ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่องการพยากรณ์อากาศ

น า ง ส ม พ ร วิ ชั ย ป ร ะ เ ส ริ ฐ

ก า ร พ ย า ก ร ณ์ อ า ก า ศ

ชุ ดกิ จกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
เรื่ อง บรรยากาศ ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1

ใบความรู้ที่ 1

การพยากรณ์อากาศ

การพยากรณ์อากาศคือ
การคาดหมายสภาวะอากาศ

และปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ
ที่เกี่ยวข้องที่จะเกิดขึ้นในเวลา
ข้างหน้า

จะมีพายุดีเปรสชันหรือพายุโซนร้อน
เคลื่อนที่เข้าสู่ประเทศไทยหรือไม่ เมื่อใด!

การพยากรณ์อากาศ

ทำได้โดยการวิเคราะห์ข้อมูลต่างๆ ใน
แผนที่อากาศ ซึ่งเป็นข้อมูลที่ได้จาก
การตรวจอากาศในบริเวณกว้าง

รู้หรือไม่ ? ตอนนี้มนุษย์เราสามารถหมุนโลกนี้ได้เหมือนที่สามารถทำได้ใน GOOGLE
EARTH และสามารถเห็นรูปแบบสภาพอากาศแบบเรียลไทม์ได้ ถ้าสนใจติดตามอุณหภูมิ,
ลมกระโชก, คลื่นมหาสมุทร, เส้นความกดอากาศ ISOBARS (เส้นบนแผนที่อากาศที่ลาก
เชื่อมจุดที่มีความกดอากาศเท่ากัน) และการปกคุลมของเมฆ

ใบความรู้ที่ 1

การพยากรณ์อากาศ

ความสำคัญของการพยากรณ์อากาศ
ในปัจจุบันภัยธรรมชาติ เช่น อุทกภัย วาตภัย ภัยแล้ง

ภัยหนาว ที่เกิดขึ้นแต่ละครั้ง ส่งผลกระทบต่อชีวิตและ
ทรัพย์สินของมนุษย์ เป็นจำนวนมาก เช่น

จำเป็น!!
สำหรับการคาดหมายลักษณะ
อากาศล่วงหน้า เพื่อเตรียมการ

ป้องกันภัยธรรมชาติ
ที่คาดว่าจะเกิดขึ้น

กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศฉบับที่ 19 ว่า พายุโนรู ได้ลดระดับเป็นพายุ
ดีเปรสชัน และพัดเข้าถล่มไทยเมื่อเวลา 04.00 น. ของวันที่ 29 ก.ย. มีศูนย์กลางอยู่
บริเวณอำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร โดยมีความเร็วลมสูงสุดใกล้ศูนย์กลาง
ประมาณ 55 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

นอกจากนี้ในการดำรงชีวิตประจำวัน
นั้นหากทราบลักษณะอากาศที่คาดหมาย
ว่าจะเกิดขึ้นในระยะเวลาข้างหน้า เราก็
สามารถเตรียมตัวรับสถานการณ์ได้อย่าง
เหมาะสม เช่น เลือกใส่เสื้อผ้าให้เข้ากับ
สภาวะอากาศ เตรียมร่มไปด้วยหากจะมี
ฝนตก และเก็บเกี่ยวผลผลิตทางการ
เกษตรก่อนที่ฝนจะตก หรือไม่นำเรือเล็ก
ออกจากฝั่ ง หากคาดหมายว่า จะมีคลื่นลม
แรง หรือเกิดพายุขึ้นในทะเล

วิธีการพยากรณ์อากาศ

The Weather Forecast

วิธีแนวโน้ม

เป็นการพยากรณ์อากาศโดยใช้ทิศทางและ
ความเร็วในการเคลื่ อนที่ของระบบลมฟ้าอากาศที่กำลังเกิด
ขึ้น เพื่อคาดหมายว่าในอนาคตระบบดังกล่าวจะเคลื่อนที่ไป
อยู่ ณ ตำแหน่งใด วิธีนี้ใช้ได้ดีกับระบบลมฟ้าอากาศที่ไม่มี
การเปลี่ยนความเร็ว ทิศทาง และความรุนแรง มักใช้วิธีนี้
สำหรับการพยากรณ์ฝนในระยะเวลาไม่เกินครึ่งชั่วโมง

เช่น การพยากรณ์ฝนตกโดยใช้ข้อมูลเรดาร์ตรวจอากาศในกรุงเทพฯ
และปริมณฑล แสดงกลุ่มฝนเคลื่อนตัวเข้าใกล้กรุงเทพฯ เวลา ๑๗.๒๐ น.
และจะเคลื่อนตัวเข้ากรุงเทพฯ เวลา ๑๘.๓๒ น.

วิธีการพยากรณ์อากาศ

The Weather Forecast

วิธีภูมิอากาศ

การคาดหมายโดยใช้ค่าเฉลี่ยจากสถิติภูมิอากาศ
หลายๆ ปี วิธีนี้ใช้ได้ดีเมื่อลักษณะของลมฟ้าอากาศมีสภาพ
ใกล้เคียงกับสภาวะปกติของ ช่วงฤดูกาลนั้น ๆ มักใช้สำหรับ
การพยากรณ์ระยะยาว

วิธีการพยากรณ์อากาศ

The Weather Forecast

การพยากรณ์อากาศด้วย

คอมพิวเตอร์

เป็นการใช้คอมพิวเตอร์คำนวณการเปลี่ยนแปลงของ
ตัวแปรที่เกี่ยวข้อง กับสภาวะของลมฟ้าอากาศ โดยใช้แบบ
จำลองเชิงตัวเลข (Numerical model) ซึ่งเป็นการจำลอง
บรรยากาศและพื้นโลกด้วยสมการทางคณิตศาสตร์ที่
ละเอียดอ่อนและซับซ้อน ข้อจำกัดของวิธีนี้คือแบบจำลอง
ไม่มีรายละเอียดครบถ้วนเหมือนธรรมชาติจริง ในทางปฏิบัติ
นักพยากรณ์อากาศมักใช้วิธีการพยากรณ์อากาศหลายวิธี
ร่วมกันตามความเหมาะสม เพื่อให้ได้ผลการพยากรณ์ที่ถูก
ต้องแม่นยำที่สุดเท่าที่จะทำได้

ใบงานที่ 1

ใบความรู้ที่ 2

แผนที่อากาศและเกณฑ์การ
พยากรณ์อากาศ

แผนที่อากาศ (Weather map)
เป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญที่นักพยากรณ์อากาศใช้

พยากรณ์แนวโน้มของอากาศ โดยอาจใช้พิจารณาประกอบ
กับข้อมูลจากแหล่งอื่นๆ เช่นข้อมูลจากบอลลูนหยั่งอากาศ
ข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา เป็นต้น

ตัวอย่างสัญลักษณ์ทางอุตุนิยมวิทยาบนแผนที่อากาศ ได้แก่




L (Low) แทน ศูนย์กลางของ H (High) แทน ศูนย์กลาง
หย่อมความกดอากาศต่ำ ของหย่อมความกดอากาศ
สูง เป็นบริเวณที่อากาศเย็น
บริเวณนี้ท้องฟ้าจะมีเมฆมาก อาจ ท้องฟ้าแจ่มใส ไม่มีเมฆ
เกิดพายุดีเปรสชั่น และรุนแรง
ปกคลุม
เป็นพายุโซนร้อนได้

ใบความรู้ที่ 2

แผนที่อากาศและเกณฑ์การ
พยากรณ์อากาศ

ตัวอย่างสัญลักษณ์ทางอุตุนิยมวิทยาบนแผนที่อากาศ ได้แก่




เส้นไอโซบาร์ (Isobar) เป็นเส้นโค้งที่ลากเชื่อมต่อบริเวณที่มีความกดอากาศเท่ากัน มี
ตัวเลขแสดงค่าความกดอากาศซึ่งมีหน่วยเป็น เฮคโตปาสคาล (hPa) กำกับไว้

แนวปะทะอากาศ (Front) เส้นอาร์คหนาทึบสีแดงมีเครื่องหมายวงกลม คือ แนวปะทะ
อากาศร้อน เส้นอาร์คหนาทึบสีน้ำเงินมีลิ่มสามเหลี่ยม คือ แนวปะทะอากาศเย็น เมื่อแนวปะทะ
ทั้งสองชนกันจะทำให้เกิดฝนตก

ข้อมูลจากสถานีตรวจอากาศภาคพื้น แสดงโดยสัญลักษณ์ดังตัวอย่างในภาพที่ 7 ซึ่ง
อธิบายได้ ดังนี้

- วงกลม แสดงปริมาณเมฆปกคลุมเหนือสถานี สีขาว : ไม่มีเมฆ สีดำ : เมฆมาก
- ลูกศร แสดงทิศทางลมที่พัดเข้าหาสถานี ขีดฉากที่ปลายลูกศรแสดงความเร็วลม ขีด
ยิ่งมาก ลมยิ่งแรง
- ความกดอากาศที่ระดับน้ำทะเล แสดงด้วยตัวเลขขวามือด้านบนเป็นตัวเลขสามหลัก
หมายถึง ตัวเลขท้ายสองหลักและทศนิยมหนึ่งหลัก (107 หมายถึง 1010.7 hPa)
- แนวโน้มของความกดอากาศเปรียบเทียบกับ 3 ชั่วโมงที่แล้ว แสดงด้วยตัวเลขทาง
ด้านขวามือมีหน่วยเป็น hPa ค่า + หมายถึงความกดอากาศสูงขึ้น ค่า - หมายถึงความกด
อากาศต่ำลง
- อุณหภูมิจุดน้ำค้าง แสดงด้วยตัวเลขซ้ายมือด้านล่าง
- ลักษณะอากาศ แสดงด้วยสัญลักษณ์อุตุนิยมวิทยาทางด้านซ้ายมือ
- อุณหภูมิอากาศ แสดงด้วยตัวเลขทางด้านซ้ายบน

เกณฑ์การพยากรณ์อากาศ

เกณฑ์ต่างๆ ที่ใช้ในการพยากรณ์และรายงานอากาศในประเทศไทย

วิธีแนวโน้ม

เป็นการพยากรณ์อากาศโดยใช้ทิศทางและ
ความเร็วในการเคลื่ อนที่ของระบบลมฟ้าอากาศที่กำลังเกิด
ขึ้น เพื่อคาดหมายว่าในอนาคตระบบดังกล่าวจะเคลื่อนที่ไป
อยู่ ณ ตำแหน่งใด วิธีนี้ใช้ได้ดีกับระบบลมฟ้าอากาศที่ไม่มี
การเปลี่ยนความเร็ว ทิศทาง และความรุนแรง มักใช้วิธีนี้
สำหรับการพยากรณ์ฝนในระยะเวลาไม่เกินครึ่งชั่วโมง

เช่น การพยากรณ์ฝนตกโดยใช้ข้อมูลเรดาร์ตรวจอากาศในกรุงเทพฯ
และปริมณฑล แสดงกลุ่มฝนเคลื่อนตัวเข้าใกล้กรุงเทพฯ เวลา ๑๗.๒๐ น.
และจะเคลื่อนตัวเข้ากรุงเทพฯ เวลา ๑๘.๓๒ น.

เกณฑ์การพยากรณ์อากาศ

เกณฑ์ต่างๆ ที่ใช้ในการพยากรณ์และรายงานอากาศในประเทศไทย

อากาศร้อน อากาศหนาว


กำหนดจากอุณหภูมิต่ำสุดประจำวัน
และใช้เฉพาะในฤดูหนาว
กำหนดจากอุณหภูมิสูงสุดประจำวัน
และใช้เฉพาะในฤดูร้อน 1. อากาศเย็น (cool)อุณหภูมิ
ตั้งแต่ 16.0 - 22.9 องศาเซลเซียส
1. อากาศร้อน (hot)
อุณหภูมิตั้งแต่ 35.0 -39.9 องศา 2. อากาศหนาว
เซลเซียส (cold)อุณหภูมิตั้งแต่ 8.0 - 15.9
องศาเซลเซียส
2. อากาศร้อนจัด (very
hot) อุณหภูมิตั้งแต่ 40.0องศา 3. อากาศหนาวจัด
เซลเซียสขึ้นไป (verycold) อุณหภูมิตั้งแต่
7.9องศาเซลเซียสลงไป

เกณฑ์การ
พยากรณ์อากาศ

เกณฑ์ต่างๆ ที่ใช้ในการพยากรณ์และรายงานอากาศในประเทศไทย

การกระจาย
ของฝน

1. ฝนบางพื้นที่ (isolated) หมายถึง มีฝนตกน้อยกว่า
ร้อยละ 20 ของพื้นที่

2. ฝนกระจายเป็นแห่งๆ (widely scattered) หมาย
ถึง มีฝนตกตั้งแต่ร้อยละ 20 ขึ้นไป แต่ไม่เกินร้อยละ 40 ของ
พื้นที่

3. ฝนกระจาย (scattered) หมายถึง มีฝนตกตั้งแต่
ร้อยละ 40 ขึ้นไป แต่ไม่เกินร้อยละ 60 ของพื้นที่

4. ฝนเกือบทั่วไป (almost widespread)หมายถึงมี
ฝนตกตั้งแต่ร้อยละ 60 ขึ้นไปแต่ไม่เกินร้อยละ 80 ของพื้นที่

5. ฝนทั่วไป (widespread) หมายถึง มีฝนตกตั้งแต่
ร้อยละ 80 ของพื้นที่ขึ้นไป

เกณฑ์การ
พยากรณ์อากาศ

เกณฑ์ต่างๆ ที่ใช้ในการพยากรณ์และรายงานอากาศในประเทศไทย

ปริมาณฝน

1. ฝนเล็กน้อย (light rain) ฝนตกมีปริมาณ
ตั้งแต่ 0.1 - 10.0 มิลลิเมตร

2. ฝนปานกลาง (moderate rain) ฝนตกมี
ปริมาณตั้งแต่ 10.1 - 35 มิลลิเมตร

3. ฝนหนัก (heavy rain) ฝนตกมีปริมาณ
ตั้งแต่ 35.1 - 90.0 มิลลิเมตร

4. ฝนหนักมาก (very heavy rain) ฝนตกมี
ปริมาณตั้งแต่ 90.1 มิลลิเมตร
ขึ้นไป

เกณฑ์การ
พยากรณ์อากาศ

เกณฑ์ต่างๆ ที่ใช้ในการพยากรณ์และรายงานอากาศในประเทศไทย

ปริมาณเมฆใน
ท้องฟ้า

โดยแบ่งท้องฟ้าออกเป็น 10ส่วน

1. ท้องฟ้าแจ่มใส (fine) ท้องฟ้าไม่มีเมฆหรือมีน้อย
กว่า 1 ส่วนของท้องฟ้า

2. ท้องฟ้าโปร่ง (fair) ท้องฟ้ามีเมฆตั้งแต่ 1 - 3 ส่วน
ของท้องฟ้า

3. ท้องฟ้ามีเมฆบางส่วน (partly cloudy sky)
ท้องฟ้ามีเมฆเกินกว่า 3 - 5 ส่วนของท้องฟ้า

4. ท้องฟ้ามีเมฆเป็นส่วนมาก (cloudy sky) ท้องฟ้ามี
เมฆเกินกว่า 5- 8 ส่วนของท้องฟ้า

5. ท้องฟ้ามีเมฆมาก (very cloudy sky) ท้องฟ้ามี
เมฆเกินกว่า 8 - 9 ส่วนของท้องฟ้า

6. ท้องฟ้ามีเมฆเต็มท้องฟ้า (overcast sky) ท้องฟ้า
มีเมฆเกินกว่า 9 - 10 ส่วนของท้องฟ้า

เกณฑ์การ
พยากรณ์อากาศ

เกณฑ์ต่างๆ ที่ใช้ในการพยากรณ์และรายงานอากาศในประเทศไทย

สถานะของ
ทะเล

1. ทะเลสงบ (calm) ความสูงของคลื่น 0.0 - 0.10 เมตร
2. ทะเลเรียบ (smooth) ความสูงของคลื่น 0.10 - 0.50 เมตร
3. ทะเลมีคลื่นเล็กน้อย (slight) ความสูงของคลื่น 0.50 - 1.25 เมตร
4. ทะเลมีคลื่นปานกลาง (moderate) ความสูงของคลื่น 1.25- 2.50
เมตร
5. ทะเลมีคลื่นจัด (rough) ความสูงของคลื่น2.50 - 4.00 เมตร
6. ทะเลมีคลื่นจัดมาก (very rough) ความสูงของคลื่น 4.00 -
6.00เมตร
7. ทะเลมีคลื่นใหญ่ (high) ความสูงของคลื่น6.00 - 9.00 เมตร
8. ทะเลมีคลื่นใหญ่มาก (very high) ความสูงของคลื่น 9.00 - 14.00
เมตร
9. ทะเลบ้า (phenomenal) ทะเลมีคลื่นใหญ่และจัดมาก ความสูงของ
คลื่นมากกว่า 14 เมตร

คลื่นสงบ มีคลื่น

ที่มา : HTTPS://PXHERE.COM/TH/PHOTO/683033 ที่มา : HTTP://BEBASPATANI.COM/?P=2147

ตัวอย่างข่ าว
การพยากรณ์อากาศ

ตัวอย่างข่ าว
การพยากรณ์อากาศ

ใบงานที่ 2

ใบงานที่ 2

ใบงานที่ 3

ใบงานที่ 3

นางสมพรวิชัย ประเสริฐ

ชุ ดกิ จกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
เรื่ อง บรรยากาศ ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1