องค์ประกอบของอากาศและชั้นบรรยากาศ

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เลม่ ที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 1

วทิ ยาศาสตรพ์ นื้ ฐาน ว21102 ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ่ี 1

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เลม่ ที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และชั้นบรรยากาศ 2

แบบทดสอบก่อนเรียน

เร่อื ง องค์ประกอบของอากาศ และชัน้ บรรยากาศ

คาชี้แจง 1. ข้อสอบเปน็ ปรนยั เลือกตอบ 4 ตวั เลอื ก จานวน 15 ข้อ ใชเ้ วลา
2. จงเลือกคาตอบท่ีถกู ต้องที่สดุ เพียงข้อเดียว 10 นาที

1. อากาศเป็นของผสมท่ีมีแก๊สออกซิเจน 3. พิจารณาแผนภมู แิ สดงส่วนประกอบของ
และไนโตรเจนเป็นองคป์ ระกอบรวมกัน อากาศ A และ B คือ แก๊สอะไรตามลาดับ
ประมาณรอ้ ยละเทา่ ไร
อาร์กอน C แกส๊ อ่ืนๆ
ก. 21 ข. 78 ข. 78
ค. 90 ง. 99 ง. 99
2. พจิ ารณา ข้อมูลในตารางแสดง
องคป์ ระกอบของอากาศ B

องคป์ ระกอบของอากาศ รอ้ ยละของ A
ส่วนผสม
แกส๊ ไนโตรเจน 78.08 ก. ไนโตรเจน ,แกส๊ เฉื่อย
แก๊สออกซเิ จน 20.95
แก๊สอาร์กอน ข. แกส๊ ไนโตรเจน , แก๊สออกซเิ จน
แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ 0.93
แกส๊ อน่ื ๆ 0.03 ค. แก๊สออกซเิ จน , แกส๊ ไนโตรเจน
0.01
ง. แกส๊ ไนโตรเจน , แก๊สคารบ์ อนไดออกไซด์

ถา้ ลกู บอลลูนขนาดใหญ่ มีปริมาตร 4. ข้อใดไม่ใช่สว่ นประกอบของบรรยากาศ

40 ลูกบาศก์เมตร จะมีแก๊สออกซิเจน ก. แก๊สออกซิเจน ข. แก๊สเฉอ่ื ย

ผสมอยู่ก่ีลูกบาศกเ์ มตร ค. แกส๊ คาร์บอนมอนอกไซด์ ง. ไอน้า

ก. 5.35 ข. 8.38

ค. 20.95 ง. 30.95

วทิ ยาศาสตรพ์ ้ืนฐาน ว21102 ช้ันมัธยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และชนั้ บรรยากาศ 3

5. บรรยากาศชั้นใดทสี่ ะท้อนคล่ืนวิทยุ 9. ข้อใดบอกประโยชน์ของช้ันบรรยากาศ
ไม่ถูกต้อง
ระบบ AM
ก. ชว่ ยปรับอุณหภูมขิ องโลกให้เหมาะสม
ก. เทอรโ์ มสเฟียร์ ข. สตราโตสเฟียร์ กับส่งิ มีชวี ติ

ค. มีโซสเฟยี ร์ ง. โทรโพสเฟียร์ ข. ช่วยดูดกลืนรงั สตี า่ ง ๆ ไม่ใหผ้ า่ นเข้า
สู่โลกมากเกนิ ไป
6. ขอ้ ใดเป็นลักษณะของบรรยากาศ
ค. ประกอบด้วยแกส๊ ออกซเิ จนชว่ ยใน
ช้นั โทรโพสเฟียร์ กระบวนการสงั เคราะห์ดว้ ยแสงของพืช

1) มีแกส๊ โอโซนมาก ง. ชว่ ยเสยี ดสกี บั วตั ถุภายนอกโลก ทาให้
ลุกไหม้หมด หรอื มขี นาดเล็กก่อนถึง
2) มปี รากฏการณ์ฝนดาวตก ผวิ โลก

3) มีอณุ หภมู ลิ ดลงตามระดับความสูงทเ่ี พมิ่ ขน้ึ 10. บรรยากาศชน้ั ใดท่ีแสดงปรากฏการณ์
ต่างๆ ทางอตุ ุนิยมวทิ ยา
4) อากาศมคี วามแปรปรวน เนอ่ื งจาก
ก. มีโซสเฟยี ร์ ข. เทอร์โมสเฟียร์
มเี มฆ ลม ฝนฟ้าคะนอง ค. โทรโพสเฟยี ร์ ง. สตราโตสเฟียร์
11. ขอ้ ใดกลา่ วไม่ถูกต้องเกี่ยวกบั บรรยากาศ
ก. 1) และ 2 ข. 2) และ 3) ช้นั สตราโตสเฟียร์
ก. อุณหภูมลิ ดลงตามระดับความสงู
ค. 3) และ 4) ง. 1) และ 4)
ทีเ่ พมิ่ ข้นึ
7. บรรยากาศชนั้ ใดมีผลต่อการดารงชีวิต ข. มรี ะดับความสงู 10-50 กโิ ลเมตร
ค. อากาศเบาบาง ไม่มีเมฆ และพายุ
ประจาวนั ของมนุษย์มากทส่ี ุด ง. มแี กส๊ โอโซนมาก
12. บรรยากาศชัน้ ใดอากาศมีความหนาแน่น
ก. โทรโพสเฟยี ร์ ข. สตราโตสเฟียร์ มากทส่ี ุด
ก. โทรโพสเฟียร์ ข. สตราโตสเฟยี ร์
ค. มีโซสเฟยี ร์ ง. เทอรโ์ มสเฟยี ร์ ค. เทอร์โมสเฟียร์ ง. มโี ซสเฟยี ร์

8. การแบ่งช้นั บรรยากาศ ใชเ้ กณฑ์ในข้อใด

ก. ระดบั ความสงู และความกดอากาศ

ข. ระดบั ความสงู และการเปลยี่ นแปลงอณุ หภมู ิ

ค. การเปลยี่ นแปลงอุณหภมู ิ และ

ส่วนประกอบของอากาศ

ง. การเปลี่ยนแปลงความกดอากาศ และ

สว่ นประกอบของอากาศ

วทิ ยาศาสตรพ์ ้นื ฐาน ว21102 ชั้นมัธยมศกึ ษาปีที่ 1

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และชัน้ บรรยากาศ 4

13. กิจกรรมในข้อใดทท่ี าให้ส่วนประกอบของ
อากาศแตกต่างไปจากเดิม

ปา้ ฟัก-เปดิ ร้านขายหมูกระทะ
ครูสม้ โอ-ปลกู ผักสวนครัวปลอดสารพษิ
น้ามะลิ-ทาโรงงานกล้วยตาก
ก. ปา้ ฟกั และครูส้มโอ
ข. ครสู ม้ โอ และนา้ มะลิ
ค. ป้าฟัก และ น้ามะลิ
ง. ป้าฟกั ครสู ม้ โอ และน้ามะลิ
14. จากขอ้ 13 ผใู้ ดทากิจกรรมทท่ี าให้
แกส๊ ออกซิเจนในบรรยากาศเพิม่ ขึ้น
ก. ปา้ ฟกั
ข. ครสู ม้ โอ
ค. ครูสม้ โอ และนา้ มะลิ
ง. ปา้ ฟกั ครสู ้มโอ และน้ามะลิ
15. อากาศมีความจาเป็นต่อมนษุ ยม์ ากท่ีสดุ
ในด้านใด
ก. ทาให้เกดิ ฝน ลม และพายุ
ข. ช่วยในการกรองรังสีอันตราย
ค. ชว่ ยในการลอยตัวของเครื่องบนิ
ง. แกส๊ ในอากาศชว่ ยในการหายใจ

วิทยาศาสตรพ์ ืน้ ฐาน ว21102 ช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี 1

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เลม่ ท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 5

กระดาษคาตอบแบบทดสอบกอ่ นเรียน

เรื่อง องคป์ ระกอบของอากาศ และชั้นบรรยากาศ

ชื่อ..............................................สกลุ ................................เลขท่ี……………………

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนเลอื กคาตอบที่ถกู ต้องที่สุดแลว้ ทาเคร่ืองหมายกากบาท (X) ลงใน
กระดาษคาตอบ

ขอ้ ก ข ค ง
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15

เกณฑ์การวดั ผล คะแนนเต็ม คะแนนท่ีได้
15
นักเรยี นตอ้ งไดค้ ะแนน ร้อยละ 80
12-15 คะแนน ผ่านเกณฑ์
1 -11 คะแนน ไมผ่ ่านเกณฑ์

วทิ ยาศาสตรพ์ ้นื ฐาน ว21102 ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 6

บัตรกจิ กรรมท่ี 1.1

เรอ่ื ง เกมจิ๊กซอร์ต่อภาพองค์ประกอบของอากาศ

จุดประสงค์ ใชเ้ วลา 10 นาที
1. เขียนแผนภมู แิ สดงองคป์ ระกอบของอากาศ
2. อธิบายองค์ประกอบของอากาศ

คาสง่ั

1. ให้นักเรยี นศกึ ษา จุดประสงค์ กตกิ า และวิธกี ารเล่นเกมบตั รกจิ กรรมที่ 1.1
เร่ือง เกมจ๊ิกซอรต์ ่อภาพองค์ประกอบของอากาศ ใหเ้ ข้าใจ

2. นกั เรียนส่งตวั แทนกลมุ่ รบั อุปกรณ์ท่ใี ช้ประกอบการเลน่ เกม ตามบตั รกจิ กรรมที่ 1.1
3. เม่อื นกั เรยี นได้ยินสญั ญาณดังข้ึน ให้นกั เรยี นเร่ิมเล่นเกมได้

กตกิ า
1. นักเรียนเล่นเกมเป็นกลมุ่ ๆ ละ 6-8 คน
2. ใช้เวลาในการเล่นเกม 5 นาที

วสั ดุอุปกรณ์ประกอบการเล่นเกม
1. ภาพจกิ ซอร์ วงกลม 1 ชุดตอ่ กล่มุ
2. กาวลาเท็กซ์ 1 หลอด ต่อกลุ่ม
3. ดนิ สอ 1-2 แทง่ ตอ่ กล่มุ
4. ปากกาสเี มจิก 1 กลอ่ ง ต่อกลุม่
5. วงกลม 1 อันต่อกลุ่ม

วทิ ยาศาสตร์พ้นื ฐาน ว21102 ช้นั มธั ยมศึกษาปีที่ 1

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ เลม่ ที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และชั้นบรรยากาศ 7

วธิ ีเลน่ เกม
1. ให้นักเรยี นแต่ละกลมุ่ ต่อภาพจิ๊กซอว์แผนภมู วิ งกลมทีค่ รูแจกให้ แลว้ ทากาว

ทภ่ี าพจิก๊ ซอว์ ตดิ ลงบนกระดาษของแบบบนั ทึกกจิ กรรมที่ 1.1 เรอ่ื ง เกมจิ๊กซอว์ต่อภาพ
องค์ประกอบของอากาศ

2. ให้นกั เรยี นเขียนแผนภูมิแสดงสดั ส่วนคา่ ร้อยละสว่ นประกอบของอากาศโดยใช้
วงกลมแสดงองศาชว่ ยในการหาสัดสว่ นของแกส๊ ต่าง ๆ ลงบนภาพจิก๊ ซอว์แผนภมู ิวงกลม
ทตี่ ดิ บนกระดาษแบบบนั ทึกกิจกรรม ทีไ่ ด้จากข้อ 1

3. กลุ่มใดทสี่ ามารถทากจิ กรรมเสรจ็ ในเวลาท่ีกาหนดจะได้คะแนนทุกคน ๆ ละ 2 คะแนน
4. ตัวแทนนกั เรียนแต่ละกล่มุ นาเสนอแผนภูมวิ งกลมแสดงส่วนประกอบของอากาศ
ใหค้ รูและเพอื่ นกลุม่ อื่น ๆ ฟงั โดยกาหนดเกณฑ์การให้คะแนน ดังนี้

- สามารถเขียนแผนภูมิวงกลมบอกองค์ประกอบของอากาศและสัดส่วนร้อยละ
ได้ถูกต้อง ได้ 2 คะแนน

- สามารถเขยี นแผนภูมวิ งกลมบอกองค์ประกอบของอากาศได้ถกู ต้อง สัดส่วนรอ้ ยละ
ไมถ่ ูกต้อง ได้ 1 คะแนน

- สามารถเขียนแผนภมู ิวงกลมบอกองค์ประกอบของอากาศ และสดั สว่ นรอ้ ยละ
ไดถ้ ูกต้องบางส่วน ได้ 0.5 คะแนน

- ไมส่ ามารถเขยี นแผนภูมวิ งกลมบอกองค์ประกอบของอากาศ และสดั สว่ นร้อยละได้
หรอื ไม่ได้เขยี น ได้ 0 คะแนน

5. นาคะแนนที่ได้ในขอ้ 3 และ ข้อ 4 มารวมกันเปน็ คะแนนการเลน่ เกมทไ่ี ด้
โดยทกุ คนในกล่มุ จะได้คะแนนเทา่ กนั กลุ่มไหนได้คะแนนสูงสุด เป็นผชู้ นะรับรางวัลจากครู

วิทยาศาสตรพ์ ื้นฐาน ว21102 ช้ันมธั ยมศึกษาปีท่ี 1

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ เลม่ ที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 8
แบบบนั ทึกบตั รกจิ กรรมที่ 1.1

เร่ือง เกมจิ๊กซอวต์ อ่ ภาพองค์ประกอบของอากาศ
คาช้แี จง
1. ให้นักเรียนตอ่ ภาพจิกซอว์แผนภูมวิ งกลม แลว้ ทากาวท่ีภาพจ๊ิกซอวต์ ดิ ลงบนกระดาษ
ในกรอบดา้ นล่างน้ี
2. เขียนแผนภูมแิ สดงสัดส่วนรอ้ ยละส่วนประกอบของอากาศลงบนภาพจกิ๊ ซอว์วงกลม
ท่ที ากาวติดบนกระดาษเรียบรอ้ ยแล้วจากข้อ 1

วทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน ว21102 ชัน้ มัธยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ เลม่ ที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 9

บัตรกิจกรรมท่ี 1.2

เร่ือง องค์ประกอบของอากาศ และความสาคัญของบรรยากาศ

จดุ ประสงค์
1. สามารถสืบคน้ ความรเู้ กีย่ วกับองคป์ ระกอบของอากาศ ความสาคญั ของ
บรรยากาศได้
2. อธบิ ายเกย่ี วกับองค์ประกอบของอากาศ และความสาคัญของบรรยากาศ
ทมี่ ีตอ่ มนุษยแ์ ละสิง่ แวดลอ้ ม

คาส่ัง

1. ให้นักเรียนสืบคน้ ความรู้จากบัตรเน้ือหาท่ี 1.1 เรอ่ื ง องค์ประกอบของอากาศ
และความสาคัญของบรรยากาศ

2. ให้นักเรียนนาข้อมูลท่ีได้จากการสบื ค้นจากบัตรเน้ือหาที่ 1.1 เรอ่ื ง องค์ประกอบ
ของอากาศ โดยนาข้อมูลไปเปรียบเทียบกบั แผนภมู ิองค์ประกอบของอากาศ
ที่นกั เรียนได้ทาแลว้ ในแบบบันทกึ กิจกรรมที่ 1.1 เรื่อง เกมจก๊ิ ซอว์ตอ่ ภาพ
องค์ประกอบของอากาศ หากยังไมถ่ ูกต้อง ใหน้ กั เรียนแก้ไขแผนภูมใิ ห้ถูกต้อง
หากถกู ต้องแลว้ ให้ปฏิบตั ิกิจกรรมในข้อ 3 ตอ่ ไป

3. ให้นกั เรียนเขียนแผนผงั ความคดิ สรปุ ความสาคญั ของบรรยากาศต่อมนุษย์
และส่ิงแวดล้อม ลงในแบบบนั ทึกกิจกรรมท่ี 1.2 เร่ือง องคป์ ระกอบของอากาศ
และความสาคัญของบรรยากาศ

วิทยาศาสตร์พ้ืนฐาน ว21102 ชนั้ มัธยมศึกษาปีท่ี 1

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 10

แบบบันทกึ บตั รกจิ กรรมท่ี 1.2

เรื่อง องคป์ ระกอบของอากาศและความสาคญั ของบรรยากาศ

คาส่ัง

ใหน้ กั เรียนเขียนแผนผังความคิด สรุปความร้คู วามสาคัญของบรรยากาศ ลงใน
กรอบดา้ นล่างนี้

แหลง่ ข้อมลู
 ชุดกิจกรรมของครนู ภิ าวดี น่วมอินทร์

 Internet WWW……………………………………………………………………………………………………………

 ห้องสมดุ ชอ่ื หนังสือ..............................................................................................
 แหล่งอน่ื ระบุ.........................................................................................................

วทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน ว21102 ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ เลม่ ท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 11

บัตรเนอื้ หาที่ 1.1

เรื่อง องคป์ ระกอบ และความสาคัญของบรรยากาศ
บรรยากาศคอื อะไร

บรรยากาศ (Atmosphere) หมายถงึ อากาศที่อยลู่ อ้ มรอบ ๆ ตัวเราหรอื ที่หอ่ หุ้มโลก
อย่โู ดยรอบไว้ ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และทั้งหมดไมส่ ามารถมองหรือสงั เกตได้ บรรยากาศมี
ขอบเขตนบั จากระดบั นา้ ทะเลขน้ึ ไปประมาณ 1,000 กิโลเมตร

ภาพที่ 1.1 แสดงลกั ษณะของโลกท่ีมีบรรยากาศห่อหุ้ม
http://www.thailandworldnews.com, 27 เมษายน 2558.

วทิ ยาศาสตรพ์ นื้ ฐาน ว21102 ช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 1

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ เลม่ ที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 12

องค์ประกอบของบรรยากาศ

บรรยากาศประกอบดว้ ยแก๊สชนดิ ตา่ ง ๆ ดังน้ี
1. แก๊สไนโตรเจน (N2) เปน็ สว่ นประกอบทมี่ ีอยใู่ นอากาศมากที่สุด ประมาณ
ร้อยละ 78.08 โดยปริมาตร ไนโตรเจนทาใหอ้ อกซเิ จนทมี่ ีอยใู่ นอากาศไม่เข้มขน้ ไนโตรเจน
ในอากาศบางสว่ น จะถกู แบคทเี รียทอ่ี ยู่ในดิน ในรากพชื ตระกลู ถว่ั ตรึงเอาไปไว้เพื่อ
ประโยชนข์ องพืช เมื่อพชื และสตั ว์ตายลงจะสลายตัวเปน็ ไนโตรเจนกลบั สู่อากาศอีกครง้ั
2. แก๊สออกซิเจน (O2) เป็นสว่ นประกอบอยู่ในอากาศเปน็ อนั ดบั สองรองจาก
แก๊สไนโตรเจน มีประมาณร้อยละ 20.95 โดยปรมิ าตร
3. แกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์ (CO2) เปน็ สว่ นประกอบอยใู่ นอากาศประมาณ ร้อยละ 0.03
โดยปริมาตร พชื ใช้แกส๊ คาร์บอนไดออกไซดใ์ นกระบวนการสงั เคราะหด์ ว้ ยแสง
4. แกส๊ เฉอื่ ย (inert gas) เปน็ แก๊สท่ีไม่มคี วามวอ่ งไวตอ่ ปฏิกิริยาทางเคมีใด ๆ เชน่
อารก์ อน (Ar) มอี ยู่ในอากาศมากท่สี ุดในกลุ่มของแกส๊ เฉ่ือยด้วยกนั มอี ย่ปู ระมาณร้อยละ 0.93
โดยปริมาตร ฮีเลียม (He) นอี อน (Ne) คริปทอน (Kr) และซีนอน (Xe) เปน็ แก๊ส
ทม่ี นี อ้ ยทส่ี ุดในกลุ่มของแกส๊ เฉือ่ ยในอากาศ นามาใชป้ ระโยชนใ์ นการทาไฟโฆษณา
5. ไอน้า เปน็ สว่ นประกอบในอากาศท่ีมีสัดส่วนไมค่ งท่ี คดิ เป็นร้อยละ 1-4
ขององคป์ ระกอบของบรรยากาศ ไอน้าในอากาศเปน็ ผลเน่ืองจากความร้อนของ
แหลง่ ความรอ้ นต่าง ๆ ทาให้น้าระเหยกลายเปน็ ไอน้าแล้วไปอยู่ในอากาศเปน็ ส่วนประกอบ
ของบรรยากาศ
6. ฝุ่นละออง ในอากาศมฝี ุ่นละอองจานวนไม่มากนักเมอื่ เปรยี บเทียบกบั สว่ นประกอบ
ของอากาศอนื่ ๆ ฝุน่ ละอองจะเปน็ ตวั ช่วยสะท้อนแสงทาให้แสงจากดวงอาทิตย์สวา่ งมากขนึ้

0.93 แกส๊ อารก์ อน

0.03% แกส๊ คาร์บอนไดออกไซด์ 0 แกส๊ อนื่ ๆ
20.95% แกส๊ ออcกdซิเจน

78.08% แก๊สไนโตรเจน

ภาพท่ี 1.2 แผนภมู แิ สดงสว่ นประกอบของอากาศท่ีไมม่ ีไอนา้
ท่มี า : ศรีลักษณ์ ผลวฒั นะ และเจียมจิต กลุ มาลา, 2558.
วาดภาพแผนภูมโิ ดย นิภาวดี นว่ มอนิ ทร์ โดยใช้ โปรแกรม Excel

วิทยาศาสตร์พ้ืนฐาน ว21102 ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ี่ 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เลม่ ที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 13

ความสาคญั ของบรรยากาศ
1. ชว่ ยทาให้เกิดกระบวนการตา่ ง ๆ ทจ่ี าเปน็ ตอ่ การดารงชวี ติ ของสง่ิ มีชวี ติ

โดยสิ่งมชี ีวิตทกุ ชนิด ไดแ้ ก่ มนุษย์ สตั ว์ พชื และจุลนิ ทรยี ์ต่าง ๆ มีการหายใจ
เอาแกส๊ ออกซเิ จนเขา้ ไปใชใ้ นการเผาผลาญอาหาร เพื่อให้ได้พลังงาน และ หายใจออก
ให้แก๊สคารบ์ อนไดออกไซด์ ซ่ึงกระบวนการหายใจน้ีเกิดข้ึนตลอดเวลา ขณะเดยี วกนั
พชื จะนาแกส๊ คาร์บอนไดดอกไซด์ ไปใชใ้ นกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง แล้วให้
แกส๊ ออกซิเจนออกมา เพ่ือให้สิ่งมชี วี ิตทกุ ชนดิ นาไปใช้ในการหายใจต่อไป ทาให้บรรยากาศ
เกดิ การหมนุ เวียนของแก๊สออกซเิ จน และแกส๊ คาร์บอนไดออกไซด์

ภาพท่ี 1.3 การหมนุ เวยี นของแกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์และแกส๊ ออกซิเจน
ในกระบวนการสังเคราะห์ดว้ ยแสงของพชื

https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/31425/044023, 18 ตลุ าคม 2558.
2.ชว่ ยปรบั อณุ หภูมขิ องโลกใหพ้ อเหมาะกบั การดารงชีวติ ของส่ิงมชี ีวิต โดยปกติ

ความรอ้ นจากดวงอาทติ ยจ์ ะถูกอากาศท่ีห่อหุ้มโลกดูดกลนื ไว้บางส่วน ทาให้ร้อนข้ึนอยา่ งชา้ ๆ
ส่วนในตอนกลางคนื อากาศก็จะช่วยให้โลกเย็นตัวลงอยา่ งช้า ๆ เช่นกัน ทาใหอ้ ุณหภูมิ
ตอนกลางคนื และตอนกลางวันไมแ่ ตกตา่ งกันมากนัก สง่ิ มีชวี ิตสามารถดารงชีวิตอยู่ได้

วิทยาศาสตร์พืน้ ฐาน ว21102 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ เล่มท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 14

3. ชว่ ยกรองรังสอี ัลตราไวโอเลต ไม่ใหผ้ ่านลงมาถึงพื้นโลกมากเกินไป ดวงอาทิตย์
แผพ่ ลงั งานออกมาในรูปของคล่นื แมเ่ หล็กไฟฟ้าซง่ึ มีความยาวคลื่นต่างๆ กัน รงั สีคลนื่ ส้นั
มีพลังงานสงู กว่ารงั สีคล่ืนยาว บรรยากาศของโลกทาหน้าท่ปี กป้องรังสที ีม่ ีความยาวคล่ืนส้ัน
กว่าแสงท่ีตามองเหน็ ไม่ให้ลงมาทาอนั ตรายต่อสง่ิ มีชวี ติ บนพืน้ โลกได้ เชน่ รังสอี ัลตราไวโอเลต
ดังภาพท่ี 1.4

ภาพท่ี 1.4 การกรองรังสีของบรรยากาศ
http://www.lesa.biz/earth/earth-system/greenhouse ศูนยก์ ารเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์

โลกและดาราศาสตร์ LESA , 18 ตลุ าคม 2558.
4. ป้องกันอนภุ าคต่าง ๆ ท่มี าจากนอกโลก
ชว่ ยทาให้วตั ถุภายนอกโลก ทถี่ ูกแรงดงึ ดดู ของโลกดึงเขา้ มาเกิดการเสียดสกี ับอากาศ

และลกุ ไหม้จนหมด หรือมีขนาดเลก็ ลงก่อนถงึ พนื้ ผิวโลก เช่น อกุ กาบาต

ภาพที่ 1.5 อุกกาบาต
http://www.trueplookpanya.com/knowledge/content, 18 เมษายน 2558.
วทิ ยาศาสตร์พ้ืนฐาน ว21102 ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 1

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชนั้ บรรยากาศ 15

ภาพท่ี 1.6 ฝนดาวตก
http://www.trueplookpanya.com/knowledge/content, 18 เมษายน 2558.

ฝนดาวตก คอื
อกุ กาบาตจานวนมาก
นัน่ เอง

วทิ ยาศาสตร์พ้ืนฐาน ว21102 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เลม่ ท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และชั้นบรรยากาศ 16

บัตรกจิ กรรมพัฒนาทกั ษะการส่ือสารทางวิทยาศาสตร์ท่ี 1.1

เรอ่ื ง องค์ประกอบของอากาศ และความสาคัญของบรรยากาศ

จุดประสงค์
1. อธบิ ายความหมายของบรรยากาศได้
2. อธิบายองคป์ ระกอบของอากาศและความสาคญั ของของบรรยากาศต่อมนุษย์

และสง่ิ แวดลอ้ มได้

คาช้ีแจง จงตอบคาถามต่อไปนี้ (ข้อละ 2 คะแนน)

ใช้เวลา 15 นาที

1. บรรยากาศ มปี ระโยชน์อยา่ งไร ตอ่ สงิ่ มชี วี ติ และสงิ่ แวดล้อม
ตอบ.......................................................................................................................... ...........
.............................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................
.............................................................................................................................................

2. บรรยากาศทีห่ ่อหุม้ ชว่ ยปรับอุณหภูมขิ องโลกใหเ้ หมาะสมแกก่ ารดารงชวี ติ ของส่ิงมีชวี ติ
ได้อย่างไร
ตอบ.......................................................................................................................... ...........
.................................................................................................................................. ...........
............................................................................................................................. ................

3. อากาศมแี กส๊ ชนิดใดเป็นองค์ประกอบมากท่สี ุด มีประโยชนอ์ ยา่ งไรตอ่ ส่ิงมีชีวติ
ตอบ.......................................................................................................................... .............

4. บรรยากาศ สามารถปอ้ งกันอุกกาบาตจากนอกโลกไดอ้ ยา่ งไร
ตอบ.......………………………………………………………………………………………………….………………
............................................................................................................................. ..................

5. บรรยากาศ หมายถงึ อะไร และประกอบดว้ ยอะไรบา้ ง
ตอบ.......…………………………………………………………………..……………..…..………….………………
........................................................................................................................ .......................
...............................................................................................................................................

วทิ ยาศาสตรพ์ ืน้ ฐาน ว21102 ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 1

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เลม่ ท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 17

บัตรกจิ กรรมที่ 1.3

เรอ่ื ง เกมอกั ษรไขว้ชั้นบรรยากาศ

จดุ ประสงค์ ใช้เวลา 15 นาที
1. อธิบายเกย่ี วกับการแบ่งช้ันบรรยากาศ
2. อธบิ ายเกยี่ วกบั ความสาคัญของชัน้ บรรยากาศ
แตล่ ะชัน้ ทม่ี ีตอ่ มนุษย์และส่ิงแวดลอ้ ม

คาชแี้ จง

1. ให้นักเรยี นศึกษา จดุ ประสงค์ กตกิ า และวิธกี ารเลน่ เกมบัตรกิจกรรมท่ี 1.2
เรื่อง เกมอักษรไขวช้ ้นั บรรยากาศ ให้เขา้ ใจ

2. นักเรียนแต่ละทมี รับบัตรเกมอักษรไขว้
3. เม่อื นักเรียนได้ยินสัญญาณดังข้ึน ให้นกั เรยี นเร่ิมเลน่ เกมได้

กตกิ า
1. จานวนผูเ้ ลน่ เกม 2 คนตอ่ 1 ทีม
2. เวลาในการเลน่ เกม 10 นาที
3. อปุ กรณท์ ี่ใช้ประกอบการเลน่ เกม ไดแ้ ก่ บัตรเกมอักษรไขว้ เร่ือง ช้นั บรรยากาศ

ดนิ สอ หรอื ปากกา
4. บตั รคาถาม

วิธีการเลน่ เกม

1. ให้ผู้เลน่ จับค่กู ัน ผู้เล่นแต่ละคูห่ าอกั ษรและสระที่เรียงต่อกนั ทัง้ แนวตงั้ แนวนอน หรอื

แนวเฉียงท่ีเปน็ ช่ือของชั้นบรรยากาศ 5 ชอ่ื จากบตั รเกมอักษรไขว้ เรื่อง ช้นั บรรยากาศ

2. เขยี นเส้นลอ้ มรอบช่ือช้ันบรรยากาศดว้ ยปากกาแดง นา้ เงิน หรอื ดินสอ

3. เม่อื นกั เรียนทากจิ กรรมในข้อ 2 เสร็จภายใน 5 นาที และถกู ต้อง รบั คะแนน

5 คะแนน หากทาเกินเวลาที่กาหนด จะถูกหักคะแนน ดังน้ี

เวลาเกินกวา่ ที่กาหนด 1 นาที ได้ 4 คะแนน

เวลาเกนิ กว่าที่กาหนด 2 นาที ได้ 3 คะแนน

เวลาเกนิ กว่าทกี่ าหนด 3 นาที ได้ 2 คะแนน

เวลาเกนิ กว่าท่กี าหนด 4 นาที ได้ 1 คะแนน

เวลาเกนิ กว่าทก่ี าหนด 5 นาทขี ึ้นไป ได้ 0 คะแนน

4. ให้นักเรียนตรวจคาตอบจากบตั รเฉลย แล้วตอบคาถามลงในแบบบนั ทึก

บัตรคาถาม ในแบบบนั ทึกบตั รกิจกรรมท่ี 1.3 เรอ่ื ง เกมอักษรไขว้ชั้นบรรยากาศ

วทิ ยาศาสตร์พื้นฐาน ว21102 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ 1

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ เล่มท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 18

แบบบันทกึ บัตรกจิ กรรมท่ี 1.3

เรือ่ ง เกมอกั ษรไขวช้ ัน้ บรรยากาศ

คาชีแ้ จง 1. เขียนเส้นลอ้ มรอบช่ือชน้ั บรรยากาศดว้ ยปากกาแดง น้าเงนิ หรือดินสอ
ลงในบตั รเกมอักษรไขว้ เร่ือง ชัน้ บรรยากาศ

2. นกั เรียนอา่ นคาถามจากบัตรคาถาม แลว้ เขยี นคาตอบลงในแบบบันทกึ
บัตรคาถามให้ตรงกับข้อคาถามดา้ นล่างน้ี

บตั รเกมอกั ษรไขว้ เรื่อง ชน้ั บรรยากาศ

เ ม เ มี เ อ ก โ ซ ส ฟ
ท ท ม โ อ สตราตอ
อ ส อ พ ก ส ต ต ร า ร์
ร์ ม ฟ ร์ ซ มี ซ า เ ย ส
ส ส เ ต โ พ โ เ ฟี ย เ
เ ต อ ท ส มท เทอส
ฟ ร ร ส โ พ ส เ ก ย ร์
ย ต ส า ท พ โ เ อ ร์ ฟ
ร เ อ ก โ ซ ส เ ฟี อ ร์
ร์ ฟ ส ร ท ท เ ท อ ย โ
มี ส ท อ ร อ ส โ ม ส ร์
ส โ ท ร โ ฟ อ เ ฟี ม ร์
เ อ ก มี โ ซ ส เ ฟี ย ร์
ฟี ไ อ โ พ ส เ ฟี ย ย ม
ย อ โ ท ส เ ฟี ย ร์ ม ร์

วิทยาศาสตรพ์ นื้ ฐาน ว21102 ช้นั มธั ยมศึกษาปีที่ 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 19

แบบบันทึกบตั รคาถาม

บัตรคาถามข้อที่ 1 บรรยากาศชนั้ ใด อากาศมีความหนาแน่นมากที่สดุ
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อท่ี 2 บรรยากาศชน้ั ใด ทีอ่ ยใู่ กล้ผวิ โลกมากท่ีสุด
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อที่ 3 บรรยากาศชั้นใด ชว่ ยสะทอ้ นคล่นื วิทยุ
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อท่ี 4 เคร่อื งบนิ จะบนิ อย่ใู นบรรยากาศช้นั ใด
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อที่ 5 ดาวเทยี มจะถกู สง่ ไปอยูใ่ นบรรยากาศช้ันใด
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อท่ี 6 บรรยากาศชน้ั ใด อากาศมีความแปรปรวนมากทส่ี ุด
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อที่ 7 บรรยากาศช้นั ใด ทม่ี ีแกส๊ โอโซนจานวนมาก
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อท่ี 8 มนุษย์มีความเกย่ี วขอ้ งกับบรรยากาศชั้นใดมากทีส่ ุด
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อท่ี 9 บรรยากาศชั้นใด ทชี่ ว่ ยดูดซับรังสีอัลตราไวโอเลต
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………
บัตรคาถามข้อที่ 10 ปรากฏการณท์ างธรรมชาติ ได้แก่ หมอก เมฆ ลม ฝนพายุ ๆ เกดิ ข้ึน
ในบรรยากาศชน้ั ใด
ตอบ…………………………………………………………………………………………………………………

วทิ ยาศาสตรพ์ ืน้ ฐาน ว21102 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ เลม่ ท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 20

บตั รเนื้อหาที่ 1.2

เรื่อง ชน้ั บรรยากาศ

นักอตุ นุ ิยมวทิ ยาพบว่าอณุ หภูมขิ องบรรยากาศ มกี ารเปลีย่ นแปลงเป็นชว่ ง ๆ ตามระดบั
ความสงู จากผิวโลก ดงั นนั้ จึงใช้การเปลีย่ นแปลงอุณหภมู ิตามความสงู เป็นเกณฑ์ในการแบ่ง
ชัน้ บรรยากาศเป็น 5 ชน้ั ดงั ภาพที่ 1.7

ภาพที่ 1.7 การแบง่ ชั้นบรรยากาศ ตามการเปลี่ยนแปลงอณุ หภมู ิตามระดับความสูง
http://www.lesa.biz/earth/atmosphere/atm-structure, 3 ตลุ าคม 2558.

1. ชน้ั โทรโพสเฟยี ร์ (troposphere) เปน็ ชัน้ ท่ีอยูใ่ กล้ผิวโลกมากทส่ี ุด อยู่สูงจากพื้นโลก
0-10 กิโลเมตร มีลักษณะดังนี้

- มีอากาศประมาณ ร้อยละ 80 ของอากาศท้งั หมด
- อุณหภมู จิ ะลดลงตามระดับความสงู ทีเ่ พม่ิ ขนึ้ จากผิวโลก โดยเฉลี่ย 6.5
องศาเซลเซยี สตอ่ 1 กโิ ลเมตร
- มีความแปรปรวนของสภาพลมฟ้าอากาศมาก เน่ืองจากเป็นบริเวณท่ีไอน้า เมฆ
ฝน พายุต่าง ๆ

วทิ ยาศาสตรพ์ ื้นฐาน ว21102 ช้ันมัธยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ เลม่ ท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 21

2. ชน้ั สตราโตสเฟียร์ (stratosphere) อยูส่ ูงจากพื้นดนิ 10-50 กโิ ลเมตร เปน็ ช้ันทีม่ ี
อุณหภมู เิ พิม่ ขึน้ ตามความสงู จากผวิ โลก มีอากาศเบาบาง มเี มฆนอ้ ยมาก เน่ืองจากมีปริมาณ
ไอนา้ น้อย อากาศไม่แปรปรวน เครื่องบนิ บินอยู่ในชัน้ น้ี มีแกส๊ โอโซนมาก ซึ่งพบความเข้มข้น
ของแก๊สโอโซนสูงสดุ ที่ระดบั ความสงู ประมาณ 25 กโิ ลเมตร ชว่ ยดูดกลืนรงั สอี ัลตราไวโอเลต
จากดวงอาทติ ย์

3. ช้นั มีโซสเฟยี ร์ (mesosphere) สงู จากพ้นื ดินประมาณ 50-80 กโิ ลเมตร เป็นชนั้
ทอ่ี ุณหภูมิลดลงตามระดบั ความสูงที่เพ่ิมขึน้ เปน็ ช้นั สดุ ทา้ ยทมี่ สี ัดส่วนของแกส๊ ในอากาศคงที่
สดุ เขตของบรรยากาศช้นั น้เี รียกวา่ มีโซพอส ซึง่ มอี ุณหภมู ิ ประมาณ -140 องศาเซลเซียส
เม่ือมวี ัตถนุ อกโลกผา่ นเขา้ มา เชน่ ดาวตก อกุ กาบาต จะเริ่มลกุ ไหม้ในชน้ั น้ี

4. ชน้ั เทอรโ์ มสเฟยี ร์ (thermosphere) อยู่สูงจากพ้นื ดนิ ประมาณ 80-500 กโิ ลเมตร
ช้นั นีอ้ ณุ หภมู ิจะเพิม่ ขนึ้ ตามความสูงจนถงึ ประมาณ 1,700 องศาเซลเซยี ส บรรยากาศช้นั นี้
จะเบาบางมาก แต่เนื่องจากอุณหภมู ิสงู แก๊สตา่ ง ๆ ในชน้ั นี้จึงแตกตวั อยู่ในลกั ษณะอนุภาค
ที่เปน็ ประจุไฟฟ้าเรยี กว่า ไอออน สามารถสะท้อนคลน่ื วทิ ยุบางความถ่ีได้ ทมี่ ีประโยชน์
ต่อการสื่อสาร จงึ เปน็ ชั้นบรรยากาศที่มีการส่งดาวเทียมขน้ึ ไปโคจรรอบโลก และเปน็
ช้ันบรรยากาศท่ีมีปรากฏการณ์แสงเหนือแสงใต้เกดิ ขน้ึ

5. เอกโซสเฟียร์ (exosphere) เริม่ ตั้งแต่ 500 กโิ ลเมตรจากผิวโลกขึ้นไป
บรรยากาศชน้ั น้ีเจือจางมากจนไมถ่ ือว่าเปน็ ส่วนหนง่ึ ของบรรยากาศ องคป์ ระกอบสว่ นใหญ่
เปน็ แก๊สไฮโดรเจนและฮเี ลียม ไม่มรี อยตอ่ ท่ีชดั เจนระหวา่ งบรรยากาศชั้นน้กี บั อวกาศ
มอี ณุ หภมู ปิ ระมาณ 726 องศาเซลเซียส ถึงแม้อณุ หภมู ิจะสูง แต่เน่ืองจากมีอากาศเบาบางมาก
จงึ แทบไมม่ ีผลต่อยานอวกาศ

ภาพที่ 1.8 แสดงภาพจาลองช้ันบรรยากาศของโลก
ทมี่ า : ทมี่ า : ศรีลกั ษณ์ ผลวฒั นะ และเจยี มจติ กุลมาลา, 2558. หน้า 109.

วทิ ยาศาสตร์พ้ืนฐาน ว21102 ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 22

บัตรกิจกรรมพฒั นาทักษะการส่อื สารทางวิทยาศาสตร์ ท่ี 1.2

เรอื่ ง ช้ันบรรยากาศ

จดุ ประสงค์ ใชเ้ วลา 10 นาที
อธิบายเกย่ี วกับชน้ั บรรยากาศ และความสาคัญของ

บรรยากาศในแต่ละช้ันต่อมนุษย์และสง่ิ แวดล้อมบนโลกได้

คาช้ีแจง ให้นักเรยี นตอบคาถามต่อไปน้ี (10 คะแนน)

1. นกั อตุ ุนิยมวทิ ยาแบง่ ชนั้ บรรยากาศ โดยใช้การเปลย่ี นแปลงของอุณหภมู ิตามระดับความสูง
เป็นเกณฑ์ ไดเ้ ปน็ กช่ี นั้ อะไรบ้าง
ตอบ........................................................................................................................ .............
.............................................................................................................................................
............................................................................................................................. ................
2. มนษุ ยม์ คี วามเกย่ี วข้องกบั บรรยากาศชนั้ ใดมากที่สุด เพราะเหตใุ ด
ตอบ.......................................................................................................................... ...........
.............................................................................................................................................
3. เคร่อื งบินจะบินอยู่ในบรรยากาศชน้ั ใด เพราะเหตุใด
ตอบ.......................................................................................................................... ..........
4. บรรยากาศชัน้ ใดช่วยสะท้อนคล่นื วทิ ยุ เพราะเหตใุ ด
ตอบ.......................................................................................................................... ..........
............................................................................................................................................
5. บรรยากาศชน้ั ใดมีแกส๊ โอโซนจานวนมาก ถ้าแก๊สโอโซนในชนั้ บรรยากาศถูกทาลาย
จะส่งผลอย่างไรตอ่ ส่ิงมชี ีวติ
ตอบ....................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...............

วทิ ยาศาสตรพ์ ้ืนฐาน ว21102 ช้นั มัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เลม่ ที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชัน้ บรรยากาศ 23

แบบทดสอบหลงั เรยี น

เร่อื ง องค์ประกอบของอากาศ และชัน้ บรรยากาศ

คาช้แี จง 1. ข้อสอบเป็นปรนยั เลือกตอบ 4 ตัวเลือก จานวน 15 ขอ้ ใชเ้ วลา
2. จงเลือกคาตอบท่ีถูกต้องท่ีสุดเพียงข้อเดยี ว 10 นาที

1. พจิ ารณา ข้อมูลในตารางแสดง 3. ขอ้ ใดเปน็ ลกั ษณะของบรรยากาศ
องคป์ ระกอบของอากาศ
ชนั้ โทรโพสเฟยี ร์

1) มีแก๊สโอโซนมาก

องค์ประกอบของอากาศ ร้อยละของ 2) มปี รากฏการณฝ์ นดาวตก
ส่วนผสม
แกส๊ ไนโตรเจน 78.08 3) มอี ุณหภมู ลิ ดลงตามระดับความสูง
แกส๊ ออกซเิ จน 20.95
แกส๊ อาร์กอน ท่เี พ่มิ ขึ้น
แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ 0.93
แก๊สอ่นื ๆ 0.03 4) อากาศมีความแปรปรวน เนือ่ งจาก
0.01
มเี มฆ ลม ฝน ฟ้าคะนอง

ก. 1) และ 2 ข. 2) และ 3)

ค. 3) และ 4) ง. 1) และ 4)

ถ้าลกู บอลลูนขนาดใหญ่ มปี ริมาตร 40 4. ขอ้ ใดไมใ่ ช่ส่วนประกอบของบรรยากาศ

ลูกบาศก์เมตร จะมีแกส๊ ออกซิเจนผสมอยู่ ก. แกส๊ ออกซิเจน ข. แกส๊ เฉือ่ ย

ก่ีลกู บาศก์เมตร ค. แกส๊ คาร์บอนมอนอกไซด์ ง. ไอน้า

ก. 5.35 ข. 8.38 5. บรรยากาศช้ันใดทแ่ี สดงปรากฏการณ์

ค. 20.95 ง. 30.95 ตา่ ง ๆ ทางอุตุนยิ มวิทยา

2. อากาศเป็นของผสมทมี่ ีแก๊สออกซิเจน ก. มีโซสเฟียร์ ข. เทอร์โมสเฟยี ร์

และไนโตรเจนเป็นองคป์ ระกอบรวมกนั ค. สตราโทสเฟียร์ ง. โทรโพสเฟียร์

ประมาณร้อยละเท่าไร 6. บรรยากาศชนั้ ใดมผี ลต่อการดารงชวี ติ

ก. 21 ข. 78 ประจาวันของมนษุ ย์มากทสี่ ดุ

ค. 90 ง. 99 ก. โทรโพสเฟยี ร์ ข. สตราโตสเฟียร์

ค. มีโซสเฟยี ร์ ง. เทอร์โมสเฟยี ร์

วทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน ว21102 ชัน้ มัธยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เลม่ ท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชั้นบรรยากาศ 24

7. พจิ ารณาแผนภูมิแสดงสว่ นประกอบของ 10. ขอ้ ใดบอกประโยชน์ของชั้นบรรยากาศ
อากาศ A และ B คือ แกส๊ อะไรตามลาดับ ไม่ถูกตอ้ ง

อารก์ อน C แก๊สอนื่ ๆ ก. ชว่ ยปรับอณุ หภมู ิของโลกให้เหมาะสม
กับส่ิงมชี วี ิต
A
ข. ช่วยดูดกลืนรงั สีต่างๆไมใ่ ห้ผ่านเข้าสโู่ ลก
B มากเกนิ ไป

ก. ไนโตรเจน ,แกส๊ เฉ่อื ย ค. ประกอบดว้ ยแกส๊ ออกซเิ จนชว่ ยใน
ข. แก๊สไนโตรเจน , แกส๊ ออกซิเจน กระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช
ค. แก๊สออกซเิ จน , แก๊สไนโตรเจน
ง. แกส๊ ไนโตรเจน , แกส๊ คาร์บอนไดออกไซด์ ง. ชว่ ยเสียดสีกับวตั ถภุ ายนอกโลก
8. บรรยากาศช้ันใดทสี่ ะทอ้ นคลื่นวทิ ยรุ ะบบ AM ทาให้ลุกไหมห้ มด หรือมขี นาดเล็ก
ก. มโี ซสเฟยี ร์ ข. สตราโตสเฟียร์ กอ่ นถึงผวิ โลก
ค. โทรโพสเฟยี ร์ ง. เทอรโ์ มสเฟียร์
9. การแบ่งชนั้ บรรยากาศ ใชเ้ กณฑ์ในข้อใด 11. อากาศมคี วามจาเป็นต่อมนุษยม์ ากทีส่ ดุ
ก. ระดบั ความสูง และความกดอากาศ ในดา้ นใด
ข. ระดับความสูง และการเปล่ียนแปลง
ก. ทาใหเ้ กดิ ฝน ลม และพายุ
อณุ หภมู ิ ข. ช่วยในการกรองรังสีอันตราย
ค. การเปลย่ี นแปลงอณุ หภูมิ และ ค. ชว่ ยในการลอยตัวของเคร่ืองบนิ
ง. แก๊สในอากาศช่วยในการหายใจ
สว่ นประกอบของอากาศ 12. ข้อใดไมเ่ กีย่ วขอ้ งกบั บรรยากาศ
ง. การเปลี่ยนแปลงความกดอากาศ และ ชัน้ สตราโตสเฟียร์
ก. อณุ หภูมิลดลงตามระดับความสูง
สว่ นประกอบของอากาศ
ทีเ่ พ่มิ ขนึ้
ข. มีระดับความสงู 10-50 กโิ ลเมตร
ค. อากาศเบาบาง ไม่มีเมฆ และพายุ
ง. มแี ก๊สโอโซน
13. บรรยากาศชัน้ ใดอากาศมีความหนาแนน่
มากที่สุด
ก. โทรโพสเฟียร์ ข. สตราโตสเฟียร์
ค. เทอร์โมสเฟยี ร์ ง. มีโซสเฟียร์

วทิ ยาศาสตร์พนื้ ฐาน ว21102 ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ เล่มท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 25

14. กิจกรรมในข้อใดที่ทาใหส้ ่วนประกอบของ
อากาศแตกตา่ งไปจากเดิม

ปา้ ฟกั -เปิดร้านขายหมูกระทะ
ครสู ม้ โอ-ปลกู ฝักสวนครัวปลอดสารพิษ
นา้ มะลิ-ทาโรงงานกล้วยตาก
ก. ป้าฟัก และครสู ้มโอ
ข. ครสู ้มโอ และนา้ มะลิ
ค. ป้าฟกั และ น้ามะลิ
ง. ปา้ ฟกั ครสู ม้ โอ และน้ามะลิ
15. จากขอ้ 14 ผ้ใู ดทากจิ กรรมทที่ าให้
แก๊สออกซเิ จนในบรรยากาศเพิ่มข้นึ
ก. ปา้ ฟัก
ข. ครสู ม้ โอ
ค. ครูส้มโอ และน้ามะลิ
ง. ป้าฟัก ครูส้มโอ และน้ามะลิ

วิทยาศาสตรพ์ นื้ ฐาน ว21102 ชัน้ มัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เลม่ ท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 26

กระดาษคาตอบแบบทดสอบหลังเรียน

เรื่อง องค์ประกอบของอากาศ และชัน้ บรรยากาศ

ชอ่ื ..............................................สกุล................................เลขที่……………………

คาช้แี จง ให้นกั เรยี นเลือกคาตอบทถ่ี ูกตอ้ งท่ีสดุ แล้ว ทาเครื่องหมายกากบาท (X) ลงใน
กระดาษคาตอบ

ขอ้ ก ข ค ง
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15

เกณฑ์การวดั ผล คะแนนเต็ม คะแนนทไี่ ด้
15
นักเรียนตอ้ งไดค้ ะแนน รอ้ ยละ 80
12-15 คะแนน ผา่ นเกณฑ์
0-11 คะแนน ไมผ่ ่านเกณฑ์

วทิ ยาศาสตรพ์ ้นื ฐาน ว21102 ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 1

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เล่มท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และชั้นบรรยากาศ 27

บรรณานกุ รม

กอบนวล จติ ตนิ นั ทน.์ (ม.ป.ป.) คมู่ ือเตรียมสอบ วิทยาศาสตร์ ม.1. กรุงเทพฯ : ภูมิบัณฑติ
การพิมพ์.

ศรลี ักษณ์ ผลวัฒนะ และเจยี มจิต กลุ มาลา. (2558.) หนงั สือเรยี นรายวชิ าวิทยาศาสตร์พื้นฐาน
ม.1. กรุงเทพฯ : แม็คเอด็ ดเู คชนั่ .

สมพงศ์ จันทรโ์ พธศิ์ รี. (2554.) คมู่ ือเตรียมสอบวทิ ยาศาสตร์ ม.1 เล่ม 2. กรุงเทพฯ :
ไฮเอ็ดพบั ลิชชง่ิ .

สมโภค สขุ อนนั ต์ และสามารถ พงศ์ไพบลู ย์. (2554.) คู่มือเตรียมสอบวิทยาศาสตร์ ม.1
เลม่ รวม 1-2. กรุงเทพฯ : ไฮเอด็ พับลชิ ชงิ่ .

สมาคมครวู ิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย. (2546.) พจนานุกรมวิทยาศาสตร์ ฉบับภาพประกอบ.
หนา้ 209

สถาบนั ส่งเสรมิ การสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ. (2553.) หนังสือเรยี น
รายวิชาพื้นฐาน วทิ ยาศาสตร์ เลม่ 2 ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 1. (2553.)
กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์ สกสค. ลาดพร้าว

เสยี ง เชษฐศิรพิ งศ์. (ม.ป.ป.) คู่มอื สาระการเรยี นรู้แกนกลาง วิทยาศาสตร์ ม.1.
กรุงเทพฯ : เรืองแสงการพานิชย์.

การหมนุ เวียนของแก๊สคารบ์ อนไดออกไซดแ์ ละแก๊สออกซเิ จน
ในกระบวนการสังเคราะหด์ ้วยแสงของพืช (Online).
www.trueplookpanya.com/learning/detail/, 18 ตลุ าคม 2558.

ช้ันบรรยากาศ (Oniline). www.lesa.biz/earth/atmosphere/atm-structure,
3 ตลุ าคม 2558.

ชน้ั บรรยากาศของโลก (Oniline). stemforlife.ipst.ac.th/2016/04/18/ultraviolet-,
30 เมษายน 2558.

บรรยากาศ (Oniline). www.thailandworldnews.com, 27 เมษายน 2558.
ฝนดาวตก (Oniline). www.trueplookpanya.com/knowledge/content, 18 เมษายน

2558.
ศนู ย์การเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์ โลกและดาราศาสตร์ LESA. กรองรังสีในช้นั บรรยากาศ

(Online). www.lesa.biz/earth/earth-system/greenhouse, 18 ตุลาคม 2558.
อกุ กาบาต (Oniline). www.trueplookpanya.com/knowledge /content, 18 เมษายน

2558.

วทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน ว21102 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ เลม่ ท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 28

ภาคผนวก

วทิ ยาศาสตรพ์ นื้ ฐาน ว21102 ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ เล่มท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 29

บบตั ตัรเรฉเลฉยลย

แบบทดสอบกอ่ นเรียน

1. ง
2. ข
3. ข
4. ค
5. ก
6. ค
7. ก
8. ข
9. ค
10. ค
11. ก
12. ก
13. ง
14. ข
15. ง

วทิ ยาศาสตร์พืน้ ฐาน ว21102 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เลม่ ที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และชนั้ บรรยากาศ 30

บัตรเฉลย แบบบนั ทึกบตั รกิจกรรมที่ 1.1

เร่อื ง เกมจิก๊ ซอร์ต่อภาพองค์ประกอบของอากาศ

คาชี้แจง 1. ให้นักเรียนนาภาพจิกซอร์วงกลมทคี่ รแู จกให้ แล้วทากาวทีภ่ าพจิก๊ ซอร์ตดิ ลงบน
กระดาษในกรอบด้านลา่ งน้ี

2. เขียนแผนภมู ิแสดงรอ้ ยละสว่ นประกอบของอากาศลงบนภาพจกิ๊ ซอร์วงกลม

ที่ทากาวเรยี บร้อยแล้วจากขอ้ 1

0.93 % 0.03 % 0.01 %
0.04 %

78.08 %

วทิ ยาศาสตรพ์ ื้นฐาน ว21102 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 1

ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ เล่มท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 31

บตั รเฉลย แบบบันทึกบตั รกจิ กรรมที่ 1.2

เร่ือง องค์ประกอบของอากาศและความสาคญั ของบรรยากาศ

คาสง่ั

ให้นกั เรยี นเขียนแผนผงั ความคดิ สรปุ ความรู้ความสาคัญของบรรยากาศ
ลงในกรอบด้านลา่ งนี้

มแี ก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ชว่ ยกรอง
ใชใ้ นกระบวนการสังเคราะห์ รงั สคี ลน่ื ส้ัน เชน่
รงั สอี ลั ตราไวโอเลต
ดว้ ยแสงของพืช

ป้องกัน ความสาคญั มีแกส๊ ออกซิเจน
อุกกาบาต ของบรรยากาศ ช่วยใน

จากนอกโลก กระบวนการ
หายใจของ
สงิ่ มชี วี ิต
ทกุ ชนดิ

ปรบั อุณหภมู ใิ ห้เหมาะสม
กบั การดารงชีวติ ของสง่ิ มีชวี ติ

แหล่งข้อมลู
 ชุดกิจกรรมของครูนภิ าวดี นว่ มอินทร์

 Internet WWW……………………………………………………………………………………………………………

 หอ้ งสมดุ ชอ่ื หนังสือ..............................................................................................
 แหล่งอน่ื ระบ.ุ ........................................................................................................

วิทยาศาสตรพ์ ้ืนฐาน ว21102 ชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เลม่ ท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 32

บตั รเฉลย บตั รกจิ กรรมพฒั นาทักษะการสือ่ สารทางวิทยาศาสตร์ที่ 1.1

เร่อื ง องคป์ ระกอบของอากาศและความสาคัญของบรรยากาศ

จุดประสงค์
1. อธบิ ายความหมายของบรรยากาศได้
2. อธิบายองค์ประกอบของอากาศและความสาคญั ของของบรรยากาศต่อมนุษย์

และสิ่งแวดล้อมได้

คาชี้แจง จงตอบคาถามต่อไปน้ี (ขอ้ ละ 2 คะแนน)

1. บรรยากาศ มปี ระโยชน์อย่างไร ตอ่ ส่ิงมชี ีวิตและสิง่ แวดล้อม
ตอบ 1) จาเปน็ ต่อกระบวนการตา่ ง ๆ ทจ่ี าเป็นต่อการดารงชีวิตของสง่ิ มชี ีวติ เชน่
กระบวนการหายใจ ของส่ิงมีชีวติ ทุกชนดิ ได้แก่ มนุษย์ สตั ว์ พชื และจลุ นิ ทรีย์
กระบวนการสงั เคราะห์ด้วยแสงของพชื พชื จะนาแก๊สคารบ์ อนไดดอกไซด์ ไปใชแ้ ลว้ ใหแ้ ก๊ส
ออกซิเจนออกมา เพ่อื ใหส้ งิ่ มีชีวติ ทุกชนดิ นาไปใชใ้ นการหายใจตอ่ ไปทาให้เกิด
การหมุนเวียนของแกส๊ ออกซิเจนและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศ
2) บรรยากาศช่วยปรับอุณหภมู ขิ องโลกให้พอเหมาะกบั การดารงชวี ิตของส่งิ มีชีวิต
3) ชว่ ยกรองรงั สีท่ีเป็นอันตราย เชน่ รงั สีอลั ตราไวโอเลต
4) ปอ้ งกนั อนุ ภุ าคทมี่ าจากนอกโลก เช่น อุกกาบาต

2. บรรยากาศที่ห่อหุม้ ชว่ ยปรับอุณหภมู ิของโลกให้เหมาะสมแก่การดารงชีวิตของสง่ิ มชี ีวิต
ได้อย่างไร
ตอบ บรรยากาศช่วยดูดกลนื ความรอ้ นจากดวงอาทิตย์ทาใหใ้ นเวลากลางวันอุณหภมู ขิ อง
โลกรอ้ นข้นึ อย่างช้า ๆ และในตอนกลางคืนบรรยากาศคายความรอ้ นจะชว่ ยใหโ้ ลกเย็น
ตวั ลงอยา่ งชา้ ๆ อุณหภมู ติ อนกลางวันและกลางคนื ไม่แตกต่างกันมาก

3. อากาศมีแก๊สชนิดใดเป็นองคป์ ระกอบมากท่สี ุด มีประโยชนอ์ ยา่ งไรต่อสิ่งมีชีวติ
ตอบ แก๊สไนโตรเจน

4. บรรยากาศ สามารถป้องกันอกุ กาบาตจากนอกโลกได้อย่างไร
ตอบ บรรยากาศชว่ ยทาให้วตั ถุภายนอกโลก เกดิ การเสยี ดสีกับอากาศ และลกุ ไหม้จนหมด
หรอื มขี นาดเล็กลงกอ่ นถงึ พ้ืนผิวโลก เชน่ อกุ กาบาต

วทิ ยาศาสตร์พน้ื ฐาน ว21102 ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 1

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 33

5. บรรยากาศ หมายถึงอะไร และประกอบด้วยอะไรบา้ ง
ตอบ บรรยากาศ หมายถงึ อากาศท่ีอยู่ลอ้ มรอบๆตวั เราหรือทีห่ ่อหุม้ โลกอยู่โดยรอบไว้
ไม่มีสี ไม่มีกลิน่ และท้งั หมดไมส่ ามารถมองหรือสังเกตได้ มีขอบเขตนับจากระดับน้าทะเล
ขน้ึ ไปประมาณ 1,000 กโิ ลเมตร
บรรยากาศ ประกอบดว้ ย แก๊สไนโตรเจน แกส๊ ออกซิเจน คาร์บอนไดออกไซด์ แก๊สเฉื่อย
ไอน้า และแกส๊ อืน่ ๆ

วทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน ว21102 ชน้ั มัธยมศึกษาปที ่ี 1

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 34

บัตรเฉลย แบบบนั ทึกบตั รกิจกรรมท่ี 1.3
เร่ือง เกมอกั ษรไขว้ช้นั บรรยากาศ

คาชแ้ี จง 1. เขียนเสน้ ลอ้ มรอบชือ่ ช้นั บรรยากาศด้วยปากกาแดง นา้ เงนิ หรือดนิ สอ
ลงในบตั รเกมอักษรไขว้ เรอ่ื ง ชนั้ บรรยากาศ

2. นักเรยี นอ่านคาถามจากบัตรคาถาม แล้วเขียนคาตอบลงในแบบบันทึก
บตั รคาถามให้ตรงกับขอ้ คาถามในแบบบันทกึ น้ี

บัตรเกมอักษรไขว้ เรื่อง ชัน้ บรรยากาศ

เ ม เ มี เ อ ก โ ซ ส ฟ

ท ท ม โ อ สตราตอ

อ ส อ พ ก ส ต ต ร า ร์

ร์ ม ฟ ร์ ซ มี ซ า ยส

ส ส เ ต โ พ โ เ ฟี ย เ

เ ต อ ท ส มท เทอส

ฟ ร ร ส โ พ ส เ ก ย ร์

ย ต ส า ท พโ เ ร์ ฟ

ร เ อ ก โ ซ ส เ ฟี ย ร์

ร์ ฟ ส ร ท ต เ ท อ ย์ โ

มี ส ท อ ร อ ส โ ม ร์

ส โ ท ร โ ฟ อ เ ฟี ย ร์

เ อ ก มี โ ซ ส เ ฟี ย ร์

ฟี ไ อ โ พ ส เ ฟี ย ย ม

ย อ โ ท ส เ ฟี ย ร์ ม ร์

วทิ ยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน ว21102 ชั้นมธั ยมศึกษาปที ี่ 1

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ เลม่ ที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชนั้ บรรยากาศ 35

บตั รเฉลย แบบบนั ทกึ บัตรคาถามบัตรกิจกรรมที่ 1.3

เร่ือง เกมอักษรไขว้ช้ันบรรยากาศ

บัตรคาถามข้อท่ี 1 บรรยากาศชัน้ ใด อากาศมีความหนาแน่นมากที่สุด
ตอบ โทรโพสเฟยี ร์
บตั รคาถามข้อที่ 2 บรรยากาศช้ันใด ทอ่ี ยใู่ กล้ผิวโลกมากที่สุด
ตอบ โทรโพสเฟียร์
บตั รคาถามข้อที่ 3 บรรยากาศช้ันใด ช่วยสะท้อนคลนื่ วิทยุ
ตอบ เทอรโ์ มสเฟยี ร์
บตั รคาถามข้อที่ 4 เคร่ืองบนิ จะบนิ อยู่ในบรรยากาศชน้ั ใด
ตอบ สตราโตสเฟียร์
บัตรคาถามข้อที่ 5 ดาวเทยี มจะถกู สง่ ไปอยใู่ นบรรยากาศช้ันใด
ตอบ เทอร์โมสเฟียร์
บตั รคาถามข้อที่ 6 บรรยากาศชั้นใด อากาศมีความแปรปรวนมากท่สี ุด
ตอบ โทรโพสเฟียร์
บัตรคาถามข้อท่ี 7 บรรยากาศชั้นใด ท่มี แี กส๊ โอโซนจานวนมาก
ตอบ สตราโตสเฟยี ร์
บัตรคาถามข้อที่ 8 มนษุ ยม์ คี วามเกี่ยวขอ้ งกับบรรยากาศชั้นใดมากทีส่ ุด
ตอบ โทรโพสเฟยี ร์
บตั รคาถามข้อที่ 9 บรรยากาศชั้นใด ท่ชี ว่ ยดูดซบั รงั สอี ัลตราไวโอเลต
ตอบ สตราโตสเฟยี ร์
บัตรคาถามข้อที่ 10 ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ เชน่ เมฆ ลม ฝน พายุ เกิดขึ้นในบรรยากาศชนั้ ใด
ตอบ โทรโพสเฟยี ร์

วิทยาศาสตรพ์ ื้นฐาน ว21102 ชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชนั้ บรรยากาศ 36

บตั รเฉลย บตั รกิจกรรมพัฒนาทกั ษะการสอ่ื สารทางวทิ ยาศาสตร์ที่ 1.2

เรอ่ื ง ช้ันบรรยากาศ

จดุ ประสงค์
อธบิ ายเกย่ี วกบั ชัน้ บรรยากาศ และความสาคัญของบรรยากาศในแตล่ ะช้ัน

ตอ่ มนุษย์และส่ิงแวดล้อมบนโลกได้

คาชแ้ี จง ให้นักเรียนตอบคาถามต่อไปนี้ (10 คะแนน)

1. นักอุตุนยิ มวิทยาแบง่ ชั้นบรรยากาศ โดยใช้การเปล่ียนแปลงของอุณหภูมิตามระดับความสูง
เป็นเกณฑ์ ไดเ้ ป็นก่ีช้นั อะไรบ้าง

ตอบ บรรยากาศแบ่งเป็น 4 ช้นั ตามอณุ หภูมิและการเปลี่ยนแปลงอุณหภมู ิ ได้แก่
1.โทรโพสเฟยี ร์ 2.สตราโตสเฟยี ร์ 3.มโี ซสเฟียร์ 4.เทอร์โมสเฟียร์
2. มนุษยม์ คี วามเกีย่ วข้องกบั บรรยากาศชน้ั ใดมากทีส่ ดุ เพราะเหตุใด
ตอบ โทรโพสเฟยี ร์ เปน็ ช้ันทม่ี นษุ ย์อาศยั อยู่ และเกิดปรากฏการณ์ลมฟา้ อากาศตา่ ง ๆ
3. เครอ่ื งบินจะบนิ อยใู่ นบรรยากาศชน้ั ใด เพราะเหตุใด
ตอบ สตราโตสเฟยี ร์ สภาพอากาศสงบ ไมแ่ ปรปรวน
4. บรรยากาศช้ันใดชว่ ยสะท้อนคลน่ื วิทยุ เพราะเหตใุ ด
ตอบ เทอรโ์ มสเฟียร์ เน่ืองจาก อากาศมีการแตกตวั เปน็ ประจไุ ฟฟา้ สามารถสะท้อน
คลื่นวทิ ยุได้
5. บรรยากาศช้นั ใดมแี ก๊สโอโซนจานวนมาก ถ้าแก๊สโอโซนในชน้ั บรรยากาศถูกทาลาย
จะส่งผลอยา่ งไรต่อสิง่ มชี ีวติ
ตอบ ทาให้รังสีอัลตราไวโอเลตส่งมายงั โลกมาก มนุษย์จะเป็นมะเร็งผิวหนัง หรอื ตาจะเป็น
ตอ้ กระจกมากข้นึ

วิทยาศาสตร์พ้ืนฐาน ว21102 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ 1

ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 37

บัตรเฉลย แบบทดสอบหลงั เรียน

1. ข
2. ง
3. ค
4. ค
5. ง
6. ก
7. ค
8. ง
9. ข
10. ค
11. ง
12. ก
13. ก
14. ง
15. ข

วทิ ยาศาสตรพ์ นื้ ฐาน ว21102 ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เล่มท่ี 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 38

เกณฑ์การให้คะแนน
การทาบัตรกิจกรรม

และบตั รกจิ กรรมพัฒนาทกั ษะ
การสื่อสารทางวทิ ยาศาสตร์

วทิ ยาศาสตร์พื้นฐาน ว21102 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เลม่ ที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 39

เกณฑ์การใหค้ ะแนนแบบบันทึกบัตรกจิ กรรมที่ 1.1

เรอ่ื ง เกมจ๊ิกซอร์ต่อภาพองค์ประกอบของอากาศ

รายการประเมนิ ระดับคะแนน
2 1 0.5 0
การตอ่ ภาพจิกซอร์
ระยะเวลา
ในการทากิจกรรมได้สาเรจ็

เกณฑ์การประเมนิ ผล
5-6 หมายถึง ดี
3-4 หมายถึง พอใช้
1-2 หมายถงึ ปรบั ปรงุ

เกณฑ์การผา่ น 3 คะแนนขน้ึ ไป

รายการประเมิน 2 1 0.5 0

การตอ่ ภาพจิกซอร์ สามารถเขียน สามารถเขียน สามารถเขยี น ไมส่ ามารถ
แผนภมู ิวงกลม
แผนภมู ิ บอก แผนภูมวิ งกลม เขียนแผนภูมิ
องคป์ ระกอบ
วงกลมบอก ของอากาศได้ บอก วงกลมบอก
ถกู ต้อง และ
องค์ประกอบ สดั สว่ นรอ้ ยละ องคป์ ระกอบ องค์ประกอบ
ถกู ต้องเปน็
ของอากาศ บางส่วน ของอากาศ และ ของอากาศ

และสัดส่วน ช้ากว่าเวลา สัดส่วนร้อยละ และสดั ส่วน
ทก่ี าหนด
ร้อยละได้ 1-2 นาที ได้ถูกต้อง ร้อยละได้

ถูกต้อง บางสว่ น หรอื ไม่ได้

เขียน

ระยะเวลา ตามเวลา ชา้ กว่าเวลา ชา้ กว่าเวลา

ในการทากจิ กรรม ท่กี าหนด ทกี่ าหนด ทก่ี าหนด

ไดส้ าเรจ็ ภายใน มากกวา่

2-5 นาที 5 นาที

หมายเหตุ สมาชิกในกลุ่มไดค้ ะแนนเทา่ กนั ทกุ คน

วิทยาศาสตร์พนื้ ฐาน ว21102 ชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 40

แบบประเมนิ การทาบัตรกจิ กรรมที่ 1.2

เรื่อง องคป์ ระกอบของอากาศและความสาคัญของบรรยากาศ

ระดบั คุณภาพ

รายการประเมนิ ดี พอใช้ นอ้ ย ปรบั ปรุง

( 3 ) (2) (1) ( 0 )

รายละเอยี ดเน้ือหา

แหลง่ อา้ งองิ

ระยะเวลา

รายการ 3 21 0
รายละเอยี ด เนอ้ื หาถูกต้อง เนื้อหาส่วนใหญ่
เน้อื หา และสอดคลอ้ ง เน้ือหา เนอื้ หา ไมถ่ ูกตอ้ ง และ
กับจดุ ประสงค์ บางสว่ น บางสว่ น สอดคล้องกับ
แหล่งอา้ งอิง ไมถ่ ูกตอ้ งและ ไมถ่ ูกต้อง จดุ ประสงค์
ระบุแหลง่ สอดคล้องกับ สอดคลอ้ งกบั เป็นบางสว่ น
ระยะเวลา อา้ งอิงมากกวา่ จุดประสงค์ จดุ ประสงค์
2 แหล่ง ไมม่ ีการระบุ
การนาเสนอ เสรจ็ ตาม เป็นบางส่วน แหล่งอา้ งองิ
กาหนดเวลา
ระบแุ หล่ง ระบุแหลง่ เสรจ็ ช้ากว่า
นาเสนอ อ้างองิ อา้ งอิง กาหนดเวลา
ไดค้ ล่องแคลว่ 2 แหลง่ 1 แหล่ง มากกวา่ 2 วนั
เสียงดงั ชดั เจน นาเสนอ
เสรจ็ ช้ากว่า เสร็จชา้ กว่า ไม่ได้หรอื
กาหนดเวลา กาหนดเวลา ไม่นาเสนอ
1 วัน 2 วัน

นาเสนอ นาเสนอ
ไดค้ ลอ่ งแคล่ว ไม่คล่องแคล่ว
เสยี งไม่ชดั เจน ไม่ชดั เจน

เกณฑ์การประเมินผล
8-9 หมายถงึ ดี
6-7 หมายถึง พอใช้
0-5 หมายถึง ปรับปรุง

เกณฑ์การผ่านตง้ั แต่ 6 คะแนนขึน้ ไป

วิทยาศาสตรพ์ ืน้ ฐาน ว21102 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เล่มที่ 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 41

เกณฑ์การใหค้ ะแนน
การทาบตั รกิจกรรมพัฒนาทักษะการสื่อสารทางวทิ ยาศาสตร์ ที่ 1.1

เรอื่ ง องค์ประกอบของอากาศและความสาคญั ของบรรยากาศ

บัตรกจิ กรรมพฒั นาทักษะการส่อื สารทางวิทยาศาสตร์ ใหน้ ักเรยี นตอบคาถามจานวน 5 ขอ้
ขอ้ ละ 2 คะแนน

เกณฑก์ ารให้คะแนน

ข้อคาถาม 2 คะแนน 0
1
1. บรรยากาศ มี บอกประโยชน์ของ เมอ่ื ตอบไม่
บอกประโยชน์ของ ถกู ต้อง ไม่ตอบ
ประโยชน์อยา่ งไร ต่อ บรรยากาศได้ บรรยากาศไดถ้ ูกต้อง หรือตอบ
1 ขอ้ อย่างอ่นื
สงิ่ มีชวี ติ และสิ่งแวดลอ้ ม ถูกต้องต้ังแต่ ทไ่ี มเ่ ก่ยี วขอ้ ง
เขยี นบรรยายถึง
2 ขอ้ ขนึ้ ไป บรรยากาศทาให้ เม่ือตอบไม่
อุณหภูมขิ องโลก ถกู ต้อง ไม่ตอบ
2.บรรยากาศทีห่ ่อห้มุ ระบุเหตุผลอธิบาย คอ่ ยๆสูงขนึ้ และ หรอื ตอบ
ชว่ ยปรบั อุณหภมู ิของ ถึงการดดู กลนื และ ลดลงอย่างช้า อยา่ งอ่ืน
โลกใหเ้ หมาะสมแก่ คายความร้อนของ ท่ีไมเ่ กย่ี วข้อง
การดารงชวี ิตของ บรรยากาศทาให้
ส่งิ มีชวี ิตได้อย่างไร อุณหภมู ิของโลก ระบชุ ่ือแก๊ส เมอ่ื ตอบไม่
ค่อยสงู ขน้ึ และ
3.อากาศมีแก๊สชนดิ ใด ลดลงอยา่ งชา้ ได้ถูกตอ้ ง แต่ไมร่ ะบุ ถูกต้อง ไม่ตอบ
เป็นองค์ประกอบมาก
ท่สี ดุ มปี ระโยชน์ ระบชุ ื่อแก๊ส ประโยชนข์ องแกส๊ ตอ่ หรือตอบ
อย่างไรต่อสง่ิ มีชีวติ และบอกประโยชน์
ของแกส๊ ต่อ สิง่ มีชีวิต อยา่ งอนื่
ส่ิงมชี ีวิตไดถ้ ูกต้อง

ท่ีไม่เกย่ี วขอ้ ง

วิทยาศาสตรพ์ น้ื ฐาน ว21102 ช้นั มัธยมศึกษาปีท่ี 1

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ เลม่ ท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 42

ขอ้ คาถาม คะแนน

2 10

4.บรรยากาศ สามารถ ระบุถึงอกุ กาบาต ระบถุ งึ บรรยากาศ เมอื่ ตอบไม่

ปอ้ งกนั อกุ กาบาตจาก เสยี ดสกี บั อากาศ ช่วยป้องกนั ถูกต้อง ไม่ตอบ

นอกโลกไดอ้ ย่างไร ชว่ ย ทาให้ลุกไหม้ อุกกาบาตไมใ่ ห้ตกลง หรอื ตอบ

หมดไป หรอื ขนาด พื้นโลก อย่างอื่น

เลก็ ลง ก่อนตกลง ทไี่ มเ่ ก่ียวข้อง

ถึงพน้ื โลก

5.บรรยากาศ หมายถงึ ระบคุ วามหมาย ระบุความหมายของ เม่อื ตอบไม่
บรรยากาศ แต่ไม่ ถูกต้อง ไม่ตอบ
อะไร และประกอบดว้ ย และองคป์ ระกอบ ระบุองค์ประกอบ หรอื ตอบ
ของบรรยากาศ อยา่ งอื่น
อะไรบ้าง ของบรรยากาศได้ หรือ ระบคุ วามหมาย ท่ไี ม่เก่ียวข้อง
และ/หรอื
ถูกต้อง องค์ประกอบของ
บรรยากาศได้ถูกต้อง
เป็นบางสว่ น

เกณฑก์ ารประเมินผล เกณฑก์ ารผ่านตง้ั แต่ 8 คะแนนขึ้นไป
8-10 หมายถึง ดี
6-8 หมายถงึ พอใช้
0-5 หมายถึง ปรบั ปรงุ

วิทยาศาสตรพ์ ืน้ ฐาน ว21102 ช้นั มัธยมศึกษาปีท่ี 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มท่ี 1 องค์ประกอบของอากาศ และช้ันบรรยากาศ 43

แบบประเมินการทาบตั รกจิ กรรมท่ี 1.3

เร่อื ง อักษรไขว้ช้ันบรรยากาศ

รายการประเมนิ ระดับคะแนน
3 2 10
อกั ษรไขว้
ระยะเวลาทีท่ ากิจกรรม
การตอบคาถาม

เกณฑก์ ารให้คะแนน

รายการประเมิน 3210
อกั ษรไขว้
ล้อมรอบคาได้ ลอ้ มรอบคาได้ ลอ้ มรอบคาได้ ลอ้ มรอบคาได้
ระยะเวลาทท่ี า
กิจกรรม ถกู ต้อง 5 คา ถูกต้อง 4 คา ถกู ต้อง 3 คา ถูกต้อง 1-2

การตอบคาถาม คา

ทากิจกรรมได้ ทากิจกรรมได้ ทากจิ กรรมได้ ทากิจกรรมได้

ถูกต้องตาม ถูกต้องช้ากวา่ ถูกต้องชา้ กวา่ ถกู ต้องช้ากวา่

เวลาทก่ี าหนด เวลาที่กาหนด เวลาที่กาหนด เวลาทีก่ าหนด

1 นาที 2 นาที มากกว่า 2

นาที

ตอบถูก ตอบถูก ตอบถูก ตอบคาถามไม่

8-10 ขอ้ 5-7 ขอ้ 1-4 ขอ้ ถูกต้อง

หรอื ไมต่ อบ

เกณฑ์การประเมนิ ผล เกณฑ์การผ่านตั้งแต่ 8 คะแนนขึ้นไป
8-9 หมายถงึ ดี
6-7 หมายถึง พอใช้
0-5 หมายถึง ปรับปรุง

วิทยาศาสตรพ์ ื้นฐาน ว21102 ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 44

เกณฑ์การใหค้ ะแนน

การทาบตั รกจิ กรรมพัฒนาทักษะการสอ่ื สารทางวิทยาศาสตรท์ ี่ 1.2

เร่อื ง ชนั้ บรรยากาศ

บตั รแบบฝกึ ทักษะการสื่อสารทางวทิ ยาศาสตร์ ใหน้ กั เรียนตอบคาถามจานวน 5 ข้อ
ขอ้ ละ 2 คะแนน

เกณฑ์การให้คะแนน

ขอ้ คาถาม คะแนน 0
21

นักอุตุนยิ มวทิ ยาแบง่ ชน้ั ระบุจานวนและชอ่ื ระบุจานวนและชอ่ื เมอ่ื ตอบไม่

บรรยากาศ โดยใช้ ชน้ั บรรยากาศ โดย ชัน้ บรรยากาศ โดยใช้ ถูกต้อง ไม่ตอบ

การเปล่ยี นแปลงของ ใช้การเปลยี่ นแปลง การเปลีย่ นแปลงของ หรอื ตอบ

อณุ หภมู ิตามระดบั ของอุณหภมู ติ าม อณุ หภมู ิตามระดบั อยา่ งอน่ื

ความสูงเปน็ เกณฑ์ ระดบั ความสูงเป็น ความสูงเป็นเกณฑ์ ท่ไี มเ่ กย่ี วขอ้ ง

ได้เปน็ กีช่ น้ั อะไรบา้ ง เกณฑ์ เรียงลาดับ เรียงลาดบั จากใกล้ผิว

จากใกลผ้ วิ โลกมาก โลกมากทส่ี ดุ ไปไกล

ที่สุดไปไกลได้ ได้ถูกตอ้ งบางสว่ น

ถกู ต้อง

มนษุ ย์มีความเก่ียวข้อง ระบุชั้นบรรยากาศ ระบุชน้ั บรรยากาศ เม่ือตอบไม่

กบั บรรยากาศชัน้ ใดมาก พร้อมใหเ้ หตผุ ลได้ ไดถ้ ูกตอ้ ง แต่ให้ ถูกต้อง ไม่ตอบ

ทส่ี ดุ เพราะเหตุใด ถกู ต้อง เหตผุ ลไมถ่ กู ตอ้ ง หรอื ตอบ

หรือถกู ต้องเป็น อย่างอืน่

บางส่วน ทไ่ี ม่เก่ยี วขอ้ ง

เครือ่ งบินจะบินอยใู่ น ระบชุ ้นั บรรยากาศ ระบชุ ้นั บรรยากาศ เมื่อตอบไม่

บรรยากาศช้ันใด พร้อมให้เหตุผลได้ ไดถ้ ูกตอ้ ง แต่ให้ ถูกต้อง ไม่ตอบ

เพราะเหตุใด ถกู ต้อง เหตผุ ลไม่ถกู ต้อง หรอื ตอบ

หรอื ถกู ต้องเป็น อยา่ งอน่ื

บางส่วน ท่ีไมเ่ กีย่ วข้อง

วิทยาศาสตรพ์ ้นื ฐาน ว21102 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และช้นั บรรยากาศ 45

ข้อคาถาม คะแนน

2 10

บรรยากาศชน้ั ใดชว่ ย ระบชุ ัน้ บรรยากาศ ระบชุ ั้นบรรยากาศ เมอื่ ตอบไม่

สะท้อนคล่ืนวิทยุ เพราะ พร้อมให้เหตผุ ลได้ ได้ถูกต้อง แตใ่ ห้ ถูกต้อง ไม่ตอบ

เหตุใด ถูกต้อง เหตุผลไม่ถูกต้อง หรือตอบ

หรือถกู ต้องเป็น อย่างอนื่

บางส่วน ท่ไี มเ่ ก่ียวข้อง

บรรยากาศช้นั ใดมีแก๊ส ระบุชน้ั บรรยากาศ ระบุช้นั บรรยากาศ เมอื่ ตอบไม่
โอโซนจานวนมาก ถา้ และผลของโอโซน
แกส๊ โอโซนในชน้ั ถูกทาลายต่อ ถูกต้อง แตร่ ะบุผล ถกู ต้อง ไม่ตอบ
บรรยากาศถูกทาลาย สิ่งมีชีวติ ไดถ้ ูกต้อง
จะสง่ ผลอยา่ งไรตอ่ ของโอโซนถูกทาลาย หรอื ตอบ
สง่ิ มชี วี ิต
ตอ่ ส่ิงมชี ีวิตไม่ถกู ต้อง อยา่ งอน่ื

หรอื ถกู ต้องเปน็ ทไี่ ม่เก่ียวขอ้ ง

บางส่วน

เกณฑก์ ารประเมินผล เกณฑก์ ารผา่ นตง้ั แต่ 8 คะแนนข้ึนไป
8-10 หมายถึง ดี
5-7 หมายถงึ พอใช้
0-4 หมายถงึ ปรับปรงุ

วิทยาศาสตรพ์ ้ืนฐาน ว21102 ช้นั มธั ยมศึกษาปีท่ี 1

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เล่มที่ 1 องคป์ ระกอบของอากาศ และชน้ั บรรยากาศ 46

เกณฑ์การให้คะแนนการทาแบบทดสอบกอ่ นเรยี น-หลังเรยี น

เรื่อง องค์ประกอบของอากาศ และชนั้ บรรยากาศ

แบบทดสอบกอ่ นเรียน และหลังเรยี น เป็นแบบทดสอบแบบปรนยั เลอื กตอบ 4 ตัวเลอื ก
จานวน 15 ข้อ ใหค้ ะแนนขอ้ ละ 1 คะแนน

เกณฑก์ ารให้คะแนน

ตอบถกู ต้อง ตอบผดิ
1 คะแนน 0 คะแนน

วิทยาศาสตร์พ้นื ฐาน ว21102 ช้ันมัธยมศึกษาปที ่ี 1