Number9

พระราชกรณียกิจของ
ในหลวงรัชกาลที่ ๙



สารบัญ 1
5
โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ 9
โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน 13
โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา 15
โครงการชั่งหัวมัน 20
โครงการพลังงานชีวภาพ
โครงการหญ้าแฝก

1

โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่

พระราชกรณียกิจ

โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ คือ การ
บริหารจัดการที่ดิน เพื่อการเกษตร ตามแนวพระ
ราชดำริพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล
อดุลยเดช ที่ทรงคิดค้นวิจัยเกษตรทฤษฎีใหม่มา
ตั้งแต่ปี พ.ศ.2532 ในพื้นที่ส่วนพระองค์ขนาด 16
ไร่ 2 งาน 23 ตารางวา ที่ ต.ห้วยบง อ.เมือง
จ.สระบุรี และทรงเผยแพร่ตั้งแต่ปี 2537 เพื่อแก้ไข
ปัญหา เกษตรกรรมที่ในเขตแห้งแล้ง ขาดแคลนน้ำ
ในการเกษตร โดยเฉพาะการเกษตรที่อาศัยน้าฝน
เป็น หลัก ซึ่งมีความเสี่ยงสูงในการขาดแคลนน้า
กรณีฝนทิ้งช่วงและปริมาณน้าฝนไม่เพียงพอใน
การเพาะปลูก เป็นทฤษฎี แห่งการบริหารจัดการ
ดิน ที่ดิน น้า และเวลา ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
โดยเฉพาะเกษตรกรรายย่อย ที่มีที่ดิน จานวนน้อย
สามารถเลี้ยงตัวเองได้ มีความมั่นคงด้านอาหาร
คือ มีข้าว มีพืชผักและอาหารโปรตีนจากการเลี้ยง
สัตว์ เช่น ไก่ หมู ปลา ฯลฯ ไว้บริโภคได้ตลอดทั้งปี
มีการนาหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติ ให้เป็นรูป
ธรรม เหมาะสม สอดคล้องกับสภาพปัญหา และ
ทรัพยากรที่มี ตั้งแต่การทำการเกษตรแบบพอ
เพียง เพื่อการเลี้ยงชีพ เลี้ยง ครอบครัว ไปจนถึง
การพัฒนาการเกษตรแบบประณีต สามารถให้ผล
ตอบแทนเชิงเศรษฐกิจที่สูงมากขึ้น

ในทุกครั้งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จพระราชดาเนินไปทรงเยี่ยมราษฎร ตาม
พื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศนั้น ได้ทรงถามเกษตรกรและทอดพระเนตรพบสภาพปัญหากาขาดแคลน
น้าเพื่อการปลูกข้าว และเกิดแรงดล พระราชหฤทัย อันเป็นแนวคิดขึ้นว่า ข้าวเป็นสิ่งจาเป็นในวิถี
ชีวิตของคนไทย เป็นพืชที่ตอบสนองต่อน้ำ หากได้น้ำเพียงพอจะสามารถเพิ่มปริมาณเม็ดข้าวได้
มากยิ่งขึ้น ถ้าหากเก็บน้าฝนที่ตกลงมาไว้ได้แล้วนำมาใช้ในการเพาะปลูก ก็จะสามารถเก็บเกี่ยวได้
มากขึ้นเช่นกัน การสร้างอ่างเก็บน้าขนาดใหญ่ยากที่จะดำเนินการได้ เนื่องจากการขยายตัวของ
ชุมชนและข้อจำกัด ของปริมาณที่ดินที่เป็นอุปสรรคสาคัญ ดังนั้นหากแต่ละครัวเรือนมีสระน้ำ
ประจำไร่นาทุกครัวเรือนแล้ว เมื่อรวมปริมาณกันก็ย่อมเท่ากับปริมาณในอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ มีค่า
ใช้จ่ายน้อย และเกิดประโยชน์สูงสุดโดยตรง ในเวลาต่อมาได้พระราชทานพระราชดาริ ให้ทำการ
ทดลอง "ทฤษฎีใหม่" เกี่ยวกับการจัดการที่ดิน และแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรขึ้น ณ วัดมงคลชัย
พัฒนา ตาบลห้วยบง อาเภอเมืองจังหวัดสระบุรี แนวทฤษฎีใหม่ที่กำหนดขึ้นแบ่งพื้นที่ถือครอง
ทางการเกษตร ซึ่งโดยเฉลี่ยแล้วเกษตรกรไทย มีเนื้อที่ดินประมาณ 10-15 ไร่ต่อครอบครัว แบ่ง
ออกเป็นสัดส่วน 30 – 30 – 30 - 10

2

ส่วนแรก ร้อยละ 30 ส่วนที่สอง ร้อยละ 10

ขุดสระกักเก็บน้ำไว้ใช้ ที่อยู่อาศัย

ใช้สำหรับขุดสระกักเก็บน้าไว้ใช้ในการเพาะ จัดเป็นที่อยู่อาศัยมีทางลำเลียง คัน ดิน
ปลูก โดยมีความลึกประมาณ 3 เมตร ซึ่งจะ ป้องกันน้ำท่วม ร่องคู พื้นที่ปลูกพืชสวน
สามารถรับน้ำได้ถึง 20,000 ลูกบาศก์ ครัว เล้า คอก ปศุสัตว์ ซึ่งหากมีการรวม
เมตร โดยการรองรับจากน้ำฝนที่ราษฎรจะ กลุ่ม การผลิตและจำหน่ายในรูปสหกรณ์จะ
สามารถใช้ในการเกษตร ได้ตลอดปีและยัง สามารถเพิ่มอำนาจการต่อรองในการซื้อ
สามารถเลี้ยงปลาและปลูกพืชน้ำพืชริมสระ ขาย และมีการเชื่อมโยงประสานงานในการ
เพื่อเพิ่มรายได้ให้กับ ครอบครัวอีกทางหนึ่ง จัดหาแหล่งเงินทุนการแปรรูป และการ
ด้วย พัฒนาผลิตภัณฑ์

ส่วนที่สาม ร้อยละ 60

ทำนาข้าว ปลูกพืชผักสวนครวและเลี้ยงสัตว์

เป็นพื้นที่ทาการเกษตรปลูกพืชผลต่าง ๆ โดยแบ่งพื้นที่นี้ออกเป็น 2 ส่วน คือ ร้อยละ 30 ใน
ส่วนที่หนึ่งทำนาข้าวร้อยละ 30 ในส่วนที่สองปลูกพืชไร่หรือพืชสวน ตามแต่สภาพของพื้นที่
และภาวะตลาด พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงคำนวณโดยใช้หลักเกณฑ์ว่า ในพื้นที่ทา
การเกษตรนี้ ต้องมีน้ำใช้ในช่วงฤดูแล้งประมาณ 1,000 ลูกบาศก์เมตรต่อไร่ ที่จะต้องเป็นน้ำ
สำรองไว้ใช้ในยามฤดูแล้ง

3

การใช้หลักเศรษกิจพอเพียงในพระราชกรณียกิจ

ความพอประมาณ

มีการใช้พื้นที่อยู่ได้อย่างเหมาะสม พอเพียงกับความต้องการ เพียงพอกับพื้นที่ที่มีอยู่
โดยมีบ้านที่สามารถอยู่ได้อย่างพอเพียงต่อความต้องการในการ ใช้ชีวิต มีการปลูกข้าว ปลูก
ผัก และมีบ่อน้ําที่ใช้ในการเลี้ยงชีพ ทำให้สามารถพึ่งพาตนเองได้และไม่เบียดเบียนผู้อื่น

ความมีเหตุผล

การแบ่งพื้นที่ออกเป็นแต่ละส่วนนั้นกระทำโดยคำนึงถึงเหตุและผล เช่น การแบ่ง
พื้นที่ส่วนหนึ่งไว้สำหรับเก็บน้ำมาจากเหตุที่ขาดแคลนน้ำในการเกษตร และการสร้างบ่อเก็บน้ำ
ขนาดใหญ่ก็สิ้นเปลือง แต่ละที่จึงควรสร้างบ่อเก็บน้ำของตนเอง ซึ่งจะส่งไปหาผลก็คือมีน้ำ
สำหรับทำการเกษตรในหน้าแล้ง

หลักการสร้างภูมิคุ้มกัน

การแบ่งพื้นที่เพื่อสร้างบ่อเก็บน้ำทำให้มีภูมิคุ้มกันเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงด้านฟ้า
อากาศและส่งผลให้ไม่สามารถทำการเกษตรได้เนื่องจากขาดน้ำ การสร้างบ่อเก็บน้ำจึงเป็น
ภูมิคุ้มกันที่ดีในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ร่วมไปถึงการเพาะปลูกและการเลี้ยง
สัตว์จะทำให้มีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงของเศรษกิจ ทำให้สามารถพึ่งพาตนเองได้แม้
เศรษกิจจะไม่ได้ดีนัก โดยยังมีอาหารที่ไว้ใช้สำหรับเลี้ยงชีพและขายต่อเมื่อเหลือเก็บ

เงื่อนไขความรู้

ในการทำเกษตรทฤษฏีใหม่จะต้องมีความรู้ในการทำการเกษตร เช่น การปลูกพืชและ
การเลี้ยงสัตว์

เงื่อนไขคุณธรรม

ในการทำเกษตรทฤษฏีใหม่จะต้องมีความขยัน อดทน มีความเพียรในการใช้ชีวิต รวม
ไปถึงรู้จักการแบ่งปันเมื่อสามารถพึ่งพาตนเองได้

4

การนำเอาพระราชกรณียกิจไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

ในปัจจุบัน การใช้ชีวิต
ประจำวันของหลายคนอาจจะไม่
ได้มีพื้นที่มากมายที่จะสามารถทำ
ตามเกษตรทฤษฎีใหม่ เช่น หลาย
คนอาจจะใช้ชีวิตอยู่ในคอนโด แต่
ถึงอย่างนั้นก็สามารถนำแนวคิด
ของเกษตรทฤษฎีใหม่มาประยุกต์
ใช้ในพื้นที่อยู่ของตน โดยการพอ
มีพอกิน ปลูกพืชสวนครัวไว้กิน
เองบ้าง ปลูกไม้ผลไว้ ๒-๓ ต้น
พอที่จะมีไว้กินเองในครัวเรือน

พออยู่พอใช้โดยทำให้บ้านน่าอยู่
ปราศจากสารเคมี กลิ่นเหม็น ใช้แต่ของที่เป็น
ธรรมชาติ รายจ่ายลดลง สุขภาพจะดีขึ้น
(ประหยัดค่ารักษาพยาบาล) และพออกพอใจ
รู้จักพอ รู้จักประมาณตน ไม่ใคร่อยากใคร่มีเช่น
ผู้อื่น ใช้แค่เท่าที่มีเพื่อให้พึ่งพาตนเองได้ เมื่อมี
รายได้แต่ละเดือน จะแบ่งไว้ใช้จ่าย ๓ ส่วน เป็น
ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ ค่าจิปาถะ ที่ใช้ในครัว
เรือน รวมทั้งค่าเสื้อผ้า เครื่องใช้บางอย่างที่
ชำรุด คล้ายกับแนวคิดในการแบ่งพื้นที่ของ
เกษตรทฤษฎีใหม่

"พอเพียงนี้"

อาจจะมีมาก...อาจจะมีของหรูหราได้

แต่ว่าต้องไม่ไปเบียดเบียนคนอื่ น

...ต้องให้พอประมาณตามอัตภาพ...
พูดจาก็พอเพียง ทำอะไรก็พอเพียง ปฏิบัติตนก็พอเพียง




พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

5

โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน

พระราชกรณียกิจ

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
ทรงพระราชปรารภว่า การเรียนรู้ในเรื่องราวและวิชาการสาขาต่าง ๆ โดยกว้างขวาง เป็นเหตุให้
เกิดความรู้ ความคิด และความฉลาด ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดสำหรับชีวิต ช่วยให้บุคคล
สามารถสร้างประโยชน์สุข สร้างความเจริญมั่นคงให้แก่ตนเอง ทั้งแก่สังคม และบ้านเมือง อัน
เป็นที่พึ่งอาศัยได้ ทุกคนจึงควรมีโอกาสที่จะศึกษาหาความรู้ได้ ตามความประสงค์ และกำลัง
ความสามารถโดยทั่วกัน

นอกจากนั้นแล้วท่านทรงพระราชดำริว่า หนังสือประเภทสารานุกรมนั้น บรรจุสรรพ
วิชาการอันเป็นสาระไว้ครบทุกแขนง เมื่อมีความต้องการ หรือพอใจจะเรียนรู้เรื่องใด ก็สามารถ
ค้นหา อ่านทราบโดยสะดวก นับว่า เป็นหนังสือที่มีประโยชน์ เกื้อกูลการศึกษา เพิ่มพูนปัญญา
ด้วยตนเองของประชาชนอย่างสำคัญ โดยเฉพาะในยามที่มีปัญหาการขาดแคลนครู และที่เล่า
เรียนเช่นขณะนี้ หนังสือสารานุกรมจะช่วย คลี่คลายให้บรรเทาเบาบางลงได้เป็นอย่างดี จึงมี
พระราชดำรัสให้ตั้ง โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เพื่อดำเนินการสร้างหนังสือ
สารานุกรมฉบับใหม่อีกชุดหนึ่ง มีความมุ่งหมายที่จะนำวิชาการแขนงต่างๆ ที่ควรศึกษา ออก
เผยแพร่แก่เยาวชน ให้แพร่หลายทั่วถึง เพื่อเยาวชนจักได้หาความรู้ ช่วยตัวเองได้ จากการ
อ่านหนังสือ และเพื่อให้ได้ประโยชน์อันกว้างขวางยิ่งขึ้น ทรงกำหนดหลักการทำคำอธิบายเรื่อง
ต่างๆ แต่ละเรื่อง เป็นสามตอน หรือสามระดับ สำหรับให้เด็กรุ่นเล็กอ่านเข้าใจระดับหนึ่ง
สำหรับเด็กรุ่นกลางอ่านเข้าใจได้ระดับหนึ่ง และสำหรับเด็กรุ่นใหญ่ รวมถึงผู้ใหญ่ผู้สนใจอ่านได้
อีกระดับหนึ่ง เพื่ออำนวยโอกาสให้บิดามารดา สามารถใช้หนังสือนั้น เป็นเครื่องมือแนะนำวิชา
แก่บุตรธิดา และให้พี่แนะนำวิชาแก่น้องเป็นลำดับกันลงไป นอกจากนั้น เมื่อเรื่องหนึ่งเรื่องใดมี
ความเกี่ยวพันต่อเนื่องถึงเรื่องอื่นๆ ก็ให้อ้างอิงถึงเรื่องนั้นๆ ด้วยทุกเรื่องไป ด้วยประสงค์จะ
ให้ผู้ศึกษาทราบตระหนักว่า วิชาการแต่ละสาขา มีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องถึงกัน พึงจะศึกษาให้
ครบถ้วนทั่วถึง

6

โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จ
พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อพระองค์
ได้ ทรงพระราชปรารภกับ พลโท พระยาศัลวิธานนิเทศ ประธานคนแรก ตั้งแต่ พ.ศ.2506 แต่
ยังมิได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงาน จนกระทั่ง พ.ศ.2511 จึงมีคณะกรรมการ และ
ได้เข้าเฝ้าฯ ที่พระตำหนักสวนจิตรลดารโหฐาน ต่อมา พ.ศ.2512 คณะกรรมการจึงจัดทำสารา
นุกรมไทยฯ เล่มตัวอย่างขึ้น พระองค์มีพระราชประสงค์ที่จะให้มีสารานุกรมไทยที่คนไทยทำ
ด้วยความมุ่งหมายที่จะให้เป็นหนังสือที่เป็นประโยชน์ต่อเยาวชน และส่งเสริมให้เยาวชนไทยได้
หาความรู้ขั้นพื้นฐาน ในเรื่องราวและวิชาการสาขาต่าง ๆ เป็น 3 ระดับด้วยกัน คือ เด็กรุ่นเล็ก
อ่านเข้าใจ ระดับหนึ่ง เด็กรุ่นกลางระดับหนึ่ง และเด็กรุ่นใหญ่ รวมทั้งผู้ใหญ่ผู้สนใจอีกระดับ
หนึ่ง การเขียนบทความแต่ละเรื่อง จึงได้เขียนขึ้นให้ได้ลักษณะที่เหมาะสมสำหรับเยาวชนแต่ละ
รุ่น และพิมพ์ไว้โดยใช้อักษร ขนาดต่าง ๆ กัน แต่ละเรื่องเริ่มด้วยเรื่องสำหรับเด็กรุ่นเล็กก่อน
ถัดไปสำหรับเด็กรุ่นกลาง แล้วจึงเป็นเรื่องสำหรับระดับรุ่นใหญ่

โครงการฯ เริ่มดำเนินงานใน พ.ศ.2512 โดยผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญ 7 สาขา
วิชา คือ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ เกษตรศาสตร์
คณิตศาสตร์ และแพทยศาสตร์ มาจัดทำสารานุกรมไทยฯ เล่มที่ 1 ได้จัดพิมพ์แล้วเสร็จใน
พ.ศ.2516 เป็นจำนวน 10,000 เล่ม และครึ่งหนึ่งของจำนวนพิมพ์ ได้นำทูลเกล้าฯ ถวาย เพื่อ
พระราชทานให้แก่โรงเรียน และห้องสมุดต่าง ๆ ทั่วราชอาณาจักรต่อไป ส่วนจำนวนที่เหลือได้
นำออกจำหน่ายแก่ประชาชนทั่วไป เพื่อเป็นทุนในการจัดทำหนังสือเล่มต่อไป

7

การใช้หลักเศรษกิจพอเพียงในพระราชกรณียกิจ

ความพอประมาณ

การอ่านหนังสือนั้นเป็นการลงทุนในเรื่องของความรู้บนหลักของความพอประมาณ
โดยที่ไม่ต้องสิ้นเปลืองในการศึกษาหาความรู้ด้วยการเสียเงินซื้อคอร์สเรียนก็สามารถที่จะพอ
ประมาณหาความรู้ได้จากสิ่งที่มีคือหนังสือ ซึ่งมีความรู้ให้ศึกษามากมายหลากหลายแขนง และ
ยังทำให้มีความรู้ในการพึ่งพาตนเองไม่เบียดเบียนผู้อื่ นอีกด้วย

ความมีเหตุผล

การเลือกอ่านหนังสือตั้งอยู่บนหลักเหตุและผลโดยเป็นการพิจารณาถึงเหตุว่า
ต้องการจะทำอะไร จะต้องมีความรู้เรื่องอะไรบ้าง เมื่อรู้ดังนั้นแล้วจึงหาอ่านหนังสือในแขนงดัง
กล่าวและส่งผลให้มีความรู้สามารถที่จะทำเรื่องต่าง ๆ ที่ต้องการได้

หลักการสร้างภูมิคุ้มกัน

ความรู้เป็นหนึ่งในภูมิคุ้มกันที่ยอดเยี่ยมที่สุด เนื่องจากการที่จะรับมือกับความ
เปลี่ยนแปลงได้ดีที่สุด คือมีความรู้ว่าจะจัดการและอยู่กับการเปลี่ยนแปลงนั้น ๆ ได้อย่างไร ซึ่ง
การอ่านหนังสือเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันอย่างยอดเยี่ยมในที่จะมีความรู้พร้อมรับการ
เปลี่ยนแปลงในด้านต่าง ๆ

เงื่อนไขความรู้

นอกจากการศึกษาให้มีความรอบรู้จากหนังสือแล้ว ต้องมีความรอบคอบ มีการใช้
ความรู้วิชาการด้วยความระมัดระวัง ไม่บุ่มบ่าม ดำเนินการอย่างรอบคอบ มีสติ และไม่นำความ
รู้ไปใช้ในทางที่ผิด

เงื่อนไขคุณธรรม

นำความรู้ที่มีไปใช้ในทางที่ถูกต้อง ใช้เพื่อพัฒนาสังคม เศรษฐกิจ และประเทศชาติ
ช่วยเหลือผู้ที่ลำบากและแบ่งปันความรู้ต่าง ๆ ที่มีให้กับคนอื่น ๆ เพื่อให้สังคมเกิดความมั่นคง
และยั่งยืน

8

การนำเอาพระราชกรณียกิจไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

สามารถประยุกต์ใช้โดยการ
เริ่มเข้าห้องสมุดเพื่อศึกษาหาความ
รู้ซึ่งอาจจะเป็นสารานุกรมไทย
สำหรับเยาวชนตามโครงการและ
อาจจะเป็นหนังสืออื่น ๆ ก็ดีเพื่อ
เป็นการสร้างความรู้ พัฒนาตนเอง
มีความรู้รอบด้าน

นอกจากนั้นควรจะแบ่งปันความรู้ที่
ได้จากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนให้กับผู้
อื่น ๆ ที่อาจจะไม่มีโอกาสได้อ่านอีกด้วย เช่น ผู้
พิการทางสายตาหรือผู้ที่ยังอ่านหนังสือไม่ออก
สิ่งเหล่านี้ก่อให้เกิดคุณธรรม การพัฒนาสังคม
เพื่อให้ช่วยกันสร้างสรรค์ความเจริญก้าวหน้า
ให้ยิ่งขึ้นอีกด้วย

"หนังสือนั้นเป็นสิ่งที่สำคัญยิ่ง"

ในการที่จะทำให้คนเรามีความก้าวหน้า
เพราะว่ามนุษย์ทุกคนเกิดมาแล้ว

ต้องหัด ต้องเรียน ทั้งในทางกาย ทั้งในทางใจ

เพื่อที่จะมีความสามารถและมีความรู้ที่จะดำรงชีพได้...



พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

9

โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา

พระราชกรณียกิจ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชได้พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์สร้าง
โครงการอันหลากหลายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา เพื่อเป็นโรงงานตัวอย่างและ
พระราชทานโอกาสให้บุคคลกลุ่มต่าง ๆ ที่สนใจ "ดูกิจการได้ทุกเมื่อ" ในแต่ละปีจึงมีผู้เข้ามา
ศึกษาดูงานโครงการต่าง ๆ เกือบ 20,000 คนต่อปี

โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา มีวัตถุประสงค์หลักในการดำเนินงานอยู่ 3 ประการ คือ
1. เป็นโครงการศึกษาทดลอง
2.เป็นโครงการตัวอย่าง ให้ผู้ที่สนใจสามารถเข้ามาทำการศึกษา เพื่อสามารถนำกลับไป
ดำเนินการเองได้
3.เป็นโครงการที่ไม่หวังผลตอบแทน (เชิงธุรกิจ)

การดำเนินงานของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ
1. โครงการไม่ใช่ธุรกิจ ที่ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานราชการต่างๆ รวมทั้งหน่วยงาน
จากเอกชน ที่สนองพระราชดำริเกี่ยวกับการพัฒนาด้านการเกษตร ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติ โครงการไม่ใช่ธุรกิจ ได้แก่ ป่าไม้สาธิต นาข้าวทดลอง การเพาะพันธุ์ปลา
นิล กังหันลม ระบบผลิตกระแสไฟฟ้าด้วยพลังงานลม บ้านพลังงานแสงอาทิตย์ ระบบสูบน้ำ
ด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ ระบบผลิตน้ำเย็นด้วยพลังงานความร้อนจากแกลบ โรงกระดาษสา
และการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ

10

2 โครงการกึ่งธุรกิจ ที่มีกระบวนการแปรรูปวัตถุดิบทางการเกษตร และจำหน่ายผลิตภัณฑ์ใน
ราคาที่ไม่หวังผลกำไรสูงสุด โดยมุ่งส่งเสริมให้ประชาชนบริโภคสินค้าที่ผลิตได้ภายในประเทศ
และยังมีการบริหารจัดการเงินอย่างครบวงจร ทั้งนี้รายได้จะนำมาใช้บริหารจัดการภายใน
โครงการต่อไป

กลุ่มงานของโครงการกึ่งธุรกิจ ได้แก่

กลุ่มงานเกี่ยวกับการเลี้ยงโคนมและการแปรรูปผลิตภัณฑ์นม ซึ่งศึกษา ค้นคว้า และเผย
แพร่ความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงโคนมในประเทศไทย รวมถึงการแปรรูปน้ำนมดิบเป็นผลิตภัณฑ์
ประเภทต่าง ๆ เช่น นมพาสเจอร์ไรส์ นมยูเอชที นมผง นมผงอัดเม็ด เนย ไอศกรีม โยเกิร์ต
และยังเป็นการส่งเสริมให้ประชาชนบริโภคนมสด และผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากนมสด ซึ่งมี
ประโยชน์ต่อร่างกาย

กลุ่มงานเกี่ยวกับเทคโนโลยีทางการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร ซึ่งมีการศึกษา
ค้นคว้า และเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับการแปรรูปผลิตผลทางการเกษตร และการใช้วัสดุเหลือใช้
ทางการเกษตรให้เกิดประโยชน์ เช่น โรงสีข้าวตัวอย่างสวนจิตรลดา โรงบดแกลบ โรงน้ำผลไม้
พาสเจอร์ไรส์ โรงน้ำผลไม้บรรจุกระป๋อง โรงผลไม้อบแห้ง โรงขนมอบ โรงเพาะเห็ด งานเพาะ
เลี้ยงสาหร่ายเกลียวทอง โรงปุ๋ยอินทรีย์ โรงหล่อเทียนหลวง โรงน้ำผึ้ง โรงน้ำดื่ม และงาน
ทดลองผลิตภัณฑ์เชื้อเพลิง

โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา มุ่งเน้นการดำเนินงานโดยยึดแนวพระราชดำริ
ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเกี่ยวกับ “เศรษฐกิจพอเพียง” ซึ่งให้ความสำคัญกับการ
พัฒนาคุณภาพชีวิตของเกษตรกรอย่างยั่งยืน ให้เกษตรกรสามารถพึ่งตนเองได้ ควบคู่ไปกับ
การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ มีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร
ภายในประเทศ เพื่อลดการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ และการนำวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร
มาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ด้วยกระบวนการผลิตที่ง่าย แต่มีประสิทธิภาพ ประหยัดเวลา และ
ค่าใช้จ่าย โดยดำเนินการภายใต้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่มีการศึกษา ทดลอง เก็บ
รวบรวมข้อมูลและผลการศึกษา เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ให้แก่เกษตรกร และประชาชนผู้สนใจ
ทั่วไป

11

โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา เป็นโครงการที่เริ่มดำเนินการจากพระราช
ทรัพย์ส่วนพระองค์ และดำเนินการต่อมาด้วยรายได้จากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ รวมทั้งจาก
การทูลเกล้าฯ ถวายเงินสนับสนุน และการน้อมเกล้าฯ ถวายอาคาร เครื่องมือ และคำแนะนะ
ต่าง ๆ จึงเป็นหน่วยงานราชการเพียงหน่วยงานเดียวที่สามารถบริหารจัดการด้านบัญชีและ
การเงินเอง โดยไม่ได้รับงบประมาณแผ่นดินสนับสนุน แต่ละโรงงานจะรับผิดชอบค่าใช้จ่าย
ของตัวเอง มีบัญชีเบิกจ่ายแยกกันไปในแต่ละโรงงาน

จากพระราชประสงค์ให้โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา เป็นโครงการศึกษา
ทดลอง และเป็นโครงการตัวอย่าง จึงมีพระบรมราชานุญาตให้ผู้ที่สนใจสามารถเข้ามาชม
กิจการ รวมทั้งฝึกปฏิบัติงาน เพื่อนำความรู้ไปเป็นแบบอย่างหรือแนวทางในการประกอบ
อาชีพต่อไป นับตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2504 มีคณะพระราชอาคันตุกะจากประเทศต่างๆ คณะ
บุคคลสำคัญ ข้าราชการ นักเรียน นิสิต นักศึกษา เกษตรกร รวมทั้งผู้สนใจ ทั้งชาวไทย และ
ชาวต่างประเทศเข้าเยี่ยมชมโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา เป็นจำนวนมาก

การใช้หลักเศรษกิจพอเพียงในพระราชกรณียกิจ

ความพอประมาณ
มีการใช้พื้นที่อย่างเกิดประโยชน์สูงสุด โดยสินค้าทั้งหมดที่มีการผลิตได้ จะถูกนำไป

ใช้อย่างเกิดประโยชน์สูงสุด เช่น โคนม มีการนำไปแปรรูปเป็นนมประเภทต่าง ๆ เช่น นมยูเอช
ที นมผง นมผงอัดเม็ด เนย ไอศกรี เป็นต้น อีกทั้งยังเป็นการส่งเสริมให้ประชาชนบริโภคนม
สด เเละผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องเพิ่มมากขึ้น ซึ่งทั้งหมดดำเนินการโดยไม่หวังผลกำไรเป็นหลัก
ใช้หลักความพอประมาณในการผลิต อีกทั้งยังมีการใช้วัสดุเหลือใช้ให้เกิดประโยชน์

ความมีเหตุผล
ในการดำเนินงานต่าง ๆ ภายในโครงการ มีการวิจัยเเละค้นคว้าความรู้ที่เกี่ยวข้อง

เพื่อให้การนำผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรไปใช้งานมีประสิทธิภาพสูงสุด อีกทั้งยังมีใช้วัสดุเหลือ
ใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดภายในโครงการ ทำให้การดำเนินการทุกอย่างมีเหตุผลตามหลัก
เศรษฐกิจพอเพียง

12

หลักการสร้างภูมิคุ้มกัน

ในการดำเนินงาน รวมไปถึงการแปรรูปสินค้าต่าง ๆ มีการเปิดให้ประชาชนจากทั่วทุก
มุมโลกเข้ามาดูงาน เเละศึกษาเรียนรู้จากโครงการ ทำให้ประชาชนนำความรู้ความเข้าใจไป
ประกอบอาชีพของตน ทำให้เกิดภูมิคุ้มกันในตนเอง อีกทั้งในการแปรรูปสินค้าต่าง ๆ ยังใช้สิน
ค้นภายในโครงการเป็นหลัก ทำให้หากเกิดเหตุการณ์ขาดเเคลนสินค้าบางอย่างภายนอก
โครงการ จะไม่ส่งผลกระทบร้ายแรงในโครงการ ทำให้เกิดภูมิคุ้มกันในตัวโครงการเอง

เงื่อนไขความรู้

ในการดำเนินงานต่าง ๆ มีการวิจัยเเละค้นคว้าความรู้ที่เกี่ยวข้อง ทำให้มีความรู้ความ
เข้าใจใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมาย อีกทั้งยังเปิดสอนให้กับประชาชนได้เรียนรู้เเละทำความเข้าใจอีก
ด้วย

เงื่อนไขคุณธรรม

โครงการเปิดให้ประชาชนที่สนใจ สามารถเข้ามาเยี่ยมชมโครงการได้ทุกเมื่อ โดยไม่
หวังผลตอบเเทนเป็นหลัก ทำให้เกิดการกระจายความรู้ให้กับคนทั่วไป เป็นไปตามหลัก
คุณธรรม

การนำเอาพระราชกรณียกิจไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

ในปัจจุบัน ผลผลิตทางการเกษตรหลากหลายชนิดมีราคาสูงขึ้น เนื่องจากสาเหตุ
ต่าง ๆ ที่ไม่แน่นอนภายในประเทศไทย ทำให้ประชาชนมากมายที่ต้องพึ่งสินค้าเหล่านี้ได้รับผลก
ระทบ เช่น ร้านค้า ร้านอาหาร เป็นต้น อาจส่งผลให้ขาดรายได้ วิถีชีวิตมีการเปลี่ยนแปลง ซึ่ง
ประชาชนทั่วไปสามารถเข้ามาเยี่ยมชมดูงานภายในโครงการ เพื่อศึกษาเเละทำความเข้าใจวิธี
การปลูกสินค้าทางการเกษตร เพื่อบริโภคภายในครัวเรือน จะทำให้เกิดภูมิคุ้มกันในตนเอง ไม่
จำเป็นต้องพึ่งพาสินค้าการเกษตรจากตลาดทั่วไป อีกทั้งหากบริโภคไม่หมด สามารถนำไปขาย
ในตลาด เพื่อเป็นแหล่งรายได้อย่างหนึ่งได้อีกด้วย ทำให้เกิดภูมิคุ้มกันในตนเองมากขึ้นไปเอง
อีกทั้งในการปลูกเอง เราสามารถนำความรู้ที่ได้รับมาประยุกต์ใช้ในการปลูก ทำให้เกิดการใช้
หลักการความมีเหตุผล เเละเงื่อนไขความรู้

13

โครงการชั่งหัวมัน

พระราชกรณียกิจ

โครงการชั่งหัวมัน คือ ตามพระราชดำริ มีเป้าหมายในการสนองพระราชประสงค์และพระ
ราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ให้เป็นศูนย์รวมพันธุ์
พืชเศรษฐกิจของอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี และพื้นที่ใกล้เคียงรวมทั้งการจัดการฟาร์มโคนม และ
โรงเลี้ยงไก่ไข่ โรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์นม ซึ่งมีผลิตภัณฑ์นมพาสเจอร์ไรส์ และสเตอริไรส์ ตลอดจน
มีหน่วยทดลองพลังงานทดแทน เช่น ทุ่งกันหันลม พลังงานแสงอาทิตย์ และไบโอดีเซล ทั้งนี้หน่วย
งานทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงชาวบ้านที่อยู่พื้นที่ใกล้เคียงได้เข้ามาร่วมกันบำรุงดูแลรักษา และ
แลกเปลี่ยนความรู้ความคิดเห็นตามวิถีการดำรงชีวิตเกษตรกรรมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอ
เพียง

วัตถุประสงค์
1. เพื่อให้เป็นแหล่งรวบรวมพันธุ์พืชเศรษฐกิจ พืชพันธุ์ดีของอำเภอท่ายาง และของจังหวัด

เพชรบุรี
2. เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรแก่เกษตรกร
3. เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดทำแปลงหรือมาช่วยงานพระองค์

14

การใช้หลักเศรษกิจพอเพียงในพระราชกรณียกิจ

ความพอประมาณ
มีการจัดการพื้นที่การทำเกษตรได้อย่างคุ้มค่า สามารถที่จะใช้พื้นที่ทุกตารางนิ้วได้

อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถที่จะพออยู่พอกินได้ในจำนวนที่ดินที่มีอยู่

ความมีเหตุผล

มีการแบ่งพื้นที่ได้ถูกต้องตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงโดยแบ่งพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่
สำหรับการทำการเกษตรและพื้นที่ส่วนน้อยเป็นที่อยู่อาศัย สามารถที่จะใช้หลักวิทยาศาสตร์มา
ทำให้หัวมันเติบโตได้ในที่ทุรกันดาน

หลักการสร้างภูมิคุ้มกัน

พื้นที่ของโครงการเป็นพื้นที่ทุรกันดานทำให้ไม่สามารถที่จะปลูกพืชผลได้หลากหลาย
ชนิด ดังนั้นโครงการดังกล่าวจึงเลือกพืชที่เหมาะสมกับการเพาะปลูกในพื้นที่อันเป็นการสร้าง
ภูมิคุ้มกันให้แก่เกษตกรไม่ให้ใช้พืชผลอย่างสิ้นเปลือง

เงื่อนไขความรู้

ในการทำเกษตรตามแนวคิดของโครงการชั่งหัวมัน จะต้องมีความรู้ในพืชผลว่าพืช
ผลแต่ละประเภทมีความต้องการในการเจริญเติบโตอย่างไร

เงื่อนไขคุณธรรม

ในการทำเกษตรตามแนวคิดของโครงการชั่งหัวมัน จะต้องมีความอดทน ขยันหมั่น
เพียร ไม่เกียจคร้าน มุ่งมานะและช่วยเหลือผู้อื่น

การนำเอาพระราชกรณียกิจไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

การนำเอาหลักแนวคิดพระราชกรณียกิจโครงการชั่งหัวมันไปประยุกต์ใช้ในชีวิต
ประจำวันนั้น สามารถที่จะนำไปประยุกต์ใช้ได้สำหรับการทำเกษตรที่เกษตกรต้องประสบกับ
ปัญหาภัยแล้ง พื้นดินมีความทุรกันดานไม่สามารถที่จะปลูกดอกออกผลได้ อีกทั้งยังให้
แนวคิดในการจัดการที่ดินได้อย่างมีประสิทธิภาพและพอเพียง อันเป็นการทำให้ชีวิตมีความ
สงบมากยิ่งขึ้น

15

โครงการพลังงานชีวภาพ

พระราชกรณียกิจ

พระวิสัยทัศน์ด้านพลังงานทดแทนที่ทรงเริ่มต้นศึกษาวิจัยขึ้นเมื่อ 20 ปีที่แล้ว ในขณะที่ราคา
น้ำมันดิบในตลาดโลกมีราคาสูงขึ้น ทำให้ปัจจุบันประชาชนชาวไทยได้มีทางเลือกในการใช้พลังงาน
ทดแทนที่คนไทยสามารถผลิตได้เอง สามารถลดปริมาณการนำเข้าได้เป็นจำนวนมาก

คุณแก้วขวัญ วัชโรทัย เลขาธิการสำนักพระราชวัง กล่าวถึงพระราชดำริเรื่องเชื้อเพลิง
ชีวภาพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่มีมานานกว่าสี่สิบปี ในหนังสือ "๗๒ ปี แก้วขวัญ วัชโรทัย
เลขาธิการพระราชวัง" ว่า

"พระองค์ทรงรับสั่งมาตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๐๔ แล้วว่าค่ารถจะแพง ก็แปลว่าน้ำมันจะแพง
บังเอิญผมรู้จักกับพวกอุตสาหกรรมน้ำมัน แล้วคุยเรื่องนี้ เขาบอกว่าเขาแข่งขันกัน มันก็
ต้องลดราคาลงไปเรื่อย ๆ พระองค์ก็รับสั่งให้ทดลองผลิตแอลกอฮอล์ทำน้ำมันเชื้อเพลิง

ทำเป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ดีโซฮอล์ ในสวนจิตรลดา...
ตอนนั้นทรงมีพระราชปรารภว่าเมืองไทยกำลังเห่อปลูกต้นยูคาลิปตัส ที่ไหน ๆ ก็ปลูก
หมด ยูคาลิปตัส ๓ ปี จึงจะตัดได้ แล้วท่านก็รับสั่งว่า ระหว่าง ๓ ปีเขาจะเอาอะไรกิน แต่ถ้า
เผื่อปลูกอ้อย ปลูกทุกปีขายได้ทุกปี แล้วก็เอาอ้อยมาทำแอลกอฮอล์ เอาแอลกอฮอล์มา
ผสมเบนซิน เราก็ทดลองผสมตั้งแต่ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ ทั้งเบนซินทั้งน้ำมันดีเซล ใช้ได้

รถยนต์ของโครงการส่วนพระองค์ใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์และดีโซลฮอล์"

16

การศึกษาวิจัยเกี่ยวกับเชื้อเพลิงชีวภาพของโครงการโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา
เริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ.๒๕๒๘ ด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริว่าในอนาคตอาจเกิด
การขาดแคลนน้ำมัน จึงมีประราชประสงค์ให้นำอ้อยมาผลิตแอลกอฮอล์เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง โดย
พระราชทานเงินทุนวิจัยเริ่มต้นเป็นจำนวน ๙๒๕,๕๐๐ บาท

ภายในโครงการ มีการวิจัยพลังงานหลากหลายชนิด ได้แก่

เอทานอล

การศึกษาวิจัยภายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาเริ่มตั้งแต่การทดลองปลูกอ้อย
หลายพันธุ์ เพื่อคัดเลือกพันธุ์ที่ดีที่สุดนำมาทำแอลกอฮอล์ นอกจากอ้อยที่ผลิตได้ภายในโครงการส่วน
พระองค์สวนจิตรลดาแล้วยังออกไปรับซื้ออ้อยจากเกษตรกรเพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบอีกด้วย

โรงงานแอลกอฮอล์ซึ่งมีทั้งเครื่องหีบอ้อย ถังหมัก หอกลั่นขนาดเล็ก เริ่มเดินเครื่องการ
ผลิตครั้งแรกในปี พ.ศ.๒๕๒๙ สามารถผลิตแอลกอฮอล์ ๙๑ เปอร์เซ็นต์ได้ในอัตรา ๒.๘ ลิตรต่อชั่วโมง
ต่อมาเนื่องจากวัตถุดิบมีไม่เพียงพอ จึงเปลี่ยนมาใช้กากน้ำตาล และมีการสร้างอาคารศึกษาวิจังหลัง
ใหม่ภายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา

สำหรับแอลกอฮอล์ที่ผลิตได้ในช่วงแรกยังไม่สามารถนำไปผสมกับเบนซินได้ จึงนำผลผลิต
ที่ได้ไปทำเป็นน้ำส้มสายชูต่อมาก็ทำเป็นแอลกอฮอล์แข็งใช้อุ่นอาหารให้กับทางห้องเครื่องของสวน
จิตรลดา เนื่องจากเดิมใช้แอลกอฮอล์เหลว ครั้งหนึ่งเมื่อมีการขนส่งแอลกอฮอล์เหลวไปยังพระ
ตำหนักในภาคเหนือ รถเกิดอุบัติเหตุทกให้ไฟไหม้รถทั้งคัน เพราะแอลกอฮอล์เป็นเชื้อเพลิงอย่างดี จึง
ได้มีการคิดนำแอลกอฮอล์มาทำเป็นเชื้อเพลิงแข็งเพื่อความปลอดภัยแทน

โรงงานแอลกอฮอล์มีการปรับปรุงการกลั่นเรื่อยมาต่อมาก็สามารถผลิตแอลกอฮอล์บริสุทธิ์
๙๕ เปอร์เซ็นต์ หรือที่เรียกว่าเอทานอลได้เป็นผลสำเร็จ

วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตเอทานอล

1.วัตถุดิบประเภทแป้ง ได้แก่ ธัญพืช ข้าวเจ้า ข้าวสาลี ข้าวโพด ข้าวบาร์เลย์ ข้าวฟ่าง และพวกพืชหัว
เช่น มันสำปะหลัง มันฝรั่ง มันเทศ เป็นต้น

2.วัตถุดิบประเภทน้ำตาล ได้แก่ อ้อย กากน้ำตาล บีตรูต ข้าวฟ่างหวาน เป็นต้น
3.วัตถุดิบประเภทเส้นใย ส่วนใหญ่เป็นผลพลอยได้จากผลผลิตทางการเกษตร เช่น ฟางข้าว ชาน

อ้อย ซังข้าวโพด รำข้าว เศษไม้ เศษกระดาษ ขี้เลื่อย วัชพืช รวมทั้งของเสียจากโรงงาน
อุตสาหกรรม เช่น โรงงานกระดาษ เป็นต้น

ดีโซฮอล์

ดีโซฮอล์ คือ น้ำมันเชื้อเพลิงที่ได้จากการผสมน้ำมันดีเซลกับแอลกอฮอล์ เพื่อนำไปใช้แทน
น้ำมันของเครื่องยนต์ดีเซล

โครงการดีโซฮอล์เริ่มขึ้นในปี พ.ศ.๒๕๔๑ โดยโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาทดลอง
ผสมแอลกอฮอล์ ๙๕ เปอร์เซ็นต์กับน้ำมันดีเซลและสารอิมัลซิไฟเออร์ ซึ่งมีคุณสมบัติทำให้
แอลกอฮอล์กับน้ำมันดีเซลผสมเข้ากันได้โดยไม่แยกกันที่อัตราส่วน ๑๔:๘๕:๑

ดีโซฮอล์จะใช้กับเครื่องยนต์ดีเซล เช่น รถแทรกเตอร์ของโครงการส่วนพระองค์สวน
จิตรลดา จากผลการทดลองพบว่าสามารถใช้เป็นเชื้อเพลิงได้ดีพอสมควร และสามารถลดควันดำลง
ไปประมาณ ๕๐ เปอร์เซ็นต์

ปัจจุบันดีโซฮอล์เป็นโครงการศึกษาวิจัยภายในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาเท่านั้น
ยังไม่มีการนำออกมาใช้ในเชิงพาณิชย์

17

"สำหรับการทดลองใช้ดีโซลฮอล์กับรถแทรกเตอร์ของโครงการส่วนพระองค์ฯนั้น พบ
ว่าในช่วงแรกกำลังของรถตกลงเนื่องจากเป็นรถที่ใช้งานหนัก ต้องการกำลังที่สูง แต่

หลังจากดัดแปลงระบบการจ่ายน้ำมันแล้ว ใช้งานได้ดีไม่มีปัญหา"
ประเสริฐ บุญสัมพันธ์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)

ไบโอดีเซล

เมื่อปี พ.ศ.๒๕๒๖ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริให้มหาวิทยาลัยสงขลา
นครินทร์ สร้างโรงงานสกัดน้ำมันปาล์มขนาดเล็กที่สหกรณ์นิคมอ่าวลึก จังหวัดกระบี่ และทรงพระ
กรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงงานสกัดน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ขนาดเล็ก กำลังผลิตวันละ ๑๑๐ ลิตร ที่
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดนราธิวาส

ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๒๘ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระ
เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทอดพระเนตรโรงงานสกัดน้ำมันปาล์มสาธิตที่มหาวิทยาลัย
สงขลานครินทร์ และมีพระราชดำรัสให้ไปทดลองสร้างโรงงานให้กลุ่มเกษตรกรที่มีความพร้อมในพื้นที่
จริง

ปีถัดมา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์จัดสร้างโรงงานสกัดน้ำมันปาล์มทดลองขึ้นที่สหกรณ์
นิคมอ่าวลึก จังหวัดกระบี่

ปี พ.ศ.๒๕๓๑ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชกระแสให้สร้างโรงงานแปรรูป
น้ำมันปาล์มขนาดเล็กครบวงจร ที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัด
นราธิวาส ซึ่งแล้วเสร็จในปี พ.ศ.๒๕๓๓

ในปี พ.ศ.๒๕๔๓ โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาและกองงานส่วนพระองค์ วังไกลกังวล
อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เริ่มการทดลองนำน้ำมันปาล์มมาใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับ
เครื่องยนต์ดีเซล

จากการทดสอบพบว่า น้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ สามารถใช้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิง
สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล โดยไม่ต้องผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงอื่น ๆ หรืออาจใช้ผสมกับน้ำมันดีเซลได้
ตั้งแต่ ๐.๐๑ เปอร์เซ็นต์ ไปจนถึง ๙๙.๙๙ เปอร์เซ็นต์

18

จากผลความสำเร็จดังกล่าว เมื่อวันที่ ๙ เมษายน พ.ศ.๒๕๔๔ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึง
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้คุณอำพล เสนาณรงค์ องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ยื่นจดสิทธิบัตร
"การใช้น้ำมันปาล์มกลั่นบริสุทธิ์เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องยนต์ดีเซล"

ปีเดียวกันนั้นสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติอัญเชิญอัญเชิญผลงานของพระบาท
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ๓ ผลงาน คือ ทฤษฎีใหม่ โครงการฝนหลวงและโครงการน้ำมันไบโอดีเซลสูตร
สกัดจากน้ำมันปาล์ม ไปร่วมแสดงในงานนิทรรศการสิ่งประดิษฐ์นานาชาติ "Brussels Eureka
2001" ณ กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยี่ยม

โครงการน้ำมันไบโอดีเซลสูตรสกัดจากน้ำมันปาล์ม ได้รับเหรียญทองประกาศนียบัตรสดุดี
เทิดพระเกียรติคุณพร้อมถ้วยรางวัล

พระอัจฉริยภาพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่เพียงประจักษ์ในหมู่พสกนิกรชาวไทย
เท่านั้น แต่ยังขจรขจายไปในเวทีนานาชาติอีกด้วย

เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์
เขื่อนคลองท่าด่าน จังหวัดนครนายก ในวันที่ ๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๔๔ รถยนต์พระที่นั่งติดสติ๊กเกอร์
ท้ายรถว่า "รถคันนี้ใช้น้ำมันปาล์ม ๑๐๐%"

เดือนถัดมา บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เปิดโครงการนำร่องจำหน่ายน้ำมันดีเซลปาล์ม
บริสุทธิ์ในวันที่ ๑๑ กรกฏาคม พ.ศ.๒๕๔๔ ซึ่งปัจจุบัน ปตท.มีสถานีจำหน่ายน้ำมันชนิดนี้ ๔ สถานี และ
ได้ขยายการบริการน้ำมันไบโอดีเซล B5 จำนวน ๓๐ สถานี

ส่วนบริษัท บางจากปิโตเลียม จำกัด (มหาชน) เข้าร่วมทดลองผลิตและจำหน่ายไบโอดีเซล
(B5 ในระยะแรกและ B5 ในปัจจุบัน) ที่สถานีบริการน้ำมันบางจาก ถนนมหิดล จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อ
กลางปี ๒๕๔๗ ในระยะแรกจำหน่ายให้กับรถยนต์รับจ้างสองแถวที่เข้าร่วมโครงการ ๑,๓๐๐ คัน ต่อมา
ได้ขยายการจำหน่ายให้กับประชาชนทั่วไป

กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน สนองพระราชดำริของ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ด้วยการให้การสนับสนุนในการทำไบโอดีเซลชุมชน โดยมีเป้าหมายว่า
ภายในปี พ.ศ.๒๕๔๙ จะจัดให้มีไบโอดีเซลชุมชนให้ได้ ๖๐ แห่ง เพื่อร่วมเฉลิมฉลองเนื่องในวโรกาสทรง
ครองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี โดยยึดแนวพระราชดำริเข้าถึง เข้าใจ พัฒนา ด้วยการไปสำรวจและ
ศึกษาก่อนว่าพื้นที่ดังกล่าวเหมาะจะทำไบโอดีเซลจากอะไร หากพื้นที่ดังกล่าวเหมาะกับการปลูกปาล์ม ก็
ส่งเสริมให้ประชาชนปลูกปาล์ม พื้นที่ใดปลูกสบู่ดำอยู่แล้ว ก็นำเครื่องทำไบโอดีเซลที่ใช้กับสบู่ดำเข้าไป
ให้ประชาชน หรืออาจเลือกใช้น้ำมันพืชใช้แล้วซึ่งใช้ได้กับทุกพื้นที่ อย่างเช่นที่ชุมชนที่หนองจอก
กรุงเทพมหานครก็มีการทำไบโอดีเซลจากน้ำมันพืชใช้แล้ว เพื่อใช้เติมเครื่องยนต์ทางการเกษตร

19

การใช้หลักเศรษกิจพอเพียงในพระราชกรณียกิจ

ความพอประมาณ
มีการใช้ผลผลิตจากโครงการพระราชดำริโครงการอื่นในการผลิต อีกทั้งยังลดการใช้

งานพลังงานที่มีพิษ ทำให้เกิดการอุดหนุนพลังงานภายในประเทศ ทำให้เกิดความพอประมาณ

ความมีเหตุผล
มีการค้นคว้า ศึกษา เเละวิจัยการใช้พลังงานทดแทนจากผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ให้เกิด

ประโยชน์สูงสุด ด้วยเหตุผลที่มี

หลักการสร้างภูมิคุ้มกัน
มีการใช้ผลผลิตจากโครงการพระราชดำริโครงการอื่น เพื่อลดการใช้ผลิตภัณฑ์จาก

ภายนอก ทำให้ไม่ขึ้นอยู่กับราคาสินค้าภายนอกเป็นหลัก ทำให้เกิดภูมิคุ้มกันภายในโครงการ

เงื่อนไขความรู้
มีการค้นคว้า ศึกษา เเละวิจัยการใช้พลังงานทดแทนจากผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ทำให้เกิด

การต่อยอดความรู้ เเละเกิดองค์ความรู้ใหม่ ที่ช่วยในการดำเนินงาน

เงื่อนไขคุณธรรม
มีการเผยแพร่ความรู้ภายในชุมชน สำหรับผู้ที่สนใจ โดยไม่หวังผลประโยชน์ตอบเเทน

เพื่อให้ประชาชนนำความรู้ไปประยุกต์ใช้งานจริงได้

การนำเอาพระราชกรณียกิจไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

ประชาชนที่สนใจ สามารถเข้าไปเรียนรู้ เเละนำความรู้ที่ได้รับนั้นมาใช้ภายในครัวเรือน
เช่น สำหรับผู้ที่มีผลผลิตทางการเกษตรบางอย่าง สามารถนำไปแปรรูปเป็นพลังงานทดเเทน
ได้ เพื่อลดการพึ่งพาพลังงานจากภายนอก ทำให้เกิดภูมิคุ้มกัน เป็นต้น

20

โครงการหญ้าแฝก

พระราชกรณียกิจ

โครงการหญ้าแฝก คือ โครงการที่มีที่มาจากสภาพปัญหาความเสื่อมโทรมของทรัพยากร
ดินและสภาพแวดล้อมที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ซึ่งส่งผลให้ผลผลิตทางการเกษตรลดลง และบางพื้นที่
ประสบปัญหาการชะล้างพังทลายของดินอย่างรุนแรง ดังนั้น จึงได้จัดทำโครงการรณรงค์การปลูก
หญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในปีมหา
มงคลทรงเจริญพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔ ขึ้น โดยแบ่งงานรณรงค์เป็น ๒ ช่วง คือ
ระหว่างวันที่ ๑ พฤษภาคม – ๑๕ มิถุนายน ๒๕๕๔ และวันที่ ๑๕ กรกฎาคม – ๓๑ สิงหาคม ๒๕๕๔ เพื่อ
เป็นการร่วมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเนื่องในปีมหามงคลทรงเจริญ
พระชนมพรรษา ๘๔ พรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔ และร่วมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ผู้ทรงเป็น “พระบิดาแห่งการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม” โดยดำเนินการในพื้นที่ทุก
จังหวัดทั่วประเทศ ซึ่งจะได้จัดให้มีกิจกรรมต่างๆ เพื่อให้ข้าราชการ ประชาชน เกษตรกร นักเรียน
อบต. หมอดินอาสา หน่วยงานราชการ และภาคเอกชน ได้รับทราบถึงวิธีการและขั้นตอนในการนำ
หญ้าแฝกไปใช้ประโยชน์ เพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำและปรับปรุงสภาพแวดล้อม และรู้จักคุณประโยชน์
ของหญ้าแฝก โดยร่วมกันปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่ต่างๆ ตามความเหมาะสม ซึ่งการใช้ระบบหญ้าแฝก
จะช่วยลดต้นทุนในการป้องกันการชะล้างพังทลายของดินให้น้อยลง ขณะเดียวกันประสิทธิภาพในการ
ดักตะกอนดิน ป้องกันดินถล่ม น้ำท่วมฉับพลันได้ในระดับหนึ่ง และความคงทนสามารถอยู่ได้นาน
หลายปี พร้อมเป็นการรักษาสภาพแวดล้อมอีกด้วยตามความเหมาะสม

วัตถุประสงค์
1. เพื่ อการอนุรักษ์ดินและน้ำ
2. เพื่อป้องกันการกัดชะการพังทลายของดิน
3. เพื่อปรับปรุงสภาพพื้นที่เสื่อมโทรม

21

การใช้หลักเศรษกิจพอเพียงในพระราชกรณียกิจ

ความพอประมาณ
มีการใช้หลักความรู้มาทำให้ดินที่ไม่แข็งแรงกลับมาเพาะปลูกได้อันเป็นการใช้พื้นที่ที่มี

อยู่อย่างประหยัด ไม่ต้องไปหาพื้นที่ใหม่

ความมีเหตุผล
มีการใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาทำให้ดินไม่ทรุดตัวลง อีกทั้งยังมีการระดมผู้คน

จากหลากหลายหน่วยงาน มาศึกษาดูงานเพื่อนำไปปฏิบัติและแก้ปัญหา

หลักการสร้างภูมิคุ้มกัน
มีการใช้พื้นที่ที่มีการปรับปรุงมาทำการเพาะปลูกเพื่อให้ได้ผลผลิตมาทำการบริโภคได้

เอง ไม่ต้องไปขอซื้อจากใคร สามารถที่จะเลี้ยงชีพของตนเองได้

เงื่อนไขความรู้
มีความรู้ ความเข้าใจในสภาพพื้นดินแต่ละที่และความรู้ด้านการทำให้ดินไม่พังตัวลงมา

เงื่อนไขคุณธรรม
มีการระดมผู้คนจากหลากหลายหน่วยงานเพื่อให้ผู้คนไปทำการเผยแพร่ต่อไปเพื่อ

แก้ไขปัญหา โดยคำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก

การนำเอาพระราชกรณียกิจไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

ผู้คนในชุมชนสามารถที่จะนำเอาหลักแนวคิดของพระราชกรณียกิจดังกล่าวไปใช้ใน
การเสริมสร้างดินให้มีความแข็งแรง ไม่พังทลาย อีกทั้งยังสามารถที่จะปลูกพืชผลผลิต
ทางการเกษตรมาใช้ในการเลี้ยงชีพของตนเองและผู้อื่ นได้

"ถ้าเรารู้จักสิ่งนั้น เราก็จะมีความสุขได้ไม่ยาก"