โครงงาน สำรวจโซ่อาหารในแปลงนาสาธิตโรงเรียนอนุบาลรัตนบุรี

โครงงาน

เร่ือง สำรวจโซอ่ าหารในแปลงนาสาธติ โรงเรียนอนุบาลรตั นบรุ ี

จัดทำโดย
เด็กหญงิ ปพชิ ญา ศภุ กจิ โยธนิ
เดก็ หญิงณัฏฐธดิ า ไชปญั ญา

เดก็ หญิงสิรพิ ร เพม่ิ ทอง
ทป่ี รกึ ษาโครงงาน

คณุ ครูอธษิ ฐาน ศรโี พนทอง
โรงเรียนอนบุ าลรัตนบรุ ี

สำนักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาสรุ ินทร์ เขต 2

บทที่ 1
บทนำ

ที่มาและความสำคญั
เนือ่ งดว้ ยในรายวิชาวทิ ยาศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปีที่ 5 มีเนื้อหาการเรียนในเร่อื ง โซ่อาหาร

และการถ่ายทอดพลงั งานของสิ่งมีชีวติ ซึ่งเปน็ การเรียนร้เู กี่ยวกับเร่ืองการถา่ ยทอดพลังงานของ
ส่งิ มชี วี ิตโดยการกินต่อเป็นทอดๆของสิ่งมชี วี ิตทีเ่ รียกว่า โซอ่ าหาร ในบรเิ วณแหล่งที่อย่หู นง่ึ ๆ ซงึ่ แตล่ ะ
แหล่งที่อยู่กจ็ ะมคี วามแตกต่างของส่งิ มีชวี ิตออกไป

ดว้ ยเหตนุ ี้ทางคณะผู้จัดทำจึงสนใจทจี่ ะสำรวจสง่ิ มีชีวติ เพื่อศึกษาความสัมพนั ธ์ของสิ่งมีชีวิตใน
รูปแบบ โซ่อาหาร ในแปลงนาสาธติ ของโรงเรียนอนุบาลรตั นบรุ ี ซง่ึ เปน็ แหลง่ ที่อยู่ของสตั วท์ ี่ใกลต้ ัว
และมีสง่ิ มีชีวติ ท่หี ลากหลาย นา่ สนใจ จงึ ได้เกดิ เป็นโครงงานสำรวจโซ่อาหารในนาขา้ วขน้ึ

วตั ถปุ ระสงค์ของโครงงาน
1. เพือ่ สำรวจส่งิ มีชีวิตในแปลงนาของโรงเรยี นอนุบาลรตั บุรี
2. เพอ่ื เรียนรู้เกยี่ วกบั เรอื่ งการถา่ ยทอดพลังงานของสง่ิ มชี ีวติ โดยการกินต่อเปน็ ทอดๆของ

สง่ิ มชี วี ิตทเี่ รยี กวา่ โซอ่ าหาร

ขอบเขตการทำงาน
1. ประชากร และกล่มุ ตัวอย่าง
1.1 สิ่งมชี วี ิตในแปลงนาสาธติ ของโรงเรียนอนบุ าลรัตนบรุ ี
1.2 นกั เรียนช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ 5 ปีการศึกษา 2565

2. วัสดอุ ุปกรณท์ ี่ใช้
2.1 โทรศพั ท์/กลอ้ งถ่ายรูป
2.2 แบบบันทึกการสำรวจ
2.3 ปากกา / ดนิ สอ
2.4 กระดาษหนงั ไก่
2.5 สไี ม้

ขัน้ ตอนการดำเนินงาน
1. คดิ หัวขอ้ ของโครงงาน
2. เตรียมอปุ กรณ์
3. สร้างแบบสำรวจ
4. ทำการลงพ้ืนทส่ี ำรวจ

5. จดบันทกึ การสำรวจ ถ่ายภาพ
6. นำส่ิงมีชีวิตที่สำรวจได้ มาเขยี นเปน็ โซ่อาหาร
7. สรปุ ผลการศกึ ษาสำรวจ

ผลที่คาดว่าจะไดร้ ับ
1. ได้ความรเู้ ก่ยี วกับสิ่งมีชวี ิตในนาข้าว
2. สามารถเขยี นโซ่อาหารจากสิง่ มีชีวติ ที่สำรวจได้
3. นักเรียนมีทักษะการทำงานเป็นทีม และใช้เวลาวา่ งใหเ้ กิดประโยชน์

บทที่ 2
เอกสารท่เี กีย่ วขอ้ ง
การถา่ ยทอดพลงั งานในส่งิ มชี วี ติ
การถา่ ยทอดพลงั งานในสงิ่ มชี ีวิต
ส่ิงมชี วี ติ ในระบบนเิ วศ แบง่ ตามหน้าท่อี อกได้เปน็ 3 กล่มุ คือ ผู้ผลิต ผู้บริโภค และผสู้ ลาย
สารอินทรียส์ ่งิ มีชีวิตเหล่านีม้ ีความสมั พนั ธใ์ นระบบ นเิ วศใน ลักษณะของการกินต่อกันเป็นทอดๆ ใน
รูปของ โซอ่ าหาร ( food chain ) และ สายใยอาหาร ( food web ) การกินตอ่ กนั เป็นทอดๆ นี้ ทำให้
เกิด การถ่ายทอดพลงั งาน(energy flow)ในสิ่งมีชีวิต

โซ่อาหาร (food chain)
เป็นการเคล่อื นยา้ ยพลังงาน และธาตอุ าหารในระบบนิเวศ ผ่านผู้ผลติ ผู้บรโิ ภคในระดับ

ต่างๆ โดยการกินกันเปน็ ทอดๆ ในลกั ษณะเป็นเส้นตรง กลา่ วคือ ส่งิ มีชีวิตชนิดหน่ึงกนิ ส่ิงมชี ีวติ ชนิดอนื่
เพียงชนิดเดยี วเท่าน้ัน โซ่อาหารแบง่ ออกเป็น 2 แบบ คอื

1. โซ่อาหารแบบจับกนิ (Grazing Food chain) เปน็ โซอ่ าหารทีเ่ ริ่มตน้ ทพี่ ชื ผ่านไปยังสตั ว์
กนิ พชื และสตั ว์กินสัตวต์ ามลำดับ ตวั อยา่ งน้ีพบไดท้ วั่ ไปในชมุ ชนป่า หรือชุมชนมหาสมุทร ตัวอยา่ ง เช่น

พืชผกั ——> แมลงกินพืช —–> กบ ——-> งู ——-> เหย่ยี ว

2. โซอ่ าหารแบบกินเศษอนิ ทรีย์ (Detritus food chain) เป็นโซ่อาหารท่ีเริ่มจากสารอนิ
นทรยี ์จากซากของสิง่ มชี วี ิตถูกย่อยสลายด้วยผู้ยอ่ ยสลาย ซึง่ สว่ นใหญเ่ ปน็ พวกจลุ นิ ทรยี แ์ ละจะถกู กนิ โดย
สตั ว์และต่อไปยงั ผู้ล่าอน่ื ๆ

สายใยอาหาร (food web)
ในระบบของโซอ่ าหารในระบบของการถา่ ยทอดจะถ่ายทอดโดยตรงจากชีวติ หนึ่งไปสู่อีก

ชีวิตหน่ึง เนื่องจากสง่ิ มชี วี ติ หนึ่งอาจกินอาหารหลายชนิด หลายระดบั และเหย่อื ชนิดเดียวกนั กอ็ าจถูก
สง่ิ มีชีวติ หลายชนดิ กนิ ลกั ษณะดังกลา่ วได้เกิดความซับซ้อนกนั ในระบบของโซอ่ าหารซ่ึงเรยี กว่า สายใย
อาหาร (food web) ซ่งึ สายใยอาหารจะประกอบดว้ ย โซ่อาหารหลายสายทีเ่ ชอ่ื มโยงกนั อนั แสดงถึง
ความสัมพนั ธอ์ นั สลับซับซ้อนของส่งิ มีชวี ติ ในชุมชนของระบบนิเวศ ซง่ึ ยงิ่ สายใยอาหารมีความ
สลบั ซับซอ้ นมากเพยี งใด ก็ได้แสดงให้เห็นถงึ ระบบนิเวศทีม่ รี ะบบความสมดลุ สงู อนั เนอ่ื งมาจากมีความ
หลากหลายของชีวิตในระบบ

บทที่ 3
วิธกี ำดำเนินงาน

วัสดุอปุ กรณ์ที่ใช้
1. โทรศพั ท์
2. แบบบนั ทกึ การสำรวจ
3. ปากกา / ดินสอ
4. กระดาษหนงั ไก่
5. สีไม้

ขั้นตอนการดำเนินงาน
1. คดิ หัวขอ้ ของโครงงาน
2. เตรียมอปุ กรณ์
3. สรา้ งแบบสำรวจ
4. ทำการลงพื้นทส่ี ำรวจ
5. จดบนั ทกึ การสำรวจ ถา่ ยภาพ
6. นำสิง่ มีชีวิตที่สำรวจได้ มาเขยี นเปน็ โซ่อาหาร
7. สรุปผลการศกึ ษาสำรวจ

ภาพขั้นตอนการดำเนนิ งาน

วัสดอุ ุปกรณ์

เร่มิ สำรวจส่งิ มีชวี ติ
ส่งิ มีชีวติ ที่พน ตกั๊ แตน

ส่งิ มีชวี ิตที่สำรวจได้มีความหลากหลาย
รวบรวมขอ้ มูลจดั กระทำข้อมูล

นำขอ้ มลู ท่สี ำรวจไดม้ าทำเป็นโซอ่ าหาร

บทท่ี 4

ผลการดำเนินงาน

จาการสำรวจสิ่งมีชวี ติ ในแปลงนาของโรงเรียนนุบาลรตั นบรุ ี คณะผ้จู ัดทำได้ทำการสำรวจซ่งึ ได้
สิง่ มชี วี ิตทัง้ สนิ้ 23 ชนดิ ดังตารางที่ 1

ตารางที่ 1 แสดงผลการสำรวจส่งิ มชี ีวิตในแปลงนาของโรงเรียนอนบุ าลรตั นบุรดี งั ต่อไปนี้

ท่ี สง่ิ ที่พบ ประเภท จำนวน หมาย
พืช สตั ว์ เหตุ
1 ต้นขา้ ว / นับไมไ่ ด้
2 หญ้า / นบั ไมไ่ ด้
3 ต้นไมยราบ / นับไม่ได้
4 ต้นผักบุ้ง / นบั ไมไ่ ด้
5 ตน้ ยูคาลิปตสั / 12 ตน้
6 ต้นกระถินณรงค์ / 18 ตน้
7 ผีเส้ือ 22 ตวั
8 แมลงปอ / 19 ตวั
9 ตั๊กแตน / 24 ตัว
10 แมลงเต่าทอง / 32 ตวั
11 ปู / 8 ตวั
12 หอย / 24 ตวั
13 ปลา / นับไมไ่ ด้
14 มด / นบั ไม่ได้
15 แมงมมุ / 5 ตวั
16 นก / 7 ตัว
17 ไส้เดอื น / นับไม่ได้
18 แหน / นบั ไมไ่ ด้
19 คางคก / 3 ตวั
20 เขียด 5 ตวั
21 หนอน / นบั ไมไ่ ด้
22 กบ / 2 ตวั
23 จงิ้ หรีด / นับไม่ได้
/

บทที่ 5
สรปุ และอภิปรายผล
จากข้อมูลส่ิงมีชีวติ ท่ีสำรวจไดน้ ำขอ้ มูลทไ่ี ดม้ าเขยี นการถา่ ยทอดพลงั งานของสิ่งมีชีวติ ในรปู
โซ่อาหารได้บางสว่ นดงั ต่อไปนี้

และนอกจากโซอ่ าหารที่ไดจ้ ากส่ิงมีชวี ติ ทสี่ ำรวจมาได้คณะผ้จู ัดทำยังไดต้ อ่ ยอดนำมาเขยี นเปน็
สายใยอาหารได้ดังตอ่ ไปนี้