแหลม หมู่ท่ี 2 ตำบลเกาะสุกร อำเภอ
ปะเหลียน จังหวัดตรัง รับผดิ ชอบ นางสาวอสั มา สุมาตรา

36

ประมวลรูปภาพกิจกรรม

ภาพแสดงกิจกรรม การคดั แยกขยะและการเปดิ ตลาดรับซ้ือขยะ รบั ผิดชอบ นางสาวไหมสาเราะ บูอีตำ

37

ข้ันตอนการเปดิ ตลาดนัดรบั ซ้ือขยะ

1. นำขยะทง้ั หมดทเี่ กบ็ ได้มาขดั แยกออกเปน็ แตล่ ะประเภท
2. หลังจากน้ันนำขยะท่ไี ด้แต่ละประเภทมาทำการชง่ั นำ้ หนัก
3. เขียนนำ้ หนักขยะท่ีไดอ้ อกเปน็ แต่ละประเภท
4. นำนำ้ หนกั ท่ไี ด้ท้งั หมดมาคิดรวมกัน
5. จากนน้ั ทำการซ้ือขายขยะกับพ่อค้าคนกลางทม่ี ารับซื้อขยะ
6. ปิดตลาดนัดรบั ซื้อขยะ

ข้อมูลการรบั ซ้ือขยะ

การเปิดตลาดนัดรบั ซ้ือขยะของโครงการ“การจัดการขยะทะเลเพื่อสขุ ภาวะท่ีดี ดว้ ยพลังชมุ ชนเกาะ
สุกร” ขยะทเ่ี ก็บได้ทั้งหมด รวม 143 กโิ ลกรมั

ขยะที่ขายได้ ขยะทข่ี ายไมไ่ ด้
15 กิโลกรมั
1.ขวดพลาสตกิ 39 กโิ ลกรัม 1.กลอ่ งโฟม
2.รองเทา้
2. ขวดแก้ว 89 กโิ ลกรัม 3.กระป๋องโลหะ
4.ขยะทวั่ ไป

ทง้ั หมด

38

ข้อมูลการรบั ซื้อขยะ

ราคาการรับซือ้ ขยะจากบริษัทวงพาณิชย์ สาขาเหนอื คลอง จงั หวดั กระบี่

ลำดบั รายการ ราคา
1 เหล็กรวม 12.3
2 เหล็กหนา 13.3
3 เหลก็ ที่นอนสปรงิ 6
4 สังกะสีกระป๋อง 8
5 สงั กะสีแผน่ 6
6 เหลก็ หล่อ 10
7 เหลก็ หลอ่ เคร่ือง 10
8 กระดาษลัง 4.6
9 กระดาษสี - ย่อย 4.3
10 กระดาษขาว - ดำ 7.5
11 แกว้ ขาว 1.2
12 แก้วแดง 1.4
13 แกว้ เขียว 1.3
14 แกว้ รวม 0.8
15 เพ็ทใส 16
16 เพ็ทเขยี ว 3
17 เพท็ สกรีน (อดั กอ้ น) 7
18 เพ็ทแฟนตาซี 3
19 ขาวข่นุ พีอี 10
20 แกลลอนนม ไมแ่ กะ 8
21 พพี ใี ส/ขวดนำ้ อ้อย 10
22 พลาสตกิ รวม 10
23 พลาสตกิ รวมฉีด 10.5
24 พลาสติกดำ 4
25 สายยาง 4
26 รองเท้าบธู 7
27 ทอ่ PVC 9
28 อลู - โคก๊ 57
29 อลู - หนา 59
30 อลู- บาง 52

ลำดับ รายการ 39
31 อลู - กน้ กระทะ/ผา้ เบรก
32 อลู - ล้อแมค็ ราคา
33 อลูมิเนียม – หม้อนำ้ 41
34 อลูมิเนยี ม - หมอ้ น้ำใสท้ องแดง 76
35 อลูมเิ นยี ม – เสน้ - สายไฟ 41
36 อลมู ิเนยี มฉาก 147
37 อลมู ิเนียมตดิ เหล็ก 82
38 ทองแดง 1 ใหญ่ปอก 73
39 ทองแดง 2 ชอ็ ต 9
40 ทองแดง 3 เสน้ เลก็ , เผา 297
41 ทองเหลือหนา 284
42 ทองเหลืองบาง 262
43 ทองเหลือหมอน้ำ 186
44 สเตนเลสแท้ (ชน้ิ เหล็ก) 153
45 ตะกว่ั อ่อน 150
46 ตะก่ัวแขง็ 54
47 แบตเตอร์รี่ขาว 47
48 แบตเตอรร์ ี่ดำ/แห้ง 48
49 แบตเตอร์รีเ่ ล็ก 30
50 ลงั แดง (ใหญ)่ 20
51 ลังแดง (เลก็ ) 27
52 ลังเขียว (ใหญ)่ 7
53 ลังเขยี ว (เล็ก) 8
54 ลงั ขาว (ใหญ่) 6
55 ลังขาว (เล็ก) 7
56 ขยะพลาสติกอน่ื ๆ 8
57 ขยะพลาสตกิ โปลี 7
58 ขยะพลาสตกิ อวน 3
6
7

40

ข้อมูลการรับซ้ือขยะ

ราคาการรบั ซ้ือขยะของพอ่ ค้าคนกลางในชมุ ชนเกาะสกุ ร จังหวัดตรัง

ลำดับ รายการ ราคา
1 เหลก็ รวม 5
2 สังกะสีแผน่ 2
3 กระดาษลัง 2
4 กระดาษขาว - ดำ 2
5 แกว้ ขาว 0.25
6 แกว้ รวม 0.25
7 พลาสตกิ รวม 4
8 สายยาง 1.50
9 รองเทา้ บท 3
10 ทอ่ PVC สฟี ้า 3
11 ขยะพลาสตกิ อน่ื ๆ 1
12 ขยะพลาสติกอวน 3
13 พลาสตกิ ดำ (กะละมงั ) 1
14 ขวดพลาสตกิ ใส 5

ค่าใชจ้ ่ายของของพ่อคา้ คนกลางในชุมชนเกาะสุกร จังหวัดตรัง

รายการ ค่าใชจ้ ่าย หมายเหตุ
ยังไม่หักค่าใชจ้ า่ ย
1. คา่ ขนของข้ึน - ลง ทง้ั 2 ฝ่ัง 400/คน

2. คา่ น้ำมันเรอื ไป - กลบั 360/รอบ

3. จ้างคนเก็บขยะ 100-200/คน

4. คา่ นำ้ มนั รถไปเอาขยะตาม 180/รอบ

บา้ น (5 ลติ ร)

5. รายได้จากการขาย 8,000-10,000/รอบ

สามารถขนได้ประมาณ 4-5ตัน ขน 1คร้งั ตอ่ เดอื น

41

ขอ้ มูลการคัดแยกขยะ

ภาพจาก : https://www.governmentcomplex.com/detail.php?p=3281

ปัจจบุ นั มกี ารรณรงค์ในเรอ่ื งของการคัดแยกขยะมากข้ึน เนือ่ งจากหลายฝ่ายเร่มิ เห็นความสำคัญของ
สงิ่ แวดล้อม กอ่ นท่ีจะหย่อนขยะลงในถังน้ัน ลองมาทำความเข้าใจถึงประเภทของขยะกันดกี วา่

1.ขยะย่อยสลาย คือ ขยะเน่าเสียและยอ่ ยสลายได้เรว็ นำมาหมกั ทำป๋ยุ ได้ เชน่ เศษผกั เปลือกผลไม้
เศษอาหาร ใบไม้ เศษเนือ้ สัตว์ เปน็ ต้น

2.ขยะรีไซเคิล คือ ของเสียบรรจุภัณฑ์หรือวัสดุเหลือใช้ที่นำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ได้ เช่น แก้ว
กระดาษ กระป๋องเคร่อื งดม่ื เศษพลาสติก เศษโลหะ กล่องเครอ่ื งดม่ื เปน็ ตน้

3.ขยะทั่วไป คือ ขยะประเภทอื่นๆ ที่ย่อยสลายยาก ไม่คุ้มค่าถ้านำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ เช่น
พลาสติกห่อลกู อม ซองบะหมก่ี ่งึ สำเรจ็ รปู ถงุ พลาสติกเป้อื นเศษอาหาร เป็นต้น

4.ขยะอันตรา คือ ขยะปนเปื้อนที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อคนและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ ติดไฟง่าย
ปนเปื้อนสารพิษ กัดกร่อน มีเชื้อโรคปะปนอยู่ ระเบิด ทำให้ระคายเคือง เป็นต้น (Thianthip Diawkee,
2021)

42

ภาคผนวก ค

43

เครอ่ื งมือทางสังคมสงเคราะห์

1. แผนท่ีทรัพยากรชุมชน

สง่ิ ท่ีไดเ้ รยี นรู้

แผนที่ทรัพยากรชมุ ชนเป็นเครือ่ งมือที่มีความสำคัญและเหมาะที่จะเป็นบนั ไดขั้นแรกของการศึกษา
ชุมชน เพราะจะทำให้เห็นภาพรวมของชุมชนได้อย่างครบถ้วน ข้อมูลมีความน่าเชื่อถือเพราะได้มาจากการ
สังเกตด้วยตนเอง การให้ข้อมูลจากบุคคลในชุมชน ทำให้เห็นกลุ่มเป้าหมายที่จะทำงานต่อได้อย่างครบคลุม
และทั่วถึง

การนำมาใช้ นกั ศึกษานำเครื่องมือทรัพยากรชมุ ชนมาใชศ้ ึกษาข้อมลู ชุมชน โดยเคร่ืองมอื นจ้ี ะช่วยให้
นักศึกษาเห็นภาพรวมของชุมชน เห็นทรัพยากรต่าง ๆ ที่มีอยู่ในชุมชน นักศึกษาจึงนำเครื่องมือมาศึกษาดู
ทรัพยากร พื้นที่ศึกษาความสัมพันธ์และข้อมูลระบบสุขภาพของชุมชน เพื่อสามารถนำข้อมูลไปใช้ในการ
ทำงานรว่ มกบั ชมุ ชน และชมุ ชนสามารถนำข้อมลู มาใชง้ านต่อได้ภายหลงั จากนักศึกษาถอนตัวออกจากชุมชน
แล้ว

44

2. ปฏทิ ินฤดูกาล

เดือน ม.ค. ก.พ. ม.ี ค. เม.ย. พ.ค. ม.ิ ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค.
กจิ กรรม

ฤดูร้อน ฤดูฝน
กจิ กรรมทางเศรษฐกิจ
1. ท่องเท่ียว
2. วสิ าหกจิ ชุมชน
กลุ่มอาชพี
1. ประมง
2. กรีดยาง
3. คา้ ขาย
4. ทำนา
5. ปลูกแตงโม
กิจกรรมทางวฒั นธรรม
1. ก้าว วิ่ง กิน
แตงโม
2. เบกิ ฟ้าอนั ดา
มัน
กจิ กรรมทางศาสนา
1. รอมาฎอน
2. อีดฟิตรี
3. อดี อัฎฮา
4. เข้าสนุ ัต
5. พิธนี ะกะฮ์
มรสุมทางธรรมชาติ
1. ชว่ งมรสมุ
2. ช่วงฤดแู ล้ง

สิ่งท่ีไดเ้ รียนรู้

เครือ่ งมอื ปฏทิ ินฤดูกาล นกั ศึกษาได้ทำการศึกษาเครื่องมือปฏิทนิ ฤดูกาล โดยมุ่งศกึ ษาวถิ ีชีวิต ความ
เป็นอยู่ อาชีพ และกิจกรรมที่เกิดขึ้นภายในชุมชนตามช่วงเวลาต่าง ๆ โดยนักศึกษานำเครื่องมือปฏิทิน
ฤดกู าลมาใชศ้ ึกษาความสอดคล้องระหว่างธรรมชาติ กับการประกอบชีพของคนในชมุ ชนเกาะสุกร โดยมีการ

45

ประกอบอาชีพตามฤดูกาล ตลอดจนสามารถเขา้ ใจถึงประเพณี พิธีกรรมในชุมชน และการเปลี่ยนแปลงตาม
สภาพอากาศของแต่ละชว่ งฤดกู าล

วิเคราะหป์ ฏทิ ินฤดกู าล
ในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงเดือนตุลาคมเป็นช่วงมรสุมทางทะเล ส่งผลให้บริเวณชายหาดและ
บ้านเรือนที่ติดชายฝั่งเต็มไปด้วยขยะทะเลในช่วงมรสุมที่ลอยมากับน้ำ และยังส่งผลต่อการประกอบอาชีพ
ของชาวประมงด้วย เนื่องจากไม่สามารถออกเรือไปจับสัตว์น้ำได้ ในช่วงที่มีมรสุมทางทะเล เมื่อประกอบ
อาชีพหลักออกเรือไม่ได้ ชาวบ้านก็จะหันมากรีดยางแทนในช่วงฤดูร้อน หรือแล้ง และชาวบ้านบางส่วนก็จะ
ปลูกแตงโมบริเวณชายหาดในช่วงฤดูแลง้
3. ใยแมงมมุ ปัญหาการจดั การขยะ

ส่งิ ที่ไดเ้ รียนรู้
ใยแมงมุมปญั หาการจดั การขยะ นักศึกษาได้ทำการศึกษาเครื่องมือใยแมงมุมปัญหา ซงึ่ เปน็ เคร่ืองมือ
ที่เชือ่ มโยงความสมั พนั ธข์ องปัญหากับชุมชน
การนำมาใช้ นักศึกษานำเครื่องมือใยแมงมุมปัญหาการจัดการขยะชุมชนเกาะสุกร มาใช้อธิบาย
ปัญหาขยะและระบบการจัดการขยะชุมชนเกาะสุกร เพื่อการวิเคราะห์ปัญหาและวางแผนการดำเนิน
โครงการร่วมกับชุมชน

46

4. แผนที่ขยะทะเลชุกชมุ

ส่งิ ทีไ่ ดเ้ รยี นรู้

แผนท่ขี ยะทะเลชุกชุม เป็นเคร่อื งมือท่นี ักศึกษาเพิ่มเติมข้ึนหลังจากลงศึกษาชุมชน เพื่ออธิบายพ้ืนท่ี
ขยะทะเลในชุมชนเกาะสุกร เนื่องจาก ในช่วงการเกิดมรสุมจะมีขยะทะเลบริเวณชายฝั่งและบ้านเรือนริม
ชายฝงั่ มากขึ้นทำใหน้ ักศึกษาวางแผนการดำเนนิ โครงการรว่ มกับชมุ ชน