แม็กกาซีนส่วนประกอบของดอกอัญชัน

ส่วนประกอบของ
ดอกอัญชัน

จัดทำโดย นางสาววรวีร์ แสงอุดมเลิศ
ชั้น ม.5 ห้อง 335 แผนการเรียน วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์

ส่งครูผู้สอน นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่งครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการ (คศ.2) สาขาชีววิทยา

กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ประกอบรายวิชาชีววิทยา ภาคเรียนที่ 2 ปี การศึกษา 2565

คำนำ

แม็กกาซีน เรื่อง ส่วนประกอบของดอกอัญชัน เป็นส่วนหนึ่งของ
รายวิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยมีจุดประสงค์เพื่อศึกษา
ความรู้เรื่อง โครงสร้าง ส่วนประกอบของดอกอัญชัน และข้อมูลทาง
พฤกษศาสตร์ของต้นอัญชัน และนำสิ่งที่ได้ศึกษาค้นคว้ามาสร้างเป็น
ชิ้นงานเก็บไว้เป็ นประโยชน์ต่อการเรียนการสอนของตนเอง

ทั้งนี้ ผู้จัดทำต้องขอขอบคุณอาจารย์ ผู้ให้ความรู้ และแนวทางการ
ศึกษา หวังว่ารายงานฉบับนี้จะให้ความรู้ และเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่าน
ทุกๆท่าน หากมีข้อเสนอแนะประการใด ผู้จัดทำขอรับไว้ด้วยความ
ขอบพระคุณยิ่ง

วรวีร์ แสงอุดมเลิศ



ผู้จัดทำ
9 พฤศจิกายน 2565

สารบัญ 1


ข้อมูลทั่วไปของต้นอัญชัน 3
ข้อมูลเบื้องต้นของโครงสร้างดอกอัญชัน

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของดอกอัญชัน 4
ภาพถ่ายโครงสร้างโดยรวมของดอกอัญชัน

บรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิง 5
ภาคผนวก

9
- ช่องทางการดูคลิปวิดีโอขณะทำการศึกษา

- รูปภาพขณะทำการศึกษา 10
10
11

1

ข้อมูลทั่วไปของต้นอัญชัน

ชื่ อทั่วไป อัญชัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ Clitoria ternatea L.

ประเภทพืช ไม้เลื้อยเนื้ออ่อน

แหล่งที่พบ อัญชันมีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียเขต

ร้อน และพบใน ไทย ลาว คาบสมุทรมาเลเซีย เวียดนาม

อินโดนีเซีย รวมทั้งในเอเชียใต้ ก่อนจะถูกนำไปแพร่พันธุ์

ในแอฟริกา ออสเตรเลีย และอเมริกา

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ราก มีทั้งรากแก้ว รากแขนง และรากฝอย โดยรากทุกชนิดจะ
แทงลงดินไม่ลึกมาก ยกเว้นรากแขนงที่จะแทงไปตามแนวผิวดิน
ลำต้น เป็นไม้เลื้อยล้มลุกขนาดเล็ก ลำต้นยาวประมาณ 3-5
เมตร มีขนนุ่ม เลื้อยได้ไกลถึง 20 ฟุต มีเถาจำนวนมาก โดยเถา
จะใช้ปลายยอดพันตามวัตถุที่เกาะได้ ซึ่งถ้าเป็นเถาอ่อนจะมีสี
เขียว ส่วนเถาแก่จะมีสีน้ำตาล
ใบ ใบประกอบแบบขนนกเรียงตรงข้าม มีใบย่อยรูปไข่ 5-7 ใบ
ปลายใบแหลม โคนใบมน ผิวใบด้านล่างมีขนหนาปกคลุม
ดอก ดอกสีขาว น้ำเงิน และม่วง ดอกออกเดี่ยวๆ รูปทรงคล้าย
ฝาหอยเชลล์ออกเป็นคู่ตามซอกใบ กลีบดอก 5 กลีบ กลีบคลุมรูป
กลม ปลายเว้าเป็นแอ่ง ตรงกลางมีสีเหลือง
ผล ผลแห้งแตก เป็นฝักแบน โดยมีตั้งแต่สีเขียว สีเขียวเข้ม สี
เหลือง สีน้ำตาล สีน้ำตาลเข้ม ไปจนถึงสีดำ ส่วนเมล็ดเป็นทรงรี มี
ตั้งแต่สีเขียว สีน้ำตาล และสีดำ ตามอายุ

2

ข้อมูลทั่วไปของต้นอัญชัน

สรรพคุณ

ดอก ใช้ปลูกผมทำให้ผมดกดำ เงางามมากขึ้น เพราะดอกอัญชัน
มีสาร“แอนโทไซยานิน”ซึ่งช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต
ทำให้เลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ได้ดีมากขึ้น และดอกยังนำมาคั้น
นำใช้หุงข้าวได้ด้วย ช่วยให้ข้าวที่หุงมีสีสันที่สวยงาม
เมล็ด เป็นยาระบาย
ราก บำรุงตาแก้ตาฟาง ถูฟันแก้ปวดฟัน ตาแฉะ และปรุงเป็นยา
ขับปัสสาวะ นำรากมาถูกับน้ำฝนใช้หยอดหูและหยอดตา
นำไปวัดค่าความเป็ นกรดเนื่องจากดอกอัญชันมีสารแอนโทไซ
ยานิน

3

ข้อมูลเบื้องต้นของโครงสร้างดอกอัญชัน

เป็ นดอกสมบูรณ์เพศ
เป็ นดอกครบส่วน
ประเภทดอก ดอกเดี่ยว




การบานของดอก บานสลับทีละดอก
ตำแหน่งการเกิดดอก ซอกใบ
กลิ่น ไม่มีกลิ่น
สมมาตรดอก สมมาตรด้านข้าง
ชนิดรังไข่ superior ovary

4

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของดอกอัญชัน

กลีบดอก สีน้ำเงิน ม่วง หรือขาว จำนวน 5 กลีบ กลีบคลุมรูป
กลม ปลายเว้าเป็ นแอ่ง ตรงกลางมีสีเหลือง มีทั้งดอกซ้อนและ
ดอกลา ดอกชั้นเดียวกลีบชั้นนอกมีขนาดใหญ่ ส่วนกลีบชั้นใน
ขนาดเล็กแต่ดอกซ้อนกลีบดอกมีขนาดเท่ากัน ซ้อนเวียนเป็ น
เกลียว กลีบดอกโคนเชื่อมติดกันแยกเป็ น 5 แฉก สีน้ำเงิน สี
ม่วงและสีขาว

กลีบเลี้ยง สีเขียว 2 ชั้น ชั้นบน 5 กลีบ ชั้นล่าง 2 กลีบ

เกสรตัวผู้ เป็ นเส้นขาวเล็ก ๆ ยาว 1.8 ม.ม. มีแท่งสีขาวกลม
จำนวน 10 อันมีแท่งเล็กๆ อยู่บนสุดวางขนานกัน

เกสรตัวเมีย เป็ นแท่งยาว 2.3 ซ.ม. ปลายแบน กว้าง 1 ม.ม.

5

กลีบดอก
เกสรตัวผู้
เกสรตัวเมีย

6

ก้านดอก
ฐานรองดอก

กลีบเลี้ยง

7

โครงสร้างภายนอก

กลีบดอก
ชั้นนอก

กลีบดอก
ชั้นใน

กลีบเลี้ยง

8

โครงสร้างภายใน

ก้านชูเกสร ยอดเกสร
เพศผู้ เพศเมีย
อับเรณู ก้านชูเกสร

เพศเมีย

รังไข่

9

บรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิง

https://th.wikipedia.org/wiki/อัญชัน
https://home.kapook.com/view184894.html
https://www.nectec.or.th/schoolnet/library/webcontest2003/100tea
m/dlcs060/webforwer/Anchan/Anchan.html
http://nwk.ac.th/botanical/showdetail.php?id=000028
https://mthai.com/campus/45952.html

10

ภาคผนวก

คลิปวิดีโอขณะทำการศึกษา
URL: https://youtu.be/c_NA7RAxK7g

11

ภาคผนวก

ภาพประกอบขณะทำการศึกษา

Butterfly
Pea