รายงานการฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

45

จัดเตรียมสถานที่ปรับปรุง จุดที่ตั้ง
ตลาดนดั รับซือ้ ขยะ

26 พ.ค. 2565 ประชมุ เพ่อื จัดตง้ั คณะทำงานจัดการ ชาวบ้านเกิดการรับรู้ร่วมกันถึง
ขยะอย่างเป็นทางการของชุมชน การจัดต้งั โครงการภายในชุมชน
เกาะสุกร และตัวแทนของ
คณะทำงานจัดการขยะชุมชนเกาะ
สุกร ในแต่ละหมู่บ้าน ประกอบด้วย
บ้านทรายทอง บ้านทุ่ง บ้านแหลม
และบ้านเสียมไหม
พร้อมกับประชาสมั พันธ์ใหช้ าวบ้าน
อสม. นักเรียนโรงเรียนบ้านแหลม
ได้ทราบถึงการจัดตั้งและการเปิด
ตลาดนัดรบั ซื้อขยะ ณ บ้านแหลม

2 ม.ิ ย. 2565 13.00 - 14.30 น. จัดกิจกรรมเก็บขยะทะเลริมหาด เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วม และ
ข อ ง ช ุ ม ช น เ ก า ะ ส ุ ก ร โ ด ย มี ความตระหนักร่วมกันของคน
กลุ่มเป้าหมายคือ คณะทำงาน ภายในชมุ ชน
จัดการขยะ ชาวบ้าน อสม. นกั เรียน
โรงเรยี นบ้านแหลม

2 มิ.ย. 2565 14.30 - 16.00 น. - บริษัทวงษ์พาณิชย์ร่วมกับมูลนิธิ เพื่อรวบรวมขยะจากชาวบ้าน
อันดามัน ให้ข้อมูลความรู้เกี่ยวกับ ภายในชุมชนก่อนส่งต่อให้กับ
ราคาขยะ การรับซอ้ื ขยะในประเภท บรษิ ทั วงษ์พาณิชยใ์ นวันถัดไป
ตา่ งๆของบริษัทวงษพ์ าณิชย์
- เปิดตลาดขยะ เพื่อให้ชาวบ้านนำ
ขยะมาขาย ณ จดุ เรียนรู้การคัดแยก
ขยะในชุมชน โดยมีตัวแทนของ
คณะทำงานจัดการขยะชุมชนเกาะ

มูลนิธอิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II) 46
หลักสูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

สุกร เป็นผู้เตรียมความพรอ้ มในการ
รับขยะจากชาวบา้ น

วธิ ีการดำเนนิ งาน สัปดาห์
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
รายการ

1. ศึกษาชมุ ชน
2. วิเคราะหข์ อ้ มลู
3. วางแผนโครงการ
4. จัดทำโครงการ
5. สรปุ ขอ้ มูลและ
โครงการ
6. ลงชมุ ชนและร่วม
กิจกรรมชมุ ชน

4. ผลการดำเนินโครงการ และผลกระทบทเี กิดข้ึนจากโครงการ

สรุปผลการดำเนินโครงการ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร” ผ่าน
การใชเ้ ครอื่ งมือแบบประเมินความพงึ พอใจ โดยแบ่งการประเมินออกเป็น 4 ดา้ น โดยได้ผลการประเมินจาก
ผู้เขา้ รว่ มกจิ กรรมทั้งส้นิ 40 คน ดงั นี้

1.ดา้ นเน้ือหา

1) ความรู้ความเข้าใจ ก่อนทำกิจกรรม จากการพูดคุยกับชาวบ้าน พบว่า ชาวบ้านมีการจัดการ
ขยะทะเลในระดับท่ีน้อยมาก จงึ ทำใหเ้ กดิ ปญั หาขยะทะเลสะสม โดยประเมินจากการพูดคุย สอบถามวิธีการ
จดั การขยะทะเลจากชาวบา้ น

2) ความรู้ความเข้าใจ หลังทำกิจกรรม พบว่า ร้อยละ 60 ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้และเข้าใจ
วิธีการคัดแยกขยะในระดับมากทีส่ ดุ รอ้ ยละ 32.5 ผเู้ ข้ารว่ มกจิ กรรมมคี วามรู้และเข้าใจวธิ ีการคัดแยกขยะใน
ระดับมาก และร้อยละ 7.5 ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้และเข้าใจวิธีการคัดแยกขยะในระดับปานกลาง โดย

มูลนิธิอนั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ัณฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

47

ประเมินจากหวั ขอ้ การเขา้ ใจวธิ ีการคดั แยกขยะทะเล และจากการเขา้ รว่ มกิจกรรมการเกบ็ ขยะทะเล และคัด
แยกขยะ
2.ดา้ นวิทยากร

1) ความพร้อมและความรู้ของวิทยากร พบว่าวิทยากรมีความพร้อมและความรู้ระดับมากที่สุด
โดยประเมินจาก วิทยากรมีความรู้ความสามารถเฉพาะในเรื่องขยะ ประเภทของขยะ และการคัดแยกขยะ
และวทิ ยากรมวี ธิ กี ารพดู และมีตวั อยา่ งขยะให้ผ้เู ข้ารว่ มกจิ กรรมได้เห็นขยะจรงิ
3.ด้านความเหมาะสมในการจดั กจิ กรรม

1) รูปแบบการจัดกิจกรรมมีความเหมาะสม นา่ สนใจ พบว่า รอ้ ยละ 60 ผูเ้ ขา้ ร่วมกจิ กรรมมีความ
พึงพอใจในความเหมาะสม และน่าสนใจของกิจกรรม ในระดับมากทีส่ ุด และร้อยละ 40 ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมี
ความพึงพอใจในความเหมาะสม และน่าสนใจของกิจกรรม ในระดับมาก โดยประเมินจากหัวข้อรูปแบบการ
จัดกิจกรรมมีความเหมาะสม น่าสนใจ ผู้เข้าร่วมมีความสนใจและอยากให้กิจกรรมเกิดขึ้นเป็นระยะยาว
เนือ่ งจากปัญหาขยะทะเลเปน็ ปัญหาทช่ี ุมชนเผชิญโดยตรงและยงั ไมส่ ามารถแกไ้ ดต้ รงจดุ

2) ระยะเวลา สถานที่มีความเหมาะสม พบว่า ร้อยละ 55 ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจต่อ
ระยะเวลา และสถานที่ในระดับดีมากที่สุด และร้อยละ 45 ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจต่อระยะเวลา
และสถานที่ในระดับดีมาก ที่ผู้จัดกิจกรรมสามารถจัดกิจกรรมในชว่ งบ่ายได้ และให้เกิดขึ้นภายในระยะเวลา
ที่กำหนด โดยประเมนิ จากหวั ข้อระยะเวลา สถานที่มีความเหมาะสม เหมาะต่อการเก็บขยะทะเลร่วมกัน ซ่ึง
ทำให้ผู้เข้าร่วมสามารถเข้าร่วมกิจกรรมได้อย่างเต็มที่และกิจกรรมไม่ได้ส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตของ
ผู้เข้าร่วม เนื่องจากช่วงบ่ายเปน็ เวลาหลังจากกรีดยาง ทำประมง และไดท้ ำภารกิจส่วนตัวเสรจ็ เรียบร้อยแล้ว
ผเู้ ขา้ ร่วมจงึ มีเวลาเข้าร่วมกจิ กรรมไดอ้ ย่างเต็มท่ี
4.ด้านข้อเสนอแนะ

- อยากให้มีโครงการต่อเน่ือง เพราะจะเกิดผลดีในชมุ ชน คนในชมุ ชนจะได้มรี ายได้จากการเก็บขยะ
- อยากให้ราคาขยะสงู กวา่ นี้ เพ่อื เปน็ แรงจูงใจให้มกี ารเก็บขยะตอ่ เน่ือง
- มี Time line ของกจิ กรรมกอ่ นทำ วา่ มอี ะไรบา้ งในชว่ งเวลาไหน
- อยากให้มีการจดั กจิ กรรมอีก
- เปน็ กิจกรรมท่ีดีมาก

มูลนิธอิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

48

ท่ี รายละเอียด ระดับความพึงพอใจ (ร้อยละ)
1 ระยะเวลา สถานที่มคี วามเหมาะสม
2 การประชาสมั พันธ์โครงการ 5 4321
3 รปู แบบการจัดกจิ กรรมมีความเหมาะสม น่าสนใจ
4 เข้าใจวธิ กี ารคดั แยกขยะทะเล 22 18
5 ทำให้เห็นคณุ ค่าขยะทะเลมากข้นึ
6 ได้รับประโยชน์จากการเขา้ รว่ มโครงการ (55) (45)
7 ก่อนเข้ารว่ มโครงการ คุณมีการเกบ็ ขยะทะเล
8 หลังเข้ารว่ มโครงการ คุณมีการเกบ็ ขยะทะเล 18 16 6

(45) (40) (15)

24 16

(60) (40)

24 13 3

(60) (32.5) (1.5)

27 12 1

(67.5) (30) (2.5)

25 14 1

(62.)5 (35) (2.5)

17 19 3 1

(42.5) (47.5) (7.5) (2.5)

21 19

(52.5) (47.5)

ผลการดำเนนิ โครงการ

จากการพดู คยุ กับกลุ่มคณะกรรมการจัดการขยะทะเล (คนเล ป้องโลก) สามารถสรปุ ไดว้ า่ กิจกรรม
การจดั การขยะและคัดแยกขยะทะเลดว้ ยวิธีทีถ่ ูกต้อง เป็นกจิ กรรมที่ดใี นการจัดการปัญหาสุขภาวะของคนใน
ชุมชนเกาะสุกร เมื่อขยะมีราคาก็จะเป็นแรงจูงใจในการเก็บขยะมาคัดแยก และนำไปขายเพ่ือสร้างรายได้
ให้แก่คนในชุมชนได้ อีกทั้งยังแก้ปัญหาขยะทะเล ออกจากเกาะได้ด้วยวิธีที่ไม่ส่งผลต่อมลพิษให้กับคนใน
ชุมชน และไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเล โดยโครงการที่เกิดขึ้นได้สร้างการพัฒนาชุมชนโดยเกิด
จากความสนใจของชาวบ้าน และกลุ่มจติ อาสา โดยกระบวนการโครงการไดส้ ร้างพ้นื ที่แลกเปลี่ยนปัญหาและ
ข้อมูลของชุมชน โดยนักศึกษาได้ร่วมแลกเปลี่ยนและเรียนรู้เพื่อพัฒนาชุมชนด้วยหลักการมีส่วนร่วม และ
นอกจากนั้นโครงการจะไม่สามารถเกิดขึ้นได้เลยหากบุคคลใด บุคคลหนึ่ง นักศึกษา ชาวบ้าน กลุ่มจิตอาสา
ผนู้ ำชมุ ชน และนักเรยี นไมใ่ หค้ วามรว่ มมอื ทางคณะผจู้ ัดทำโครงการหวังเปน็ อยา่ งยิ่งวา่ โครงการน้จี ะสามารถ
ตอ่ ยอดและขยายผลตอ่ ในพนื้ ทีไ่ ดด้ ้วยพลงั ชุมชนเกาะสุกร

มลู นธิ อิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

49

ผลกระทบท่เี กิดจากโครงการ

จากการถอดบทเรียนในโครงการ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร”
ร่วมกับกลุ่มคณะกรรมการจัดการขยะทะเล (คนเล ป้องโลก) มูลนิธิอันดามัน และอาจารย์ภาคสนาม โดยมี
ความต้องการให้ชุมชนขับเคลื่อนโครงการ โดยนำเอากระบวนการการเก็บขยะทะเล คัดแยกขยะและขายให้
บริษัทวงศ์พาณิชย์ ข้อมูลจากการลงพื้นที่ศึกษาแผ่นที่เดินดิน เครื่องมือศึกษาชุมชน และข้อมูลที่ได้จาก
กระบวนการในโครงการนี้ไปประยุกต์ใช้ในกระบวนการในการขยายผลต่อไปยงั ชุมชนเกาะสกุ รทั้ง 4 หมู่บ้าน
โดยมีกลุ่มคณะกรรมการจัดการขยะทะเล (คนเล ป้องโลก) เป็นกลไกลหลกั ในการขับเคลือ่ นการขยายผลตอ่
ในพนื้ ท่ีตำบนเกาะสกุ ร

1. ผลกระทบต่อระบบนเิ วศ

ระบบนิเวศและทรพั ยากรเกิดความสูญเสีย เช่น การตายของปะการัง เนอื่ งจากมีอวนจำนวนมากปก
คลมุ ในแนวปะการัง การตดิ อวนของสัตว์ทะเลจนตายหรือติดเชื้อ ทง้ั นีย้ งั ทำให้เกดิ การแพร่กระจายของชนิด
พันธุต์ ่างถนิ่ โดยการติดมากับขยะท่ีล่องลอยอยู่ในนำ้ จากพ้ืนที่หนง่ึ ไปยังอีกพ้นื ทหี่ น่ึง

2. ผลกระทบตอ่ สัตวท์ ะเล

ขยะทะเลจะมีผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหาร รวมทั้งทำให้สัตว์ขาดอาหารและอาจถึงตายใน
ที่สุด นอกจากการกินพลาสติกแล้วขยะพลาสติกยังเป็นอันตรายโดยการถูกรัด (entangled)และทำให้
บาดเจ็บ

3. ผลกระทบทางเศรษฐกจิ และสังคม

ขยะทะเลสร้างความเสียหายให้กับการเดินเรือ การประมง และสัตว์ทะเลจำนวนมาก รวมถึงนิเวศ
บริการทง้ั ในทะเลและชายฝัง่ ซ่งึ ส่งผลต่อรายได้ท้ังที่มาจากการประมง และการท่องเที่ยว

4.ผลกระทบต่อสุขภาพของคน เช่น การรับประทานอาหารทะเลที่มีไมโคพลาสติกอยู่ในสตั ว์ทะเล
โดยไม่รู้ตัว การไดร้ ับมลพิษทางอากาศ จากการเผาขยะในครวั เรอื น ซึง่ เป็นวธิ ีการจัดการขยะในชมุ ชน

5. การติดตามประเมนิ ผลของโครงการและการพัฒนาโครงการ

การตดิ ตามประเมินผลของโครงการ

นักศึกษามีแผนการติดตามประเมินผลการจัดการขยะทะเลของชุมชนเกาะสุกรของกลุ่ม
คณะกรรมการที่เข้าร่วมโครงการ เป็นเวลา 2 สัปดาห์ หลังจากการจัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ มีการลงพื้นท่ี
จริงเพื่อติดตามและประเมินผลโครงการเป็นเวลา 1 วัน เพื่อเข้าไปพูดคุยกับกลุ่มคณะกรรมการการจัดการ

มูลนธิ อิ ันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ัณฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

50

ขยะทะเล ในเร่อื งการจัดตั้งวนั เวลาการเปิดตลาดรบั ซ้ือขยะในครั้งถัดไป และนำผลการประเมินโดยการตอบ
แบบประเมินความพึงพอใจโครงการมาเปรียบเทียบระหว่างช่วงก่อนเข้าร่วมกิจกรรมและหลังเข้าร่วม
กิจกรรม และการติดตามประเมินผลกระบวนการดำเนินงานรว่ มกับกลุ่มคณะกรรมการการจัดการขยะทะเล
(คนเลป้องโลก) ในการร่วมปฏิบัติการจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาพที่ดีด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร ได้มีการ
ประเมนิ ผลการดำเนินงานจากกลุม่ คณะกรรมการการจัดการขยะทะเลในการขยายผลกจิ กรรมในชมุ ชนต่อไป

พัฒนาโครงการ
แนวทางการพัฒนาโครงการ นักศึกษาได้นำทุนทางสังคมมาใช้เป็นกลไก และเครื่องมือในการแก้ไข
ปัญหาทำให้เกิดการมีส่วนร่วม ในการแก้ปัญหาโดยชุมชนเป็นผู้ศึกษาปัญหา ร่วมหาวิธีการ และแก้ปัญหา
ด้วยชุมชนเอง นอกจากคนในชุมชน กลุ่มผู้นำ นักเรียน และกลุ่มคนเลป้องโลกแล้ว ยังมีมูลนิธิอันดามันที่มี
ส่วนเกี่ยวขอ้ งกับการดูแลรวมถึงวงษ์พาณิชย์เหนือคลอง จังหวัดกระบี่ ที่มีส่วนเกี่ยวขอ้ งในการให้ข้อมลู และ
ความรู้ในเรื่องของขยะทะเลอีกดว้ ย การมีสว่ นร่วมในครง้ั นถ้ี ือเปน็ จุดแข็งของการพัฒนาโครงการต่อไป
โดยการพัฒนาโครงการนั้น นักศึกษาได้มอบผลการวิเคราะห์ชุมชน เอกสารรายละเอียดการจัดทำ
โครงการและคลิปวีดโี อ ไว้ใหก้ ับชมุ ชนและมลู นธิ ิอนั ดามันจงั หวัดตรัง เพอ่ื สามารถพัฒนาต่อยอดโครงการใน
การนำทุนทางสังคมมาสรา้ งเป็นกลไกหรือใชแ้ กป้ ัญหาต่างๆ ท่เี กิดขน้ึ ในชุมชนดว้ ยพลงั ของชุมชนตอ่ ไป

6. การประสานงาน การทำงานเป็นทมี การระดมทรพั ยากร
จากการดำเนินโครงการในครง้ั น้ี นกั ศึกษาได้ระดมทรพั ยากรที่สำคญั จากมูลนิธอิ ันดามันจังหวดั ตรัง

และทรัพยากรชุมชนที่สำคัญ นำมาพัฒนาให้เกิดโครงการน้ีขึ้นและที่สำคัญเกิดการมสี ่วนร่วมจากหลายภาค
ส่วน ท่ีนักศึกษาซึ่งมีบทบาทในการบรหิ ารจัดการโครงการได้ประสานงาน จนสามารถเกิดการทำงานเป็นทีม
ได้ นักศึกษามกี ารตดิ ตอ่ ประสานงานดังนี้

6.1 มูลนิธิอันดามนั จงั หวดั ตรัง
นักศึกษามีการติดต่อประสานงานกับอาจารย์ภาคสนาม เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานตั้งแต่เริ่มต้นการ
ลงทุนที่ศึกษาชุมชน โดยได้มีการปรึกษากับอาจารย์ภาคสนาม ในการจัดโครงการกับชุมชนการลงศึกษา
ชุมชนเรมิ่ แรกจะมีอุปสรรคในการลงชุมชน เน่ืองจากนักศึกษาไม่ใชค่ นในพื้นท่ีของชุมชนเกาะสุกร จึงไม่รู้จัก
สภาพปัญหาของคนในชุมชนและวิธีการจัดการปัญหาของคนในชุมชนว่ามีอะไรบ้าง นักศึกษาจึงต้องใช้
ระยะเวลาในการศึกษาชมุ ชน

มลู นิธอิ นั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

51

อาจารย์ภาคสนามได้ลงพื้นที่มาช่วยในเรื่องการจัดต้ังกลุ่มคณะกรรมการการจัดการขยะทะเล และ
ได้ทำการเข้าไปพบปะพูดคุยกับกลุ่มคณะกรรมการในเรื่องการทำโครงการ และภายหลังจากที่อาจารย์
ภาคสนามไดใ้ ห้ข้อเสนอแนะในการจัดทำโครงการนกั ศึกษาจงึ เรง่ หาข้อมลู และคดิ กิจกรรมในการทำโครงการ
และได้จัดทำโครงการจนสำเร็จ ในงานนี้ผู้มีบทบาทสำคัญนั่นคือ อาจารย์ภาคสนาม เนื่องด้วยอาจารย์
ภาคสนามมีความรู้จักชุมชนเป็นอย่างดี และมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อชุมชน นักศึกษาจึงอาศัยทรัพยากรส่วนนี้ใน
การเริ่มต้นทำงานกับชุมชนได้ง่ายขึ้น จึงทำให้การสร้างสัมพันธภาพในการจดั กิจกรรมโครงการในครั้งนี้ผ่าน
ไปดว้ ยดี

6.2 คณะกรรมการการจดั การขยะ (คนเล ปอ้ งโลก)
เป็นคนที่สำคัญต่อการขับเคลื่อนโครงการ เป็นกลุ่มเป้าหมายหลักในการจัดทำโครงการในครั้งน้ี
นักศึกษามีการติดต่อประสานงานกับคนเลป้องโลกและผู้นำชุมชน และได้มีกระบวนการให้กรม
คณะกรรมการได้มีส่วนร่วมในการจัดทำโครงการตั้งแต่การวางแผนการจัดกิจกรรมในโครงการตลอดจน
จัดทำโครงการเสร็จสิ้น โดยในโครงการนี้กรมคณะกรรมการการจัดการขยะ(คนเลป้องโลก) ได้ให้ความ
รว่ มมือเป็นอย่างดี เออ้ื ประโยชนต์ ่อชมุ ชนไดอ้ ย่างเหมาะสม
6.3 วงษ์พาณชิ ยเ์ หนอื คลอง จงั หวดั กระบ่ี
ถือเป็นบริษัทหนึ่งที่มีความสำคัญในการทำโครงการในครั้งนี้ โดยนักศึกษาได้มีการประสานงาน
ร่วมกับวงษ์พาณิชย์ เพื่อติดต่อประสานงานในการรับซื้อขยะทะเล และการให้ความรู้เรื่องขยะให้แก่
ประชาชนบนเกาะสกุ ร
นอกจากน้ี นกั ศึกษายังได้ระดมทรัพยากรโดยสรปุ ได้ดงั น้ี
1. มูลนิธิอันดามันจังหวัดตรัง สนบั สนุนทรัพยากร วัสดอุ ุปกรณ์ นักวทิ ยากรในการจัดกิจกรรม
2. กล่มุ คณะกรรมการการจัดการขยะ(คนเลป้องโลก) สนบั สนนุ การดำเนินกิจกรรม
3. ผ้ใู หญ่บ้าน สนับสนนุ การดำเนนิ กิจกรรม
4. อหี มา่ ม สนับสนนุ การด้านการศกึ ษาชมุ ชน
5. ประชาชนเกาะสุกร สนบั สนนุ การดำเนินกิจกรรม
6. นกั เรียนประถมศกึ ษาช้ันปที ่ี6โรงเรียนบา้ นแหลม ผู้เขา้ รว่ มโครงการ
7. วงษพ์ าณิชย์เหนอื คลองจงั หวัดกระบี่ สนับสนนุ การดำเนนิ กิจกรรม

มูลนธิ อิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

52

8. บทบาทนักสังคมสงเคราะห์ในฐานะเป็นผู้ริหารโครงการ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วย
พลังชุมชนเกาะสกุ ร”

บทบาทนักสังคมสงเคราะหใ์ นฐานะเป็นผรู้ ิหารโครงการ

การจัดทำโครงการในครั้งนี้เป็นตัวชีว้ ดั สำคัญในการประเมินนักศึกษาต่อการฝกึ ปฏิบตั ิวิชาชีพสังคม
สงเคราะห์ชุมชน ณ.มูลนิธิอันดามัน และชุมชนเกาะสุกร จังหวัดตรัง โดยนักศึกษาได้ดำเนินงานในฐานะ
ผู้บริหารโครงการและได้จัดตั้งคณะกรรมการการจัดการขยะทะเลเพื่อขับเคลื่อนโครงการด้วยพลังชุมชน
ตำบลเกาะสกุ ร นกั ศึกษาไดว้ างแผนการดำเนินงานในชุมชนโดยเร่ิมต้นจากการพดู คุยกบั ผู้นำชุมชน ชาวบ้าน
และทรัพยากรบุคคลที่มีความพร้อมและความต้องการในการพัฒนาชุมชนตนเอง คือกลุ่มคณะกรรมการ
จัดการขยะทะเล (คนเล ป้องโลก) นักศึกษาจึงได้จัดทำโครงการที่ตอบสนองต่อความต้องการของชุมชน ที่
โดยการจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อเป็นต้นแบบนำร่องเพื่อพัฒนาชุมชนตนเองด้วยพลังของชุมชน ต่อไป
นักศึกษาจึงได้สร้างกระบวนการภายในโครงการ เพื่อให้ทีมคณะกรรมการการจัดการขยะทะเล (คนเล ป้อง
โลก) ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนโครงการและสามารถดำเนินงานให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ท่ีวางไว้
นักศึกษาในฐานะผ้บู ริหารโครงการจึงมบี ทบาทและเกิดการเรยี นรู้ ดงั นี้

1. นักศึกษาต้องมีความรู้ในเรื่องการบริหารการจัดการ เข้าใจกระบวนการ ขั้นตอนการจัดทำ
โครงการและการใช้ทักษะเคร่ืองมือต่างๆ ในการบริหารโครงการ และสามารถนำไปปรับใช้กับการลงพื้นที่ที่
ศึกษาและจดั ทำโครงการเพอ่ื ชุมชนได้

2. นกั ศึกษาตอ้ งใชท้ ักษะ กระบวนการ วิธีการ หลักการปฏิบัติงานสงั คมสงเคราะห์มาประยุกต์ใช้ใน
การปฏิบัติงานโครงการ

3. นักศึกษาต้องใช้หลักการประยุกต์องค์ความรู้มาใช้ในการจัดทำโครงการ ตั้งแต่เริ่มศึกษาชุมชน
ตลอดโครงการ จนกระบวนการติดตามผลโครงการ

4. นักศึกษาจำเป็นต้องมีทักษะการประสานงานที่มีความยืดหยุ่นสูง และมีความพร้อมในการรับมือ
กับสถานการณท์ ีม่ คี วามหลากหลายและเกดิ การเปลยี่ นแปลงต่างๆทเี่ กดิ ข้ึน ระหวา่ งการดำเนนิ งานได้

5. นักศึกษามีความเป็นผู้นำ กล้าตัดสินใจ กล้าแสดงความรับผิดชอบ รับฟังคความคิดเห็น เคารพ
และให้เกยี รติเพอ่ื นร่วมงานทุกคน ทกุ ระดบั

6. นักศึกษารู้จักการวางแผนโครงการ จะต้องรู้ว่ามีแผนอะไรบ้าง แผนเป็นอย่างไร แผนระยะเวลา
ในการดำเนินโครงการ แผนการเงิน แผนการจดั การความเสยี่ ง และแผนอ่ืน ๆ

มลู นิธิอันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

53

7. นักศึกษาต้องจัดลำดับความสำคัญ เช่น หากต้องรับมือหลายเรื่องในเวลาเดียวกัน ควรมีการ
จดั ลำดับกอ่ นหลงั อยา่ งไร เพ่อื ใหง้ านสำเร็จลุลว่ งไปตามแผน

8. นักศึกษาต้องมีทักษะการทำงานเป็นทีม เพื่อให้เกิดงานที่มีคุณภาพตั้งแต่เริ่มการวางแผนจน
ตดิ ตามผลโครงการ

9. นกั ศึกษาต้องร้จู ักการวางแผนการทำงานของนักศึกษา โดยต้องวางแผนการดำเนินงานโดยอาศัย
ความพร้อมของชุมชนเป็นหลกั และควรวางแผนการจดั การความเส่ียงท่อี าจจะเกดิ ขนึ้ ระหวา่ งการดำเนินงาน
และแผนอนื่ ๆท่ีจำเป็นในการดำเนนิ งาน

10. นกั ศกึ ษาต้องมีแผนสองรองในการปฏิบัติงานโครงการ ซ่งึ จะทำใหก้ ารดำเนนิ งานมีคุณภาพและ
ไม่ติดขัด หากแผนทว่ี างไวเ้ กิดความผดิ พลาด สามารถใชแ้ ผนสำรองในการดำเนนิ โครงการตอ่ ไปได้

มูลนิธิอันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

54

บทท่ี 4

ถอดบทเรียน และวเิ คราะห์การปฏิบตั ิงานสงั คมสงเคราะห์ชุมชนรายบุคคล

1. นางสาวอัสมา สุมาตรา 6220210162

ส่วนท่ี 1 ถอดบทเรียนสง่ิ ที่ได้เรยี นร้จู ากการฝกึ ปฏบิ ตั ิ 2

1. วิเคราะหค์ วามแตกตา่ งระหว่าง “ความรู้” จากหอ้ งเรียนและสงิ่ ท่ไี ด้เรียนรจู้ ากการฝกึ ปฏบิ ัติวิชาชพี
สงั คมสงเคราะหช์ ุมชน 2

ความรู้จากการศึกษาในห้องเรียน เป็นความรู้ที่นักศึกษาได้รับจากการฟังบรรยายจากอาจารย์ โดย
เนน้ การศกึ ษาทางดา้ นทฤษฎีเป็นหลัก โดยทุกอย่างต้องเปน็ ขัน้ ตอน ความร้ใู นหอ้ งเรยี นจึงเปรียบเสมือนการ
เตรียมตัวเพื่อไปลงฝึกปฏิบัติจริง สิ่งที่นักศึกษาได้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติ 2 นักศึกษาได้เรียนรู้ด้วยตนเอง
จากการสังเกตการทำงานจริงของพี่ในหน่วยงาน บางอย่างอาจไม่ตรงตามทฤษฎีที่ได้เรียนในห้องเรียน
อาจจะมีการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าตามความเหมาะสม นักศึกษาขอยกตัวอย่างความแตกต่างระหว่าง
"ความรู้" จากหอ้ งเรียนและส่ิงทไ่ี ด้เรยี นรจู้ ากการฝกึ ปฏิบัติ 2 ดังน้ี

1.เคร่อื งมอื

ความรู้ที่ได้รับจากห้องเรียน เกี่ยวกับเครื่องมือต่างๆ เป็นความรู้แบบเห็นรูปภาพเครื่องมือจากการ
นำเสนอของอาจารย์ สามารถอ่านความหมายเครื่องมือตามคำนิยามที่มี รู้ว่าแต่ละเครื่องมือต้องใช้ในบริบท
ไหน เชน่ ลงชมุ ชนต้องใชเ้ ครอื่ งมือแผนทเี่ ดินดนิ เป็นตน้ การเห็นภาพรวมของเคร่ืองมือหลายๆเครื่องมือ คิด
วา่ หากต้องทำเครื่องมือเรานนั้ อาจใชเ้ วลาไม่นานก็ทำเสร็จ แคล่ งไปเก็บข้อมลู เม่อื ได้ข้อมูลก็นำคำตอบมาใส่
ในเครอ่ื งมือ ก็จะไดเ้ ครื่องมอื ทส่ี มบูรณ์

สง่ิ ทไ่ี ด้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติ 2 เกี่ยวกบั เครื่องมือต่างๆ นักศึกษาไดเ้ รียนรู้ว่าเครื่องมือชุมชนน้ัน
มีมากกว่าในห้องเรียน อาจจะเคยเห็นมาบ้าง แต่ไม่ได้เรียนแบบเจาะลึก เช่น ใยแมงมุมปัญหา ปฏิทิน
ฤดูกาล เป็นต้น การทำเครื่องมือต่างๆ นั้นมีความละเอียดมาก ต้องใช้เวลาในการทำ เช่น การทำแผนที่เดิน
ดิน นักศึกษาต้องใช้ระยะเวลาในการสำรวจชุมชน เพ่ือให้รู้ตำแหน่งสถานที่สำคัญในชุมชนเกาะสุกร โดยมี
การสอบถามจากชาวบ้านโดยตรงและการสำรวจด้วยตนเอง และปฏิทินฤดูกาล นักศึกษาใช้วิธีการหาขอ้ มลู
จากชาวบ้านโดยตรง โดยการถามชาวบ้านเป็นเวลา 3คร้งั เพื่อให้ได้ข้อมูลตามที่นกั ศึกษากำหนด และตรงกับ
ข้อมูลของชาวบ้าน เพราะฤดูกาลที่ชาวบ้านแต่ละคนบอกไม่เหมือนกัน จึงเกิดการถามซ้ำหลายๆครั้ง ก่อน
การพูดคุยกับชาวบ้านทุกครั้งจะต้องมีการสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับชาวบ้านก่อน เพื่อให้เกิดความไว้วางใจ
และความเป็นมิตรแก่ชาวบ้าน ทำให้ได้ข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริง เวลาลงไปถามข้อมูลกับชาวบ้านต้องดูเวลาท่ี
เหมาะสม เวลาที่ชาวบ้านสะดวก โดยช่วงแรกๆ นักศึกษาจะไม่สามารถรู้ได้เลยว่าชาวบา้ นแต่ละบ้านจะว่าง

มูลนธิ อิ ันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สตู รสังคมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

55

ชว่ งไหน นักศกึ ษาจงึ ต้องลงไปทำความรู้จักกับชาวบ้าน เรียนรวู้ ิถชี วี ิตของเขา จงึ ได้รู้ชว่ งเวลาการทำกิจกรรม
ของเขาในแตล่ ะวันว่าชาวบา้ นสะดวกให้ข้อมูลชว่ งเวลาไหน สงิ่ เหลา่ นี้เปน็ ส่งิ ทจี่ ะต้องลงไปเรียนรู้ด้วยตนเอง
ถึงจะเข้าใจ

2.ทกั ษะความรู้ที่ไดร้ ับจากห้องเรยี น

ทักษะเป็นสิ่งจำเป็นที่ทุกคนต้องมี โดยเฉพาะนักสังคมสงเคราะห์ จึงมีการเน้นการสอนเรื่องทักษะ
อยู่เสมอ ขอ้ มูลเกย่ี วกับทักษะที่ได้ในห้องเรยี นสว่ นใหญจ่ ะเป็น คำนิยามของทกั ษะน้ันๆ สถานการณ์ไหนควร
ใชท้ ักษะอะไร เชน่ อาจอยู่ในชว่ งการสัมภาษณ์ผูใ้ ชบ้ ริการมีอาการเศร้า ร้องไห้ นกั สังคมสงเคราะห์จึงต้องใช้
เวลาให้เขาอยู่กับตนเอง โดยใช้ทักษะการเงียบ ไม่ตั้งคำถามที่ทำให้เขารู้สึกว่าไม่สบายใจกว่าเดิม เป็นต้น
อาจารยจ์ ะมบี ทบาทสมมุติให้นักศึกษาเขา้ ใจการใช้ทักษะตา่ งๆมากย่ิงขน้ึ แตใ่ นบางสถานการณน์ กั ศึกษาก็ยัง
ไม่สามารถเข้าใจได้จนกว่าจะได้เจอเหตุการณ์จริง จึงจะได้รู้ว่าควรเลือกที่จะใช้ทักษะอะไรที่เหมาะสมกับ
สถานการณ์นั้น

ส่งิ ทไี่ ดเ้ รยี นรจู้ ากการฝกึ ปฏิบัติ 2 ทักษะเป็นสง่ิ ทม่ี ีอย่ใู นตัวของบุคคล โดยเม่ือได้ฝกึ 2 นักศึกษาได้
ใชท้ กั ษะต่างๆท่ไี ด้เรยี นมา ซงึ่ เป็นประโยชน์ต่อตวั ของนักศึกษามาก เช่น การนำทกั ษะการสร้างสัมพันธภาพ
กับพี่ที่หน่วยงานและคนในชุมชน ทำให้เกิดความไว้วางใจและเกิดความเป็นมิตร ทำให้ง่ายต่อการทำงาน
ทักษะการสังเกตนักศึกษาได้ใช้วิธีการสังเกตการทำงานของมูลนิธิอันดามนั ซึง่ เป็นมูลนิธิ ว่ามีการปฏิบัติงาน
อย่างไร และมีการทำงานแตกต่างจากหน่วยงานรัฐอย่างไร ทักษะการฟังอย่างตั้งใจ ทักษะนี้จำเป็นมากเมื่อ
ต้องลงไปอย่ใู นชุมชน ชาวบ้านทค่ี ุ้นเคยกับนักศึกษาจะมีข้อมูลต่างๆมาให้นักศึกษาการฟงั อยา่ งตั้งใจจะแสดง
ให้เห็นว่า ผู้ฟังกำลังรบั ฟังเขา สนใจเขาและพร้อมท่ีจะรบั ข้อมลู จากเขา ทักษะการบันทึกเป็นทักษะที่สำคญั
มากเช่นกัน ใช้ในการบันทึกข้อมูลที่ได้ลงไปสอบถามกับชาวบ้าน และนำมาวิเคราะห์ เพราะถ้าหากไม่จด
บนั ทึกนกั ศกึ ษาอาจจะลมื ขอ้ มูลทีช่ าวบ้านได้บอกไว้หรืออาจจะทำใหข้ อ้ มูลคลาดเคลือ่ น

3.กระบวนการทางสงั คมสงเคราะห์

ความรู้ที่ได้รับจากห้องเรียน กระบวนการทางสังคมสงเคราะห์เป็นรูปแบบการทำงานทางสังคม
สงเคราะหซ์ ึง่ มีทงั้ หมด 6 ข้ันตอน ซึ่งไดแ้ ก่

1.การศึกษาขอ้ มูล

2.การวนิ จิ ฉยั หรือประเมินปญั หา

3.การวางแผนให้ความช่วยเหลอื

4.การลงมือใหค้ วามช่วยเหลอื

มลู นิธิอันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

56

5.การติดตามผลและประเมินผล

6.การสิ้นสุดการใหค้ วามชว่ ยเหลือ

สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติ 2 การปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์นั้นไม่จำเป็นต้องมีการทำงานที่ครบทุก
ขั้นตอน หรือต้องเรียนลำดับทุกขั้นตอน สิ่งเหล่านี้เป็นเหมือนแบบแผนในการปฏิบัติ แต่เมื่อถึงเวลา
ปฏบิ ัติงานจริงก็ต้องขึ้นอยกู่ บั สถานการณแ์ ละความเหมาะสมมากกว่า

4.นิเวศกบั งานสังคมสงเคราะห์

ความรู้ท่ีได้รับจากห้องเรียน เป็นความรู้พื้นฐานด้านคำนิยาม แนวคิด ทฤษฎี ที่ช่วยปูทางให้
นกั ศึกษาเขา้ ใจเกีย่ วกับระบบนิเวศท่ีมีความสำคัญกบั งานสังคมสงเคราะห์ นกั ศึกษาได้เรียนรู้เก่ียวกับการทำ
กิจกรรมเชิงนิเวศ ซึ่งมีความสอดคล้องกับงานสังคมสงเคราะห์ด้วยเช่นกัน เช่นโครงการที่นักศึกษาได้ทำคือ
โครงการ การจดั การขยะทะเลเพอื่ สุขภาวะทด่ี ี ดว้ ยพลงั ชมุ ชนเกาะสกุ ร

สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติ 2 นักศึกษาได้ฝึกที่มูลนิธิอันดามัน จังหวัดตรัง ซึ่งลักษณะงานมี
การมุ่งเน้นการฟื้นฟูและพัฒนาระบบคุณภาพชีวิตของคนกลุ่มคนชายฝั่ง มีการทำแผนงานฟื้นฟู ดูแลรักษา
ทะเลและทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง ประสานเครือข่ายความร่วมมือรักษาทะเลในทุกระดับ ซ่ึงนักศึกษา
ได้เรียนรู้และมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล ผ่านกิจกรรมต่างๆ เช่น การเก็บขยะร่วมกับ
ชาวบ้าน การเขา้ รว่ มกจิ กรรมวันทะเลโลก เปน็ ตน้ ในการทำกจิ กรรมเหลา่ นี้ทำใหน้ ักศึกษาไดน้ ำความรู้ท่ีเคย
เรียนในหอ้ งเรียนมาตอ่ ยอดและประยุกต์ใช้กับการชว่ ยเหลอื งานทางหน่วยงานได้

2.ทบทวนทักษะ "ชีวิต" ที่ได้รับจากการฝึกภาคปฏิบัติสมรรถนะที่จำเป็นในการทำงานสังคมสงเคราะห์
ชมุ ชน และการ "ซ่อม" และ "สร้าง" สมรรถนะทักษะ "ชีวิต" ที่ได้รบั จากการฝึกภาคปฏบิ ตั ิ

1.ทักษะการสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคล เป็นความสามารถในการสร้างความสัมพันธภาพที่ดี
ระหว่างกันและกัน โดยนักศึกษาได้มีการใช้ทักษะการสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคล เช่น การสร้าง
สัมพันธภาพที่ดีกับอาจารย์ภาคสนามที่ดูแลนักศึกษา เจ้าหน้าที่ในหน่วยงาน แสดงความอ่อนน้อมถ่อมตน
ช่วยเหลืองานของทางหน่วยงาน รวมไปถึงการสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับชาวบ้านในชุมชนเกาะสุกร มีการ
แนะนำตัวเอง มีรอยยิ้มเวลาพบเจอกับชาวบ้าน รู้จักทักทายชาวบ้านก่อน สร้างความเป็นกันเอง เพราะ
นักศกึ ษาตอ้ งลงไปอย่ใู นชุมชนกับชาวบา้ น

2.ทักษะการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นความสามารถในการใช้คำพูดและท่าทางเพ่ือ
แสดงออกถึงความรู้สึกนึกคิดของตนเองได้อย่างเหมาะสมกับวัฒนธรรมและสถานการณ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น
การแสดงออกความคิดเห็น การแสดงความต้องการ ขอร้อง การเจรจาต่อรอง การช่วยเหลือ ปฏิเสธ เช่น
การสื่อสารกับชาวบ้านตำบลเกาะสุกรว่านักศึกษาได้มาฝึกปฏิบัติงานชุมชน จึงอยากขอความร่วมมือกับ

มลู นิธิอันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

57

ชาวบ้านในด้านการให้ข้อมูลต่างๆของชุมชน ก่อนที่จะลงไปสอบถามข้อมูล เพื่อให้ชาวบ้านได้ รู้ถึงความ
ตอ้ งการของนกั ศกึ ษาก่อน โดยต้องใช้คำพูดทช่ี าวบา้ นเข้าใจได้ง่าย และใช้ภาษาทส่ี ภุ าพ

3.ทักษะการแก้ปัญหา เป็นความสามารถในการจัดการปัญหาที่เกิดขึ้นในชีวิตได้อย่างมีระบบ ไม่
เกิดความเครียดทั้งทางร่างกายและจิตใจ จัดที่นักศึกษาได้ลงไปปฏิบัติงานในชุมชนก็ได้พบปัญหามากมาย
ทักษะการแก้ปัญหาจึงมีความจำเป็นอย่างมาก เช่น นักศึกษาประสบปญั หาขณะอยู่ในชุมชนในเรื่องของการ
ทำโครงการ หลังจากที่ได้ทราบข้อมูลในเรื่องของการจัดการขยะของชุมชนเกาะสุกร ทำให้นักศึกษามีความ
ลงั เลว่าจะสามารถทำโครงการต่อไดห้ รือไม่ หรืออาจจะมีการเปลี่ยนโครงการ และเป็นกลมุ่ เป้าหมาย จึงต้อง
มีการแก้ปัญหา โดยทีมนักศึกษาได้มีการแจ้งอาจารย์ภาคสนาม เพื่อหาทางออกร่วมกัน ทางอาจารย์
ภาคสนามได้ลงมาในพื้นที่เพื่อที่จะช่วยแก้ปัญหาให้สามารถทำโครงการต่อไปได้โดยการแนะนำกลุ่ม
คณะกรรมการการจัดการขยะซึ่งเป็นจิตอาสาในชุมชนเกาะสุกรที่มีความสนใจในเรื่องการจัดการขยะทะเล
จนทำให้โครงการสามารถเดินตอ่ ไปได้

4.ทักษะการเข้าใจผู้อื่น เป็นความสามารถในการเข้าใจความเหมือนหรือความแตกต่างระหว่าง
บุคคล ในด้านความสามารถ เพศ วัย ระดับการศึกษา ศาสนา ความเชื่อ สีผิว อาชีพ ช่วยให้สามารถยอมรับ
บุคคลอื่นที่ตายจากเรา เช่น การฝึกปฏิบัติงานในตำบลเกาะสุกร ชาวบ้านส่วนใหญ่นบั ถือศาสนาอิสลาม 90
เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นศาสนาเดียวกบั ท่ีนักศึกษาได้นับถือ แต่มีความแตกต่างกันที่ชาวบ้านเกาะสุกรจะไมค่ ่อยมี
การสวมฮีญาบ (ผ้าคลุมศรี ษะ) แตน่ กั ศกึ ษาจะต้องใสต่ ลอดเวลาเม่ือต้องออกไปพบเจอผู้คน ความแตกต่างที่
เห็นได้ชัดนี้ทำให้นักศึกษาต้องมีการทำความเข้าใจผู้อื่น ยอมรับในการปฏิบัติที่แตกต่างไม่มองว่าความต่าง
เปน็ ปญั หา แตม่ องความต่างนน้ั ด้วยความเข้าใจ

5.ทักษะการจัดการกับความเครียด เป็นความสามารถในการรับรู้ถึงสาเหตุของความเครียด รู้
วิธีการผ่อนคลายความเครียด และแนวทางในการควบคุมระดับความเครียด เพื่อให้เกิดการเบี่ยงเบน
พฤติกรรมไปในทางทถ่ี ูกต้องเหมาะสมและไมเ่ กิดปัญหาด้านสุขภาพ เช่น ในการฝกึ ปฏบิ ัตงิ านชุมชนนักศึกษา
ต้องมีงานที่รับผิดชอบหลายอย่าง ทำงานที่ได้รับมอบหมายจากทางสาขา งานที่ได้รับมอบหมายจากทาง
หน่วยงาน และงานที่จะต้องเก็บข้อมูลในชุมชน เมื่อนักศึกษารู้ว่าตนเองมีความเครียด ก็จะรีบหาวิธีการ
จัดการตนเองให้ผ่อนคลาย ไปใช้วิธีการพูดคุยเพื่อระบายความเครียดกับเพื่อน ใช้วิธีการนั่งริมทะเล เพื่อให้
ตนเองรู้สึกผ่อนคลาย และสามารถจดั การกับงานท่ไี ด้รับมอบหมายและสามารถใชช้ ีวิตต่อไปได้

6.ทักษะการปรับตัว เป็นความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับผู้คน สถานการณ์ต่างๆ โดยในการ
ฝึกปฏิบัติงานชุมชนนักศึกษาต้องลงไปอยู่ในชุมชนที่นักศึกษาไม่คุ้นเคย มีวิถีชีวิตที่แตกต่างจากนักศึกษามี
การใช้ภาษาถิ่น มีความเชื่อเฉพาะ นักศึกษาจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรับตัวกับคนในชุมชน เพ่ือ

มูลนธิ อิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

58

สรา้ งความค้นุ เคยกบั คนในชุมชน เพอื่ ใหน้ กั ศกึ ษาสามารถใช้ชีวติ อยใู่ นชุมชนได้อยา่ งกลมกลนื กบั คนในชุมชน
ได้

7.ทักษะการทำงานเป็นทีม ในการฝึกปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ชุมชน นักศึกษาจะต้องมีการแบ่ง
บทบาทหน้าที่ในการทำหน้าที่ โดยจะแบ่งออกงานเป็นส่วนย่อยๆ เพื่อให้การทำงานนั้นสามารถดำเนินงาน
แบบแยกส่วนได้

8.ทักษะการวางแผนการดำเนินงาน เป็นทักษะที่มีความสำคัญและมีความจำเป็นในการทำงาน
ศึกษาชุมชน เนื่องจากนักศึกษาต้องมีวัตถุประสงค์ในการศึกษาอย่างชัดเจน มีการวางระยะเวลาการ
ดำเนินงาน จึงทำให้นักศึกษาไดม้ ีการวางแผนก่อนการปฏบิ ตั งิ านจริงเพือ่ ใหร้ ู้ถงึ ขอบเขตของงาน และหน้าที่
ทต่ี อ้ งรับผิดชอบ ซงึ่ แผนงานอาจมกี ารปรบั เปลี่ยนได้ตามความเหมาะสม

การ" ซอ่ ม" สมรรถนะท่ีจำเป็นในการทำงานสังคมสงเคราะหช์ มุ ชน

ความตระหนกั ในตนเอง เป็นความสามารถในการค้นหาและเข้าใจในจุดดี จดุ ดอ้ ยของตนเอง อะไรที่
ตนเองปรารถนา และไม่พึงปรารถนา และเข้าใจในความแตกต่างจากบุคคลอื่นๆ ซึ่งนักศึกษาต้องการที่จะ
ซ่อม หรือเปลี่ยนแปลงตัวเองให้ดีขึ้น เนื่องจากนักศึกษายังขาดความมั่นใจในตนเอง จนบางครั้งนักศึกษาไม่
กล้าแสดงศักยภาพออกไปอย่างเต็มที่ จากกันที่นักศึกษาได้ลงฝึกปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ชุมชนทำให้
นักศึกษาเรียนรู้และเข้าใจการตลาดในตนเองมากขึ้น ลองเขียนจุดดีและศักยภาพที่ตนเองมี อีกครั้งยัง
มองเห็นจดุ ด้อยของตนเองและนำส่งิ นัน้ ไปพฒั นาให้ดีขน้ึ อีกด้วย

การ "สร้าง" สมรรถนะที่จำเป็นในการทำงานสงั คมสงเคราะห์ชมุ ชน

การทำงานสังคมสงเคราะหช์ ุมชน เปน็ งานท่ีต้องทำกับคนหลายๆกลุ่ม รูปแบบ จึงจำเป็นท่จี ะต้องใช้
ทักษะมากมายในการทำงานร่วมกับผู้อื่น ทักษะที่ทุกคนควรเรียนรู้ คือ ทักษะในด้านการใช้เทคโนโลยีและ
คอมพิวเตอร์ การทำงานสังคมสงเคราะหจ์ ึงต้องมีงานเทคโนโลยีคอมพวิ เตอร์เข้ามาเก่ียวข้อง นักศึกษาจึงคิด
ว่านี่คือทักษะที่จะต้องสร้างและเรียนรู้เพิ่มเติมเพื่อที่จะสามารถทำงานได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ
มากย่งิ ข้นึ

3. นำเสนอประเด็นในการพัฒนาการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ในหน่วยงาน รวมถึงการพัฒนาระบบ
สวัสดิการสังคมที่สอดคล้องกับบริบทสังคมไทย นำเสนอประเด็นในการพัฒนาการปฏิบัติงานสังคม
สงเคราะห์ในหน่วยงาน

มูลนิธิอันดามัน (Save Andaman Network - SAN) เป็นองค์กรพัฒนาเอกชนที่จดทะเบียนเป็น
มูลนิธิสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ จังหวัดตรัง และจดทะเบียนเป็นองค์กรเอกชนด้านการ
คุ้มครองสิ่งแวดล้อม และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติทางทะเลชายฝั่งของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ

มูลนธิ ิอนั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

59

สิ่งแวดล้อม อีกทั้งยังเป็นองค์กรที่สนับสนุนการพัฒนาชุมชน ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม
ศาสนา และการพัฒนาองค์กรของชุมชนอีกดว้ ย ตลกจนมีการเสรมิ สรา้ งความเข้มแขง็ ของกลุ่ม องคก์ รชุมชน
ในการฟื้นฟูชุมชน บรรเทาทุกข์ และมีการประสาน เพื่อให้ความช่วยเหลือต่างๆ ทั้งด้านอาชีพ ด้านคุณภาพ
ชีวิต และสภาพแวดล้อมของชุมชนที่ดีขึ้นเป็นระยะยาว ซึ่งบทบาทการทำงานขององค์กรนั้น มีเป้าหมาย
เดยี วกันกับงานสงั คมสงเคราะห์ นน่ั คือ การพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ ของคนในสังคม และรายไดข้ องประชาชนทุก
กลุ่มเป้าหมายที่ประสบปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ สังคม โดยผ่านการผลิตนโยบาย เพื่อกระตุ้นการ
ตลาดแรงงาน และการศกึ ษา อาทิ การพัฒนาศกั ยภาพและการสรา้ งแรงจูงใจใหแ้ ก่ประชาชนในการเขา้ สู่การ
ตลาดแรงงาน นักศึกษาจึงได้เห็นว่าถ้าหน่วยงานควรมีนักสังคมสงเคราะห์เพื่อเป็นทรัพยากรบุคคลของ
หน่วยงานที่มีความรู้ ความสามารถด้านสังคมสงเคราะห์โดยตรงที่จะสามารถปฏิบัติงานตามเป้าหมายของ
หนว่ ยงานได้
สว่ นท่ี 2 ข้อเสนอแนะในการพัฒนา
1. ข้อคิดเห็น ขอ้ เสนอแนะเชงิ วิพากษ์การฝึกภาคปฏิบัติคร้งั ตอ่ ไป
ขอ้ เสนอแนะต่อนักศึกษา
1.นักศึกษาควรศึกษาประวัติความเป็นมาของหน่วยงาน นโยบาย หน้าที่การทำงานของหน่วยงานให้ละเอียด
กอ่ นมาฝกึ ในครงั้ ถดั ไป เพือ่ ให้เกิดการเตรียมความพรอ้ มก่อนเริ่มฝกึ งาน
2.นักศึกษาควรศึกษาเพิ่มเติมเรื่องการวางแผนการทำงาน ขั้นตอนในการวางแผน การจัดการระยะเวลาที่มี
จำกัดให้เหมาะสมกับงานที่ได้รับมอบหมาย
3.นกั ศกึ ษาต้องมีความมัน่ ใจในตนเอง ใจในศกั ยภาพทต่ี นเองมี กลา้ คิด แสดงออก
4.นักศึกษาจะต้องมีความพร้อมที่จะเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา เพื่อให้การฝึกงานครั้งนี้เกิดประโยชน์ต่อนักศึกษา
มากท่สี ดุ
5.นกั ศึกษาควรศึกษาเครอื่ งมอื ชุมชนให้ละเอียด สอดคลอ้ งกบั งานทีน่ กั ศึกษาท่ีไดค้ ิดไว้
ขอ้ เสนอแนะต่อหลกั สตู รสงั คมสงเคราะห์
1.ทางหลักสูตรสงั คมสงเคราะหค์ วรสนบั สนุนงบประมาณใหก้ บั นักศึกษาในการจัดทำโครงการ
2.ทางหลักสูตรควรมีการปรับลักษณะงานที่ให้นักศึกษา ให้มีความเหมาะสมกับการฝึกงานในชุมชน และ
เหมาะสมกับระยะเวลาในการฝกึ มากยงิ่ ข้ึน

มูลนิธิอันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สตู รสงั คมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

60

3.ทางหลักสูตรควรเพิ่มวิชาเรียนเกี่ยวกับการสังคมสงเคราะห์ชุมชน เครื่องมือชุมชน เพื่อที่นักศึกษาจะได้
เรียนรเู้ ตรียมความพรอ้ มทางด้านทฤษฎี เนือ้ หา และได้ลงไปฝกึ งานชมุ ชนอยา่ งเต็มท่ี
ความถนัดและสนใจในประเดน็ ทางสังคมสงเคราะห์

นักศึกษามีความสนใจเกี่ยวกับการทำงานสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ และก็หลุมบอบบางทาง
สังคมสงเคราะห์ ส่วนตัวนักศกึ ษาคดิ วา่ กลุ่มบอบบางชนั สังคมสงเคราะห์ควรได้รับการช่วยเหลืออยา่ งจริงจัง
และทั่วถึง และควรมีสวัสดกิ ารขัน้ พ้ืนฐานรองรบั อย่างเทา่ เทียมกัน แต่สภาพความเป็นจริงกลุ่มบอบบางทาง
สังคมยงั ไมเ่ ขา้ ถงึ การชว่ ยเหลือ ยงั ไมไ่ ดร้ บั สวัสดกิ ารทค่ี วรจะไดร้ ับ

มลู นิธอิ นั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสตู รสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

61

ประวัติส่วนตวั ความถนัด และความสนใจดา้ นสงั คมสงเคราะห์

ประวัติและขอ้ มลู ส่วนตัว

ชื่อ-สกุล นางสาวอสั มา สมุ าตรา

รหัสนักศกึ ษา 6220210161

อายุ 22 ปี

วันเกดิ 4 มิถนุ ายน 2543

ทีอ่ ยู่ บ้านเลขที่ 181 หมู่5 ตำบลบ้านควน อำเภอเมือง จงั หวัดสตูล

รหัสไปรษณยี ์ 91140

โทรศพั ท์ 095-0422474

E-mail [email protected]

ประวัตกิ ารศกึ ษา

-ระดับประถมศกึ ษา โรงเรียนบ้านควนจังหวัดสตลู

-ระดับมธั ยมศกึ ษา โรงเรียนดารุลมาอาเรฟมูลนธิ ิ จังหวัดสตูล

การศกึ ษาปจั จบุ ัน หลกั สูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ณั ฑิตคณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์

มหาวทิ ยาลัยสงขลานครนิ ทร์วทิ ยาเขตปตั ตานี

อาจารยท์ ีป่ รกึ ษา ดร.วนภทั ร์ แสงแกว้

ความถนัดและความสนใจงานสังคมสงเคราะห์ งานสงั คมสงเคราะห์รายบุคคล,

กล่มุ ดา้ นเด็กและเยาวชน, กระบวนการยุติธรรม,

งานสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์

การฝกึ ปฏิบัติวชิ าชีพ 1 สำนักงานพัฒนาสงั คมและความมน่ั คงของมนษุ ย์

จงั หวดั นครศรธี รรมราช

การฝึกปฏบิ ัตวิ ชิ าชีพ 2 มูลนิธิอันดามันจังหวัดตรัง

ความสนใจดา้ นอน่ื ๆ ความสนใจดา้ นภาษาอังกฤษ, งานเกยี่ วกับชุมชน

มูลนิธอิ ันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

62

2. นางสาวอามีนะ๊ การีมัน 6220210162
1. ถอดบทเรียนสิง่ ที่ไดเ้ รยี นรู้จากการฝกึ ปฏิบตั ิ 2 รายบุคคล

1. วิเคราะห์ความแตกต่างระหว่าง ความรู้จากห้องเรียนและสิ่งที่ได้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติ
วชิ าชีพสังคมสงเคราะห์ชมุ ชน 2

ความรู้จากห้องเรียนและความรู้ที่ได้รับจากการฝึกปฏิบัติวิชาชีพสงั คมสงเคราะห์ 2 เป็นความรู้ที่มี
ความแตกต่างกัน เพราะจากทนี่ ักศึกษาเรียนในห้องเรยี นความรู้ท่ีไดร้ ับจะเกิดขึน้ จากการฟงั การบรรยายและ
ทฤษฎีจากการเรียนโดยสว่ นใหญ่ จะอยู่กับตวั หนังสือและเอกสาร ถ้าเป็นการปฎิบัติก็จะเป็นเพียงการสมมติ
สถานการณ์ การสร้างเหตุการณ์ขึ้น หรือการนำข่าวสารที่เกิดข้ึนมาพูดคุยหรือเป็นประเด็นตัวอย่าง เพื่อให้
นักศึกษาได้ใช้กระบวนการทางสงั คมสงเคราะห์มาวเิ คราะห์ข้อเท็จจริง หาแนวทางในการให้ความช่วยเหลือ
แต่จากการฝึกปฏบิ ัตงิ านสังคมสงเคราะห์ ณ มูลนธิ อิ ันดามัน จังหวดั ตรัง นักศกึ ษาไดเ้ ปดิ ประสบการณ์เรียนรู้
ในรูปแบบใหมม่ ากย่งิ ขึน้ โดยเปน็ การเรียนรู้และการนำความรู้มาใช้ในการปฏิบัตงิ านจริง ทำให้นักศึกษาเห็น
ถึงรูปแบบการทำงานภายในองค์กรอยากชัดเจนมากยิ่งขึ้น การทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่น และการทำงาน
ร่วมกับชุมชน โดยการฝึกปฏิบัติวิชาชีพในครั้งนี้นักศึกษาได้มีโอกาสไปฝังตัวในชุมชน และได้ร่วมดำเนิน
โครงการกับชุมชน ทำให้นักศึกษาได้พัฒนาวิธีการเรยี นรู้การปรับตัวให้เข้ากับชุมชนมากขึ้น ได้ลงชุมชนเพือ่
ศึกษาและสังเกตการณ์รวมถึงการนำเครื่องมือต่าง ๆ มาใช้ในการศึกษาชุมชน เพื่อหาข้อมูลความต้องการ
ของชุมชน มาจัดทำโครงการร่วมกับชุมชน โดยการลงพื้นที่ทำให้นักศึกษาได้เรียนรู้เกี่ยวกับสภาพความ
เป็นอยู่ของประชาชน คุณทางสังคม ปัญหาที่เกิดขึ้นและเห็นถึงความต้องการของชุมชน เพื่อนำมาพัฒนา
แก้ไขให้ตรงจุด นักศึกษายังได้นำเครื่องมือทางสังคมสงเคราะห์ที่เรียนมาปรับใช้ในการปฏิบัติงานและได้นำ
หลกั การและทกั ษะท่ีสำคญั ในงานสงั คมสงเคราะห์มาใช้ในการฝึกปฏิบตั ิงานในครง้ั นี้ด้วย

สามารถสรุปได้วา่ ความแตกต่างที่เกิดขึ้นจากความรู้ในห้องเรียนและในการฝึกปฏิบัตวิ ิชาชีพสงั คม
สงเคราะห์ 2 เป็นความแตกต่างท่ีส่งผลต่อกัน โดยนักศึกษาสามารถนำความรู้ที่เป็นทฤษฎีในห้องเรียนมา
ปรับใช้ในการทำงานร่วมกับชุมชน และความรู้ที่เกิดขึ้นใหม่จากการลงพื้นที่ถือเป็นสิ่งที่มาสร้างภูมิคุ้มกัน
ให้แกน่ กั ศึกษาในอีกระดบั หน่ึง โดยการฝึกปฏิบัตงิ านสงั คมสงเคราะหช์ ุมชนของนักศึกษาเป็นการเรียนรู้การ
ปฏิบัติงานในหน่วยงาน และการเข้าถึงชุมชนโดยการฝังตัวในชุมชน ตลอดระยะเวลาการฝึกปฏิบัติงานโดย
กำหนดให้ศึกษาเข้าพื้นที่ด้วยตนเอง รับผิดชอบตนเองทุกด้าน ส่งผลให้นักศึกษาได้เข้าใจชุมชนอย่างลึกซึ้ง
ทุกมติ ิ นกั ศกึ ษาได้เข้าพนื้ ท่ีเพ่ือเรยี นรู้และแลกเปลีย่ นวฒั นธรรมกบั ชุมชน เรียนรู้การปรบั ตวั และนักศึกษาได้
นำเอาองค์ความรู้หรือทักษะต่าง ๆ ที่ได้เรียนรู้มาประยุกต์ใชเ้ พื่อก่อให้เกิดการเรียนรู้และสามารถปรับตวั ได้
อย่างดีที่สุด สิ่งเหลา่ น้สี ่งผลให้นักศกึ ษาได้เรียนรูแ้ ละแลกเปล่ยี นวัฒนธรรมองค์กรการปรบั ตวั ให้เข้ากับสังคม
ซง่ึ เป็นจุดสำคญั ต่อการทำงานของนกั ศึกษาในอนาคต

มูลนธิ อิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

63

2. ทบทวนทักษะ “ชีวิต” ที่ได้รับจากการฝึกปฏิบัติสมรรถนะที่จำเป็นในการทำงานสังคม
สงเคราะหช์ มุ ชน และการ “ซอ่ ม” และ “สรา้ ง” สมรรถนะ

การฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 งานสังคมสงเคราะห์ชุมชน ณ มูลนิธิอันดามัน จังหวัดตรัง
และชุมชนตำบลเกาะสุกร อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง นักศึกษาได้ปฏิบัติงานบนพื้นฐานการนำความรู้
ทางด้านสังคมสงเคราะหม์ าประยกุ ตใ์ ช้ในการทำงานโดยผ่านแนวคิด ทฤษฎี ดังน้ี

แนวคิดเกย่ี วกบั พลังชุมชน
นักศึกษาได้นำความรู้จากแนวคิดพลังชุมชน มาเป็นพลังในการขับเคลื่อนโครงการโดยพลังชุมชน
หมายถงึ การรวมตวั กนั ของชุมชนท่ีเข้มแข็ง สง่ ผลให้ชมุ ชนน้นั สามารถปรับตวั แก้ปัญหาท่ีเกิดข้ึนได้กลับคืนสู่
การดำเนินชีวิตตามปกติ พลังในชุมชนเป็นพลังที่ช่วยให้คนในชุมชนเอาชนะปัญหาต่าง ๆ ได้ ดังนั้น จาก
การศกึ ษาทุนทางสังคมภายในชุมชน นกั ศกึ ษาจึงได้คน้ พบพลังของชุมชนเกาะสุกรและได้สร้างตัวแทนชุมชน
หรือคณะกรรมการการจัดการขยะ (คนเล ปอ้ งโลก) เพือ่ สง่ เสริมให้ชุมชนได้มสี ว่ นรว่ มในการดำเนินโครงการ
และขับเคล่อื นในคร้ังนี้ดว้ ย
หลกั การพัฒนาชุมชน
การนำเอาหลักการพัฒนาชุมชน มาปฏิบัติงานในชุมชนนั้นได้ผลสำเรจ็ เป็นอย่างมาก เนื่องจากการ
พัฒนาชุมชนนั้น ต้องประกอบด้วยหลักการต่าง ๆ มากมาย หนึ่งในนัน้ คือหลักการตัดสินใจ และการต่อยอด
โดยชมุ ชนเปน็ ศูนย์กลางในการพัฒนาจึงจำเป็นใหช้ ุมชนมีแนวคิดผ่านการใช้เคร่ืองมือต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นทุน
ทางสงั คม คน หรือสิ่งต่าง ๆ ทป่ี รากฏในชุมชน
ทฤษฎที นุ ทางสงั คม
เป็นส่วนสำคัญในการนำมาวิเคราะห์ชุมชนเนื่องด้วยชุมชนถือเป็นพลวัตที่มีการเปลี่ยนแปลง
ตลอดเวลา มีทรัพยากรและทุนทางสังคมท่สี ามารถนำมาพฒั นาต่อยอดสู่การส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชน
ได้ การนำเอาทฤษฎีทุนทางสังคมมาวิเคราะห์ชุมชนสามารถให้เรามองเห็นทุนทางสังคมใหม่ ๆ และที่สำคญั
ทนุ ทางสังคมสามารถนำมาเป็นเครื่องมือในการขับเคลอ่ื นชุมชนได้
ทกั ษะการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์
ทักษะการสร้างสมั พันธภาพ นักศึกษาได้นำทักษะการสรา้ งสัมพันธภาพไปใชใ้ นการปฏิบัติงานโดย
การทำความรู้จักแนะนำตัวกับเจ้าหน้าที่ในหน่วยงาน ชุมชน ผู้นำในชุมชน และคนในชุมชน ซึ่งทักษะนี้เป็น
ทกั ษะพน้ื ฐานทักษะแรกท่จี ำเป็นจะต้องมีและใช้ในการปฏิบตั ิงานเพื่อเป็นการสร้างสัมพันธภาพท่ีดีต่อกันถือ
เปน็ การสรา้ งความไว้วางใจ การมีมารยาททางสังคมเคารพและให้เกยี รติซ่ึงกันและกนั
ทักษะการสัมภาษณ์ นักศึกษาได้นำทักษะการสัมภาษณ์มาบูรณาการ ในการพูดคุยเกี่ยวกับข้อมูล
ชุมชนและข้อมูลโครงการ เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลที่ต้องการจากผู้รู้ในชุมชน โดยได้กำหนดหัวข้อหรือแนวทาง
ในการพูดคุย

มูลนิธอิ ันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสตู รสงั คมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ัณฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

64

ทักษะการฟัง นักศึกษาได้นำทักษะการฟังไปใช้ในหน่วยงานและชุมชน อาทิ ในระหว่างการพูดคุย
หรอื สอบถามเกี่ยวกับข้อมูลในชุมชน นักศกึ ษาตอ้ งเปน็ ผู้ฟงั ทีด่ ีไม่ควรแทรกขณะมคี นกำลังพูด หรือในกรณีที่
อาจารย์ภาคสนามให้คำแนะนำในการทำงานนักศึกษาต้องตั้งใจฟังและทำความเข้าใจในสิ่งที่อาจารย์
ภาคสนามพดู

ทักษะการสังเกต นักศึกษาได้นำทักษะการสังเกตไปใช้ในการทำงานร่วมกับคนในชุมชนโดยจำเป็น
จะตอ้ งศึกษาความเป็นอยขู่ องคนในชมุ ชนโดยการสังเกตท่าทางการสื่อสารการทำงานของคนในชมุ ชนเพื่อทำ
ความเขา้ ใจถึงบรบิ ทความเป็นอยู่ของคนในชุมชนได้อย่างลกึ ซ้ึงนอกจากน้นี างสายงั ใชท้ ักษะการสังเกตในการ
เข้าพื้นที่ ทำเครื่องมือในการปฏิบัติงานชุมชนได้แก่การจัดทำแผนที่ทรัพยากร ต้องใช้ทักษะในการสังเกต
ประกอบในเครอ่ื งมือด้วย

ทักษะการจดบันทึก นักศึกษาใช้ทักษะการจดบันทึกแบบยอ่ ยระหว่างการพดู คุย ได้หลังจากการได้
ข้อมูลมาจึงนำมาบันทึกแบบสมบูรณ์นักศึกษาควรจดบันทึกเป็นประจำเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ไม่มีความ
คลาดเคล่ือนและง่ายต่อการวิเคราะห์ข้อมูล อีกทงั้ เมื่ออาจารย์ภาคสนามมีการแนะนำเรื่องต่าง ๆ นักศึกษา
จะจดบันทกึ ไว้ เพื่อให้ไดข้ อ้ มูลที่ละเอยี ดครบถว้ น

ทักษะการตั้งคำถาม นักศึกษาได้นำทักษาการตั้งคำถามไปใช้ในหน่วยงานและคนในชุมชนโดยการ
ตัง้ คำถามทั้งปลายปิดและปลายเปิด ในการสอบถามข้อมูลท่ีเก่ียวข้องกับหนว่ ยงาน เพอ่ื ให้เกดิ ความเข้าใจใน
การทำงานของหน่วยงาน และนักศึกษาได้นำทักษะการตั้งคำถามไปใช้ควบคู่กับการพูดคุยร่วมกับคนใน
ชุมชน อาทิ ผู้นำชุมชนผู้รู้และคนในชุมชนรวมไปถึงการนำทักษะการตั้งคำถามไปใช้ในการลงเยี่ยมบ้านของ
ผเู้ ข้ารว่ มโครงการ และการจัดการประชุมโครงการ

ทักษะการประสานงาน นักศึกษาได้ใช้ทักษะการประสานงานในการปฏิบัติงานในหน่วยงานและ
ชุมชน เนื่องด้วยต้องประสานงานกลุ่มร่วมกับคณะกรรมการจัดการขยะ ผู้เข้าร่วมโครงการ ผู้นำชุมชน และ
โรงเรียน
การ “ซ่อม” และ “สรา้ ง” สมรรถนะ

จากการฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ชุมชน นักศึกษาได้เรียนรู้กระบวนการทำงานและการใช้
ทักษะในการปฏิบัติงานสามารถนำมาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน การทำงานได้ในอนาคต และจากการฝึก
ปฏิบัติงาน ทำให้นักศึกษาทบทวนจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค ในการปฏิบัติงานที่ต้องมีการพัฒนา
และซอ่ มแซม ดงั น้ี

SWOT
จุดแข็ง ของนักศึกษา คือ มีความกล้าแสดงออก กล้าแสดงความคิดเห็น มีภาวะความเป็นผู้นำ มี
มิตรไมตรปี รบั ตัวกบั คนอนื่ ได้ เขา้ ใจและปฏบิ ตั ิงานไดร้ วดเรว็ มคี วามละเอยี ด รอบคอบ
จุดอ่อน ของนักศึกษา คือ ความเกรงใจ บางครั้งอาจทำให้นักศึกษาเป็นคนไม่ค่อยพูดหรือเงียบไป
เลย เม่อื เกิดความเกรงใจ

มลู นิธอิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สตู รสังคมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

65

โอกาส ของนักศึกษา คือ การได้รับโอกาสในการลงพื้นที่ด้วยตนเอง โดยมีอาจารย์ภาคสนามคอย
ประคองอยู่ห่าง ๆ ทำให้นักศึกษาได้แสดงศักยภาพอย่างเต็มที่ ในด้านการวางแผนการดำเนินงานในชุมชน
การลงชุมชน รวมถงึ การจัดโครงการร่วมกบั ชมุ ชน

อุปสรรค ของนักศึกษา คือ ในการลงฝึกปฏบิ ัติวิชาชีพ ณ ชุมชน โดยรูปแบบการฝงั ตัว นักศึกษาได้มี
การปรับแผนการดำเนินการใหม่ เนื่องจากการลงศึกษาชุมชนไม่ได้เป็นไปตามแผนที่นักศึกษาวางไว้ทั้งหมด
อาจมีอปุ สรรคและปัญหาท่ีพบ แตท่ ้ังน้ีนักศึกษาสามารถเดนิ ต่อและสำเร็จลุลว่ งไดด้ ้วยดี
สรุปบทเรียนรู้ทไี่ ดจ้ ากการดำเนินโครงการ

นักศึกษาฝึกวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 มีโอกาสวางแผนและเรยี นรูก้ ่อนการจัดทำโครงการ โดยการ
ฝังตัวร่วมกับคนในชุมชน เป็นระยะเวลา 1 เดือน โดยเริ่มต้นจากการศึกษาชุมชน เข้าพบหน่วยงานในพื้นท่ี
ผู้นำชุมชน ผู้นำศาสนา ได้พูดคุยและสร้างสัมพันธภาพร่วมกับคนในชุมชน จากนั้นนักศึกษาได้นำเครื่องมือ
และกระบวนการทางสังคมสงเคราะห์ มาวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากชุมชนผ่านเครื่องมือ (1) แผนที่ทรัพยากร
ชุมชน (2) ปฏิทินฤดูกาล (3) ใยแมงมุมปัญหาการจัดการขยะ (4) แผนที่ขยะทะเลชุกชุม (5) SWOT
Community การจดั การขยะชุมชนเกาะสุกร

หลังจากนั้นนักศึกษา เริ่มวางแผนโครงการ โดยการเริ่มต้นจากการจัดตั้งคณะกรรมการจัดการขยะ
(คนเล ป้องโลก) ซึ่งเป็นตัวแทนจิตอาสาในชุมชน มีการประชุมรายละเอียดเกี่ยวกับการจัดการขยะในชมุ ชน
และการจัดการขยะในอนาคต มีการประสานงานกับวงษ์พาณิชย์เกี่ยวกับประเด็นการเข้ามารับซื้อขยะใน
ชุมชนเกาะสุกร ประสานงานกับพ่อค้าคนกลางในพืน้ ท่ี หลงั จากนน้ั นักศึกษาเร่ิมประชาสัมพันธ์โครงการ ทำ
โปสเตอร์ การด์ เชญิ และหนงั สือขอความอนุเคราะห์นักเรียน ออกแบบรปู แบบกจิ กรรมในวนั โครงการ มีการ
เตรียมความพร้อมก่อนวันโครงการ นักศึกษามีการแบ่งหน้าที่ในการรับผิดชอบโครงการ เพื่อความเป็น
ระเบยี บและมีความเหมาะสม

สรปุ ผลจากโครงการ พบว่า ผเู้ ข้ารว่ มโครงการให้ความรว่ มมือและพร้อมขับเคลื่อนโครงการในระยะ
ยาว แต่เน่อื งดว้ ยนกั ศกึ ษามขี ้อจำกัดเร่ืองระยะเวลาในการฝงั ตัวในชุมชน ดังน้ัน การจัดทำโครงสรา้ งในครั้งน้ี
เปรียบเสมือนจุดเริ่มต้นแก่ชุมชน และชุมชนจะต้องขับเคลื่อนกิจกรรมที่เกิดขึ้นในอนาคต ผ่านภาครัฐ
ภาคเอกชน ภาคประชาสงั คม หรอื กลมุ่ จิตอาสาท่ีสนใจประเดน็ น้ี

ขอ้ เสนอแนะในการพัฒนา ขอ้ คดิ เหน็ ข้อเสนอแนะเชิงวิพากษ์การฝึกภาคปฏบิ ตั ิครัง้ ตอ่ ไป
ข้อเสนอแนะตอ่ โครงการ

นักศึกษาฝึกวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 มีการออกแบบรูปแบบกิจกรรมในโครงการเป็นระยะสั้น ทำ
ให้การดำเนินโครงการไม่เห็นผลอย่างชัดเจน อนาคตหากมีการพัฒนาหรือต่อยอดโครงการ ควรมีการ
วางแผนโครงการระยะยาวมองเห็นภาพอย่างชัดเจน จะทำให้ชุมชนหันมาให้ความสำคัญในประเด็นการ
จัดการขยะมรสมุ มากข้นึ

มลู นธิ ิอนั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

66

ข้อเสนอแนะตอ่ การศึกษาชุมชน
นักศึกษาฝึกวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ 2 มีการวางแผนการลงศึกษาชุมชน และกำหนดเครื่องมือทาง

สังคมสงเคราะห์ในการนำมาวิเคราะห์ชุมชนไม่ครบทุกประเด็น อนาคตหากมีผู้สนใจศึกษาชุมชนเกี่ยวกับ
ประเด็นนี้ นักศึกษาขอเสนอแนะเครื่องมือเพิ่มเติม อาทิ แผนภูมิแนวโน้ม เครื่องมือการสำรวจการนำเข้า
พลาสติก เครือ่ งมือการสรา้ งขยะและการกำจดั จัดขยะ

ข้อเสนอแนะตอ่ ตนเอง
การฝกึ ปฏิบัติวิชาชีพในคร้ังน้ี เปน็ การฝกึ ปฏิบัติ ในหน่วยงานองค์กรที่ไม่ใชอ่ งคก์ รของรฐั (NGO) เป็น
ครั้งแรกของนักศึกษา ก่อนการฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ นักศึกษาได้ทำความเข้าใจและหาข้อมูล
เบื้องต้นเกี่ยวกับหน่วยงานและรูปแบบการทำงาน เพื่อเตรียมความพร้อมในการเข้าฝึกวิชาชีพ นักศึกษามี
การทบทวนความรู้ด้านสังคมสงเคราะห์ชุมชนเพิ่มเติมก่อนการฝึกปฏิบัติวิชาชีพ เพื่อเป็นการทบทวน
บทเรยี นทสี่ ามารถนำมาบรู ณาการกบั การปฏบิ ตั ิงานในหนว่ ยงานได้ เช่น การใชเ้ ครอ่ื งมอื ศกึ ษาชุมชน ทฤษฎี
ในการปฏบิ ัตงิ านสงั คมสงเคราะหท์ ักษะในการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ และขั้นตอนการลงชุมชน
ขอ้ เสนอแนะตอ่ หนว่ ยงานฝกึ
เน่อื งจากการฝึกปฏบิ ัติวชิ าชีพในคร้ังนเ้ี ป็นงานด้านสังคมสงเคราะห์ชุมชน และนักศึกษาตอ้ งลงพ้ืนที่
ฝังตัวในชุมชน และปฏิบัติงานด้านสังคมสงเคราะห์ในชุมชน กระบวนการนี้ถือเป็นการสร้างความท้าทาย
ให้แก่นักศึกษา โดยหน่วยงานยังต้องเป็นผู้ประคับประคองนักศึกษาอยู่ห่าง ๆ นักศึกษาได้มีโอกาสวางแผน
งาน ดำเนินงานรว่ มกับชุมชนไดอ้ ย่างเตม็ ท่ีและถือเป็นกระบวนการท่ีสรา้ งประสบการณ์และภูมิคุ้มกันให้กับ
นักศึกษาไดเ้ ป็นอยา่ งดี จงึ อยากให้ทางหนว่ ยงานยงั คงรปู แบบการฝกึ ปฏิบตั งิ านชุมชนไว้คงเดิมและอยากให้มี
การขยายพ้นื ทเี่ พอื่ การสร้างโอกาสให้ชมุ ชนเขา้ ถึงงานสังคมสงเคราะได้มากข้นึ
ข้อเสนอแนะต่อหลกั สูตรสงั คมสงเคราะห์
หลักสูตรสังคมสงเคราะห์ควรมีการเพิ่มเนื้อหาการเรียนด้านสังคมสงเคราะห์ชุมชน หรือเพิ่มเติม
รายวิชาในหลักสูตรฯ ซึ่งจะทำให้นักศึกษาได้เรียนรู้หลักการทฤษฎี วิธีการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะหช์ มุ ชน
ก่อนเริ่มการฝึกปฏิบัติงาน ณ หน่วยงาน หากเป็นไปได้อยากให้ทางหลักสูตรสนับสนุนงบประมาณบางส่วน
ให้แก่นักศึกษาเพ่ือนำมาใชใ้ นการจดั โครงการ

มูลนิธิอนั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

67

ประวตั ิส่วนตัว ความถนดั และความสนใจดา้ นสงั คมสงเคราะห์

ประวตั แิ ละขอ้ มูลส่วนตวั

ชือ่ - สกุล : นางสาวอามีนะ๊ การีมนั

รหสั นักศกึ ษา : 6220210162

อายุ : 22 ปี

วันเกดิ : 7 มกราคม 2543

ท่ีอยู่ : บ้านเลขท่ี 103 หมทู่ ่ี 9 ตำบลควนโดน
อำเภอควนโดน จงั หวดั สตูล

โทรศัพท์ : 099 318 3247

E-mail : [email protected]

ประวัติการศกึ ษา

- ระดับประถมศกึ ษา : โรงเรียนบา้ นบเู กตยามู จงั หวัดสตลู

- ระดับมัธยมศกึ ษา : โรงเรียนอรุณศาสน์วทิ ยามูลนิธิ จงั หวดั สตลู

การศกึ ษาปจั จุบนั : หลกั สตู รสังคมสงเคราะห์ศาสตรบัณฑติ คณะมนุษยศาสตรแ์ ละ
สงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

ความถนัดและความสนใจ

งานสังคมสงเคราะห์ : งานสงั คมสงเคราะห์รายบุคคล เด็ก เยาวชนและครอบครัว
กระบวนการยตุ ธิ รรม, ระบาดวทิ ยาในงานสังคมสงเคราะห์

การฝกึ ปฏิบัติวิชาชพี 1 : สถานค้มุ ครองสวัสดิภาพผู้เสยี หายจากการค้ามนุษย์
(บ้านศรีสรุ าษฎร์) จงั หวดั สรุ าษฎร์ธานี

การฝกึ ปฏบิ ัติวิชาชีพ 2 : มูลนิธอิ ันดามนั (Save Andaman Network- SAN)
และชมุ ชนเกาะสุกร อำเภอปะเหลยี น จังหวัดตรัง

ความสนใจดา้ นอ่นื ๆ : งานพิธีกร, สนั ทนาการ, งานคอมพิวเตอรเ์ อกสาร Word, Canva,
การเขยี นบทความวชิ าการ, และงานวิชาการอ่ืน ๆ

มลู นิธิอนั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

68

3. นางสาวไมสาเราะ บอู ตี ำ 6220210316
ส่วนท่ี 1 ถอดบทเรยี นสงิ่ ทีไ่ ดเ้ รยี นร้จู ากการฝกึ ปฏิบัติ 2 (รายบคุ คล)

1. วิเคราะห์ความแตกตา่ งระหว่าง “ความร”ู้ จากห้องเรียนและส่งิ ที่ไดเ้ รยี นรู้จากการฝกึ ปฏบิ ตั ิ
วิชาชีพสังคมสงเคราะห์ชุมชน 2

ความรู้จากห้องเรียนและความรู้ที่ได้รับจากการฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์2 เป็นความรู้ท่ี
ได้รับแตกต่างกัน ซึ่งความรู้ที่นักศึกษาได้จากห้องเรียนเป็นการเรียนรู้ในลักษณะเชิงบรรยาย เน้นการเรียน
เชิงทฤษฎี หลักการ เครื่องมือเบื้องต้น ทักษะต่างๆเพื่อให้นักศึกษาเข้าใจเนื้อหาก่อนที่นำมาปฏิบัติจริง ซึ่ง
การเรียนในหอ้ งเรยี นโดยส่วนใหญ่ทุกอยา่ งต้องเปน็ ข้ันตอนตามลำดับ แตใ่ นการปฏบิ ัตจิ ริงแล้วนักศึกษาไม่ได้
ทำตามลำดับขัน้ ตอนทุกครั้ง นักศึกษาต้องดูสถานการณ์ตรงหน้า และสลับขั้นตอนไปตามความเหมาะสมมา
กวา่ แต่ถา้ เป็นการฝึกปฏบิ ัตใิ นห้องเรียน จะเปน็ เพยี งการสมมตสิ ถานการณ์หรือสร้างเหตุการณ์ข้ึนมาเพ่ือให้
นักศึกษาได้เห็นภาพมากขึ้น ซึ่งนักศึกษามองว่าความรู้ในห้องเรียนเปรียบเสมือนการเตรียมความพร้อมใน
การฝึกวชิ าชพี ความพรอ้ มในการใชช้ ีวติ หรือการทำงานของนักศึกษาในอนาคต

ส่งิ ที่ได้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัตวิ ิชาชีพ 2

- นักศึกษาได้เรียนรู้หลักการทำงานจริงๆว่าเป็นยังไง ได้เรียนรู้ประสบการณ์จริงๆที่ไม่ใช่อยู่แค่ใน
ห้องเรียน หนงั สือ ตำราเท่านั้น ซ่ึงความร้นู ้นั อยู่รอบตัวเรา อยู่ทีต่ วั เราวา่ จะสามารถนำความรู้ที่มีมา
ประยกุ ตห์ รอื ปรับใช้ได้มากน้อยแคไ่ หน

- นักศึกษาได้เรียนรู้ความแตกต่างระหว่างการทำงานในหน่วยงานของภาครัฐและหน่วยงาน
ภาคเอกชน(NGO) ว่ามีความแตกต่างกันยังไง ทั้งลักษณะของการทำงาน วิธีการทำงานและการลง
พ้นื ที่ชุมชน

- นักศึกษาได้เรียนรู้วธิ ีการทำงานสังคมสงเคราะหช์ ุมชน ไดเ้ รยี นรู้การลงชุมชน การใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน
กบั คนในชุมชน เนือ่ งจากนักศึกษาได้มีโอกาสลงพืน้ ท่ชี ุมชนเกาะสุกร จ.ตรัง เป็นเวลา 1เดือน ทำให้
นักศึกษาได้เรียนรู้สังคม วัฒนธรรม วิธีชีวิตของคนบนเกาะว่าเป็นยังไง และมีความแตกต่างจาก
สังคมที่นักศึกษาอาศัยอยู่แบบไหน ซึ่งทำให้นักศึกษาต้องมีการปรับตัวให้คุ้นชินกับสภาพแวดล้อม
บรบิ ทชมุ ชนเกาะสกุ ร

- นักศึกษาได้เรียนรู้การใช้ทักษะทางสังคมสงเคราะห์มาประยุกต์และปรับใช้ในการฝึกปฏิบัติ ท้ัง
ทกั ษะต่างๆ เช่น ทักษะการสรา้ งสมั พันธภาพ ทกั ษะการสัมภาษณ์ พดู คุย การตั้งคำถาม การสังเกต
การฟัง การจดบันทึก เป็นต้น เพื่อให้ได้ซึ่งข้อมูลที่แท้จริง ตามความต้องการของนักศึกษา รวมถึง
หลักการยอมรับ ปัจเจกบุคคล และการสังเกตสภาพชุมชน ความสัมพันธ์ของในชุมชน รวมถึง
ปฏกิ ริ ยิ าของชาวบ้านท่นี ักศึกษาพดู คยุ ดว้ ย และการศึกษาชมุ ชนครั้งน้ีทำให้นักศึกษาไดเ้ ขา้ ใจการใช้
ทักษะชีวิต ความแตกตา่ งทางวัฒนธรรม วถิ ีชีวติ ของคนในชมุ ชน

มูลนิธิอันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

69

- ในการฝึกงานในครั้งนี้นักศึกษาได้เรียนรู้ศาสตร์ต่างสาขาที่นักศึกษาเรียน เช่น ข้อมูลเกี่ยวกับชนิด
หญ้าทะเล ซึ่งหญ้าทะเลสามารถเป็นแหล่งบริบาลสัตว์น้ำทะเลที่อาศัย และเป็นแหล่งอาหารของ
พะยูน ได้เรียนรู้และศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับไมโครพลาสติก การสัมภาษณ์แพปลา การวัดขนาดของปู
มา้
ปลาตา่ งๆ สัตว์ทะเลหายาก จำพวกพะยูน โลมา ในบริเวณทะเลอนั ดามนั จังหวัดตรงั

- นักศึกษาได้เรียนรู้การทำโครงการทุกอย่างทุกขั้นตอน ไม่ว่าจะเป็นการเข้าพบ อบต.เกาะสุกร รพ.
สต. ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำศาสนา ตำรวจ ชาวบ้าน ในการพูดคุยสอบถามเพื่อหาข้อมูลมาใช้ในการทำ
โครงการ ร่วมถึงกลุ่มนักศึกษาก็จะต้องเป็นผู้ประสานงาน จัดตั้งกลุ่มคณะทำงานจัดการขยะ
ประสานกบั แม่ค้าท่ีรบั ซ้ือของเกา่ ประสานงานกับบริษัทวงพาณิชย์มาให้ข้อมลู เกี่ยวกับประเด็นการ
จัดการขยะ วางแผนงาน เขียนใบโครงการ เลือกกลุ่มเป้าหมายของโครงการ ประชาสัมพันธ์
โครงการ ทำโปสเตอร์ ทำการ์ดเชิญ ทำหนังสือเชิญนักเรียน ออกแบบรูปแบบกิจกกรม เตรียม
ความรู้เนื้อหา เตรียมวัสดุอุปกรณ์ สถานที่ อาหารว่าง เป็นต้น รวมถึงการทำแบบประเมินความพึง
พอใจในการเขา้ รว่ มโครงการในคร้ังนี้ ทำให้นกั ศกึ ษาได้เรียนรูก้ ารทำงานทุกข้ันตอนจรงิ ๆ

- นักศึกษาสามารถนำความรู้จากการเรียนเครื่องมือชุมชน มาปรับใช้ให้เข้ากับการทำโครงการของ
นกั ศึกษาในครั้ง ซ่งึ ความร้ทู ีน่ ักศึกษาไดร้ ับนนั้ จากห้องเรียน เปน็ ความรเู้ ชงิ บรรยายโดยวิทยากรหรือ
อาจารย์ ให้นักศึกษาได้ลองวาดหรือปฏิบัติ ซึ่งเครือมือที่นักศึกษาได้ลองปฏิบัตินั้นไม่ได้ข้อมูลเชิง
ประจกั ษ์มากนัก ทำให้นกั ศึกษาไม่ค่อยเข้าใจ และไมเ่ ห็นภาพ แตก่ ารฝึกงานในครงั้ น้ี กลุ่มนักศึกษา
ได้เรยี นรดู้ ้วยตวั เอง ได้ลงมือปฏบิ ตั ิจริงๆ ทำใหน้ กั ศึกษาเห็นภาพและใช้เครอื่ งมือไดถ้ ูกต้องมากขึ้น

2. ทบทวนทกั ษะ “ชีวิต” ท่ีได้รับจากการฝกึ ภาคปฏบิ ัตสิ มรรถนะที่จำเปน็ ในการทำงานสังคมสงเคราะห์
ชมุ ชน และการ “ซ่อม” และ “สรา้ ง” สมรรถนะ

1. ทักษะการสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคล (Interpersonal Relationship) นักศึกษาได้มีการ
ใช้ทักษะการสร้างสัมพันธภาพกบั พ่เี ล้ียงภาคสนามและพ่ๆี เจ้าหนา้ ทใี่ นหน่วยงานมลู นธิ อิ นั ดามนั จ.ตรงั ร่วม
ถึงการสร้างสัมพันธภาพกับชาวบ้านในชุมชนเกาะสุกร พูดคุยทักท้าย สร้างความคุ้นชินเป็นกันเองกับ
ชาวบ้าน เนื่องจากนักศึกษาต้องลงชุมชนบนเกาะสุกรเป็นเวลา 1เดือน และการสร้างสัมพันธภาพกับเพื่อน
ต่างสถานบัน และเพือ่ นทไี่ ปฝึกปฏิบัติด้วยกัน ซ่ึงการสรา้ งสมั พันธภาพทด่ี ีตอ่ กนั นั้น จะสามารถช่วยให้นักศึก
อยู่ร่วมกับบุคคลเหล่านั้นในสังคมได้ โดยท่ีไม่ต้องอึดอัด สามารถทำงานให้งานออกมามีประสิทธิภาพมาก
ทีส่ ุด ดังน้ันการมีทักษะสัมพันธภาพนั้น จึงเป็นสงิ่ จำเป็นทีท่ ุกคนต้องมีในการอยรู่ ่วมกนั ในสงั คม

2. ทักษะการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ (Effective communication) เป็นทักษะที่มีความ
จำเป็นที่จะต้องใช้ในการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ เพราะจะต้องมีการพบเจอกับพีๆ่ ในหน่วยงาน ชาวบ้าน
หรอื บคุ คลอ่ืน ๆ ซ่ึงตอ้ งอาศยั ทักษะในการสื่อสารท่ีมีประสทิ ธภิ าพทง้ั ในด้านภาษาหรือท่าทางการ แสดงออก
ของพฤติกรรมทเี่ หมาะสมกับวัฒนธรรมและสถานการณ์ต่าง ๆที่เกดิ ขนึ้ ในชุมชน

มลู นิธอิ นั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

70

แต่ทักษะการสื่อสารของนักศึกษานั้น ต้องมีการซ่อมหรือฝึกฝนให้มากขึ้นไปอีก เนื่องจากนักศึกษา
รู้ตัวเองอยูแ่ ลว้ ว่าตัวนักศึกษาเป็นคนพูดน้อย พูดไม่ค่อยเก่ง ไม่ค่อนจะรู้เรื่องเท่าไร นักศึกษาก็พยายามที่จะ
ฝกึ ฝนทักษะการสื่อสารใหม้ ีประสิทธิภาพมากขนึ้ เพ่ือท่จี ะเปน็ ผลดตี ่อตงั เองในอนาคต

3. ทักษะการเข้าใจผู้อื่น (Empathy) เป็นความสามารถในการเข้าใจความเหมือนหรือความ
แตกตา่ ง ระหวา่ งบคุ คล ไมว่ ่าจะเปน็ ในดา้ นความสามารถ ด้านศาสนา ความเชื่อ สีผิว พฤติกรรม วัฒนธรรม
ฯลฯ ตัวอยา่ งเช่น บางความเชอ่ื ถงึ แมจ้ ะนับถือศาสนาเดียวกัน แต่บางเร่ืองท่มี คี วามแตกต่างจากเรา ซ่ึงเรา
กไ็ ม่สามารถตดั สนิ ว่าส่ิงน้นั ถูกหรือผดิ หรอื ถงึ แม้บางเรื่องเรารู้วา่ สง่ิ นน้ั ผดิ เชน่ ชมุ ชนเกาะสกุ รถึงแม้ชาวบ้าน
ส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม แต่จะไม่ค่อยมีการสวมใส่ฮิญาบ (ผ้าคลุมศีรษะ) นักศึกษาต้องมีการทำความ
เข้าใจผู้อื่น ยอมรับในการปฏิบัติที่แตกต่างกัน ไม่มองว่าการไม่สวมใส่ฮิญาบนั้นเป็นสิ่งที่ผิด ไม่มองว่าความ
ต่างวา่ เปน็ ปัญหา แต่ให้มองความตา่ งนั้นดว้ ยความเข้าใจ

4. ทักษะการแก้ปัญหา (Problem Solving) เป็นทักษะที่นักศึกษาได้นำมาใช้ในการฝึกปฏิบัติงาน
ครั้งนี้ เนื่องจากแต่ละวันต้องเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ มากมาย ทั้งปัญหาส่วนตัว ปัญหาส่วนร่วม แต่เราต้อง
จดั การกับปัญหาของตัวเองให้ได้ เพอื่ จะไมเ่ กิดผลเสยี ต่อตนเองและคนรอบขา้ งรว่ มถงึ ส่งผลต่อการทำงาน ซงึ่
บางสถานการณ์นั้นนักศึกษายังไม่สามารถแก้ปัญหาด้วยตนเองได้ เนื่องจากยังขาดความรู้ หรือยังขาด
ประสบการณ์ในการแก้ปญั หาในสถานการณน์ ั้น จึงได้รบั ความช่วยเหลือจากพ่ีๆในหน่วยงานมลู นิธิอันดามนั
เข้ามาช่วยเหลือ ร่วมถึงการช่วยเหลือของชาวบ้าน ทำให้โครงการของนักศึกษาในครั้งนี้สามารถ เสร็จสิ้น
ลลุ ว่ งไปได้ด้วยดี

5. ทักษะการจัดการกบั อารมณ์ (Coping with emotion) นักศึกษาได้นำทักษะจัดการกับอารมณ์
มาใช้ ซึ่งทักษะนี้เป็นความสามารถในการรับรู้อารมณ์ของตนเองและผู้อื่น ซึ่งในการทำงานร่วมกับผู้อื่นน้ัน
ยอ่ มมคี วามคดิ ทัศนคตทิ ่ีแตกต่างกัน ทำใหบ้ างครั้ง ทำใหห้ งุดหงิด อารมณ์ไมด่ ี แต่ตอ้ งทำงานดว้ ยกนั อีก เรา
ต้องรู้จักการจัดการอารมณ์ของตนเอง โดยนักศึกษาจะมีวิธีการของนักศึกษา คือการทำอารมณ์ให้ตัวเองใจ
เย็น อยู่เงียบๆ พูดกบั ตวั เองเสมอว่าบางเร่ืองถา้ ไม่จำเป็นกป็ ล่อยวางบ้าง จดั การอารมณ์ของตนเองก่อน หรือ
หาส่งิ ทเี่ ราชอบเพอ่ื อารมณ์ทเี่ รากำลังประสบอยู่ เพ่อื ใหก้ ารทำงานทกุ อยา่ งเดินหน้าต่อไปได้

6. ทักษะการทำงานเป็นทีม ในการฝึกปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ชุมชนในครั้งนี้ นักศึกษาได้ลง
พื้นที่ ชุมชนเกาะสุกรในการศึกษาชุมชนเพื่อทำโครงการ กลุ่มนักศึกษาจึงต้องมีการวางแผนร่วมกันในการท่ี
จะต้อง แบ่งบทบาทหน้าท่ีในการทำงานที่ชัดเจน เพื่อให้การทำงานนั้นง่ายมากขึ้น เพราะทุกคนรู้หน้าที่ของ
ตนเองใน การรับผิดชอบงานในแต่ละ ทุกคนต้องเข้าใจการทำงานร่วมกนั มีการให้เกียรติ และเคารพในการ
ตัดสินใจของ เพ่อื นในกลุ่ม ไม่เอาความคดิ ของตัวเองเปน็ ใหญ่ เคารพงานในสว่ นท่เี พื่อนทำ เพื่อใหก้ ารทำงาน
นัน้ สามารถดำเนินงานตอ่ ไปได้

มูลนธิ อิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

71

7. ทักษะการปรับตัว นักศึกษาได้นำทักษะการปรับตัวมาใช้ในการทำงานในหน่วยงานมูลนิธิอันดา
มันร่วมถึงใช้ในการปรับตัวให้เข้ากับชุมชนเกาะสุกร เพื่อสร้างความคุ้นเคยกับคนในชุมชน ซึ่งแน่นอนว่า
วัฒนธรรม ความเป็นอยู่ วิธีชีวิตของตัวนักศึกษาและชาวบ้านมีวิธีชีวิตท่ีตา่ งกัน ทำให้ต้องมีการปรับตัวให้ได้
เรว็ ทสี่ ุด เพือ่ สรา้ งความกลมกลืนกับคนในชุมชนเกาะสุกร รว่ มท้งั ปรบั ตวั ในเรื่องของความเป็นอยู่ ซ่ึงจะต้อง
จัดสรรเวลาเอง ทำทุกอยา่ งเองทง้ั หมด จึงตอ้ งมีการปรับตวั ให้ได้มากทส่ี ุด

8. ทักษะการวางแผนการดำเนินงาน เป็นทักษะที่นักศึกษาคิดว่ามีความจำเป็นและสำคัญมากใน
การทำงานไมว่ ่างานอะไรก็ตาม ซงึ่ ครั้งน้กี ลมุ่ นักศึกษาไดม้ วี างแผนดำเนนิ งานในการทำโครงการ คือจะต้องมี
การวางแผนร่วมกัน แบ่งงานส่วนไหนใครรับผิดชอบ รู้ถึงขอบเขตของการทำงาน วางแผนประสานงานกับ
ใครบ้าง กลุม่ เปา้ หมายในการจดั ทำโครงการในครั้งน้ีว่ามใี ครบ้าง เพ่ือทจ่ี ะให้งานทุกอยา่ งเสร็จตามระยะเวลา
ทีเ่ ราวางแผนไว้

การ “ซ่อม”และการ “สรา้ ง”สมรรถนะทจี่ ำเปน็ ในการทำงานสังคมสงเคราะหช์ มุ ชน

จากการฝึกปฏิบัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ชุมชน นักศึกษาได้เรียนรู้ กระบวนการทำงานและ ใช้
ทักษะ ในการปฏิบัติงาน สามารถนำมาปรับใช้ในชีวิตประจำวนั และการทำงานในอนาคตได้ และจากการฝกึ
ปฏิบัติงานทำให้นักศึกษาทบทวนจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และ อุปสรรคในการปฏิบัติงานที่จะต้องมีการ
พัฒนาและซอ่ มแซม ดงั น้ี

จดุ แขง็ : ตลอดในการฝกึ ปฏบิ ตั ิงานในครง้ั นน้ี กั ศึกษามีสัมพันธภาพทีด่ ตี ่อพ่ๆี ในมลู นธิ ิอันดามัน ทำให้
นักศึกษาร้สู กึ สบายใจ ไม่อึดอัด และมกี ารปรบั ตวั ได้ดีในการอยรู่ ว่ มกนั กับคนในชุมชนเกาะสุกร จ.ตรงั

จุดอ่อน: นักศึกษาอาจจะมีชุดข้อมูลการทำงานที่ไม่มากพอเกี่ยวกับการทำงานในหน่วยงานNGO
และ นกั ศึกษารูต้ ัวเองอยู่แล้วว่าตวั นักศึกษาเป็นคนพูดน้อย พดู ไมค่ อ่ ยเก่ง ไมค่ ่อนจะรู้เรื่องเท่าไร ทำให้จุดนี้
นักศึกษาต้องมีการพัฒนาให้มากขึ้น และในการทำงานต้องพัฒนาด้านการตรวจทานให้มากขึ้น เช่น การ
ตรวจคำผดิ ในเอกสาร ตอ้ งใหร้ อบครอบมากกว่านี้

โอกาส: นักศึกษาขอขอบคุณทางมูลนิธิอันดามัน จ.ตรังที่ให้โอกาสนักศึกษาได้มาเรียนรู้การทำงาน
ในหน่วยงานNGO ตอลดการฝึกในครั้งนี้และได้ลงพื้นที่ชุมชนเกาะสุกร จ.ตรัง เพื่อศึกษาชุมชนในการจัดทำ
โครงการ ร่วมถึงเงินที่เข้ามาช่วยในการสนับสนุนโครงการของนักศึกษา และคำแนะนำคำปรึกษาให้แก่
นกั ศกึ ษา ทำใหก้ ารทำโครงการในครัง้ นีเ้ สร็จลุลว่ งไดด้ ว้ ยดี

อุปสรรค์: ด้านวางแผนจัดการการทำงาน นักศึกษาจะต้องมีการทำแผนงานกันเอง จัดสรรเวลาให้
ถูก เพือ่ ให้ทุกอย่างเสร็จสนิ้ ครบตามระยะเวลาการฝึกปฏิบตั ิวชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์2 ร่วมถึงอุปสรรค์ในเรื่อง

มูลนิธอิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

72

ฝนฟา้ อากาศและมลี มแรง ทำใหม้ ีอุปสรรค์ในเรื่องสถานท่ีจัดทำ ซ่งึ เปน็ อุปสรรคที่เกิดจากธรรมชาติ เราคาด
เดาไม่ได้ แตส่ ุดท้ายทกุ อยา่ งก็ผา่ นไปไดด้ ว้ ยดี

3. นำเสนอประเด็นในการพัฒนาการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ในหน่วยงาน รวมถึงการพัฒนาระบบ
สวัสดิการสงั คมทสี่ อดคล้องกบั บรบิ ทสังคมไทย
การพัฒนาการปฏบิ ัตงิ านสังคมสงเคราะหใ์ นหน่วยงาน

มูลนิธิอันดามัน (Save Andaman Network- SAN) หรือ SAN เป็นองค์กรพัฒนาเอกชนที่จด
ทะเบียน เป็นมูลนิธิกับสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติจังหวัดตรังและจดทะเบียนเป็นองค์กร
เอกชนด้านการ คุ้มครองสิ่งแวดล้อมและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม และยัง เป็นองค์กรที่สนับสนุนในด้านของการพัฒนาชุมชนด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม
ศาสนาและการพัฒนา องค์กรชุมชนตลอดจนเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มองค์กรชุมชน ฟื้นฟูชุมชนใน
การบรรเทาทุกข์และ ประสานความช่วยเหลือต่าง ๆ การฟื้นฟูชีวิต อาชีพ ชุมชน คุณภาพชีวิต ตลอดจน
สภาพแวดล้อมทัง้ ในระยะ เรมิ่ ต้นระยะกลาง และระยะยาว ซ่ึงบทบาทการทำงานขององค์กรนน้ั มีเป้าหมาย
เดยี วกันกับงานสังคม สงเคราะห์ น่ันคือ การพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตของคนในสังคม

การพฒั นาระบบสวสั ดกิ ารสงั คมทส่ี อดคล้องกับบริบทสังคมไทย

นักศึกษามองว่าในพัฒนาระบบสวัสดิการนั้น โดยส่วนใหญ่แล้วสังคมในประเทศไทยมักจะมองข้าม
บุคคลที่ด้อยกว่าและให้ความสำคัญบุคคลที่สูงกว่า แต่ความจริงแล้วรัฐควรเข้ามาร่วมมือกันช่วยเหลือเพ่ือ
ไม่ให้ความเหลื่อมลำ้ ควรที่จะหันมาใส่ใจสง่ เสริมเสรมิ ช่วยเหลือชาวบา้ นที่เขาประสบปัญหาความเดือนรอ้ น
สนับสนุนในด้านระบบสาธารณูปโภคให้แก่ชาวบ้าน เข้ามาสนับสนุนเรื่องของการทำวิสาหกิจชุมชน การ
ส่งเสริมการให้ความรู้ในระยะต่อเนื่องแก่ชาวบ้านในการใช้สอยและจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนให้เกิด
ประโยชน์ สร้างรายได้ใหแ้ กช่ าวบ้านและชมุ ชนไดอ้ ีกดว้ ย

ส่วนท่ี 2 ขอ้ เสนอแนะในการพฒั นา
1. ขอ้ คิดเหน็ ขอ้ เสนอแนะเชิงวพิ ากษ์การฝึกภาคปฏิบตั คิ รั้งต่อไป

ขอ้ เสนอแนะต่อนกั ศึกษา

1. นักศึกษาควรศกึ ษาข้อมูลของหนว่ ยงาน ไมว่ ่าจะเป็นหลักการทำงานหรือวธิ ีการทำงานในหน่วยงาน
องคก์ ร NGO ใหล้ ะเอียดกอ่ นมาฝกึ งานในคร้งั ถัดไป เพ่ือเตรียมความพร้อมในการเร่มิ ฝึกงาน

2. นักศึกษาควรมีความม่นั ใจในตนเอง ไม่ว่าในดา้ นการสือ่ สาร การตดั สนิ ใจใหม้ ากขน้ึ
3. นักศึกษาควรศึกษาในเรื่องการวางแผนการทำงาน ขั้นตอนในการดำเนินงาน ควรวางแผนการ

จดั การระยะเวลาในการทำงานให้ดี

มูลนิธอิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

73

4. นักศกึ ษาควรศึกษาขอ้ มลู และวธิ กี ารใช้เคร่ืองมือมาใหล้ ะเอียด เพือ่ ท่ีจะงา่ ยตอ่ การเลอื กเคร่ืองมือมา
ใชง้ าน
ข้อเสนอแนะต่อหนว่ ยงาน

1. หนว่ ยงานควรติดต่อกบั ผู้นำสงู สุดหรือผู้ใหญ่ให้เขาได้ทราบข้อมูลก่อนทนี่ ักศึกษาจะลงไปอยู่ในพ้ืนท่ี
ชมุ ชน
ข้อเสนอแนะต่อหลกั สตู รสังคมสงเคราะห์

1. ทางหลักสูตรสังคมสงเคราะห์ควรสนับสนุนงบประมาณให้กบั นักศึกษาในการจัดทำโครงการ เพราะ
ในการทำโครงการแตล่ ะคร้งั จำเปน็ จะต้องใชง้ บประมาณ

2. ทางหลักสูตรควรมีรายวิชาสังคมสงเคราะห์ชุมชนโดยเฉพาะ เพื่อให้นักศึกษาได้เตรียมความพร้อม
กอ่ นฝึกชุมชน

3. ทางหลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ ควรจัดการเรียนการสอนที่สามารถนำมาปรับใช้ในการฝึกปฏิบัติ 2 ท่ี
มากกว่าเนื้อหาตอนปฐมนิเทศฝึก 2 เพื่อจะได้เป็นการเตรียมพร้อมของตัวนักศึกษาในความรู้ด้าน
วิชาการกอ่ นลงฝึกปฏบิ ตั ิงาน
ความถนดั และสนใจในประเดน็ ทางสงั คมสงเคราะห์
นักศึกษามีความสนใจเกี่ยวกับการทำงานสังคมสงเคราะห์เด็ก เนื่องจากในการฝึกประสบการณ์

วิชาชีพ 1 นักศึกษาได้ไปฝึกที่หน่วยงาน บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดตรัง ทำให้นักศึกได้เห็น
กระบวนการทำงาน ขน้ั ตอนการใหค้ วามชว่ ยเหลือ ต้งั แตก่ ระบวนการแรกรับจนถึงการดำเนินการส่งต่อท้ังนี้
ได้นำความรู้ที่ได้จากการศึกษาขั้นตอนการทำงานสังคมสงเคราะห์ไปประยุกต์ในการทำงานทางสังค ม
สงเคราะห์ สนใจในเรือ่ งของสวสั ดิการพ้นื ฐาน เชน่ ไม่วา่ จะเปน็ เดก็ เดก็ กำพรา้ , เด็กดอ้ ยโอกาสทางการศึกษา
, เด็กเรร่ อ่ น อยากช่วยให้เขาได้เขา้ ถงึ สวัสดิการข้ันพ้นื ฐานท่คี วรจะไดร้ ับ

มูลนิธิอันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II) 74
หลักสตู รสังคมสงเคราะห์ศาสตร์บัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

ประวตั ิส่วนตวั ความถนดั และความสนใจดา้ นสงั คมสงเคราะห์

ประวตั แิ ละขอ้ มูลสว่ นตัว

ชอ่ื - สกลุ : นางสาวไมสาเราะ บอู ตี ำ

รหัสนักศึกษา : 6220210316

เกิดวนั : 23 มถิ นุ ายน 2543

อายุ : 22

ที่อยู่ : 51 หมู่ 4 ต.วังประจนั อ.ควนโดน จ.สตูล 91160

โทรศัพท์ : 083-0658051

E-mail : [email protected]

ประวัติการศึกษา

-ระดับประถมศกึ ษา : โรงเรียนบา้ นวงั ประจนั จังหวดั สตูล

-ระดบั มัธยมศกึ ษา : โรงเรียนดารุลมาอาเรฟมูลนธิ ิ จงั หวัดสตลู

การศึกษาปจั จบุ นั : หลกั สูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบณั ฑติ

: คณะมนุษยศาตร์และสังคมศาสตร์

: มหาวทิ ยาลัยสงขลานครนิ ทร์ วิทยาเขตปัตตานี

ช่ืออาจารย์ทีป่ รกึ ษา : อาจารย์ วรญั ญา เต็มรตั น์

ความถนัดและความสนใจ

งานสงั คมสงเคราะห์ : ความสนใจสังคมสงเคราะหด์ ้านเดก็ และเยาวชน

การฝกึ การปฏบิ ตั ิวชิ าชีพ1 : บ้านพกั เดก็ และครอบครวั จังหวดั ตรงั
การฝกึ การปฏิบตั ิวชิ าชีพ2 : มลู นธิ อิ นั ดามัน จังหวัดตรงั
ความสนใจดา้ นอื่นๆ : สนใจทางดา้ นการทำธรุ กิจ ดา้ นภาษาองั กฤษ การถา่ ยรูปววิ ธรรมชาติ

มลู นิธอิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

75

4. นางสาวอิสรา ขุนจันทร์ 6220210378

ส่วนท1่ี ถอดบทเรียนสิง่ ทไี่ ด้เรยี นรูจ้ ากการฝกึ ปฏบิ ตั ิ2

1. วิเคราะห์ความแตกต่างระหว่าง “ความรู้” จากห้องเรียนและสิง่ ที่ได้ เรียนรู้จากการฝกึ ปฏิบัติ 2 ให้
เป็นข้อมูลเชิงประจกั ษ์

ความรูจ้ ากห้องเรยี นและสงิ่ ท่ไี ดเ้ รียนรจู้ ากการฝึกปฏบิ ัตงิ านสงั คมสงเคราะห์ 2 นนั้ มี ความแตกต่าง
กัน เนื่องจากการเรียนรู้ในห้องเรียนจะมีรูปแบบการเรียนการสอนเชิงบรรยาย เน้นการศึกษาทฤษฎี โดยมี
ตัวชี้วัดคือการสอบ แต่สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ 2 คือ ความรู้ที่ได้จากการ
ปฏิบัติงานร่วมกับตัวบุคคลที่มีความแตกต่างกันทั้งในด้านการสื่อสาร หน้าที่การงาน ช่วงวัย และ
ประสบการณ์ที่แตกต่าง ซึ่งในบางครั้งก็อาจมีความผิดพลาด โดยในห้องเรียนไม่มีสอนในเรื่องการแก้ปัญหา
เฉพาะหน้าเมื่อ เกิดข้อผิดพลาด นักศึกษาจึงต้องใช้ความยืดหยุ่นในการทำงานสูง ที่อาจไม่ได้เป๊ะตาม
หลกั การ ทฤษฎี ตามที่เรียนมา เหลา่ นน้ี บั เปน็ ความต่างและข้อท้าทายของการปฏิบัตงิ านจริงกับการเรียนใน
ห้องเรียน ทั้งนี้นักศึกษา สามารถนำเครื่องมือทางงานสังคมสงเคราะห์นำมาใช้ในการปฏิบัติงาน โดย
นักศกึ ษาฝึกปฏบิ ตั งิ านสงั คมสงเคราะหไ์ ดอ้ ธบิ ายความแตกตา่ ง ดังน้ี

1. เครอ่ื งมือ

ความรู้ที่ได้รับจากห้องเรียน เกี่ยวกับเครื่องมือต่างๆ การเรียนในห้องเรียนสามารถเห็นภาพได้
ชัดเจนว่า เมื่อทำเครื่องมือเสร็จจะออกมาเป็นแบบไหน สามารถรู้นิยาม ความหมายของเครื่องมือ รู้ว่า
เคร่อื งมือชนิดไหน เหมาะกบั การใชง้ านแบบใด รวู้ ิธกี ารสร้างเครอ่ื งมือ

สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการฝึกปฏิบัติ 2 การเรียนรู้จากการสร้างเครื่องมือนับเป็นสิ่งแปลกใหม่สำหรับ
นักศกึ ษา นกั ศึกษารู้เพยี งนิยาม ความหมายของ เครื่องมอื แต่ในบางเครือ่ งมือนักศึกษาไม่เคยลองทำ จงึ ทำ
ใหไ้ มเ่ ขา้ ใจ และใช้เวลานานในการศึกษาข้อมูลก่อนการทำเครื่องมือจริง อกี ทงั้ การไดท้ ำเคร่ืองมือชุมชนยังมี
ความละเอียด รอบคอบ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและ ครอบคลุม เช่น การทำแผนที่เดินดิน ซึ่งนักศึกษา
ตอ้ งลงสำรวจขอ้ มูล ในพน้ื ทีห่ ลายคร้ัง มีการลงชมุ ชนเพอื่ พดู คยุ สอบถามผู้นำชมุ ชน ชาวบา้ นในพืน้ ที่ เพอื่ ให้
ไดข้ อ้ มูลท่ถี ูกตอ้ งและ ครอบคลมุ

2. ทักษะ

ความรู้ที่ได้รบั จากห้องเรียน ทักษะเป็นสิ่งจำเป็นที่ทุกคนต้องมีโดยเฉพาะนักสังคมสงเคราะห์ จึงมี
การ เน้นการสอนเรื่องทักษะอยู่เสมอ การศึกษาทักษะ เพื่อให้รู้ความหมาย และการนำไปประยุกต์ใช้ใน
ชีวติ ประจำวนั ทั้งการดำเนินชีวติ และการทำงานสังคมสงเคราะห์เพ่ือประกอบในทุกๆกระบวนการการทำงาน

มูลนธิ ิอนั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

76

สังคมสงเคราะห์ หรือในสถานการณ์ที่ควรใช้ เช่น ทักษะการสร้างสมั พันธภาพเม่ือแรกเจอ ทักษะการฟังที่ดี
เมอื่ มผี พู้ ดู

สิ่งทไี่ ดเ้ รยี นรจู้ ากการฝึกปฏบิ ัติ 2 ทกั ษะเป็นส่ิงทม่ี ีอยูใ่ นตัวของบุคคลทุกคน ซ่งึ สามารถเรียนรู้และ
ฝึกฝนได้ โดยนักศึกษาไดใ้ ช้ความร้ทู รี่ ำ่ เรียนมาจากในห้องเรียนจากอาจารย์และการศึกษาคน้ คว้าข้อมูลที่เป็น
ประโยชน์ต่อนักศึกษาในการนำมาใช้ในการลงชุมชนในสถานการณ์ต่างๆ เช่น ทักษะการสัมภาษณ์ในการ
สมั ภาษณ์ขอ้ มลู ชาวประมงในการสำรวจปริมาณสัตว์นำ้ ที่จับได้ หรือ เช่น ทักษะการสังเกต สงั เกตสหี นา้ แวว
ตา ท่าทาง ของผู้ถูกสัมภาษณ์ วา่ มคี วามสนใจและเต็มใจในการให้ข้อมูลแค่ไหน

3. กระบวนการทางสังคมสงเคราะห์
ความรู้ทไ่ี ดร้ บั จากหอ้ งเรยี น กระบวนการทางสงั คมสงเคราะหเ์ ปน็ รปู แบบการทำงานทางสังคม

สงเคราะหซ์ งึ่ มที ั้งหมด 6 ขั้นตอน ซงึ่ ได้แก่
1. การศกึ ษาขอมูล (Fact Finding or Social Study)
2. การวนิ ิจฉยั หรือประเมินปัญหา (Assessment)
3. การวางแผนใหค้ วามชว่ ยเหลือ (Planning for Intervention)
4. การลงมือใหค้ วามชว่ ยเหลือ (Intervention)
5. การติดตามผลและประเมนิ ผล (Follow up and Evaluation)
6. การสนิ้ สดุ การใหค้ วามช่วยเหลือ (Termination)
สิ่งท่ีได้เรียนรจู้ ากการฝกึ ปฏบิ ัติ 2

การปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์นัน้ ไม่จำเปน็ ต้องมีการทำงาน ครบทกุ ข้นั ตอน หรือต้องเรียงลำดับทุก
ขั้นตอน สิ่งเหล่านี้เป็นเหมอื นแบบแผนในการปฏิบตั ิ แต่เมื่อถึงเวลาปฏิบัติงานจรงิ ต้องข้ึนอยู่กับสถานการณ์
และความเหมาะสม ตวั อย่างเช่น

3. นิเวศกบั งานสังคมสงเคราะห์
ความรู้ที่ได้รับจากห้องเรียน เป็นความรู้พื้นฐานด้านคำนิยาม แนวคิด ทฤษฎี ซึ่งช่วยปูทาง ให้
นักศึกษาเข้าใจเก่ียวกับระบบนิเวศท่มี ีความสำคัญกบั งานสังคมสงเคราะห์ นักศึกษาไดเ้ รียนรู้เกี่ยวกับการทำ
กิจกรรมเชิงนิเวศ ซึ่งมีความสอดคล้องกับงานสังคมสงเคราะห์ด้วยเช่นกัน เช่น โครงการที่นักศึกษาทำคือ
“การจดั การขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลงั ชุมชนเกาะสกุ ร” เปน็ โครงการเก่ียวกับระบบนิเวศทางทะเล

มลู นธิ ิอันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

77

ที่มีผลต่อสุขภาวะของคนในเกาะสุกร โดยมีการให้ความรู้เรื่องประเภทของขยะ การจัดการขยะ และการซ้ือ
ขายขยะ

สง่ิ ท่ไี ด้เรียนรูจ้ ากการฝึกปฏิบัติ 2 นักศกึ ษาไดฝ้ ึกงานท่ีมูลนิธิอนั ดามัน ซ่ึงลกั ษณะงานมีการมุ่งเน้น
การฟื้นฟูและพัฒนาระบบคุณภาพชีวิตของกลุ่มคนชายฝั่ง มีการทำแผนงานฟื้นฟู ดูแลรักษาทะเลและ
ทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง ประสานเครือข่ายความร่วมมือรกั ษาทะเล ในทุกระดับ ซึ่งทำให้นักศึกษาได้
เรียนรู้และได้มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล ผ่านกิจกรรมต่างๆ เช่น การสำรวจแพปลา และ
สำรวจชาวประมงเพื่อทราบจำนวนการจับสัตว์น้ำของคนในเกาะสุกร การทำแบบสอบถามด้านเครื่องมือ
ประมง เป็นต้น ในการทำกิจกรรมเหล่านี้ทำให้นักศึกษาได้นำความรู้ที่เคยเรียน ในห้องเรียนมาต่อยอดและ
ประยกุ ต์ใชก้ บั การช่วยงานของทางหนว่ ยงานได้

2. ทบทวนทักษะ “ชีวิต” ที่ได้รับจากการฝึกภาคปฏิบัติสมรรถนะที่จำเป็นในการทำงานสังคม
สงเคราะห์ ชุมชน และการ “ซ่อม” และ “สร้าง” สมรรถนะ ทักษะ “ชีวิต” ที่ได้รับจากการฝึก
ภาคปฏิบตั ิ

-การมาฝึกงานครั้งนี้ทำให้นักศึกษาตระหนักเรื่อขยะมากยิ่งขึ้น มีการใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก ใช้
กระบอกน้ำท่ีสามารถใช้ซ้ำ ไมใ่ ชห้ ลอด เพ่ือลดการเกิดขยะ ให้ความสำคญั เร่ืองการคดั แยกประเภทของ
ขยะ และลดการใช้ขยะ

1. ทักษะการปรับตัว เป็นความสามารถในการปรบั ตวั ให้เข้ากับผูค้ น หรือสถานการณ์ต่างๆ โดยใน
การฝึกปฏิบตั งิ านชมุ ชนนกั ศึกษาต้องลงไปอยูใ่ นชุมชนท่นี กั ศึกษาไม่คนุ้ เคย คือ ตำบลเกาะสกุ ร ซง่ึ ชมุ ชน
เกาะสุกรมีวิถีชีวิต การปฏิบัติ ประเพณี วัฒนธรรม การเป็นอยู่ที่แตกต่าง นักศึกษาจึงต้องมีการปรับตัว
ให้เข้ากับคนในชุมชน สร้างความคุ้นเคยกับคนในชุมชน เพื่อให้นักศึกษาสามารถใช้ชีวิตอยู่ในชุมชนได้
อย่างสงบ กลมกลนื กบั คนในชุมชน

2. ทักษะการสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคล (Interpersonal Relationship) เป็น
ความสามารถ ใน การสรา้ งความสัมพนั ธ์ที่ดรี ะหว่างกันและกัน โดยนักศึกษาได้มีการใชท้ ักษะการสร้าง
สัมพันธภาพระหว่าง บุคคล เช่น การสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับอาจารย์ภาคสนามที่ดูแลนักศึกษา
เจา้ หน้าทใ่ี นหน่วยงาน แสดง ความนอบน้อมถ่อมตน เข้าหา ชว่ ยเหลืองานของทางหน่วยงาน รวมไปถึง
การสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับ ชาวบ้านในชุมชนเกาะสุกร มีการแนะนำตัวเอง มีรอยยิ้มเวลาพบเจอกับ
ชาวบ้าน รู้จักทักทายชาวบ้านกอ่ น สร้างความเป็นกนั เอง และเข้าไปมีส่วนร่วมกับงานชมุ ชน ในการลง
พืน้ ทอ่ี ยใู่ นชมุ ชนเกาะสุกร

3. ทักษะการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ (Effective Communication) เป็นความสามารถใน
การใชค้ ำพูด และท่าทางเพือ่ แสดงออกถึงความรสู้ กึ นึกคดิ ของตนเองได้อยา่ งเหมาะสมกับวัฒนธรรมและ

มูลนธิ อิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ชิ าชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลักสตู รสังคมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

78

สถานการณต์ า่ งๆ ไมว่ ่าจะเปน็ การแสดงความคิดเห็น การแสดงความต้องการ การแสดงความชนื่ ชม การ
ช่วยเหลือ การปฏิเสธ เช่น การส่ือสารกับหน่วยงาน อบต. เพื่อบอกความต้องการของนักศึกษาในการ
จัดทำโครงการในชุมชนเกาะสุกร หรือบอกความต้องการกับชาวบ้านว่านักศึกษามาฝึกปฏิบัติงานใน
ชุมชน ว่ามีความต้องการศกึ ษาชุมชนดา้ นใด จึงอยากขอความร่วมมือชาวบา้ นในด้านการใหข้ ้อมลู ต่างๆ
ของ ชุมชน ก่อนที่จะลงไปสอบถามข้อมูล เพื่อให้ชาวบ้านได้รู้ถึงความต้องการของนักศึกษาก่อน โดย
ตอ้ งใช้ คำพดู ท่ชี าวบ้านเข้าใจได้ง่าย และใช้ภาษาทีส่ ุภาพ

4. ทักษะการแก้ปัญหา (Problem Solving) เป็นความสามารถในการจัดการกับปัญหาที่เกิดข้ึน
ใน ชวี ติ ได้อย่างมีระบบ ไมเ่ กิดความเครียดท้ังทางร่างกายและจิตใจจนอาจลุกลามเป็นปัญหาใหญ่โตเกิน
แก้ไขได้ ในการทีน่ ักศึกษาได้ลงไปปฏิบัติงานในชุมชนซ่งึ ได้พบกบั ปญั หามากมาย ทกั ษะการแก้ปัญหาจึง
มคี วาม จำเป็นอย่างมาก เชน่ จากการเลือกสถานท่จี ัดโครงการในคร้ังแรก พบว่าอาจมีความไม่ปลอดภัย
เนื่องจากกลุ่มเป้าหมายมีเด็กนักเรียนร่วมด้วย จึงแก้ปัญหาด้วยการเปลี่ยนสถานที่ ซึ่งเป็นที่มี่มีความ
เหมาะสมและปลอดภัยตอ่ ทุกวยั มากกวา่

5. ทักษะการทำงานเป็นทีม ในการฝึกปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ชุมชน นักศึกษาจำเป็นต้องแบ่ง
บทบาทหน้าที่ในการทำงานที่ชัดเจนเพื่อให้งานเดินหน้าทันตามแผนที่วางไว้และต่อเวลาที่มีอย่างจำกดั
มีความไว้วางใจต่อการตัดสินใจของทีม เข้าใจวัตถุประสงค์ของงานอย่างถ่องแท้ เพื่อให้งานออกมาใน
รูปแบบเดียวกนั

6. ทกั ษะการวางแผนการดำเนินงาน เป็นทักษะทมี่ ีความสำคญั และมคี วามจำเป็นในการทำงาน เพ่ือให้
เกิดแผนการทำงานอย่างเป็นระบบ รู้ขอบเขตการดำเนินงาน ลักษณะงาน และหน้าที่ที่ต้องรับผิดชอบ ซ่ึง
แผนอาจมีการเปล่ียนแปลงตามสถานการณจ์ รงิ

7. ทักษะการจัดการกับความเครียด (Coping with stress) เป็นความสามารถในการรับรู้ถึงสาเหตุ
ของ ความเครยี ด ร้วู ธิ ีผอ่ นคลายความเครียด และแนวทางในการควบคุมระดบั ความเครียด เพื่อให้เกิดการ
เบี่ยงเบนพฤติกรรมไปในทางที่ถูกต้องเหมาะสมและไม่เกิดปัญหาด้านสุขภาพ เช่น ในการฝึกปฏิบัติงาน
ชมุ ชน นักศกึ ษามีงานทตี่ ้องรบั ผดิ ชอบหลายอยา่ ง ทั้งงานโครงการท่ีนกั ศึกษาต้องดำเนนิ การต่อ งานท่ไี ดร้ ับ
มอบหมายจากหน่วยงาน ทำให้ในบางครั้งนักศึกษาเกิดความเครียด จากเวลาที่มีอย่างจำกัด ซึ่งทักษะการ
จัดการกับความเครียดนั้นมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะเมื่อนักศึกษารู้ตัวว่าตนเองมีความเครียด ก็จะรีบหา
วิธี จัดการตนเองให้ผ่อนคลาย มีการพูดคุยเพื่อระบายความเครียดกับเพื่อน หาทางแก้ปัญหาเพื่อหาต้นตอ
ของ สาเหตุ ไม่เก็บความเครียดไว้เพียงลำพัง และ หาวิธีการจัดการกับความเครียดนั้น เพื่อให้ตนเองรู้สึก
ผ่อนคลาย แกป้ ัญหาได้ และสามารถจดั การกบั งานท่ีไดร้ ับหมอบหมาย และสามารถใช้ชวี ิตต่อไปได้

มลู นธิ ิอนั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สตู รสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

79

8.ทักษะการให้เกียรติ การเคารพและให้เกียรติผู้ร่วมงานถือเป็นอีกหนึ่งข้อควรปฏิบัติในการทำงาน
ร่วมกับผู้อื่น เนื่องจากจะสามารถนำไปสู่การสร้างมิตรภาพที่ดีตลอดจนส่งผลให้มีสุขภาวะจิตที่ดี ในระหว่าง
ปฏบิ ัตงิ านและทำให้การทำงานราบรื่น

9.ทักษะการฟัง นักศึกษาจะต้องมีทักษะการฟังทีดี ซึ่งทักษะการฟังเป็นทักษะที่สำคัญ ที่ต้องใช้ในทุก
สถานการณ์ ซงึ่ จะต้องใชส้ มาธิและความอดทนอย่างมากในการฟังทดี ี จึงจะเขา้ ใจในข้อมูลที่ได้รับฟัง โดยไม่
พูดแทรกระหวา่ งมีผ้ทู ก่ี ำลงั เล่า รวมทัง้ เข้าใจพฤตกิ รรมการแสดงออกของผใู้ ห้ข้อมลู

การ “ซอ่ ม” สมรรถนะทจี่ ำเป็นในการทำงานสังคมสงเคราะหช์ ุมชน

ความตระหนักในตนเอง (Self-awareness) เป็นความสามารถในการค้นหาและเข้าใจในจุดดี จุด
ด้อย ของ ตนเอง สิ่งที่ตนปรารถนา และไม่พึงปรารถนา เข้าใจในความแตกต่างจากบุคคลอื่น ซึ่งนักศึกษา
ต้องการที่จะ ซ่อม หรือเปลี่ยนแปลงตัวเองให้ดีขึ้น เนื่องจากนักศึกษายังขาดความมั่นใจในตนเอง ไม่กล้า
แสดงออก ไม่มั่นใจในความสามารถที่ตนเองมี จึงทำให้บางครั้งนักศึกษาไม่กล้าแสดงศักยภาพออกไปอย่าง
เต็มที่ ไม่กล้าเสนอความคิดเห็น ไม่กล้าบอกความต้องการขอองตนเอง จากการที่นักศึกษาได้ลงฝึก
ปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ชุมชนทำให้นักศึกษาเรียนรู้และเข้าใจการตระหนักในตนเองมาขึ้น มองเห็นจุดดี
และศักยภาพที่ตนเองมี อีกทั้งยังมองสามารถมองเห็นจุดด้อยของตนเองและนำสิ่งนัน้ ไปพฒั นาให้ดขี ึ้นไดอ้ กี
ดว้ ย

การ “สร้าง” สมรรถนะทจี่ ำเปน็ ในการทำงานสงั คมสงเคราะหช์ ุมชน

การทำงานสังคมสงเคราะห์ชุมชน เป็นงานที่ต้องทำกับคนหลายๆกลุ่ม หลายๆรูปแบบ จึงจำเป็นที่
จะต้องใช้ทักษะที่หลากหลายในการทำงานร่วมกับผู้อื่น จากการลงฝึกงานชุมชนในครั้งนี้นักศึกษาพบว่า ตัว
นกั ศกึ ษาเองยังขาดทกั ษะการใช้เทคโนโลยี ซง่ึ ปัจจุบนั การใชเ้ ทคโนโลยที ำใหส้ ะดวกและเกดิ ความรวดเร็วใน
การทำงานและเพ่ิมประสิทธิภาพของงานมากย่ิงข้ึน

3. นำเสนอประเด็นในการพัฒนาการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ในหน่วยงาน รวมถึงการพัฒนา
ระบบสวสั ดิการสังคมทีส่ อดคล้องกับบรบิ ทสงั คมไทย นำเสนอประเดน็ ในการพัฒนาการปฏิบัติงานสังคม
สงเคราะหใ์ นหน่วยงาน

มูลนิธิอันดามัน (Save Andaman Network- SAN) หรือ SAN เป็นองค์กรพัฒนาเอกชนที่จด
ทะเบียน เปน็ มูลนิธกิ บั สำนกั งานคณะกรรมการวฒั นธรรมแห่งชาติ จงั หวัดตรงั และจดทะเบยี นเป็นองค์กร
เอกชนด้าน การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติทางทะเลชายฝั่งของกระทรวง
ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม อีกทั้งยังเป็นองค์กรที่สนับสนุนการพัฒนาชุมชน การพัฒนาองค์กร
ของชุมชน ตลอดจนมีการเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่ม องค์กร ชุมชน ในการฟื้นฟู บรรเทาทุกข์ และมี

มูลนิธิอันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

80

การประสานงาน เพื่อให้ความช่วยเหลือต่าง ๆ เพื่อสภาพแวดล้อมของชุมชนที่ดีขึ้นในระยะยาว ซึ่งบทบาท
การทำงานขององค์กรนั้น มี เป้าหมายเดียวกันกับงานสังคมสงเคราะห์ คือ การพัฒนา ฟื้นฟู ช่วยเหลือ
สนับสนุน นักศึกษาจึงเล็งเห็นว่า ทางหน่วยงานควรมีนักสังคมสงเคราะห์ เพื่อเป็นทรัพยากรบุคคลของ
หน่วยงานที่มีความรู้ ความสามรถด้าน สังคมสงเคราะห์โดยตรงที่จะสามารถปฏิบัติงานตามเป้าหมายของ
หนว่ ยงานได้

การพัฒนาระบบสวสั ดิการ
ประเทศไทยควรจัดให้มสี วสั ดิการในแง่ของการส่งเสริมการให้ความรู้ในระยะต่อเนื่องแกช่ าวบ้านในพ้ืนที่
ชายฝ่งั ในการใช้สอยและจัดสรรทรพั ยากรทม่ี อี ยใู่ นชมุ ชน
-สนับสนุนการจัดการขยะของคนในพน้ื ท่เี กาะด้วยวธิ ที ถี่ ูกต้อง
- สนับสนนุ ในการใหโ้ อกาสทางความรู้แก่คนในชมุ ชนเกาะอย่างต่อเนื่อง
-สนับสนนุ ในด้านการศึกษา ให้เดก็ ทุกคนบนพนื้ ท่เี กาะมโี อกาสเข้าถงึ การศึกษาท่ีมีคุณภาพ
ส่วนท่ี 2 ขอ้ เสนอแนะในการพัฒนา
1. ข้อคดิ เหน็ ขอ้ เสนอแนะเชิงวิพากษ์การฝึกภาคปฏบิ ตั คิ รง้ั ต่อไป
ข้อเสนอแนะตอ่ นักศกึ ษา

1.นักศกึ ษาควรศึกษาประวัติความเปน็ มาของหนว่ ยงาน นโยบาย หนา้ ทก่ี ารทำงานของหน่วยงานให้
ละเอียดก่อนมาฝึกงานในครง้ั ถดั ไป เพือ่ ใหเ้ กิดการเตรยี มความพร้อมก่อนเร่ิมฝึกงาน

2.นักศึกษาควรนำเสนอขอ้ มลู จำนวนปรมิ าณขยะท่เี พิ่มข้ึน ลดลง/ปีเพ่อื เป็นข้อมลู ประกอบโครงการ
3.นักศึกษาควรหาข้อมูลและนำเสนอข้อมูลการจัดการขยะของหน่วยงาน (อบต.) ว่าในแต่ละปี มี
ขยะท่ถี กู กำจดั ไดใ้ นปรมิ าณเท่าไหร่
ขอ้ เสนอแนะต่อหน่วยงาน
1.อยากเสนอให้ทางหนว่ ยงานเขา้ ไปมสี ่วนช่วยในการจัดการขยะของตำบลเกาะสุกร
ข้อเสนอแนะตอ่ หลักสตู รสงั คมสงเคราะห์
1. ทางหลักสูตรสังคมสงเคราะห์ควรสนับสนุนงบประมาณให้กับนักศึกษาในการจัดทำโครงการ
เพราะในการทำโครงการแตล่ ะครัง้ จำเป็นจะต้องใชง้ บประมาณในการดำเนนิ งาน

มูลนิธิอันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสูตรสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

81

2. ทางหลักสูตรควรเพิ่มวิชาเรียน เกี่ยวกับการสังคมสงเคราะห์ชุมชน เพื่อที่นักศึกษาจะได้เรียนรู้
เตรยี มความพร้อมทั้งทางด้านทฤษฎี เนอื้ หา และไดล้ งไปฝกึ งานชุมชนอยา่ งเตม็ ที่

3. ทางหลักสูตรควรเพิ่มวิชาเรียนเกี่ยวกับเครื่องมือชุมชน เพื่อที่นักศึกษาจะได้เรียนรู้ เตรียมความ
พร้อมท้งั ทางดา้ นทฤษฎี เนอ้ื หา และได้ลงไปฝกึ งานชมุ ชนอยา่ งเต็มท่ี

ความถนัดและสนใจในประเด็นทางสังคมสงเคราะห์
นักศึกษามีความสนใจเกี่ยวกับการทำงานสังคมสงเคราะห์สุขภาพจิตกับผู้ใช้บริการโดยตรง
เนื่องจากนักศึกษาได้เลือกเรียน วิชาโทจิตวิทยา จึงถนัดและสนใจการทำงานสังคมสงเคราะห์ร่วมกับ
ผู้ใช้บริการ หรือการทำงานกับกลุ่มเป้าหมายที่เป็นเด็ก เยาวชน ครอบครัว ในด้านการส่งเสริม การพัฒนา
นอกจากนี้ นักศึกษายังมีความสนใจในประเด็นงานกลุ่มเปราะบางทางสังคมสงเคราะห์ เพราะส่วนตัว
นักศึกษาคิดว่ากลุ่ม เปราะบางทางสงั คมควรไดร้ บั การชว่ ยเหลอื อยา่ งจรงิ จังและทว่ั ถึง

มลู นิธอิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บัณฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

82

ประวตั ิส่วนตัว ความถนัดและความสนใจด้านสังคมสงเคราะห์

ประวัติและข้อมลู ส่วนตัว

ช่ือ – สกลุ : นางสาวอสิ รา ขุนจันทร์

รหสั นักศึกษา : 6220210378

อายุ : 22 ปี

วนั เกิด : 5 กุมภาพนั ธ์ พ.ศ.2543

ทอี่ ยู่ : 35/2 หมูท่ ี่ 6 ตำบลควนกาหลง อำเภอควนกาหลง จังหวดั สตูล 91130

โทรศัพท์ : 0937083879

E-mail : [email protected], [email protected]

ประวตั กิ ากรศกึ ษา

-ระดับประถมศกึ ษา : โรงเรยี นบ้านเขาไคร จังหวดั สตูล

-ระดับมัธยมศกึ ษาตอนต้น : โรงเรยี นทา่ ใหญว่ ทิ ยา จังหวัดสงขลา

-ระดบั มัธยมศึกษาตอนปลาย : โรงเรยี นดารุลมาอาเรฟมูลนิธิ จังหวดั สตูล

การศกึ ษาปจั จุบัน : หลกั สูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์
และสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยสงขลานครินทร์

อาจารยท์ ี่ปรกึ ษา : อาจารยว์ รญั ญา เต็มรัตน์

ความถนัดและความสนใจ

งานสังคมสงเคราะห์ :งานสังคมสงเคราะหร์ ายบุคคล รายกลุม่ ดา้ นเดก็ และเยาวชน,ครอบครวั
งานสังคมสงเคราะห์ชมุ ชน

การฝึกปฏิบัตวิ ิชาชพี 1 : สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ย์ จงั หวัด

นครศรธี รรมราช กระทรวงพัฒนาสงั คมและความม่นั คงของมนุษย์

การฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชีพ2 : มูลนิธอิ นั ดามนั จงั หวัดตรัง

ความสนใจด้านอนื่ ๆ :จิตวิทยาการปรึกษา,การเขยี นบทความ

มูลนธิ อิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลักสูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

83

บรรณานุกรม
Thianthip Diawkee. (2021). ประเภทขยะ (ออนไลน์). สืบค้นจาก :

https://www.thaihealth.or.th/Content/44429-
%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%97%E0
%B8%82%E0%B8%A2%E0%B8%B0.html (สบื ค้นเมอ่ื 22 มิถุนายน 2565)
จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ (2559). (ออนไลน)์ . สบื คน้ จาก :
https://anyflip.com/ylmax/cxmx/basic (สบื ค้นเม่ือ 15 พฤษภาคม 2565)
ม่ิงขวัญ ปานบ้านแพ้ว. (2559). ทักษะในการปฏบิ ตั งิ านสังคมสงเคราะห์ (ออนไลน์). สบื ค้นจาก :
https://www.gotoknow.org/posts/616748 (สบื คน้ เม่ือ 13 พฤษภาคม 2565)
เอกสารเผยแพรท่ างวิชาการ สาขาวิชาสงั คมสงเคราะหศ์ าสตร์ .(2557). สังคมสงเคราะหก์ ลุม่ (ออนไลน)์ .
สืบค้นจาก : http://old-book.ru.ac.th/e-book/s/SO263/so263-
3.pdf?fbclid=IwAR0WyGIfAp8qVt2ZDoV4BHeAzQwsBth12lvtKXSYKbBeL8m2pcgCuo7s
F9Q (สืบค้นเมือ่ 14 พฤษภาคม 2565)

มูลนธิ ิอนั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

84

ภาคผนวก

มูลนธิ อิ นั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

85

ภาคผนวก ก

มลู นิธอิ ันดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สตู รสงั คมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ัณฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

86

ชือ่ โครงการ การจัดการขยะทะเลเพอ่ื สุขภาวะทีด่ ี ดว้ ยพลงั ชมุ ชนเกาะ

ผ้รู ับผิดชอบ นางสาวอสั มา สุมาตรา

นางสาวอามนี ๊ะ การีมนั

นางสาวไมสาเราะ บอู ตี ำ

นางสาวอิสรา ขุนจนั ทร์ นักศึกษาชั้นปที ี่ 3

คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ สาขาสังคมสงเคราะห์

มหาวิทยาลยั สงขลานครินทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

มูลนธิ ิอนั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

1. หลักการและเหตุผล

ปัญหาขยะทะเล โดยเฉพาะขยะพลาสติก กำลังเปน็ ภยั คุกคามระบบนเิ วศน์ทางทะเลของโลก ทุก ๆ
ปีจะมีขยะพลาสติก 12 ล้านตันถูกทิ้งลงสู่ทะเลและมหาสมุทร มีเพียง 5% ที่พบเห็นเป็นชิ้นส่วนลอยอยู่ใน
ทะเล ส่วนที่เหลือจมอยู่ใต้น้ำหรอื ถูกกระแสน้ำพัดไปอยูใ่ ต้ท้องมหาสมุทรทั่วโลก โดยในปี 2562 มีหลักฐาน
การพบเศษขยะทะเลพลาสติกอยู่ที่ก้นร่องลึกก้นสมุทรมาเรียน่า (Mariana Trench) ซึ่งเป็นร่องสมุทรที่ลึก
ที่สุดในโลก ที่ระดับ 11 กิโลเมตรต่ำกว่าระดับทะเล ( รายงาน THAIHEALTH WATCH 2021 ) ขยะทะเล
เป็นหนึ่งในปัญหาสิ่งแวดล้อมสำคัญระดับโลกและเป็นวิกฤติข้ามพรมแดน เนื่องจากขยะทะเล ลอยตาม
กระแสนำ้ ข้ามประเทศขา้ มทวีป ซ่ึงหลายประเทศเรมิ่ ตระหนกั และหามาตรการเพื่อลดปัญหาขยะทะเลอย่าง
ยั่งยืน จากผลการศึกษาของทีดีอาร์ไอ พบว่า ประเทศไทยมีปริมาณขยะทะเลมากเป็นลำดับที่ 10 ของโลก
(พ.ศ. 2563) โดยจำแนกเป็นปริมาณขยะพลาสติกที่มีการจัดการไม่ถูกต้อง รวม 1.03 ล้านตัน/ปี โดยส่วน
หนึ่งเป็นขยะพลาสติกที่รั่วไหลลงสู่ทะเลประมาณ 0.41 ล้านตัน/ปี ขยะส่วนใหญ่เป็นขยะพลาสติก คิดเป็น
12% กล่องโฟม 10% ห่ออาหาร 8% ถุงก๊อบแก๊บ 8% ขวดแก้ว 7% ขวดพลาสติก 7% และหลอดดูด 5%
ดังน้ัน การจัดการปัญหาขยะทะเลในประเทศไทย ควรต้องส่งเสริมความร่วมมือและให้ความสำคัญกับ
กลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ชุมชนริมฝั่งแม่น้ำและชุมชนชายฝ่ังทะเลทั่วประเทศซึ่งมีอยู่นับพันชุมชน ควบคู่ไปกับ
การอาศยั เวทีความร่วมมือทั้งในระดับชาตแิ ละนานาชาติในการแก้ไขปญั หา

มลู นธิ อิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)

หลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ัณฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

87

ประเทศไทยมีจังหวัดที่มีพื้นที่ติดชายฝั่งทะเลทั้งหมด 23 จังหวัด หนึ่งในนั้นคือจังหวัดตรัง ติดฝ่ัง
ทะเลอันดามัน ทำให้มีขยะทะเลพัดเข้าสู่ชายฝั่งอย่างต่อเนื่อง ในพื้นที่บ้านแหลม หมู่ที่ 2 ตำบลเกาะสุกร
อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง เป็นชุมชนหนึ่งบนเกาะสุกรติดชายฝั่งทะเล ส่งผลให้พบขยะทะเลจำนวนมาก
โดยเฉพาะช่วงมรสุม จากการที่นักศึกษาเดินสำรวจบริเวณชุมชนชายฝั่งและริมชายหาดบ้านแหลม พบขยะ
ทะเลหลากหลายประเภท อาทิ รองเท้า ขวดพลาสติด หลอด เชอื กอวน ฯลฯ และนักศึกษาได้มีการพูดคุยกับ
ชาวบ้านถึงวิธีการจัดการขยะในชุมชน พบว่า การจัดการขยะในชุมชนไม่เป็นระบบ เนื่องจากชาวบ้านต้อง
รับผิดชอบขยะในครัวเรือนตนเองและไม่มีระบบการจัดการขยะทะเล ทำให้ขยะทะเลไม่ถูกจัดการและเป็น
ปัญหาเรื้อรัง อีกทั้ง พ่อค้ารายย่อยที่รับซื้อขยะในชุมชนไม่ได้รับซื้อขยะทุกประเภทและรับซื้อในราคาถูก
ทัง้ หมดนสี้ ง่ ผลให้ขยะทะเลมีปรมิ าณเพ่ิมขึ้นเรื่อย ๆ

จากสภาพปัญหาดังกล่าวนักศึกษาได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการจัดการขยะทะเล จึงได้ดำเนิน
โครงการ “การจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะสุกร” โดยดำเนินการและได้รับ
คำปรึกษาจากคณะทำงานจัดการขยะชุมชนเกาะสุกร ให้มีการจัดตั้งและเปิดตลาดรับซื้อขยะ ณ จุดคัดแยก
ขยะในชุมชนทุกสัปดาห์ สัปดาห์ละ 1 ครั้ง จะมีการติดต่อและประสานงานกับทางบริษัทวงษ์พาณิชย์
อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด เพื่อให้เข้ามารับซื้อขยะภายในชุมชนเกาะสุกรทกุ เดือน เดือนละ 1 ครั้ง เนื่องจาก
บริษัทวงษ์พาณิชย์เป็นโรงงานรับซื้อขยะทุกประเภทและนำไปรีไซเคิล แปรรูป และกำจัดอย่างถูกวิธี เช่น
การฝังกลบสิ่งปฏิกูลที่ไม่ใช้แล้ว ดังนั้น โครงการการจัดการขยะทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วยพลังชุมชนเกาะ
สุกร จะช่วยให้ปรมิ าณขยะที่พบมากบริเวณแนวชายฝัง่ ทะเลและในชมุ ชนลดลง อีกทัง้ เกิดสุขภาวะท่ีดีต่อคน
ในชมุ ชนอกี ด้วย

2. วตั ถปุ ระสงค์/ตวั ช้ีวดั

วตั ถุประสงค์ ตัวชีว้ ดั

(1) เพื่อลดปริมาณขยะจากทะเล ปรมิ านขยะจากทะเลบริเวณชายฝัง่ และขยะภายในชุมชนเกาะ

บริเวณชายฝั่งและขยะภายในชุมชน สกุ รลดลง

เกาะสุกร

(2) เพื่อสร้างรายได้เสริมให้กับคนใน ชาวบ้านในชมุ ชนเกาะสุกรมีรายไดเ้ สริมจากการขายขยะ

ชุมชนเกาะสุกร

(3) เพื่อสร้างความตระหนั ก ถึง ชาวบ้านในชมุ ชนเกาะสุกรเกดิ ความตระหนักถึงผลกระทบของ

ผลกระทบของขยะที่ส่งผลต่อสุขภาวะ ขยะทีส่ ง่ ผลต่อสขุ ภาวะ

ของคนในชมุ ชนเกาะสุกร

3. กล่มุ เป้าหมายและพ้นื ท่ีดำเนนิ การ

กลมุ่ เปา้ หมาย ชาวบ้านในพืน้ ท่ีชมุ ชนเกาะสกุ ร จำนวน 40 คน

มลู นธิ อิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ัณฑิต คณะมนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

88

พน้ื ทด่ี ำเนนิ การ บ้านแหลม หมูท่ ่ี 2 ตำบลเกาะสกุ ร อำเภอปะเหลียน จงั หวดั ตรงั

4. ระยะเวลาโครงการ
เร่ิมตัง้ แต่ วันที่ 19 พฤษภาคม 2565 ถึง วนั ที่ 2 มิถุนายน 2565

5. กิจกรรมและวิธดี ำเนินงาน รายละเอียดกิจกรรม วตั ถุประสงค์
วัน/เดอื น/ปี เวลาในการ
ดำเนนิ กิจกรรม

19 พ.ค. 2565 8.00 - 9.30 น. ประชุมเพื่อชี้แจงรายละเอียด เพื่อให้ชาวบ้านที่สนใจและ

วัตถุประสงค์โครงการ ให้กับ ผู้รับซื้อขยะชุมชนเกาะสุกร

ชาวบ้านที่สนใจและผู้รับซื้อขยะ เกิดความเข้าใจในกิจกรรม

ชุมชนเกาะสุกร ในประเด็นของการ และวิธีดำเนินงานภายใต้

จัดตั้งตลาดรับซื้อขยะ ราคาขยะ โครงการ “การจัดการขยะ

และการรับซือ้ ขยะในประเภทตา่ ง ๆ ทะเลเพื่อสุขภาวะที่ดี ด้วย

ของบริษัทวงษ์พาณชิ ย์ พลงั ชมุ ชนเกาะสุกร”

19 พ.ค. 2565 18.00 – 19.30 น. ประชุมเพื่อจัดตั้ง หาคณะทำงาน เพื่อให้คณะทำงานจัดการ
จัดการขยะชุมชนเกาะสุกร และ ขยะชุมชนเกาะสุกร เกิด
ร่วมกันหาวัน/เวลาที่เหมาะสมใน ความเข้าใจ ความพร้อมใน
ก า ร เ ป ิ ด ต ล า ด ข ย ะ แ ล ะ เ พื่ อ ด้านวัน/เวลา สถานที่จุดต้ัง
จัดเตรียมสถานที่ปรับปรุง จุดที่ตั้ง ในการรบั ซื้อขยะ
ตลาดนดั รับซอื้ ขยะ

26 พ.ค. 2565 ประชมุ เพ่ือจดั ตง้ั คณะทำงานจัดการ ชาวบ้านเกิดการรับรู้ร่วมกัน
ขยะอย่างเป็นทางการของชุมชน ถึงการจัดตั้งโครงการภายใน
เ ก า ะ ส ุ ก ร แ ล ะ ต ั ว แ ท น ข อ ง ชุมชน
คณะทำงานจัดการขยะชุมชนเกาะ
สุกร ในแต่ละหมู่บ้าน ประกอบด้วย
บ้านทรายทอง บ้านทุ่ง บ้านแหลม
และบ้านเสียมไหม

มูลนิธิอันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สตู รสังคมสงเคราะหศ์ าสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

89

พร้อมกบั ประชาสมั พนั ธใ์ หช้ าวบ้าน
อสม. นักเรียนโรงเรียนบ้านแหลม
ได้ทราบถึงการจัดตั้งและการเปิด
ตลาดนัดรบั ซ้อื ขยะ ณ บ้านแหลม

2 ม.ิ ย. 2565 13.00 - 14.30 น. จัดกิจกรรมเก็บขยะทะเลริมหาด เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วม
ข อ ง ช ุ ม ช น เ ก า ะ ส ุ ก ร โ ด ย มี และความตระหนักร่วมกัน
กลุ่มเป้าหมายคือ คณะทำงาน ของคนภายในชุมชน
จดั การขยะ ชาวบ้าน อสม. นักเรียน
โรงเรยี นบ้านแหลม

2 มิ.ย. 2565 14.30 - 16.00 น. - บริษัทวงษ์พาณิชย์ร่วมกับมูลนิธิ เ พ ื ่ อ ร ว บ ร ว ม ข ย ะ จ า ก

อันดามัน ให้ข้อมูลความรู้เกี่ยวกับ ชาวบ้านภายในชุมชนก่อนสง่

ราคาขยะ การรบั ซ้ือขยะในประเภท ต่อให้กับบริษัทวงษ์พาณิชย์

ต่างๆของบรษิ ัทวงษ์พาณชิ ย์ ในวนั ถัดไป

- เปิดตลาดขยะ เพื่อให้ชาวบ้านนำ

ขยะมาขาย ณ จดุ เรยี นรู้การคัดแยก

ขยะในชุมชน โดยมีตัวแทนของ

คณะทำงานจัดการขยะชุมชนเกาะ

สุกร เป็นผู้เตรียมความพร้อมในการ

รับขยะจากชาวบา้ น

6. ผลท่ีคาดว่าจะไดร้ ับ
1. ปริมานขยะจากทะเลบรเิ วณชายฝัง่ และขยะภายในชมุ ชนเกาะสุกรมจี ำนวนลดลง
2. ชาวบา้ นในชุมชนเกาะสกุ รมรี ายไดเ้ สริมจากการขายขยะ
3. ชาวบา้ นในชมุ ชนเกาะสุกรเกดิ ความตระหนกั ถงึ ผลกระทบของขยะทีส่ ง่ ผลต่อสขุ ภาวะ

มลู นธิ อิ นั ดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏบิ ตั วิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สตู รสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

90

7. งบประมาณ จำนวน งบประมาณ (บาท)

รายละเอยี ดงบประมาณ 40 ใบ 300
1. อุปกรณส์ ำหรับคัดแยกขยะ 2 แพค็ 50
- ถุงกระสอบ ขนาด 30x40 25
- ถุงมอื อเนกประสงค์ 25 แผน่ 20
2. ค่าจดั ทำป้ายประชาสัมพันธ์ 5 แผน่ 266
- ของที่ระลกึ (นักเรียน) 2 ม้วน
- คา่ ปร้ินท์ เอกสาร 5 ลิตร
- ค่าปริน้ ท์ โปสเตอร์
- กาวสองหน้า 2 กระสอบ 60
- ค่าน้ำมัน 4 ถงั 13
3. คา่ อาหารว่างและเคร่ืองด่ืม 40 ชิน้ 400
(สำหรบั กิจกรรมเกบ็ ขยะกับชาวบ้านในชมุ ชน) 2 ขวด 116
- นำ้ แข็ง 2 ถุง 50
- นำ้ เปล่า
- ขนม 50 ตวั 100
- นำ้ เฮลซบ์ ลูบอย 3 ตวั 500
- น้ำตาล 50 ใบ 100
4. ค่าเชา่ อืน่ ๆ 1 ชุด 500
- โตะ๊ 2 คัน 1000
- เก้าอี้ 3500 บาท
- แกว้ น้ำ
- เครอื่ งเสียง
- ค่าเช่ารถโดยสาร

รวม

มูลนธิ ิอันดามัน (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ิชาชพี สงั คมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สตู รสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

91

กำหนดการ

โครงการ “การจดั การขยะทะเลเพอื่ สขุ ภาวะที่ดี ด้วยพลังชมุ ชนเกาะสุกร”

วัน พฤหัสบดี ท่ี 2 เดือน มถิ ุนายน พ.ศ. 2565

ณ สะพานบา้ นแหลม หมู่ที่ 2 ตำบลเกาะสกุ ร อำเภอปะเหลียน จงั หวัดตรัง

เวลา รายละเอยี ดกจิ กรรม

13.00 - 13.30 น. ลงทะเบียนเข้าร่วมกจิ กรรม

13.30 – 14.00 น. เปิดโครงการ และอธบิ ายรายละเอียดกจิ กรรม

14.00 – 14.45 กิจกรรมให้ความร้เู รื่องการคัดแยกขยะและสร้างแรงบนั ดาลใจในการลด

พลาสตกิ โดย วงศพ์ าณชิ ย์

14.45 – 15.00 น. พกั รับประทานอาหารว่าง

15.00 – 15.30 น. กจิ กรรมเกบ็ ขยะทะเล

15.30 – 16.00 น. กิจกรรมเปิดตลาดรับซื้อขยะ

16.00 น. เปน็ ตน้ ไป เดินทางกลับโดยสวสั ดิภาพ

*หมายเหตุ : กำหนดการอาจมีการเปล่ียนแปลงตามความเหมาะสม

มูลนธิ ิอนั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II) 92
หลกั สูตรสงั คมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

ใบลงทะเบยี น

มลู นธิ อิ นั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบัตวิ ชิ าชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II)
หลกั สูตรสงั คมสงเคราะหศ์ าสตร์บณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

93

ใบลงทะเบียน

มลู นธิ อิ นั ดามนั (Save Andaman Network-SAN)

รายงานการฝกึ ปฏิบตั วิ ิชาชพี สังคมสงเคราะห์ 2 (Wield Work II) 94
หลักสตู รสังคมสงเคราะห์ศาสตรบ์ ณั ฑิต คณะมนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี

หนงั สือขอความอนุเคราะห์

มูลนธิ ิอันดามนั (Save Andaman Network-SAN)