เวียงท่ากาน

เ วี ย ง ท่ า ก า น

WIENG THA KAN, CHIANGMAI

ตำบลบ้านกลาง อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่

เวียงท่ากาน นครโบราณ 1,000 ปี เเห่งเมืองเชียงใหม่

ข้อมูลจาก
ลิงก์ต้นฉบับ

เวียงท่ากาน โบราณสถานเก่าแก่ แห่งเมืองเชียงใหม่ มีอายุกว่า 1,000 ปี สร้างเมื่อราว
พุทธศตวรรษที่ 16 ในสมัยพระเจ้าอาทิตยธรรมิกราช กษัตริย์แห่งอาณาจักรหริภุญชัย
เดิมเป็นเมืองหน้าด่านของอาณาจักรหริภุญชัย หรือเมืองลำพูนโดยในยุคนั้นถือเป็นเมือง
บริวารของหริภุญชัย

ตั้งอยู่ที่บ้านท่ากาน ตำบลบ้านกลาง อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ห่างจาก
ตัวเมืองเชียงใหม่ไปยังทิศใต้ราว 30 กิโลเมตร ไปตามทางหลวงหมายเลข 108
เชียงใหม่ - จอมทอง เลยอำเภอสันป่าตองไปประมาณ 7 กิโลเมตร ถึงบ้านทุ่งเสี้ยว
เลี้ยวซ้ายข้างป้อมตำรวจเข้าไปประมาณ 2 กิโลเมตรผ่านบ้านต้นกอกจึงถึงบ้านท่ากาน
ซึ่งเป็นแหล่งโบราณคดีเวียงท่ากาน

หากใครมาเที่ยวเชียงใหม่แล้วอย่าลืมแวะมาเที่ยว เวียงท่ากาน กันนะครับ โบราณสถาน
เก่าแก่ ที่เพิ่งค้นพบเมื่อไม่นานมานี้ ที่มีความน่าสนใจไม่น้อยเลยทีเดียว
(เวียงท่ากาน นครโบราณ 1,000 ปี เเห่งเมืองเชียงใหม่, ’’2564)

เวียงท่ากาน

Souce : https://www.chiangmaiexpert.com/wiangthakan/

เวียงท่ากาน, เชียงใหม่

สิ่งที่ควรเพิ่มและแก้ไข

จากข้อมูลในเว็บไซต์ตามด้านบน ยังขาดการอธิบายถึงโบราณวัตุ โบราณสถาน
หรือจุดที่สำคัญของเวียงท่ากาน และสิ่งสำคัญคือประวัติความเป็นมาของสถานที่ ใน
ด้านการท่องเที่ยวสิ่งสำคัญคือสถานที่ตั้งวิธีการเดินทางไป ซึ่งตามเว็บไซต์ด้านบนได้
มีการใส่รายละเอียดในส่วนนี้เรียบร้อย แต่ยังขาดเวลาเปิดและปิด และข้อห้ามที่สำคัญ
ที่ควรมี ดังนั้นจึงควรเพิ่มเติมข้อมูลดังนี้

เวียงท่ากาน มาจากคำว่าเวียงตระการ ที่แปลว่า โอ่อ่า หรือก็เรียกได้อีกว่า ตระการ
เม็ง เพราะเม็งนั่นก็คือมอญนั้นเอง โดยพระนางจามเทวี ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรหริ
ภุญชัยเเละเป็นชาวมอญ พอมาถึงยุคล้านนา พญามังรายที่เดินทางมาจากเมืองเหนือ มา
จากเมืองฝาง ก็ได้ยกทัพมาตีเมืองหริภุญชัย และอยู่ที่หริภุญชัยประมาณ 2 ปี จากนั้นก็ไป
สร้างเวียงกุมกาม (นิภาพร ทับหุ่น, 2557)

ส่วนคำว่า “ท่ากาน” ชาวบ้านเล่าว่ามาจากคำว่า “ต๊ะก๋า” ในตำนานเล่าว่า เมื่อก่อนนี้มี
กาเผือกตัวใหญ่ มักจะบินลงมาที่นี่ชาวบ้านกลัวว่าเมื่อบินลงมาจะทำให้เกิดความเดือดร้อน
ในหมู่บ้าน จึงพากันไล่กาหรือต๊ะก๋าไม่ให้มาลงก็เลยเรียกต่อกันมาว่า บ้านต๊ะก๋า ต่อมาเมื่อ
ประมาณ พ ศ. .2450 เจ้าอาวาสวัดท่ากาน ได้เปลี่ยนชื่อใหม่เป็นบ้านท่ากาน เนื่องจากคำว่า
บ้านต๊ะก๋า ไม่เป็นภาษาเขียน, Thailand Museum Pass (2562)

เวียงท่ากาน, เชียงใหม่

CHAINGMAI

Thailand

เมื่อมาถึงยุคล้านนา เวียงท่ากาน
ก็เปลี่ยนสถานะจากเมืองบริวารมาเป็นเเค่ตำบล
เล็กๆ โดยปรากฏชื่อในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่
ว่า "เวียงพันนาทะการ" อาจจะเป็นเมืองที่มีความ
สำคัญเมืองหนึ่ง สังเกตได้จากการที่พญามังราย
โปรดฯ ให้นำต้นโพธิ์ 1 ใน 4 ต้น ที่นำมาจากลังกา
ทวีป มาปลูกที่เวียงพันนาทะการ (นิภาพร ทับหุ่น,

2557)

เวียงท่ากานเป็นเมืองที่มีเจ้าเมืองปกครอง
ภายใต้การปกครองของเจ้าเมืองเชียงใหม่ เป็น
แหล่งสะสมเสบียงอาหารเพราะเป็นถิ่นที่อุดม
สมบูรณ์ ชื่อของเวียงท่ากาน ปรากฏในเอกสาร
โบราณเกี่ยวกับเมืองเชียงใหม่ในสมัย
พระเจ้าติโลกนาถ (พ.ศ. 1984 – 2030) กล่าวว่า
พระองค์ได้เสด็จยกทัพไปตีเมืองเงี้ยวและได้นำ
ข้าไพร่ ชาย-หญิงและช้างม้าถวายแก่
พระเมืองแก้ว (พ.ศ. 2038 – 2068) พระองค์
โปรดให้แบ่งข้าไพร่ไปไว้ที่ “พันนาทะกาน” หมาย
ถึงว่า ในช่วงนี้เวียงพันนาทะการมีฐานเป็นเมือง
ขึ้นของเชียงใหม่ เพราะคำว่า พันนา ในภาษาไทย
เหนือ หมายถึง ตำบล

หลังจากพม่าเข้าตีเมืองเชียงใหม่ได้ในสมัย
พระเจ้าหงสาวดี บุเรงนอง ชื่อเมืองนี้ก็หายไป
หลังจากเชียงใหม่เสียเมืองแก่พม่า ในปี พ.ศ.
2101 ต่อมาเมืองเชียงใหม่ถูกทิ้งร้างไปประมาณ
20 ปีเศษ คือในช่วงระหว่างปี พ ศ. .2318-2339
เวียงท่ากานก็ถูกทิ้งร้างไปด้วย

เวียงท่ากาน, เชียงใหม่

CHAINGMAI

Wieng Tha Kan

จนถึงช่วงปี พ ศ. .2339 พระเจ้ากาวิละทรงตี เมืองเชียงใหม่คืนจากพม่าได้จึง
กวาดต้อนพวกไทยยองเข้ามาอยู่ตราบจนทุกวันนี้ ประชากรบ้านท่ากาน ส่วนใหญ่เชื้อสาย
ไทลื้อ ที่เรียกตัวเองว่า “ชาวยอง” เนื่องจากอพยพมาจากเมืองยองในพม่า เข้ามาอาศัยใน
บริเวณเวียงท่ากาน เป็นระยะเวลากว่า 200 ปี เป็นชุมชนที่รักท้องถิ่น รักษาวัฒนธรรม
ประเพณีอย่างเคร่งครัด เข้าใจและตระหนักถึงความสำคัญของแหล่งที่อยู่อาศัยและของดี
ที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมซึ่งมีอยู่ในพื้นที่ จึงรวมกลุ่มกันอย่างเข้มแข็งในการดำเนินการ
อย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ ในการอนุรักษ์และพัฒนามรดกทางวัฒนธรรมในท้องถิ่นให้
เป็นไปในแนวทางที่เหมาะสม จนได้รับโล่พระราชทานจากพระหัตถ์สมเด็จพระเทพรัตนราช
สุดา สยามบรมราชกุมารี ในฐานะผู้สนับสนุนการอนุรักษ์ดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2531 เนื่องใน
วันอนุรักษ์มรดกไทย

จากหลักฐานทางด้านเอกสารและตำนานหลายฉบับ
เช่น ตำนานมูลศาสนา พงศาวดารโยนกและตำนานพื้น
เมืองเชียงใหม่กล่าวโดยรวมไว้ว่า เมืองท่ากาน เป็นเมือง
ที่มีประวัติเกี่ยวกับนิยายปรัมปราทางพุทธศาสนากล่าวถึง
พระพุทธเจ้า ว่าเคยเสด็จมาที่เมืองนี้ เมื่อมาถึงยุคล้านนา
และจากการขุดค้นขุดแต่งทางโบราณคดี ได้พบโบราณ
วัตถุศิลปกรรมแบบหริภุญชัยจำนวนมาก เช่น พระพิมพ์
ดินเผาแบบต่างๆ และพระพุทธรูปดินเผา เป็นหลักฐานที่
ยืนยันว่าชุมชนแห่งนี้นับถือพุทธศาสนามาตั้งแต่ พุทธ
ศตวรรษที่ 17 – 18 ส่วนโบราณสถานที่พบ ส่วนใหญ่เป็น
สถาปัตยกรรมแบบล้านนาที่กำหนดอายุสมัยระหว่างพุทธ
ศตวรรษที่ 20-22 แสดงถึงการอยู่อาศัยสืบเนื่องกันมา
โดยตลอด แม้ในสมัยที่อยู่ภายใต้การปกครองของพม่า

เวียงท่ากาน, เชียงใหม่

CHIANGMAI, THAILAND

เวียงท่ากานมีกำแพงเมืองและคูน้ำล้อมรอบ 2 ชั้นปัจจุบันเหลือแนวคูน้ำคันดินให้
เห็น 3 ด้าน ยกเว้นด้านทิศใต้ รูปเมืองมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้ายาว ตัวเมืองโบราณมี
สภาพเป็นเนินสูง พื้นโดยรอบเป็นที่ราบลุ่มห่างจากลำน้ำปิง ทางทิศตะวันออกมีลำน้ำแม่
ขานไหลผ่าน นอกจากนี้ยังมีลำเหมืองหรือลำห้วยสายเล็ก ๆ ชักน้ำจากลำน้ำแม่ขานมายัง
คูเมืองทางทิศใต้และยังมีลำเหมืองขนาดเล็กชักน้ำเข้ามาใช้ภายในเมืองทางทิศตะวันออก
ซึ่งสันนิษฐานว่าคงเป็นระบบชลประทาน ที่สืบเนื่องมาตั้งแต่สมัยโบราณ สภาพภายใต้ในตัว
เมืองเดิมเป็นป่าทึบ ต่อมามีการโค่นต้นไม้ใหญ่ เพื่อทำเป็นที่อยู่อาศัยพื้นที่บริเวณชายเนิน
ที่เป็นที่นาทั้งหมด

ปัจจุบันบ้านเรือนราษฎรส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในตัวเมือง ชาวบ้านท่ากานส่วนใหญ่เป็นพวก
ชาวยองที่อพยพเข้ามาอยู่ตั้งแต่สมัยพระเจ้ากาวิละปกครองเมืองเชียงใหม่คนส่วนใหญ่จะ
พูดภาษายอง

โบราณสถาน
ภายใน

เวียงท่ากาน
ที่สำคัญ

หลักฐานที่พบ 1. วัดกลางเมือง
2. วัดอุโบสถ
1. เจดีย์ทรงมณฑป ฐานสี่เหลี่ยม ย่อมุมไม้สิบหก ก่ออิฐก่อดิน 3. วัดต้นโพธิ์
ฉาบปูน กว้างประมาณ 3.5 เมตร ส่วนยอดเจดีย์พัง ความสูง 4. วัดหัวข่วง
ของเจดีย์ที่เหลือประมาณ 3 เมตร ตัวเจดีย์ถูกลักลอบขุด 5. วัดพระเจ้าก่ำ
เป็นโพรง 6. วัดต้นกอก
7. วัดหนองหล่ม
2. โบราณสถาน อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเจดีย์ ห่าง 8. วัดน้อย
ประมาณ 20 เมตร ขนาดประมาณ 6.8 x 8 เมตร พื้นที่เนิน 9. วัดป่าเป้า
ปกคลุมด้วยต้นไม้และวัชพืช พบแนวอิฐส่วนฐานวางตัวตาม 10. วัดป่าไผ่รวก
ทิศตะวันออก - ตะวันตก ยาวประมาณ 4 เมตร สูงประมาณ 11. กู่ไม้แดง
60 เซนติเมตร

3. ศิลปวัตถุที่พบตามบริเวณเจดีย์ ส่วนใหญ่เป็นพระพิมพ์ดินเผา ที่เรียกชื่อว่า พระแผงหรือ
กำแพงห้าร้อย พระสาม พระสิบสอง พระบัวเข็ม พระคง พระเลี่ยงหลวง พระสามใบโพธิ์
พระร่มโพธิ์ ซึ่งเป็นวัตถุที่มีรูปลักษณะศิลปกรรมของสมัยหริภุญชัย นอกจากนี้ก็พบมูยาสูบ
(กล่องยาสูบ) ตุ้มตาชั่งสัมฤทธิ์ ตุ้มแห ชามเวียงกาหลง คอสิงห์ดินเผา ศิลปวัตถุที่สำคัญอีก
ชิ้นหนึ่งคือ โถลายครามจีนสมัยปลายราชวงศ์หยวน สูงประมาณ 38 เซนติเมตร เส้นผ่า
ศูนย์กลางประมาณ 32 เซนติเมตร เส้นรอบวงประมาณ 106 เซนติเมตร มีหูเล็ก ๆ เป็นรูป
มังกร, THAILAND MUSEUM PASS (2562)

chiangmai

เวลาทำการ

เ ปิ ด ทุ ก วัน ตั้ ง แ ต่ วัน จั น ท ร์ - วัน ศุ ก ร์
เวลา : 09.00 – 17.00
ค่าเข้าชม : ไม่เสียค่าเข้าชม

เส้นทาง

การเดินทางโดยทางรถยนต์ส่วนตัว / เวียงท่ากานห่างจากตัว
เมืองเชียงใหม่ราว 26 กิโลเมตร โดยใช้เส้นทางหลวงหมายเลข
108 (เชียงใหม่-ฮอด) จะผ่านอำเภอหางดงและอำเภอสันป่าตอง
เมื่ อถึงสี่แยกตลาดทุ่งเสี้ยวจะมีป้ายบอกทางไปโบราณสถานเวียง
ท่ากานและวัดต้นกอก ให้เลี้ยวซ้ายเข้าไปราว 1.5 กิโลเมตร จะพบ
ศู น ย์ บ ริก า ร ข้ อ มู ล นั ก ท่ อ ง เ ที่ ย ว เ วี ย ง ท่ า ก า น ท า ง ข ว า มื อ

การเดินทางโดยรถโดยสารสาธารณะ / ใช้บริการรถประจำทาง
สายโรงวัว-ท่าวังพร้าว คิวรถอยู่ข้างประตูเชียงใหม่

เวียงท่ากาน, เชียงใหม่

บรรณานุกรม

นิภาพร ทับหุ่น. (2557). ตามรอยอดีต ณ เวียงท่ากาน. เข้าถึงเมื่อ 7 ตุลาคม. เข้าถึงได้
จาก https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/585226

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่. (2556). เวียงท่ากานสมัยล้านนา. เข้าถึงเมื่อ 16
ตุลาคม. เข้าถึงได้จาก https://www.mculture.go.th/chiangmai/

ewt_news.php?nid=673&filename=index

เชียงใหม่นิวส์. (2562). “เวียงท่ากาน” เมืองหน้าด่านโบราณในตำนานหริภุญชัย. เข้า
ถึงเมื่อ 7 ตุลาคม. เข้าถึงได้จาก https://www.chiangmainews.co.th/

page/archives/943756/

Chiangmaiexpert. (2564). เวียงท่ากาน นครโบราณ 1,000 ปี เเห่งเมืองเชียงใหม่.
เข้าถึงเมื่อ 7 ตุลาคม. เข้าถึงได้จาก https://www.chiangmaiexpert.com

/wiangthakan/

Thailand Museum Pass. (2562). เวียงท่ากาน. เข้าถึงเมื่อ 7 ตุลาคม. เข้าถึงได้จาก

เวียงท่ากานhttps://www.museumthailand.com/th/3895/storytelling/ /

Zthailand. (2564). เวียงท่ากาน เชียงใหม่. เข้าถึงเมื่อ 16 ตุลาคม. เข้าถึงได้จาก

http://www.zthailand.com/place/wiang-thakan-chiang-mai/

จัดทำโดย

นางสาวจินตนา ประเสริฐสุข รหัสนักศึกษา 631210597
นางสาวชรินรัตน์ นิลกระจ่าง รหัสนักศึกษา 631210600
นางสาวญาดา พุทธกำเนิด รหัสนักศึกษา 631210604
นางสาวศุภสุตา ดิษฐพงษ์ รหัสนักศึกษา 631210638
นางสาวสุพิชญา กุลถาวรากร รหัสนักศึกษา 631210643










เสนอ







ดร. ดวงกมล บุญแก้วสุข










สาขาวิชาการจัดการการท่องเที่ยว
คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยศิลปากร

วิทยาเขตสารสนเทศเพชรบุรี