นิตยสารคิด (Creative Thailand)

ธันวาคม 2562 ปที ่ี 11 I ฉบับท่ี 3
แจกฟรี

Creative City
Oslo
Creative Business
Refill Station
How To
ใชช้ วี ติ อยา่ งไรในวนั “ไรถ้ งุ ขยะ”



helpimeter.com

“Everyone has the perfect gift to give the world-and if
each of us is freed up to give our unique gift,
the world will be in total harmony.”

ทุกคนสามารถมอบของขวัญท่สี มบูรณแ์ บบให้แกโ่ ลกได้
และหากเรามอี สิ ระทจี่ ะให้ของขวญั ในแบบของตวั เองแล้ว

โลกก็จะอยูไ่ ด้อย่างกลมกลืน

R. Buckminster Fuller

สถาปนิก นักประพันธ์ และนักออกแบบชาวอเมริกนั

Contents : สารบญั

Creative Update 6 Creative Business 20

Green Financing ใชเ้ งนิ ...กสู้ ภาพแวดลอ้ ม / บทเรียนธรุ กิจจาก Refill Station
“โปเกมอน” ฉันจะช่วยนาย! / รวมแอพฯ ผูบ้ ุกเบิกรา้ นปลอดบรรจุภณั ฑเ์ จ้าแรกในไทย
สำ�หรับคนชอบกิน (จน) คลีนแบบไม่ทงิ้ ขว้าง
How To 23
Creative Resource 8
ใช้ชีวติ อยา่ งไรในวนั “ไรถ้ ุงขยะ”
Documentary / Book / Application
Creative Place 24
M DIC 10
Oslo
Solar Vengers เมืองรักโลกในแบบชาวนอร์เวย์
นวตั กรรมท่ีจะทำ�ใหค้ นไทยไมก่ ลวั แดด
The Creative 28
Cover Story 12
อัญชลี อัจจิมาธร...ส�ำ รวจโอกาส
Earth needs (YOU) r gift ในจักรวาล “ขยะ” จากสายพาน
เทศกาลมอบของขวัญ (ให)้ โลก อุตสาหกรรมเบยี ร์รายใหญ่ของไทย

Fact and Fig ure 18 Creative Solution 34

ท�ำ ไมเรายังรบั ถุงพลาสติก ขยะอาหารทไ่ี มไ่ ดม้ แี คอ่ าหาร
ทั้งทใ่ี จกอ็ ยากจะช่วยโลก

บรรณาธกิ ารท่ีปรึกษา l อภสิ ทิ ธ์ิ ไลส่ ตั รไู กล บรรณาธกิ ารอ�ำ นวยการ l มนฑณิ ี ยงวกิ ลุ ท่ีปรกึ ษา l เลอชาติ ธรรมธรี เสถยี ร บรรณาธกิ ารบรหิ าร l พชั รนิ ทร์ พฒั นาบญุ ไพบลู ย์
กองบรรณาธิการ l เบญจวรรณ ระงับภัย, สุรศักดิ์ ปัญชํานาญค้า, ณัฐณิชาต์ ศิริวัลลภ และ ปิยวรรณ กลิ่นศรีสุข เลขากองบรรณาธิการ l ณัฐชา ตะวันนาโชติ
ศิลปกรรม l ชิดชน นินนาทนนท์ ประสานงานกองบรรณาธกิ าร l วนบษุ ป์ ยพุ เกษตร ชา่ งภาพและมลั ตมิ ีเดยี l ภรี ์รา ดษิ ฐากรณ์ เว็บไซต์ l นพกร คนไว

จดั ทำ�โดย l สํานกั งานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) (CEA)
1160 อาคารไปรษณยี ก์ ลาง ถนนเจริญกรงุ แขวงบางรัก เขตบางรกั กรุงเทพฯ 10500
โทร. 02 105 7400 แฟกซ.์ 02 105 7450
พมิ พ์ที่ l บรษิ ัท สหมติ รพร้นิ ติ้งแอนด์พบั ลสิ ช่งิ จ�ำ กดั โทร. 02 903 8257-9
จำ�นวน 10,000 เลม่
ตดิ ต่อลงโฆษณา: [email protected]

นติ ยสารฉบบั นใ้ี ชห้ มกึ พมิ พจ์ ากนา้ํ มนั ถว่ั เหลอื งทไ่ี มเ่ ปน็ อนั ตรายตอ่ สขุ ภาพ ทง้ั ยงั เปน็ มติ รตอ่ สง่ิ แวดลอ้ ม และใชก้ ระดาษ
รีไซเคลิ ซึ่งเปน็ ผลผลิตของผ้ปู ระกอบการไทย
จดั ท�ำ ภายใตโ้ ครงการ “Creative Thailand สรา้ งเศรษฐกจิ ไทยดว้ ยความคดิ สรา้ งสรรค”์ โดยสํานกั งานสง่ เสรมิ เศรษฐกจิ
สรา้ งสรรค์ (องคก์ ารมหาชน) (CEA) ซึง่ มเี ป้าหมายในการเผยแพร่ความรูเ้ ก่ยี วกบั เศรษฐกจิ สรา้ งสรรค์ (Creative Economy)
และผลักดนั การใช้ความคิดสรา้ งสรรค์ในการขับเคล่อื นเศรษฐกิจไทย

อแสนดุญงาทตีม่ ใาห-ใไชมไใดชต เพามื่อสกัญารญคาา อ-อนนุญุญาาตตคแรบเี อบทเดฟี ียควอกมนั มอ3.น0สป ระเทศอแCไสนทRดุญยEงาทAตีม่TใาหIV-ใไชEมไ ใดTชตHเ พาAมอ่ื IสกLัญาAรญNคาาDอ-อนนIญุ ุญา4าตตคแรบีเอบทเดฟี ยีควอกมันมอ3.น0สป ระเทศไทย

















Photo by Dose Juice on Unsplash

ของขวัญชิ้นแรก : อาหารแสนอร่อย “ผลิตอาหาร” ใหเ้ ราได้กินกนั แต่ 1 ใน 3 ของ สมาชกิ ครอบครวั ตดั พอ้ วา่ “ตอนเดก็ ๆ ฉนั มกั จะ
ราว 30% ของการปลอ่ ยก๊าซเรือนกระจกในยุโรป อาหารเหล่านก้ี ลบั กลายเปน็ ขยะในทา้ ยท่สี ดุ ได้กินแต่ฟาสต์ฟ้ดู ส์ มนั ฝร่งั อบกรอบ แตพ่ อฉนั
เกิดจากการผลิตอาหาร แถมอาหารส่วนใหญ่ แดน บาร์เบอร์ (Dan Barber) เชฟจาก โตข้ึนและรู้ว่าของพวกน้ีมีผลยังไงกับร่างกาย
ในประเทศพฒั นาแลว้ เปน็ ของทงิ้ ขวา้ ง เฉพาะใน ร้านอาหาร Blue Hill ในนิวยอร์กพยายามใช้ เลยคิดว่ามันคงดีกว่านี้ ถ้ามีอะไรท่ีมีประโยชน์
อเมรกิ าอาหารถูกทง้ิ ไปเกิน 50% ขณะทอี่ ังกฤษ ทุกส่วนของพืชผักและเนื้อสัตว์ “ดอกกะหล่ำ� มากกวา่ และถูกกวา่ ของท่ีฉันเคยกิน”
มีขยะอาหารกว่า 20 ล้านตันต่อปี ส่วนญ่ีปุ่น เปน็ ตวั อยา่ งทเ่ี ยย่ี มทส่ี ดุ เวลาเราเกบ็ มนั เราไมไ่ ด้ Daily Table ร้านขายของช�ำ ไม่แสวงก�ำ ไร
ทิ้งอาหารไปเปน็ มลู ค่าปลี ะกวา่ 11 ล้านลา้ นเยน ต้องการใบมันเลย ส่วนใบจึงกลายเป็นขยะเสีย มีเป้าหมายว่า “ขายอาหารสุขภาพในราคาท่ีตำ่�
องคก์ รปกปอ้ งสง่ิ แวดลอ้ ม (The Environmental ทงั้ หมด” เซด (Zaid) ชาวสวนชาวนอรว์ ิชอธิบาย พอจะไปแข่งกับเหล่าอาหารจานด่วน” ที่นี่นำ�
Protection Agency) ไดพ้ ฒั นา “พีระมิดขยะ แดนและเพื่อนเชฟจึงป๊ิงไอเดียในการนำ�ทุกส่วน อาหารจากซเู ปอร์มาร์เก็ต ผู้ค้าปลีก และผู้ปลูก
อาหาร(FoodWastePyramid)” เพอ่ื มาชว่ ยเพม่ิ ของพืชผกั มาใชง้ านในม้อื อาหาร ที่จะพบจุดจบในถังขยะมาจำ�หน่ายในราคาท่ี
มูลค่าให้วงจรขยะอาหารและหลีกเลี่ยงอาหาร ดว้ ยความคดิ สรา้ งสรรคจ์ งึ ท�ำ ใหท้ กุ สว่ นของ ถกู กวา่ ทวั่ ๆ ไป แถมมสี ว่ นปรุงอาหารสดใหม่
สู่แหลง่ ฝงั กลบในทีส่ ดุ พรี ะมิดนีต้ แี ผก่ ารจัดการ พชื ถกู จดั การอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ และไมม่ สี ว่ นใด ไวค้ อยบริการอีกด้วย “พอมี Daily Table มนั จงึ
ขยะอาหารในทุก ๆ ระดบั ต้ังแต่จากการผลิต กลายเป็นของเหลอื ทิง้ เป็นทางเลือกใหม่ในการท่ีเราจะเข้าถึงวัตถุดิบ
ในฟารม์ สูซ่ เู ปอร์มารเ์ ก็ต ร้านอาหาร ยนั แหลง่ สุขภาพ มากกว่าอาหารจานด่วนในร้านพิซซ่า
ฝังกลบ 2. เลย้ี งดผู ้หู วิ โหย ถกู กว่า แถมสะดวกกว่าดว้ ย Daily Table จึงเป็น
เหมอื นสนิ ทรพั ยอ์ ยา่ งหนง่ึ ของชมุ ชนน”้ี แทซ(Taz)
1. ลดการใชว้ ัตถุดิบ สถิติคนขาดแคลนอาหารในอเมริกาพุ่งสูงถึง สาวผู้เป็นหัวหน้าครอบครัวให้สัมภาษณ์ด้วย
แปดรอ้ ยลา้ นคน แตก่ ลบั มอี าหารทถี่ กู ทงิ้ กวา่ 1.3 ความดใี จ “กลายเปน็ วา่ ไดแ้ กไ้ ขปญั หาถงึ สองเดง้
“ในแต่ละปีผลผลิตกว่า 10 ล้านตันไม่ได้ถูก พนั ลา้ นตันตอ่ ป!ี คือจดั การของเหลือจากท่ีต่าง ๆ และน�ำ อาหาร
เก็บเก่ียว” สารคดีว่าด้วยขยะอาหารเปิดเผย ครอบครัวเล็ก ๆ ในเมืองดอร์เชสเตอร์ ใหเ้ ข้าถงึ ผูค้ น” ดั๊ก โร้ช (Doug Raugh) ผูก้ ่อต้งั
ตวั เลขอนั นา่ ตกตะลงึ แถมการผลติ อาหารเปน็ เหตุ แมสซาชูเซตส์ เป็นหน่ึงในครอบครัวท่ีเข้าไม่ถึง ร้าน Trader Joe’s ซูเปอรม์ ารเ์ กต็ แบรนด์ใหญ่
ใหญ่ทีส่ ุดในการตัดไม้ทำ�ลายปา่ การสกดั เอาน้�ำ อาหารดี ๆ เพียงเพราะไม่มีซูเปอร์มาร์เก็ตใน ของเมอื งนวิ ยอร์กกล่าว
มาใช้ ทำ�ลายถิ่นฐานทางธรรมชาติและความ ละแวกทีพ่ ักอาศยั จะมกี ็แต่รา้ นอาหารจานด่วน
หลากหลายทางชีวภาพ ทั้งหมดนี้เพียงเพ่ือ ท่ีไม่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ สเตฟานี หน่ึงใน

CREATIVE THAILAND I 13

3. เอาไปเลย้ี งสตั วส์ ิ ของชวี ติ วา่ ถา้ ฉนั เลย้ี งดโู ลก โลกกจ็ ะกลบั มาดแู ล ในปี 2013 รัฐบาลเกาหลีใตอ้ อกมาจัดการ
ฉนั เชน่ กนั ” เพราะกอ่ นหนา้ ทจ่ี ะมสี วนผกั เดก็ ๆ กับปัญหาขยะอาหารด้วยตนเองด้วยการปฏิวัติ
หมทู ฟ่ี ารม์ Tsukayama ในเมอื งชบิ ะถกู เลยี้ งดว้ ย ก็กนิ แต่ขนมกรุบกรอบ ลูกกวาด และน้�ำ อัดลม ระบบใหมท่ ้ังหมด และงดั มาตรการ “ท้งิ เท่าไร
“อโี คฟดี (Eco-Feed)” จากศนู ยน์ เิ วศดา้ นอาหาร ฉะนั้นการสอนเด็ก ๆ ใหท้ �ำ ปุ๋ยหมกั จึงไม่ใชแ่ ค่ จา่ ยเท่านัน้ ” ออกมาใช้
แห่งญปี่ ุ่น หรือ J.FEC (Japan Food Ecology การสอนใหท้ �ำ เปน็ แตม่ นั คอื การปลกู ฝงั ใหเ้ รยี นรู้ ถงั ขยะส�ำ หรบั ทง้ิ ขยะอาหารทหี่ นา้ ตาแปลก
Center) ซึ่งทำ�ให้หมูท่ีฟาร์มแห่งน้ีเป็นหนึ่งใน ชวี ติ อยา่ งทม่ี นั ควรจะเปน็ “คณุ ไมไ่ ดเ้ ปลย่ี นแคเ่ ดก็ ออกไปจากที่เคย แถมมีระบบสำ�หรับบันทึก
เนอื้ หมทู ีอ่ ร่อยทส่ี ดุ ในญี่ปุน่ คุณกำ�ลังเปลี่ยนครอบครัวพวกเขาท่ีส่งผลให้ การทง้ิ ขยะในแตล่ ะครง้ั พลเมอื งจะมบี ตั รประจ�ำ ตวั
ระบบการน�ำ เศษอาหารจากรา้ นและโรงงาน ชมุ ชนและเมอื งเปลยี่ นไปดว้ ย เมอื่ หลาย ๆ เมอื ง อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้สำ�หรับเปิดถังขยะอัตโนมัติ
ผลติ อาหาร ไปผลติ เปน็ อาหารเลย้ี งหมขู องJ.FEC เปล่ียน ประเทศชาติก็จะเปล่ียน และน่ันแหละ และสามารถช่ังน้ำ�หนักขยะอาหารได้ หลักการ
สามารถช่วยลดขยะอาหารได้ถึง 35 ตันต่อวัน ถึงจะเปล่ียนโลกใบน้ไี ด”้ งา่ ย ๆ คอื ทกุ คน “ตอ้ ง” แยกขยะอาหารออกจาก
(จาก 190 ตัน) ขยะอาหารท่ีได้รับมาจะผ่าน ขยะอื่น ๆ ก่อนน�ำ มาเทในถังท่จี ัดไว้ ทุกคร้งั ทมี่ ี
กระบวนการยอ่ ยคลา้ ยกบั การปนั่ น�้ำ ผลไมแ้ ละจะ 5. หลุมศพอาหาร การทิ้งเกดิ ขึน้ ระบบจะทำ�การบนั ทึกไว้ และจะ
ถกู น�ำ ไปใหค้ วามรอ้ นท่ี85-90 องศาเซลเซยี สเพอื่ ออกเปน็ บลิ ส�ำ หรบั จา่ ยเงนิ ตอนสน้ิ เดอื นเหมอื นกบั
ฆ่าเชือ้ แบคทเี รยี ดว้ ยการปรบั คา่ pH ให้เป็น 4 “อาหารในอเมริกามากกว่า 90% พบจุดจบที่ ค่านำ้�ค่าไฟ ซึ่งค่าธรรมเนียมการทิ้งขยะพวกน้ี
หรือน้อยกว่า (เท่ากับมีฤทธ์ิเป็นกรด) จึงทำ�ให้ หลมุ ฝงั กลบ นน่ั เปน็ เรอ่ื งทบ่ี า้ บอมาก” ทรสิ แทรม ก็ขึ้นอยู่กับปริมาณขยะที่เราได้ท้ิงไป ท่ีสำ�คัญ
อาหารสัตว์ที่ผลิตออกมาเก็บรักษาได้นานราว สจว๊ รต์ (Tristram Stuart) นกั เคลอ่ื นไหวชาวอเมรกิ นั ระบบนี้สามารถช่วยลดขยะอาหารในครัวเรือน
10 ถึง 14 วันในอุณหภูมิปกติ เหล่านี้เรียกว่า ผู้เช่ียวชาญเรื่องขยะอาหารของโลก ผู้ก่อตั้ง ได้ถงึ 30% เลยทเี ดียว
“หมกั ดว้ ยกรดแลก็ ตกิ (LacticAcid-Fermented)” Feedback องค์กรไมแ่ สวงผลกำ�ไร และผเู้ ขียน “ฉะน้ันถ้าคุณสอนคนให้เอาขยะทุกอย่าง
คล้ายกับผักดองแบบญ่ีปุ่น (Stukemono) หรือ หนังสือ Waste: Uncovering the Global Food ใสล่ งในถงุ ขยะเหลา่ นน้ั กจ็ ะไปจบลงทห่ี ลมุ ฝงั กลบ
โยเกิร์ตของตะวันตก “อาหารเป็นทรัพยากรที่มี Scandal กลา่ ว แตถ่ า้ คณุ กส็ อนคนวา่ คณุ ทง้ิ กระดาษตรงน้ี ทง้ิ ขวด
อยอู่ ยา่ งจ�ำ กดั มนั เปน็ เรอ่ื งจ�ำ เปน็ ทที่ กุ คนบนโลก วธิ ที เ่ี ราไมค่ วรท�ำ กบั ขยะอาหารคอื การสง่ มนั ตรงนี้ หรือท้ิงกระปอ๋ งตรงน้นี ะ เราก็จะรไี ซเคลิ
ต้องแบ่งปันกัน แม้แต่สัตว์ก็จำ�เป็นด้วยเช่นกัน” ไปยังหลมุ ฝงั กลบ เพราะเม่ือเศษอาหารยอ่ ยโดย ของพวกนี้ได้ ตอ่ มาคณุ กบ็ อกคนว่าจรงิ ๆ แล้ว
โคอิจิ ทากาฮาชิ (Koichi Takahashi) ผ้กู ่อตง้ั ไร้ออกซิเจนมันจะก่อให้เกิดก๊าซมีเทน ซึ่งทำ�ให้ ถ้าคุณแยกขยะอาหารออกมาต่างหาก เราก็จะ
J.FEC ทบี่ รรยายขนั้ ตอนในโรงงานกลา่ วจบพรอ้ ม โลกร้อนมากกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ถึง เอาอาหารพวกน้ันเปลี่ยนเป็นปุ๋ยในดินได้ หรือ
รอยยมิ้ 23 เท่า เราจึงไม่ควรคิดแค่ว่ามนั เปน็ เศษอาหาร แม้แต่เปลี่ยนเป็นพลังงานทดแทนได้ นั่นแหละ
แล้วมันจะย่อยสลายได้รวดเร็ว เพราะในหลุม คอื ชยั ชนะ” มารก์ บติ ต์แมน (Mark Bittman)
4. ลองท�ำ ปุ๋ยหมัก ฝงั กลบไมเ่ ปน็ เชน่ นน้ั ตวั อยา่ งเชน่ หวั ผกั กาดหอม ผู้เขียนหนังสือเรื่อง How to Eat Everything
แค่หัวเดียวใช้เวลาย่อยสลายในหลุมฝังกลบ สรุป และทุกวันน้ีในเกาหลีใต้สามารถลดขยะ
เมื่อดินดีก็เท่ากับว่าเราจะมีอาหารสุขภาพไว้กิน กว่า 25 ปี การหลีกเล่ียงที่จะส่งขยะอาหารไป อาหาร “เกอื บทงั้ หมด” ทจี่ ะไปจบในหลมุ ฝงั กลบ
การนำ�อาหารไปแปรเป็นพลังงานดูเหมือนจะ หลมุ ฝังกลบจึงกลายเปน็ เรื่องส�ำ คัญล�ำ ดับตน้ ๆ ได้แล้ว
ไกลตัวไปหน่อย ถ้างั้นเราจะพามาเจอส่ิงที่ ส�ำ หรบั เยอรมนั สวีเดน และเกาหลใี ต้
ใกลต้ วั กวา่ ทเี่ รยี กวา่ “ปยุ๋ หมกั ” ซงึ่ ทกุ คนสามารถ
สรา้ งความเปล่ียนแปลงกบั ขยะอาหารได้
คณุ ครจู าฮม์ าล (Jahmal) ก�ำ ลงั สอนใหเ้ ดก็ ๆ
ในโรงเรียนให้รู้จักการนำ�ผักที่ไม่ต้องการแล้วใส่
ลงในดินเพอื่ ทำ�เปน็ ปยุ๋ หมัก แทนทีจ่ ะโยนมนั ท้ิง
ไปเฉย ๆ ในสวนผักของโรงเรียนสเี ขียว Samuel
J.Green ในนวิ ออรล์ นี ส์ รฐั ลยุ เซยี นา มกี ารเรยี น
การสอนเรื่องสวนศึกษา (Garden Education
Programs) ทดี่ ที สี่ ดุ ในประเทศ เพราะเดก็ ๆ มกั
กนิ มอ้ื เท่ียงทโ่ี รงเรียนกันน้อย ของที่เหลอื จงึ ตอ้ ง
จบลงในถงั ขยะ แตท่ โ่ี รงเรยี นนก้ี ลบั ใชเ้ ศษอาหาร
เหลา่ นน้ั มาชว่ ยผลติ อาหารขน้ึ ใหมใ่ นสวน เดก็ ๆ
และคุณครูจะช่วยกันเปล่ียนจากเศษอาหาร
ให้กลายเป็นปุ๋ยปรุงดินท่ีอุดมไปด้วยสารอาหาร
“ส�ำ หรบั เดก็ ๆ มนั คอื การท�ำ ความเขา้ ใจจดุ มงุ่ หมาย

CREATIVE THAILAND I 14

การวจิ ยั และนวตั กรรมใหมๆ่ ตง้ั แตช่ วี วทิ ยาโมเลกลุ
หนุ่ ยนต์ ไอที และอนื่ ๆ ทเี่ กย่ี วข้องกับการสร้าง
เมืองทีย่ งั่ ยนื ” ทมี งานโบเอรกี ล่าว
โครงการของโบเอรียังคงต้องรอการอนุมัติ
ต่อไป หลังจากยื่นเร่ืองไปยังส่วนผังเมืองระดับ
ภมู ภิ าคตง้ั แตเ่ ดอื นมนี าคมทผ่ี า่ นมา แตส่ �ำ หรบั เรา
ไมต่ อ้ งรอเรอื่ งอนมุ ตั กิ ส็ ามารถ “เรมิ่ ” ปลกู ตน้ ไม้
ไดต้ ั้งแตว่ ันนี้ พร้อมท้ังหันมาใชพ้ ลังงานทดแทน
ตา่ ง ๆ เพอ่ื ผอ่ นเบาใหโ้ ลกและสรา้ งสภาพแวดลอ้ ม
ทดี่ ีต่อตัวเราเอง

stefanoboeriarchitetti.net ของขวัญชิ้นที่สาม : เสื้อผ้าแสนสวย
โศกนาฏกรรมครง้ั ใหญเ่ กดิ ขน้ึ เมอื่ โรงงานเยบ็ ผา้
ของขวญั ชน้ิ ท่สี อง : ทีพ่ กั แสนสบาย (ใจ) โดย ลอรา กัตติ (Laura Gatti) นักพฤกศาสตร์ แห่งรานาพลาซ่าที่บังกลาเทศพังทลายลงในปี
เมอื งในฝันที่โลกปรารถนาใหม้ นษุ ยส์ รา้ ง คงเป็น และภมู สิ ถาปนกิ ประจ�ำ ทมี โดยเมอื งปา่ อจั ฉริยะ 2013 สาวอายนุ อ้ ยทเ่ี ปน็ ฟนั เฟอื งส�ำ คญั ในการผลติ
เมืองที่ใกล้เคียงกับธรรมชาติมากท่ีสุดที่อุดม แหง่ นจ้ี ะดดู ซบั คารบ์ อนไดออกไซดถ์ งึ 116,000 ตนั เสอ้ื ผา้ ของเหลา่ แบรนดแ์ ฟชน่ั ตะวนั ตกตอ้ งเสยี ชวี ติ
ไปด้วยพืชพรรณนานาชนิดและเป็นมิตรกับ และกกั เกบ็ อกี 5,800 ตนั ต่อปี และบาดเจ็บหลายพันคนโดยไร้ความรับผิดชอบ
ธรรมชาติโดยเบียดเบยี นกนั ใหน้ อ้ ยท่สี ุด โบเอรีจับมอื กบั Transsolar บริษทั สญั ชาติ นัน่ จงึ เปน็ จุดก�ำ เนิดของ “การปฏิวัติแฟชน่ั หรือ
สเตฟาโน โบเอรี (Stefano Boeri) สถาปนกิ เยอรมนั เกย่ี วกบั วศิ วกรรมภมู อิ ากาศทม่ี เี ปา้ หมาย Fashion Revolution” หน่ึงในกิจการเพ่ือสงั คม
ชาวอิตาเลียนเล่ืองชื่อเนรมิตเมืองสีเขียวแนวต้ัง ในการสร้างสภาพแวดล้อมแสนสะดวกสบายที่ ไม่แสวงผลกำ�ไรแห่งอังกฤษที่มีเครือข่ายทั่วโลก
โดยวางแผนจะสรา้ ง “เมอื งป่าอัจฉรยิ ะ (Smart กระทบกับส่ิงแวดล้อมน้อยท่ีสุด เพื่อสร้างให้ พวกเขามุ่งเจาะไปท่ีอุตสาหกรรมแฟชั่นเพ่ือช้ีให้
Forest City)” ข้ึนที่แคนคูน (Cancún) เมืองทาง เมืองป่าอัจริยะแห่งน้ีผลิตอาหารและพลังงาน เหน็ ถึงความนา่ กลัวของ “แฟชั่นท่รี วดเร็ว (Fast
ตะวนั ออกเฉยี งใตข้ องเมก็ ซโิ ก เปน็ การน�ำ ทรพั ยากร ไดด้ ว้ ยตวั เองโดยไมพ่ ง่ึ พาทรพั ยากรจากภายนอกเลย Fashion)” และกระตุ้นให้ผู้เกี่ยวข้องท้ังหมด
ธรรมชาตอิ ยา่ งตน้ ไมใ้ บหญา้ มาผสมผสานอยใู่ น และองคป์ ระกอบทง้ั หมดของเมอื งแหง่ นจี้ ะองิ กบั ด�ำ เนนิ งานอยา่ งโปรง่ ใส เปน็ ธรรม รบั ผดิ ชอบตอ่
เทคโนโลยสี ดุ ไฮเทคไดอ้ ยา่ งลงตวั จนลบความเชอ่ื หลกั การ “เศรษฐกจิ หมนุ เวยี น” ทม่ี แี ผงโซลารเ์ ซลล์ สงั คมและสิง่ แวดล้อม
ทีว่ ่า “ความเปน็ อยขู่ องธรรมชาตมิ ักสวนทางกบั ผลติ ไฟฟา้ ใชเ้ ปน็ ของตวั เอง และพน้ื ทที่ ำ�การเกษตร หน่ึงในอุตสาหกรรมที่ทำ�ร้ายโลกมากที่สุด
ความเจริญกา้ วหน้า” ได้หมดสิ้น ที่จะรับนำ้�จากระบบน้ำ�ท่ีฝังเอาไว้ภายในเมือง คือ แฟช่นั เมื่ออะไรท่กี ลายเป็นแฟช่นั หมายถงึ
พ้ืนท่ีกว่า 557 เฮกตาร์ (5.57 ตาราง ซึ่งน้ำ�ท่ีได้จะถูกนำ�ไปเก็บไว้ในแอ่งที่ทางเข้า ทกุ อยา่ งจะตอ้ งเปลย่ี นไปอยา่ งรวดเรว็ และนน่ั กค็ อื
กิโลเมตร) ใกล้ ๆ กบั เมอื งแคนคูน เต็มไปดว้ ย ของเมือง ซ่ึงรวมไปถึงหอกลั่นนำ้�จากทะเลแล้ว ขยะท่ตี ามมาอยา่ งรวดเรว็ เชน่ เดยี วกัน
พืชกวา่ 7.5 ล้านต้น รวมถึงตน้ ไม้อกี หลากหลาย จึงกระจายน้ำ�ไปตามคลองท่ัวเมือง “ไอเดีย การเคล่ือนไหวเล็ก ๆ ของพวกเขาผ่าน
สายพนั ธ์ุ แถมดว้ ยพมุ่ ไมท้ รวดทรงตา่ ง ๆ ทค่ี ดั สรร โครงการน้ีจึงเป็นการสร้างย่านที่อุทิศให้กับ แฮชแท็ก #WhoMadeMyClothes ในโซเชียล
มีเดีย ดูเหมือนว่าจะสร้างแรงกระตุ้นให้กลุ่ม
โรงงานผู้ผลิตเสื้อผ้าหันมาฉุกคิดและเปิดเผย
ระบบการท�ำ งานใหม้ คี วามโปรง่ ใสมากขนึ้ วธิ กี าร
ทพ่ี วกเขาท�ำ ก็ง่าย ๆ คือพากันถา่ ยรูปตวั เองกับ
ป้ายแบรนด์และโพสต์ แล้วถามแบรนด์นั้นว่า
#WhoMadeMyClothes เพ่ือส่งเสียงไปยัง
แบรนดเ์ สอื้ ผา้ ใหเ้ ผยความโปรง่ ใสและซอ่ื ตรงของ
ตัวบริษัท โดยการระบุข้ันตอนและที่มาท้ังหมด
ของกระบวนการผลิตเส้อื ผ้าทัง้ หมด
แมส้ ง่ิ ทพ่ี วกเขาท�ำ อยคู่ อื การบอกใหแ้ บรนด์
เปลี่ยนแปลง แต่เราก็สามารถเปลี่ยนแปลงด้วย
ตนเองได้เช่นกนั #HAULTERNATIVE คมู่ อื ส�ำ หรับ
ผรู้ กั และหลงใหลในแฟชน่ั ทา้ คนใหเ้ ขา้ มาแขง่ กนั

CREATIVE THAILAND I 15

independent.co.uk และเคร่ืองใช้ในบ้านอีกหลายอย่าง เหตุเพราะ “เปลย่ี นอปุ กรณท์ ค่ี ณุ มใี หเ้ ปน็ อปุ กรณท์ คี่ ณุ
“ค่าซ่อม” แพงกวา่ “การซ้อื ใหม่” อกี อยา่ งคอื ตอ้ งการ” เปน็ สโลแกนการรบั คนื อปุ กรณโ์ ทรศพั ท์
“ไม่ซ้ือเส้ือผ้าใหม่” เป็นหน่ึงในกิจกรรมท่ีดึงคน กระแสสังคมท่ีเปล่ียนบ่อย โทรศัพท์เปล่ียนรุ่น มอื ถอื ของแอปเปลิ (Apple Trade in) เพอ่ื แลกเปน็
ใหเ้ ขา้ มารว่ มคยุ้ ตเู้ สอื้ ผา้ เพอื่ เพมิ่ ความมชี วี ติ ชวี า เรว็ ขน้ึ และการท่ผี ้ผู ลติ “จงใจ” จ�ำ กัดอายกุ าร บตั รของขวญั ไปใชซ้ อ้ื สนิ คา้ ในรา้ น หรอื แมแ้ ตน่ �ำ
ให้กับตวั เอง ตู้เส้ือผ้าและโลกของเราโดยไม่ต้อง ใชง้ านเคร่อื งใชไ้ ฟฟ้าท้งั หลาย มาเป็นส่วนลดในการซ้ือไอโฟนเคร่ืองใหม่
ซอ้ื เสอ้ื ผา้ ใหม่ เพยี งแคอ่ ดั วดิ โี อสน้ั ๆ บอกเลา่ ถงึ “บริษัทไม่อยากให้ข้าวของพวกน้ีย้อนกลับ อปุ กรณท์ พี่ งั จนไมส่ ามารถใชไ้ ดแ้ ลว้ ทางแอปเปลิ
เทคนิคท่ีเราเลือกใช้ในการปฏิบัติกับเส้ือผ้า ไปหาพวกเขาผา่ นระบบรบั ประกนั สนิ คา้ แลว้ ตอ้ ง กย็ นิ ดรี บั เพอ่ื น�ำ ไปรไี ซเคลิ ตอ่ เพราะเปา้ หมายคอื
ของเราเองแบบสนกุ ๆ วา่ วธิ ไี หนทเ่ี ราจะเลอื กใช้ รบั ผดิ ชอบพวกมนั อกี มนั งา่ ยกวา่ ทจ่ี ะท�ำ ลายมนั การผลิตโดยไม่ต้องจัดหาทรัพยากรเพิ่มอีก
ท้งิ ไปเลย” เรน่ี ไกด์ สาวในโรงงานรไี ซเคิลขยะ ท่ีแอปเปิลมีตัวช่วยอย่างเดซ่ี (Daisy) หุ่นยนต์
1. ซอ่ มแซมจดุ ทข่ี าดและหาย (Fashion Fix) อิเล็กทรอนิกส์ในเมืองโรสวิลล์ แคลิฟอร์เนียเล่า แยกชิ้นส่วนไอโฟนท่ีสามารถแยกไอโฟนได้ถึง
ใหฟ้ งั พรอ้ มกบั บอกความจรงิ อนั นา่ ประหลาดใจวา่ 200 เคร่ืองต่อช่ัวโมง แถมยังเก็บวัตถุดิบมีค่า
เวลาเราใส่เส้ือผ้าจนขาดหลุดลุ่ย หรือกระดุม ขา้ วของส่วนใหญท่ ถ่ี กู น�ำ มารไี ซเคิลเป็นของใหม่ แยกออกจากวตั ถุดบิ อน่ื ไดด้ ว้ ย เดซ่ีก�ำ ลังท�ำ งาน
กระเด็นหายไป เราก็แค่เอาไปซ่อมเพื่อยืดอายุ กวา่ คร่ึง อย่างขยันขันแข็งในอเมริกาและจะเดินทาง
เสือ้ ผ้าใหอ้ ย่กู ับเราได้นานยง่ิ ขึ้น กองขยะอิเล็กทรอนิกส์ในประเทศท่ี ออกไปประเทศอื่น ๆ ในไม่ช้า แมว้ ่าทบี่ า้ นเรา
2. มือสองก็ได้ (2hand) เปลี่ยนบรรยากาศ พัฒนาแล้วส่วนมาก (กว่าร้อยละ 80) “มักจะ” ยังไมเ่ ปิดกว้างรบั รไี ซเคลิ อปุ กรณ์รุ่นอื่น ๆ เท่า
การเสพเส้อื ผ้าใหม่ ๆ แทนดว้ ยการเลือกซื้อจาก ถกู สง่ ขา้ มน�ำ้ ขา้ มทะเลไปยงั ประเทศก�ำ ลงั พฒั นา ที่สาขาแม่ในอเมริกา แต่ก็เป็นสัญญาณท่ีดี
รา้ นคา้ มอื สองใกล้ ๆ บ้าน เพ่อื จัดการรีไซเคลิ เพราะกฎหมายของประเทศ ที่บริษัทยักษ์ใหญ่เร่ิมหันมาใส่ใจส่ิงแวดล้อม
เหล่าน้ันเข้มงวดในการห้ามเก็บของมีพิษไว้ใน ถือว่าเป็นก้าวที่ถูกทาง เพราะส่ิงท่ีสำ�คัญท่ีสุด
ประเทศ และค่าใช้จ่ายในการรีไซเคิลก็สูงกว่า ก็คือ “ใช้ทรัพยากรที่มีจำ�กัดบนโลกอย่างคุ้มค่า
การส่งไปยังประเทศด้อยพัฒนาท่ีค่าแรงถูกกว่า และนำ�กลบั มาใชใ้ หม่ได”้ นน่ั เอง
แต่ทุกวันนี้ หลายที่ได้พากันส่งขยะกลับไปในท่ี เพราะจุดที่จะแก้ปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์
ที่มันจากมา เหตุการณ์น้ีจึงบีบให้หลายบริษัท ได้ดีท่ีสุดคือต้องแก้แต่ต้นทาง ที่ผู้ผลิตต้อง
“ปรับตัว” เพ่ือจัดการและทำ�การรีไซเคิลขยะ “ปรบั ตวั ” ท�ำ ใหข้ องใชไ้ ดท้ นและนานขน้ึ อนั ตราย
เหลา่ นนั้ เสียเอง นอ้ ยลง ปรบั ร่นุ ใหเ้ ขา้ กันได้ ซอ่ มและรีไซเคิลได้
งา่ ยทสี่ ดุ อยา่ งน้อย ๆ แอปเปิลกไ็ ด้ “เรม่ิ ” แลว้

3. เอามาแลกกัน (SWAP) ทางท่ีง่ายที่สุด
ในการยดื อายเุ สอ้ื ผา้ ของคณุ คอื การมอบใหเ้ จา้ ของ
คนใหม่ โดยการแลกเปลี่ยนหรือแบ่งปนั กัน

4. ทำ�งานประดษิ ฐ์ (DIY) หากไมช่ อบเสือ้ ผา้
ทม่ี อี ยูแ่ ลว้ อย่าเพง่ิ โยนทง้ิ แคเ่ ปลี่ยนมนั โดยการ
เอามาทำ�เป็นงานประดิดประดอย เปล่ียนจาก
เสอ้ื ยดื เปน็ ผา้ พนั คอหรอื ผา้ เชด็ หนา้ หรอื แปลงรา่ ง
ยนี สเ์ ปน็ เกาะอกสดุ เซก็ ซี่ เทา่ นก้ี เ็ หมอื นไดเ้ สอื้ ผา้
ตวั ใหม่แล้ว
ไม่ว่าจะเป็นตัวแบรนด์หรือตัวเรา ต่างคน
กต็ อ้ งเปลย่ี นเพอ่ื ใหว้ งการเสอ้ื ผา้ กลายเปน็ ของขวญั
ที่ดีท่สี ดุ อยา่ งหนึ่งส�ำ หรบั โลกของเรา

ของขวัญชนิ้ ที่ส่ี : เทคโนโลยีสดุ ไฮเทค macrumors.com
“ใช้แลว้ ทง้ิ ” กลายเปน็ พฤตกิ รรมปกติของคนใช้
เคร่ืองใช้ไฟฟ้าสมัยน้ี ใม่ใช่แค่โทรศัพท์มือถือ
คอมพิวเตอร์ แตร่ วมไปถึงโทรทศั น์ รีโมต ตู้เยน็

CREATIVE THAILAND I 16

ของขวัญชิ้นสุดท้าย : ถุงพลาสติก VS ถุงกระดาษ VS ถุงผ้า
ข่าวการจัดอันดับประเทศท่ีปล่อยขยะลงทะเลมากทสี่ ุดสร้างความหวังเล็ก ๆ ให้กับชาวไทย จากแต่เดิมเคยครองอันดับที่ 6 ของโลก ก็รว่ งมาอยู่
อันดับที่ 10 แลว้ นบั เป็นสัญญาณทดี่ ีในการเดนิ หน้าลด ละ เลิก การแจกถุงพลาสติกในไมก่ ีว่ นั ขา้ งหนา้ น้ี
เม่อื 60 ปีก่อน (ปคี .ศ. 1959) พลาสติกถูกคิดคน้ ขน้ึ โดยสเตน กุสตาฟ ธลู ิน (Sten Gustaf Thulin) วศิ วกรชาวสวเี ดน เพียงหวงั เพ่ือใหม้ าทดแทน
“ถงุ กระดาษ” ที่เปน็ ผลผลติ จากการตัดตน้ ไม้จำ�นวนมหาศาล คณุ สมบัติของพลาสติกคือ เบา แขง็ แรง และทนทาน เขาจงึ หวงั ใหท้ ุกคนใช้ถงุ พลาสตกิ กัน
ซ�้ำ ๆ แทนการใช้ถงุ กระดาษ แตใ่ นปจั จบุ ันกลับไมเ่ ป็นเชน่ นัน้ “ถุงพลาสตกิ ใชส้ ะดวกมาก แตค่ นเรากข็ เ้ี กียจมากเกินไป พอใช้เสรจ็ เรากแ็ ค่โยนมนั ทง้ิ ไป
ความจรงิ ถุงพลาสติกไมไ่ ด้ถูกคิดค้นขึ้นมาเพียงเพอ่ื ใชแ้ ค่ครง้ั เดียว” ส่ิงทีเ่ ลวร้ายกวา่ พลาสตกิ กลบั เป็นถงุ กระดาษและถุงผ้า เพราะทั้งคผู่ ลาญพลังงานและ
นำ้�มากกว่าหลายเท่า แล้วถ้าถามว่า “ฉนั จะใชถ้ ุงแบบไหนดีล่ะ ถา้ ฉนั อยากจะชว่ ยโลก” คำ�ตอบก็คือ ใชถ้ งุ ทคี่ ุณ “มอี ยู่แลว้ ” ซำ�้ ไปเรือ่ ย ๆ และเมอ่ื มันขาด
กแ็ ค่ซอ่ มมนั ไม่กเ็ อาไปรไี ซเคลิ เสยี
สดุ ทา้ ยพลาสตกิ กอ็ าจจะไมไ่ ดผ้ ดิ อะไร แตเ่ ปน็ ตวั เราเองมากกวา่ ทใ่ี ชม้ นั แบบ “ไมร่ คู้ ณุ คา่ และไรค้ วามรบั ผดิ ชอบ” แตน่ น่ั กร็ วมถงึ การไมม่ รี ะบบจดั การ
ที่เหมาะสมอกี ดว้ ย
อยา่ ลมื วา่ ทกุ พฤตกิ รรมการบรโิ ภคของเรามสี ว่ น “ชว่ ย” หรอื “ท�ำ ลาย” โลกนไ้ี ด้ ขนึ้ อยกู่ บั วา่ เราเลอื กทจ่ี ะกรดี บาดแผลใหล้ กึ ลงไปจนเกนิ จะรกั ษา หรอื
จะชว่ ยทำ�แผลของโลกให้ทุเลาดว้ ยการมอบ “ของขวญั ” ...เพยี งชนิ้ เลก็ ๆ กย็ ังดี

* หลายประเทศเริม่ คิดเงนิ ค่าถงุ พลาสตกิ เช่น ในไอร์แลนด์ องั กฤษ เดนมาร์ก ฯลฯ
* บางประเทศก็ตดั ปัญหาโดยการแบนไปเลย เช่น นวิ ซีแลนด์ โมร็อกโก ฝรัง่ เศส ฯลฯ
C“FRท(8oWe่มีitovyาhกodyรc:luกSopหtฎcivaoนaาenpังคnreeสWdมrdือaeb2lie)“na0”kเ1gร”79โ่ือs.ดโ)5งดaยเmจยrลeา่าทiOlกขwiรolอiิสvofnaงiแraขsspทetา้Pclรaวifoมnnoขnmtrอsoสtpงchfจoa(ke๊วTrnร(hMpy4ต์e.lcaeพ/Sonxฤtimeoสcษtrาoภyร/t”าhคoคaบโfดดมnทSี ยtค“2puW0Eวflaf1lาe)a8s”มats)itcnโeจ“ด”odาเยรrก(!า1GTแกf8hoiอลberตbนาsoุลeยSนntาsมี่o.คcเา(rลy2มoเปยี5moว2น็ fตน0/1Fลุา“บo9สรา)ทoด์คงั คdคจม/วมาW2ากหใม0ชaน1bแ้sัง9“btลสH)ec้วอื&จ.ท(cM2า“้ิงo0กก,”m1Zนิd7aกก)erัน”aโู้zลไ,eโดกaดe้อnยnตยd.cา่Aแี oงoผntไmhผ่nรeaล?/r”จCfาaบ(hก1sทha1กคiioาวพรnแากฤลbมินศะraทจ“NnิกTิ้งhdaกาesยrินiaนขBKreวey2้าse0ttงr1iทA/c9่คีkn)บisุณnทwจgตคาes้อกวrhsงาogตTมporะepล“#eeSงึ Wnrt!seph(wfeWaoiatnMahcosaveteaBd.o:ogerUeuMgenriyc/sCuouanlsvopvteatephriinilelnesasg.ScbTmToihlhitmiasyerFct/GalFasloวohimิดrbieoโีassอn”tl

CREATIVE THAILAND I 17

Fact & Figure : พน้ื ฐานความคดิ

เร่อื ง : ภทั ราภา เวชภทั รสิริ Photo by Nicepear Jakarta on Unsplash
พายเุ ข้า นํา้ ทว่ ม โลกร้อน สตั วน์ ํา้ ตายเพราะกินขยะพลาสตกิ
ภัยธรรมชาติต่าง ๆ ท่ีเกิดจากภาวะโลกร้อนและการใช้พลาสติก
คงเป็นท่ีคุ้นเคยและพบเห็นกันในข่าวไม่เว้นแต่ละวันแต่ท�ำ ไม ท้งั ท่รี ้วู ่า
การใชพ้ ลาสตกิ จะสง่ ผลรา้ ยตอ่ โลก แตก่ ารลด ละ เลกิ ใชพ้ ลาสตกิ ถงึ ได้
ยากเย็นกว่าที่เราคิด ลองมาวิเคราะห์เบ้ืองหลังพฤติกรรมว่า ทำ�ไม
การรักษ์โลกจึงไม่ง่ายดังใจคิด และทำ�ความเข้าใจเบื้องหลังเทคนิค
การรักษ์โลกผา่ นมมุ มองเศรษฐศาสตร์พฤตกิ รรม

เลอื กสบายวันนี้ (ก่อน) เพราะอนาคตยงั มาไม่ถงึ (สกั หนอ่ ย) เพราะว่าสมองของเรามีส่ิงท่ีเรียกว่า Cognitive
Bandwidth (ความสามารถในการใช้สมองเพื่อ
หลายคนคงเคยพบเจอกับประสบการณ์ที่เราร้สู ึกว่า “อยากจะท�ำ อะไรสักอย่าง แตก่ ม็ บี างสิ่งมาฉดุ รง้ั คดิ ตดั สนิ ใจและแกป้ ญั หา) อยอู่ ยา่ งจ�ำ กดั เมอ่ื ใด
ไมใ่ หท้ �ำ ในทันท”ี เชน่ การบอกกบั ตวั เองว่าจะไปออกกำ�ลงั กายพรุง่ น้ี แตส่ รุปแล้ววนั พรงุ่ น้ีก็มาไมถ่ งึ กต็ ามทเ่ี ราตอ้ งใชค้ วามคดิ และจดจอ่ กบั สง่ิ ๆ หนง่ึ
เสยี ที การ “เลอื ก” ความสะดวกสบายในทันที และ การ “เลอ่ื น” ส่ิงท่วี างแผนว่าจะทำ�ออกไป แม้รวู้ า่ จะเกดิ อาการทเี่ รยี กวา่ Tunneling หรอื การจดจอ่
หากยอมลงมอื ทำ�ในวันน้ี ผลลพั ธใ์ นอนาคตจะดกี วา่ วนั น้ี ความคดิ ลักษณะนี้เปน็ อคติ (Bias) ในสมอง อยกู่ บั สง่ิ ๆ นัน้ และชวี ิตท่ีแสนว่นุ วายกส็ ่งผลให้
ชนดิ หนง่ึ ทเี่ รยี กวา่ “Present Bias”(ความโนม้ เอยี งตอ่ ปจั จบุ นั ) ซง่ึ เทด โอโดนอ็ กฮ์ (Ted O’ Donoghue) เราไม่สามารถรับรู้ถึงเรอ่ื งราวอน่ื ๆ ไดด้ นี กั เชน่
จากมหาวทิ ยาลยั คอรเ์ นลล์ และแมทธวิ ราบนิ (MatthewRabin) จากมหาวทิ ยาลยั ฮารว์ ารด์ ไดอ้ ธบิ าย การน�ำ ขา้ วกลอ่ งไปกนิ เองในวนั ทง่ี านยงุ่ มาก ๆ หรอื
ว่าปรากฏการณ์นเี้ กดิ จากการที่เราใหน้ ํ้าหนักกบั ความสุขหรอื ประโยชนท์ ี่จะเกิดขึ้นในปัจจุบันมากกว่า การลา้ งกลอ่ งขา้ วเพอ่ื น�ำ กลบั มาใชใ้ หมใ่ นวนั รงุ่ ขน้ึ
อนาคต กย็ งั แอบตอ้ งใชพ้ ลงั ใจอยไู่ มน่ อ้ ย ดงั นนั้ ในภาวะ
การรบั ถงุ พลาสตกิ ใหค้ วามสะดวกสบายใน “วนั น”้ี และดเู หมอื นวา่ การไมร่ บั ถงุ พลาสตกิ จะสง่ ผลดี ทสี่ มองมภี าวะ Cognitive Overload เร่อื งอืน่ ที่
ต่อเราและโลกใน “อนาคต” หากเราให้นํ้าหนกั กบั ความสะดวกในปจั จุบนั มากกว่าการมีโลกทสี่ ะอาด ไมใ่ ชส่ ง่ิ ส�ำ คญั ทสี่ ดุ จะถกู ตดั ออกจากวงจรความ
และน่าอยู่ในอนาคต ก็อาจท�ำ ให้เรายงั คงรบั ถุงพลาสตกิ และไม่ไดเ้ รมิ่ ทำ�ในสงิ่ ทใี่ จอยากท�ำ เสียที (เชน่ คิดไป การสร้างพฤติกรรมใหม่อย่างการเตรียม
พกขวดน้ํา และถงุ ผ้า) ขวดน้าํ กล่องขา้ ว และถุงผา้ จึงกลายเป็นเรอื่ ง
นอกจาก Present Bias จะเป็นอปุ สรรคส�ำ คัญในการเปลี่ยนพฤตกิ รรมแลว้ หลายคนอาจสงสยั วา่ เลก็ ๆ ทที่ า้ ทาย
ทำ�ไม “คนเราถึงคิดถึงปัญหาเรื่องงานก่อนและคิดถึงปัญหาส่ิงแวดล้อมเป็นลำ�ดับท้ายๆ” นั่นเป็น

CREATIVE THAILAND I 18

ปริมาณการใช้ถงุ พลาสตกิ ของร้านค้าขนาดใหญ่ 7 แห่งในองั กฤษ

1.33ปี 2016 - 2017 1.04ปี 2017 - 2018 0.55ปี 2018 - 2019

พนั ล้าน พันลา้ น พันลา้ น

โดยสรุป ไม่ว่าสาเหตุทางจิตวิทยาที่ยกมาอธิบายน้ีจะเป็นอุปสรรค Bring Back” โดยจดั วางถงุ ผา้ ทส่ี กรนี ขอ้ ความนไ้ี วใ้ หย้ มื และใหน้ �ำ กลบั มาคนื
เพยี งใด ปญั หาคงหมดไปหากเราสามารถควบคมุ จติ ใจตวั เองไดเ้ ปน็ อยา่ งดี เพอื่ ให้งา่ ยส�ำ หรบั ผูท้ ่ีไปซอ้ื ของซึ่งลมื น�ำ ถุงผา้ มาดว้ ย เปน็ ตน้
แตเ่ มอ่ื การควบคมุ ตวั เองไมใ่ ชเ่ รอ่ื งงา่ ยนกั การเปลย่ี นสภาพแวดลอ้ มรอบตวั
ให้เอื้อต่อการตัดสินใจจึงเป็นอีกแนวทางหน่ึงท่ีสามารถนำ�ไปประยุกต์ใช้ 4) การทำ�ใหเ้ ปน็ เรอื่ งยาก
ในการชว่ ย ลด ละ เลิก ใช้พลาสติกได้
เมอื่ ไมอ่ ยากใหเ้ กดิ พฤตกิ รรมใด กใ็ หท้ �ำ ตรงกบั ขา้ มกบั ขอ้ ทผี่ า่ นมา คอื
4 เทคนคิ เปลี่ยนใหค้ นหนั มารักษโ์ ลกมากข้ึน ทำ�สภาพแวดล้อมให้ยากเข้าไว้ นโยบายที่หลายประเทศใช้และได้ผล
เป็นอย่างดีคือ การคิดเงินค่าถุงพลาสติก ปลายปี 2015 ประเทศอังกฤษ
เราลองมาดกู นั วา่ แตล่ ะวธิ ที มี่ อี ยใู่ นปจั จบุ นั จะสามารถเปลยี่ นพฤตกิ รรม ออกกฎหมายให้รา้ นคา้ ขนาดใหญ่ เชน่ ASDA, Tesco, Waitrose คิดคา่
ได้อย่างไรและไดผ้ ลดีเพยี งใด ถุงพลาสติกในราคา 5 เพนซ์ (ประมาณ 2 บาท) แม้ว่าราคาจะไม่สูง
เมอื่ เทยี บกบั ราคาสนิ คา้ และคา่ ครองชพี ของประชากรในองั กฤษ แตผ่ ลลพั ธ์
1) การดงึ ดูดความสนใจ กลับมีประสิทธิภาพอย่างชัดเจน โดยจากรายงานพบว่า จำ�นวนการใช้
ถงุ พลาสตกิ ของ 7 รา้ นค้าขนาดใหญล่ ดลงจาก 1.33 พันล้านใบ เป็น 0.55
เมอ่ื สมองของเรามีขอ้ จ�ำ กดั ในการรบั รสู้ อ่ื ต่าง ๆ ทีเ่ ข้ามาในแต่ละวัน พันล้านใบ หรือลดลงกว่า 60% ภายในระยะเวลา 3 ปี
ดังน้ันวิธีการท่ีจะทำ�ให้คนหันมาสนใจเรื่องราวการลดการใช้พลาสติก ที่เป็นเช่นน้ี อาจอธิบายได้จากปรากฏการณ์ Loss Aversion หรือ
กอ็ าจท�ำ ได้โดยการสรา้ งความดงึ ดูดใจใหม้ ากข้ึน เช่น การท่ี 7-11 ใหพ้ ีต่ ูน การหลีกเล่ียงการสูญเสีย เน่ืองจากคนเรามีแนวโน้มไม่ชอบการสูญเสีย
บอดสี้ แลม และสมาชกิ วงBNK48 มารว่ มรณรงคก์ ารไมร่ บั ถงุ พลาสตกิ เพราะ ท่ีเม่ือนำ�มาเทียบกับความชอบที่มาจากการได้รับผลตอบแทนในจำ�นวน
ในทางทฤษฎี การมีความตระหนกั รู้ (Awareness) เปน็ ปัจจัยสำ�คญั ที่น�ำ ไป เท่ากัน ความไม่ชอบจะมีอิทธิพลต่อจิตใจมากกว่า จึงอาจเป็นเหตุผลท่ี
สกู่ ารเปล่ยี นพฤตกิ รรมได้ งานวจิ ยั พบวา่ การคดิ เงนิ คา่ ถงุ พลาสตกิ ไดผ้ ลดกี วา่ การลดราคาใหห้ ากผซู้ อื้
นำ�ถุงมาเอง เพราะว่าการคิดเงินสร้างความรู้สึกสูญเสีย (Loss) ในขณะที่
2) การทใ่ี คร ๆ ในสงั คมเขากท็ �ำ กนั การลดราคาสร้างความรู้สกึ ได้รับ (Gain) น่นั เอง
โดยสรปุ แลว้ แมว้ า่ จะมอี ปุ สรรคมาฉดุ รง้ั ไมใ่ หเ้ ราปรบั เปลย่ี นพฤตกิ รรม
มคี วามเปน็ ไปได้สูงทเ่ี ราจะเหน็ เพอ่ื นรอบตัวถอื ถงุ ผา้ ตาม ๆ กนั โดย การลดใชพ้ ลาสตกิ ไดด้ งั ใจคดิ แตเ่ รากส็ ามารถใชแ้ นวทางการปรบั สภาพแวดลอ้ ม
ไม่ได้เร่ิมจากความต้ังใจในการลดการใช้พลาสติก เพราะ Social Norms รอบข้างใหเ้ ออ้ื ต่อการสร้างพฤติกรรมรักษโ์ ลกได้ อยา่ งไรกต็ าม วิธกี ารหนึ่ง
หรือส่ิงท่ีสังคมเห็นพ้องต้องกันน้ันมีผลต่อพฤติกรรมมนุษย์อย่างมาก อาจใชไ้ ดด้ ใี นสงั คมหนง่ึ แตอ่ าจใชไ้ มไ่ ดผ้ ลกบั อกี สงั คมกเ็ ปน็ ได้ คงตอ้ งรอดู
เนอื่ งจากเรามแี นวโนม้ ทจี่ ะตอ้ งการเปน็ สว่ นหนง่ึ ของสงั คม ตวั อยา่ งงานวจิ ยั กันว่า ส�ำ หรับประเทศไทย วธิ กี ารไหนจะใชไ้ ด้ผลบา้ ง
ด้านการอนุรักษ์ส่ิงแวดล้อมได้ศึกษาวิธีการให้ผู้ที่มาพักในโรงแรมใช้
ผ้าเช็ดตัวซ้ําเพื่อประหยัดน้ํา พบว่า การระบุข้อความ “แขกของโรงแรม ทีม่ า : บทความ “Carrier Bag Charge: Summary of Data in England” โดย Department
แห่งน้ีเกือบทุกคนใช้ผ้าเช็ดตัวซ้ํา” ส่งผลให้มีการใช้ผ้าเช็ดตัวซ้ํามากกว่า for Environment, Food & Rural Affairs จาก gov.uk / บทความ “Improving Plastics
50% และใหผ้ ลลพั ธ์ดกี ว่าข้อความอืน่ ๆ ทไี่ มไ่ ดร้ ะบุเนอ้ื หาประเภทน้ี Management: Trends, Policy Responses, and the Role of International Co-Operation
and Trade” โดย OECD จาก oecd.org / “Can Smal Incentives Have Large Effects?
3) การทำ�ให้เป็นเรือ่ งง่าย TheImpactofTaxesVersusBonusesonDisposableBagUse” โดยTatianaA.Homonoff
จาก Princeton University / บทความ “Crafting Normative Messages to Protect the
ปัญหาอย่างหนึ่งของขยะพลาสติกก็คือการไม่แยกขยะ ทำ�ให้นำ�ไป Environment” โดย Robert B. Cialdini จากวารสาร Current Directions in Psychological
รีไซเคิลต่อได้ยาก องค์การเพ่ือความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ Science / บทความ “Doing It Now or Later” โดย Ted O’Donoghue และ Matthew
(OECD) รายงานสถิติการรไี ซเคิลขยะพลาสติกไวว้ า่ มีเพียง 14%-18% ของ Rabin จากวารสาร American Economic Review / บทความ “Prospect Theory:
ขยะพลาสติกท่ัวโลกท่ีถูกนำ�มารีไซเคิล โดย 24% ถูกนำ�ไปเผา และกว่า An Analysis of Decision Under Risk” โดย Amos Tversky และ Daniel Kahneman
58%-62% ถกู น�ำ ไปถมดนิ หรอื ทงิ้ ในธรรมชาติ หากเราท�ำ ใหก้ ารแยกขยะเปน็ จากหนงั สอื Handbook of the Fundamentals of Financial Decision Making: Part I /
เรอ่ื งทง่ี า่ ย กจ็ ะชว่ ยสนบั สนนุ ใหก้ ระบวนการรไี ซเคลิ ท�ำ ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ หนงั สือ Scarcity: Why Having Too Little Means So Much โดย Sendhil Mulainathan
มากขึ้น หรือการท่ีร้านค้าในไอซ์แลนด์ได้จัดทำ�โครงการ “Borrow and และ Eldar Shafir

CREATIVE THAILAND I 19

Creative Business : ธุรกจิ สรา้ งสรรค์

เรอื่ ง : ณฏั ฐนิช ตณั มานะศริ ิ l ภาพ : ภรี ์รา ดษิ ฐากรณ์
ถึงวันนี้ น้อยคนที่จะไม่รู้จัก “Refill Station” หรือ “ปั๊มนํ้ายา” ร้านรักษ์โลกแบบ No Packaging ร้านแรกในบ้านเรา
ที่เริ่มจากการตั้งโต๊ะออกร้านในตลาดเพื่อทดลองขายผลิตภัณฑ์น้ำ�ยาต่าง ๆ โดยที่ลูกค้าจะต้องนำ�ภาชนะมาเอง เพื่อลด
การสร้างขยะบรรจุภัณฑ์ที่มาพร้อมกับการบริโภคในชีวิตประจำ�วัน ...จากโต๊ะตัวเดียวในวันนั้น วันนี้ร้านของพวกเขาในซอย
สุขุมวิท 77/1 เปดิ ใหบ้ รกิ ารมาครบสองขวบเต็มแลว้ บนเส้นทางธรุ กจิ สเี ขยี วสายนี้ พวกเขาไดเ้ รยี นรูอ้ ะไรบา้ ง ทัง้ ในแงธ่ รุ กิจ
การดูแลทีมงาน รวมถึงการจัดการกับความคิดความเชื่อของตนเองและผู้คนที่ผ่านเข้ามา แพร์-ปภาวี พงศ์ธนาวรานนท์
หนึ่งในสามผู้ก่อตั้งจะมาร่วมแบ่งปันประสบการณ์กับเรา

CREATIVE THAILAND I 20

Green is the New Sexy บางอยา่ งในรา้ นทเ่ี ราใช้ เรากพ็ รอ้ มทจี่ ะแชรว์ ธิ ที �ำ เราออกแบบเองและตง้ั ใจ
รา้ นรกั ษโ์ ลกไอเดียเซก็ ซ่ที ที่ ำ�ใหค้ นหันมาฟัง ท�ำ ใหม้ นั ถกู และงา่ ย เพอ่ื ใหค้ นอน่ื ท�ำ ตามไดอ้ ยแู่ ลว้ หรอื ถา้ ท�ำ ไมไ่ ด้ จะซอ้ื ตอ่
เพยี งไม่กีน่ าทจี ากสถานีรถไฟฟา้ อ่อนนชุ Refil Station ตงั้ อยู่ในยา่ นชมุ ชน จากเราก็ได้” เจ้าของร้านชี้ชวนให้เราดูถังรีฟิลในร้านท่ีเธอเล่าว่าทดลอง
ทม่ี คี นเดนิ ผา่ นไปมาตลอดวนั ใกลก้ บั หา้ งสรรพสนิ คา้ ใหญอ่ ยา่ งเทสโกโ้ ลตสั ส่ังซ้อื หัวกอ๊ กจากหลายเจ้ามาประกอบเอง
ซ่ึงอยู่ถัดจากถนนใหญ่เข้ามาเพียงไม่กี่ก้าว ที่นี่ไม่ใช่แค่สถานีป๊ัมนํ้ายา Not a Place, But a Lifestyle
กลับบ้านในราคาเป็นมิตร แต่ยังเป็นคาเฟ่บรรยากาศอบอุ่นน่านั่งในช่ือ ไมใ่ ชพ่ ้ืนที่ แต่คือวิถชี วี ติ
“Better Moon Cafe” กจิ การทน่ี อ้ งสาวของคณุ แพรเ์ ปน็ ผู้ปลกุ ปน้ั มาพรอ้ ม ๆ ถ้าจะบอกว่าทุกส่วนของร้านนี้ สะท้อนให้เห็นความคิดและความเช่ือของ
กบั โปรเจก็ ต์รกั ษ์โลกของพส่ี าว ทมี ผกู้ อ่ ตง้ั กค็ งไมผ่ ดิ นกั นอกจากBetterMoonCafe จะใหบ้ รกิ ารทง้ั อาหาร
“ความต้ังใจเบ้ืองหลังของร้านรีฟิลและคาเฟ่ที่อยู่ด้วยกัน ส่วนหนึ่ง คาวหวานสไตล์โฮมเมด และเครื่องด่ืมเพ่ือสุขภาพท่ีเสิร์ฟมาพร้อมกับ
เป็นเรื่องการบริหารความเส่ียง เพราะตอนที่เร่ิมทำ�เราเป็นร้านแบบรีฟิล หลอดสแตนเลสแลว้ ทางรา้ นยงั ใจดี มจี านชามใหบ้ รกิ ารส�ำ หรบั ใครทอี่ ยาก
ร้านแรกในไทยกว็ า่ ได้ และเราก็ไมไ่ ด้มเี งนิ ทุน จะไปเช่าสถานท่ที ำ�รา้ นข้าง ซ้ืออาหารจากร้านใกล้เคียงเข้ามารับประทานด้วย ขอแค่ห้ามนำ�อาหาร
นอกก็คงไมไ่ หว กโ็ ชคดที ่มี นั ลงตัวแบบนพ้ี อดี” คณุ แพร์บอกกบั เราวา่ แมท้ ง้ั ใสถ่ งุ พลาสตกิ หรอื กลอ่ งโฟมเขา้ มาในรา้ น และอยา่ ลมื น�ำ จานกลบั มาลา้ งคนื
สองธุรกิจจะเก้ือกูลกันโดยใช้พ้ืนท่ีและพนักงานหน้าร้านทีมเดียวกัน แต่ก็ ท่จี ุดลา้ งจานใหเ้ รยี บรอ้ ย
แยกกนั บริหารและสร้างรายไดอ้ ยูไ่ ด้ดว้ ยตัวเอง ขณะท่ีหลังร้านเองก็มีการแยกขยะอย่างเป็นระบบ มีถังขยะสำ�หรับ
เราชวนเธอคุยถึงความตั้งใจและเหตุผลที่เธอกับเพื่อนร่วมอุดมการณ์ ใบเสรจ็ กระดาษโดยเฉพาะ ขยะอาหารในร้านถูกน�ำ ไปหมักเป็นปุ๋ยใส่ต้นไม้
แอน-สุภชั ญา เตชะชูเชดิ และน้ํามนต-์ ชนนิ ทร์ ศรีสมุ ะ ตัดสินใจเปิดร้าน (ท่ีอยู่บนดาดฟ้า) ส่วนขวดแกลลอนใส่นำ้�ยาที่รับมาจากผู้ผลิต ก็จะส่งคืน
ป๊ัมนํ้ายาเพื่อบรรเทาปัญหาขยะล้นโลกด้วยการปรับเปล่ียนพฤติกรรม ให้ผู้ผลิตเพื่อเติมน้ํายาแล้วส่งกลับมาให้ร้านอีกครั้ง แถมยังมีจุดรับบริจาค
การบรโิ ภค “เราไมไ่ ด้มองวา่ การรีฟลิ เป็นวธิ เี ดยี วทีจ่ ะแกป้ ัญหาน้ไี ด้ มันยงั ขวดพลาสติกเปล่า บ้านใครใช้แล้วไม่อยากทิ้ง ก็แค่ทำ�ความสะอาดแล้ว
มีวิธีอื่น ๆ อีกเยอะมาก แต่ทเี่ ลือกโมเดลการรฟี ิลมาท�ำ กอ่ น เพราะว่ามนั นำ�มาบริจาคให้ลูกค้าคนอื่น ๆ ใช้เตมิ น�้ำ ยากลับบ้านได้
พดู เสยี งดงั มนั เหน็ ชดั มนั เซก็ ซ่ี ซง่ึ กลมุ่ ลกู คา้ ทจ่ี ะไปใหส้ ดุ แบบนแ้ี นน่ อนวา่ นอกจากนี้ ชั้นบนของตึกยังปรับปรุงให้เป็นเกสต์เฮาส์ขนาด 9 ห้อง
เป็นกลุ่มเล็กมาก คือเราไม่ได้ต้ังใจทำ�เพ่ือทุกคนอยู่แล้ว แต่เราว่ามันเป็น ด้วยแนวคิดเดียวกัน “ตัวตึกน้ีเราพยายามเก็บของเก่าไว้ให้ได้มากที่สุด
สญั ลกั ษณ์ของการไปใหส้ ุด” เพื่อลดการใช้และทำ�ลายทรัพยากร เฟอร์นิเจอร์เก่าอะไรที่ใช้ได้ก็เก็บไว้
หลงั จากเปิดตวั Refil Station ก็เรม่ิ มีผู้ประกอบการรายอนื่ ๆ ทยอย แล้วค่อยเติมส่ิงที่ขาดโดยใช้ดีไซน์เข้ามาช่วย มีบางห้องท่ีมีบันไดอยู่
เปิดกิจการท่ีมีแนวคิดแบบเดียวกันตามมาอีกหลายเจ้า แถมช่ือของ Refil ในหอ้ งเลยเพราะว่าเราไม่ทบุ บันไดเกา่ ทิ้ง แต่ทำ�เป็นมมุ ถา่ ยรูปสวย ๆ ใน
Station ยังกลายเป็นคำ�ติดปากที่หลายคนใช้เรียกร้านแบบ Bulk Store ห้องแทน ถ้าลูกค้ามากันเป็นแก๊งใหญ่ ก็จะได้ใช้ประโยชน์จากบันได
(รา้ นจ�ำ หนา่ ยแบบเตมิ ) ในบา้ นเราไปโดยปรยิ าย “พอเรม่ิ มรี า้ นอน่ื ๆ เกดิ ขน้ึ ท่สี ามารถทะลไุ ปหอ้ งอนื่ ได้ดว้ ย” คณุ แพร์เลา่ อยา่ งภูมใิ จ
คนกเ็ ขา้ ใจวา่ คอื รา้ นเดยี วกนั เขาเรยี กรวม ๆ วา่ รา้ นรฟี ลิ ไปเลย หรอื บางคน ทั้งหมดน้ีเพราะพวกเขาต้องการสร้างไลฟ์สไตล์ท่ีลดการสร้างขยะ
รู้จักชื่อรีฟิลสเตช่ัน แต่ไม่รู้จักร้านเราก็มี เรามองว่ามันก็ดีในแง่ของ ใหม้ ากท่ีสดุ เท่าที่จะทำ�ได้
คอมมูนิต้ีนะ บางคนก็มาถามเราว่าร้านแบบนี้มีท่ีไหนอีก เพราะบ้านเขา
ไมไ่ ด้อยู่แถวนี้ สะดวกทอ่ี ่ืนมากกว่า”
เสยี งตอบรบั ทไ่ี ดร้ บั ในชว่ งสองปที ผ่ี า่ นมา นา่ จะพอจะบอกไดว้ า่ แนวคดิ
การขายสินค้าแบบลดบรรจุภัณฑ์กำ�ลังได้รับความสนใจจากผู้บริโภคและ
ผู้ประกอบการหัวใจสเี ขยี วมากข้นึ เรื่อย ๆ แต่ถงึ อยา่ งน้นั การขยายกิจการ
กไ็ มใ่ ชเ่ ปา้ หมายหลกั ส�ำ หรบั Refil Station “ตอนแรกมคี นถามหาแฟรนไชส์
เยอะมาก แต่ดว้ ยความที่เรามีกนั แคส่ ามคน และธรุ กจิ นถี้ ึงจะอยไู่ ดแ้ ต่มนั
ไม่ใช่ธุรกิจท่ีเน้นสร้างกำ�ไรเป็นหลัก เราเลยลองทำ�ในลักษณะท่ีเรียกว่า
Felow คอื เปน็ รา้ นเพอื่ นกนั ไมใ่ ชแ่ ฟรนไชส์ แตป่ รากฏวา่ มนั ไมเ่ วริ ก์ เพราะ
เขาเอาแบรนด์เราไป แต่เขาไม่ได้อินเหมือนเรา สุดท้ายไอเดียน้ีเลยพับไป
ใครอยากทำ�รา้ นแบบนี้ เราก็จะเปน็ เหมือนคนใหค้ ำ�แนะน�ำ มากกวา่ ”
ในฐานะพใ่ี หญต่ วั เลก็ ๆ ทล่ี ม้ ลกุ คลกุ คลานมากอ่ นรา้ นอน่ื ประกอบกบั
มคี นเขา้ มาขอค�ำ ปรกึ ษาเรอ่ื ย ๆ รฟี ลิ สเตชน่ั จงึ เรม่ิ จดั งานทอลก์ และงานพบปะ
เพอ่ื เปดิ โอกาสใหค้ นทส่ี นใจเรอ่ื งสงิ่ แวดลอ้ มและอาจก�ำ ลงั อยากเรม่ิ ท�ำ ธรุ กจิ
รักษ์โลกได้มาแลกเปลี่ยนความรู้ ความคิดเห็น และช่วยเหลือกันทั้งใน
ภาพใหญ่และรายละเอียดเล็ก ๆ ในการทำ�ร้าน “อย่างพวกเซ็ตอุปกรณ์

CREATIVE THAILAND I 21

People is where the Heart is Hope More, Expect Less
หัวใจของธุรกิจคือทมี งาน ท�ำ ธรุ กจิ ด้วยความหวงั
เมื่อถามถึงอุปสรรคท่ีพบระหว่างทาง น่าสนใจว่าน้ำ�หนักของปัญหาเรื่อง “ทำ�แบบน้ีแล้วจะไปช่วยอะไร” อาจเป็นคำ�ถามชวนอึดอัดสำ�หรับคนท่ีเริ่ม
การบรหิ ารจดั การทเ่ี จา้ ตวั บอกวา่ มรี ายละเอยี ดคอ่ นขา้ งจกุ จกิ มากกวา่ ธรุ กจิ ลงมือเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต หรือหันมาสร้างธุรกิจที่ไม่สร้างปัญหา
อน่ื ๆ กลบั ไมใ่ ชป่ ญั หาหลกั แตส่ ง่ิ ทเ่ี ธอหยบิ ยกและย�ำ้ กบั เรากค็ อื เรอ่ื งของคน ให้โลกต้องเคยได้ยินจากคนรอบข้างไม่มากก็น้อย คำ�ตอบของผู้ก่อตั้ง
“ทมี งานมีผลมาก คนคอื ปัจจัยในการดำ�เนินธุรกิจท่สี �ำ คญั ส�ำ หรับเรา ป๊ัมน้าํ ยา คงจะช่วยใหเ้ รามีก�ำ ลงั ใจทำ�สง่ิ เลก็ ๆ เพอ่ื โลกต่อไป “ถ้ามองใน
ก่อนท่เี ขาจะให้บรกิ ารลกู ค้า เขาตอ้ งอินกบั เรอ่ื งนีก้ อ่ น บางทเี ราอินมาก ๆ ภาพใหญ่ คนอาจจะมองว่ามันไม่ได้สร้างความเปล่ียนแปลงอะไร แต่เรา
กเ็ ผลอคิดวา่ ทกุ คนจะเขา้ ใจส่งิ ทีเ่ ราทำ� ตอนเรม่ิ ร้านใหม่ ๆ เราก็แค่ท�ำ เปน็ บอกเขาว่า เราอยู่ตรงนี้เพื่อซัพพอร์ตคนที่ต้องการสร้างความเปลี่ยนแปลง
ตวั อยา่ งแลว้ บอกใหเ้ ขาท�ำ เช่น เรือ่ งการแยกขยะ แต่เขาไมไ่ ด้อิน เรากเ็ ลย ไปด้วยกัน เราไม่รู้หรอกว่าลูกค้าที่เข้ามาเขาเป็นใครในธุรกิจไหนบ้าง
เปลย่ี นมาเล่าให้เขาฟงั วา่ ทำ�ไมเราถงึ ท�ำ รา้ นนี้ มันสำ�คัญกับเรายงั ไง ถึงขั้น เขาอาจจะโดดเดี่ยวในธุรกิจที่เขาทำ�ก็ได้ แต่อย่างน้อยเขาเข้ามาที่น่ีแล้ว
เปิดคลาสอบรมเลยก็มี เพราะช่วงแรกเราต้องปลูกฝังเร่ืองน้ีกับทีม แต่พอ เขามเี พ่ือน อยา่ งน้อยเรากบ็ ้าไปด้วยกนั ”
เวลาผ่านไป ทัศนคติเรื่องส่ิงแวดล้อมจากลูกค้าที่แวะเข้ามาท่ีร้าน มันก็ “ที่ผ่านมาเราเจอหลายองค์กรมากเลยที่พยายามจะเปลี่ยน แต่ทุก
ส่งพลงั มาถงึ ทีมงานด้วยเหมอื นกัน เป็นแรงกระเพอ่ื มทีส่ ่งต่อกนั ไปมา” องคก์ รไมว่ า่ เลก็ หรอื ใหญ่ ความเปลยี่ นแปลงตอ้ งเกดิ จากคน เกดิ จากจดุ เลก็ ๆ
นอกเหนือจากการส่งต่อความเชื่อให้ทีมแล้ว สิ่งสำ�คัญยิ่งกว่าคือการ ท้งั นั้น การท่เี รามาพกหลอด ใช้แปรงสฟี นั ไม้ไผ่ หรือเอาขวดมาเติมนํา้ ยา
ใหโ้ อกาสและอสิ ระในการทำ�งาน “เราพบเทคนิคว่า ทำ�ยังไงก็ไดใ้ หล้ กู นอ้ ง มันนอ้ ยมาก แต่มนั สร้างความเปลีย่ นแปลงได้ คนท่มี าท่ีนี่กค็ ือคนตัวเล็ก ๆ
แฮปป้ี ใหพ้ ลงั ของเขาออกมา ใหส้ ง่ ตอ่ ถงึ ลกู คา้ ได้ ชว่ งแรก ๆ รา้ นขบั เคลอื่ น ทจี่ ะสร้างความเปลี่ยนแปลง พอเขากลับไป เขาอาจจะเริ่มแยกลกู แมก็ หรอื
ดว้ ยความเปน็ ตวั เราคนเดยี ว จะท�ำ อะไรกย็ ดึ อยกู่ บั แบรนดงิ ไปหมด พยายาม แจกลกู อมให้เพ่ือนท่เี อาขวดเปลา่ มาทิง้ กับเขาก็ได้ เราเชื่อในพลังของคนที่
ขดี เสน้ ไวใ้ หท้ มี เดนิ ตาม แตม่ นั ท�ำ ใหท้ มี อดึ อดั เราเลยพยายามใหท้ มี เขา้ มา สรา้ งความเปล่ียนแปลงตรงน”้ี
มีสว่ นร่วมในการตัดสนิ ใจเรื่องตา่ ง ๆ ในรา้ น พอเราฟงั เสียงเขา ใหอ้ ิสระ “ในฐานะท่ีเราทำ�งานบนพื้นฐานของความหวัง ความหวังของเรามัน
ในการท�ำ งานและสรา้ งสรรค์เอง ไม่ไปตัดสนิ ในส่ิงที่เขาก�ำ ลงั ท�ำ อยู่ เขากม็ ี เป็นวงกลมทีใ่ หญ่มาก แตค่ วามคาดหวงั มันเลก็ เรายังเหน็ ความเปน็ ไปได้
ความสขุ และกลา้ ท�ำ อะไรใหม่ ๆ สดุ ทา้ ยการท�ำ งานกเ็ ลยกลายเปน็ การทเ่ี รา มากมายที่จะไปทำ�ได้ ถ้าปล่อยให้คาดหวังมันใหญ่กว่าความหวังที่เรามี
ได้ทดลองและเรียนรู้ไปด้วยกัน …เขาคือคนสำ�คัญ ส่ิงที่เราบอกกับน้อง เราจะคอยคดิ แตว่ า่ เราท�ำ สงิ่ นไ้ี ปเพอื่ อะไร แตถ่ า้ ท�ำ โดยทเี่ ชอื่ วา่ ยงั มคี นทเี่ หน็
ในทีมคือ เราอาจจะเป็นคนท�ำ ให้ลกู คา้ เขา้ มาที่รา้ นคร้งั แรก แตน่ ้อง ๆ คอื เหมือนเรา และสร้างความเปลี่ยนแปลงไปพร้อมกับเรา เราก็จะมีแรงทำ�
คนทจ่ี ะทำ�ให้เขากลบั มาอกี ครัง้ ” ตอ่ ไปเรือ่ ยๆ”
“มพี ค่ี นหนง่ึ เคยบอกเราวา่ แทนทจ่ี ะใชว้ ธิ แี บบใครท�ำ ดไี ดด้ าว ใหเ้ ลย้ี งคน “Little things make great change.” คือสโลแกนของ Refil Station
เหมอื นเลย้ี งโลมา ถา้ ทกุ ครง้ั ทโี่ ลมากระโดด แลว้ จะไดป้ ลาหนง่ึ ตวั เปน็ รางวลั ซงึ่ ไม่ไดผ้ ิดไปจากสงิ่ ท่คี ุณแพร์บอกกบั เราเลยแมแ้ ต่นอ้ ย แต่ยำ้�ใหเ้ รามน่ั ใจ
จากครูฝึก กระโดดสูงขนึ้ ก็ไดป้ ลาเยอะขึน้ แตเ่ มือ่ เวลาผา่ นไป สดุ ทา้ ยแลว้ วา่ อยา่ งนอ้ ยในวนั นก้ี ย็ งั มคี นรนุ่ ใหมอ่ กี กลมุ่ หนง่ึ ทก่ี �ำ ลงั ลงมอื ชว่ ยโลกและ
โลมาจะกระโดดไม่ไหวและไม่กินปลาอีกเลย เพราะว่ามันเหนื่อยเกินไป ช่วยเราอย่างมุ่งม่ัน และพร้อมจะแบ่งปันพลังการเปล่ียนแปลงในใจให้กับ
แตถ่ า้ ครฝู กึ ใหก้ อ่ นแบบไมม่ เี งอ่ื นไข โลมาจะกระโดดไดส้ งู และสวยกวา่ เดมิ ” ใครก็ตามทกี่ �ำ ลังมองหาด้วยเชน่ กัน

Go Green แบบ Refill Station
Start Small. เรม่ิ จากจดุ เลก็ ๆ คอ่ ย ๆ ทดลองแลว้ ขยบั ไปเรอ่ื งอน่ื
เชน่ เรมิ่ พกขวดนาํ้ พอไดเ้ หน็ วา่ เราสรา้ งขยะนอ้ ยลงแคไ่ หน อาจจะ
อยากขยับมาแยกขยะ
Start Sexy. เรม่ิ จากเรือ่ งท่ีชอบ คนชอบกนิ ของดีอาจลองปลูกผัก
คนชอบวง่ิ อาจจะลองพกขวด ตอ้ งรสู้ กึ สนกุ กอ่ นแลว้ คอ่ ย ๆ หาความรู้
ท่ีสนใจ อย่ากดดันตวั เองวา่ ตอ้ งทำ�ทุกอยา่ ง เลือกเร่อื งใกลต้ วั ท่ีเรา
เห็นคณุ คา่ และท�ำ แลว้ ไมล่ �ำ บาก สุดท้ายแล้วเร่อื งอนื่ ๆ จะเช่อื มโยง
เข้ามาเอง

CREATIVE THAILAND I 22

How To : ถอดวธิ คี ดิ

ใชช้ วี ิตอย่างไรในวัน “ไร้ถงุ ขยะ”

เร่อื ง : ณัฐชา ตะวนั นาโชติ

กำ�หนดการลดและเลิกใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกประเภท “ใช้คร้ังเดียวทิ้ง” (Single-use Plastic) กำ�ลังใกล้เข้ามาทุกที
โดยต้ังแต่วันที่ 1 มกราคม 2563 น้ีจะเป็นดีเดย์ที่ตามห้างสรรพสินค้าและร้านสะดวกซื้อจะงดแจกถุงพลาสติกให้ลูกค้า
ทั่วประเทศอยา่ งถาวร หน่งึ ค�ำ ถามท่อี าจคาใจผูบ้ ริโภคหลายคนคอื “ถา้ ไมม่ ีถุงพลาสตกิ แล้วจะใชอ้ ะไรใส่ขยะทีบ่ า้ น”

เรามักเห็นภาพของถุงพลาสติกหูห้ิวที่ใส่สินค้า แนวทางปฏิบัติ ล้างกอ่ นทิ้ง
จากหา้ งรา้ น กลายสภาพมาเปน็ ถงุ ใสข่ ยะซอ้ นอยู่
ในถงั ขยะใบเล็ก กอ่ นจะถกู มัดเป็นกอ้ นกลม ๆ พกถงุ ของตวั เอง ขยะสว่ นที่ยังไม่สามารถยอ่ ยสลายได้ อย่างพวก
เพอ่ื น�ำ ไปสง่ ตอ่ ใหเ้ จา้ หนา้ ทเ่ี กบ็ ขยะน�ำ ไปทง้ิ ตอ่ ไป พลาสติกห่ออาหาร ถ้าหากเปื้อนเศษอาหาร
ซ่ึงทำ�ให้ถุงพลาสติกหูห้ิวกลายเป็นหัวใจสำ�คัญ ถ้าหากเรารู้ตัวว่าจะไปซ้ือของ ลองพกถุงผ้า ควรลา้ งกอ่ นจะน�ำ ไปใสถ่ งั ขยะ ซง่ึ จะท�ำ ใหเ้ ราไม่
ของการทิ้งขยะอย่างไม่ต้องสงสัย เพราะด้วย ถงุ กระดาษ กระเปา๋ หรอื แมก้ ระทง้ั ถงุ พลาสตกิ ท่ี ต้องใชถ้ งุ พลาสตกิ ซ้อน เพราะในเมอ่ื ส่งิ ทีเ่ ราจะ
คุณสมบัติที่นอกจากจะราคาประหยัดแล้ว ใชซ้ �ำ้ ไดห้ ลาย ๆ ครง้ั ไปใสข่ องดว้ ย เปน็ จดุ เรม่ิ ตน้ ทิ้งไม่สกปรกแล้ว เราก็ไม่จำ�เป็นต้องกลัวขยะ
ยังสามารถจุของได้เยอะโดยเฉพาะเศษอาหาร ทจี่ ะชว่ ยลดการใชถ้ งุ พลาสตกิ แบบใชค้ รงั้ เดยี วทงิ้ ของเราเลอะหรอื สง่ กลนิ่ อกี ตอ่ ไป ซง่ึ เรากส็ ามารถ
ท่ีมีกล่ินเหมน็ ไดอ้ ย่างมดิ ชิด ไดม้ ากทีเดยี ว เลือกนำ�ไปรีไซเคิล หรือส่งต่อไปยังโครงการที่
แตเ่ มอื่ โลกก�ำ ลงั เปลยี่ นแปลง เราจงึ ตอ้ งเรม่ิ รับบริจาคก็ได้
ปรับตัว ถ้าหากลองมองย้อนดูกระบวนการทิ้ง แยกขยะ (โดยเฉพาะขยะจากอาหาร)
ขยะดูอีกที จะเห็นว่าการท้ิงขยะลงในถังขยะ จดั การกับขยะ (ทเ่ี ปน็ ขยะจริง ๆ)
ที่ มี ถุ ง พ ล า ส ติ ก ซ้ อ น อ ยู่ นั้ น อ า จ ไ ม่ จำ � เ ป็ น แยกขยะท่ีเป็นขยะอินทรยี ์ (Organic Waste) ซึ่ง
ถ้าหากเรา “แยกขยะ” และในเม่ือเรามีถังขยะ เปน็ ขยะท่ยี ่อยสลายได้ เชน่ เศษอาหาร เปลือก ขยะท่ีย่อยสลายได้ที่เราแยกไว้ เราสามารถเก็บ
คอยท�ำ หนา้ ทเ่ี กบ็ รวบรวมขยะอยแู่ ลว้ เราจะซอ้ น ผลไม้ ฯลฯ ออกจากขยะประเภทอ่ืน แล้วใส่ ไวใ้ นภาชนะมีฝาปิดแลว้ เก็บไวใ้ นต้เู ย็นเพือ่ ไม่ให้
ถงุ พลาสตกิ ลงไปในถงั เพอ่ื เปน็ การเพมิ่ ขยะอกี ชนิ้ ภาชนะแยกไว้ เพราะขยะประเภทน้ีแหละท่ี สง่ กลน่ิ รบกวน และเมอื่ ภาชนะเตม็ เรากส็ ามารถ
ทำ�ไมกัน ลองมาดูแนวทางเพื่อเตรียมตัว สง่ กลน่ิ เนา่ เสยี และเปน็ ตน้ เหตทุ ท่ี �ำ ใหเ้ ราอยากใช้ น�ำ ไปท�ำ เปน็ ปยุ๋ อนิ ทรยี ์ เปน็ ทางเลอื กการจดั การ
ใช้ชีวิตแบบไร้พลาสติก (แบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง) ถุงขยะ แต่ในขณะเดียวกันขยะประเภทน้ีก็ ขยะท่ีสามารถทำ�ได้ด้วยตัวเอง แถมได้ปุ๋ยไปใส่
ที่สามารถเริ่มต้นได้ทีต่ ัวเรากนั ดีกว่า สามารถนำ�ไปท�ำ เปน็ ปยุ๋ อินทรียไ์ ด้ ตน้ ไม้อกี ตอ่ หนง่ึ ดว้ ย

อุปกรณ์ท่ตี อ้ งใช้

ถงุ (ทใ่ี ช้ซา้ํ ได)้
ถงั ขยะ
ภาชนะใส่ขยะอินทรยี ์

CREATIVE THAILAND I 23 ทโดม่ี ยาA:aบroทnควSาaมlyePlraจstาicกBtahgedAhltaerrmnaattivraeisls.fcoor mGarbage Bins

Creative Place : พ้นื ท่สี รา้ งสรรค์ Photo by Maria Bobrova on Unsplash

เรือ่ ง : นพกร คนไว
หลายเมอื งทวั่ โลกพยายามทจ่ี ะปรบั เปลยี่ นตวั เองใหก้ ลายเปน็ “เมอื งสเี ขยี ว” เพอ่ื แสดงความรบั ผดิ ชอบตอ่ สถานการณส์ ภาพอากาศ
ท่ียำ่�แย่ลงทุกปี เช่นเดียวกับ “ออสโล” เมืองหลวงของนอร์เวย์ท่ีก็เป็นอีกเมืองหน่ึงซ่ึงร่วมพัฒนาตนเองให้กลายเป็นเมืองสีเขียว
เชน่ กนั อกี ทง้ั ยงั ไดร้ ับเลอื กให้เป็นเมืองสีเขยี วของภูมภิ าคยุโรปในปี 2019 (European Green Capital 2019) อกี ด้วย

CREATIVE THAILAND I 24

Photo by Eirik Skarstein on Unsplash

European Green Capital เป็นรางวัลท่ี เช่น ผลกระทบจากขยะ อาคารบ้านเรือน GreenCharge
คณะกรรมาธกิ ารยโุ รป (European Commission) การคมนาคม เพ่ือบรรลุเป้าหมายลดการปล่อย เม่ือมีการใช้รถยนต์ไฟฟ้าจำ�นวนมาก
ผรู้ บั ผดิ ชอบกฎระเบยี บและขอ้ บงั คบั ตา่ ง ๆ ของ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ลงให้ได้ร้อยละ 50 ในเมอื ง ก็ทำ�ใหต้ ้องมสี ถานีชาร์จไฟที่
สหภาพยุโรปได้ก่อต้ังข้ึน เพ่ือมอบรางวัลให้แก่ ภายในปี 2022 และรอ้ ยละ 95 ภายในปี 2030 เพยี งพอตอ่ การใชง้ าน โปรเจก็ ต์ Green
เมืองท่ีเป็นต้นแบบของการปรับใช้นโยบาย จนกลายเป็นเมืองไร้มลพิษอย่างสมบูรณ์ในปี Charge คือโครงการทดลองท่เี กดิ ขน้ึ
ด้านส่ิงแวดล้อมให้สอดคล้องกับชีวิตประจำ�วัน 2050 จากความร่วมมือของหลายเมืองใน
ของสงั คมเมอื ง โดยมีแนวคิดส�ำ คญั วา่ “Green เมืองสีเขียว เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ยโุ รป โดยมจี ดุ ประสงคใ์ นการกระจาย
Cities - Fit for Life” หรอื เมืองสีเขียวท่ีเหมาะสม และเหมาะสำ�หรับทุกคน จุดชาร์จไฟรถยนต์ไฟฟ้าเข้าไปยัง
กบั ชีวิตความเป็นอยู่ การคมนาคมเป็นตัวการส�ำ คญั ของปญั หามลพษิ สถานที่อยู่อาศัยเพื่อให้กลายเป็นหน่ึง
ภารกิจของออสโลเม่ือได้รับเลือกให้เป็น ของออสโล ในปี 2017 ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ในโครงสร้างพ้ืนฐานท่ีประชาชน
เมืองสีเขยี ว จงึ จำ�เป็นต้องมกี ารปรบั เปลยี่ นและ ท่ีเกิดจากยานพาหนะขนาดใหญ่และเล็ก ควรจะได้รับ เช่น อพาร์ตเมนต์และ
วางแผนการบรหิ ารจดั การพลงั งานและทรพั ยากร มีมากกว่า 583,682 ตัน หรอื คิดเป็น 54% ของ ลานจอดรถสาธารณะ นอกจากน้ี
ท่ีไม่สร้างผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม โดยมี ก๊าซเรอื นกระจกทัง้ หมดของเมอื ง ออสโลจงึ ต้อง โครงการฯ ยงั ไดพ้ ฒั นาซอฟตแ์ วรเ์ พอ่ื
นโยบายอยา่ งClimateBudget ซงึ่ เปน็ พมิ พเ์ ขยี ว เร่งยกเคร่ืองรูปแบบการคมนาคมของเมืองใหม่ ให้สามารถบริหารจัดการพลังงาน
ของแผนการควบคุมพลังงานและสภาพอากาศ อย่างไรก็ตาม ประเทศนอร์เวย์ก็มีข้อได้เปรียบ ไฟฟ้าในแต่ละจุดได้อย่างเหมาะสม
(Climate and Energy Strategy) ทสี่ อดคลอ้ งกบั ของการเป็นประเทศท่ีมีการใช้รถยนต์ไฟฟ้า โดยใช้วิธีคำ�นวนการใช้ไฟฟ้าสำ�หรับ
“ความตกลงปารสี ” (Paris Agreement) ซึง่ เปน็ มากที่สุดในโลก หรือ 1 ใน 10 ของผู้ที่มี รถยนต์แต่ละคันเพ่ือให้เพียงพอต่อ
ความตกลงตามกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติ ยานพาหนะส่วนตัวใชร้ ถยนต์ไฟฟา้ และเหตุผล ความต้องการของผใู้ ชร้ ถทกุ คน ทง้ั น้ี
ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อ น้ีเองที่กลายมาเป็นกุญแจหลักของการผลักดัน แหลง่ พลงั งานไฟฟา้ จะมาจากการจา่ ย
ก�ำ หนดมาตรการลดการปลอ่ ยคารบ์ อนไดออกไซด์ ให้ออสโลเริ่มทดสอบการคมนาคมแบบปลอด ไฟฟา้ สาธารณะ พลงั จากแสงอาทิตย์
ตั้งแต่ปี 2020 โดยใช้แนวทางการทำ�งานแบบ มลพิษ อีกท้ังยังช่วยปรับเปล่ียนให้การเดินทาง และแบตเตอรีส�ำ รอง
“นับคาร์บอนในแบบทเ่ี รานับเงิน” เพอ่ื ปรับใช้ เป็นมิตรต่อผู้ใช้จักรยานและผูท้ เี่ ดินเท้าอีกด้วย
กับหน่วยงานรัฐบาลทุกภาคส่วนในการลด
การปล่อยมลพิษ โดยมีมาตรวัดในด้านต่าง ๆ

CREATIVE THAILAND I 25

ย่านไร้รถยนต์ บรเิ วณจอดรถรมิ ถนนกวา่ 760 แหง่ เพอ่ื ขยายเปน็ fleeteurope.com
คืนท้องถนนให้ประชาชน พื้นที่สำ�หรับคนเดินและจักรยาน รวมไปถึง
หากลองถามเหล่าชาวเมืองออสโลว่า ส่ิงใดที่ การสรา้ งพน้ื ทส่ี เี ขยี ว เพมิ่ เกา้ อส้ี �ำ หรบั นง่ั พกั ผอ่ น แทก็ ซไี่ ฟฟา้ และจดุ ชารจ์ ไรส้ าย
พวกเขาอยากให้มีการเปลี่ยนแปลงในบริเวณ และก๊อกนำ้�สาธารณะ อย่างไรก็ตาม เทศบาล แทก็ ซไ่ี ฟฟา้ อาจไมใ่ ชเ่ รอื่ งใหมส่ �ำ หรบั
ศูนย์กลางของเมืองมากท่ีสุดคำ�ตอบท่ีได้เป็น ก็ยังคงเหลือพื้นท่ีริมถนนบางแห่งไว้สำ�หรับ ยุคนี้ แต่แท็กซี่ท่ีชาร์จไฟแบบไร้สาย
เสียงเดียวกันก็คือ อยากได้พ้ืนท่ีสีเขียวมากขึ้น รถขนสง่ สินค้าและรถสำ�หรับผู้พิการ จะกลายเป็นเร่ืองใหม่อย่างแน่นอน
มีบริเวณให้นั่งพักผ่อนมากข้ึน มีกิจกรรมและ ขนส่งสาธารณะกับพลังงานทดแทน ในปี2023 โครงการแทก็ ซป่ี ลอดมลพษิ
ความสร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมระหว่างผู้คนให้ ออสโลเป็นอีกเมืองหนึ่งท่ีมีการใช้ระบบขนส่ง จะเดินหน้าพัฒนาแท็กซี่ไฟฟ้าให้มี
มากขึ้น มีพ้ืนที่สำ�หรับจักรยาน และให้มีเพียง สาธารณะเป็นจำ�นวนมาก รถไฟใต้ดิน รถบัส ประสทิ ธภิ าพและลดปญั หาการจราจร
รถโดยสารและรถขนส่งสินค้าเท่านั้นที่สามารถ รถราง และเรอื โดยสารทเี่ ปดิ บรกิ ารเกอื บ 24 ชม. ให้มีประสิทธิภาพย่ิงข้ึน เมื่อแท็กซ่ี
วง่ิ ในย่านกลางเมอื งได้ เป็นทางเลือกหลักของชาวเมืองออสโล ในช่วง สามารถชาร์จแบบไร้สายได้
โครงการ Car-Free Livability Programme 10 ปีท่ีผ่านมา จำ�นวนการเข้าใช้บริการขนส่ง โดยเทศบาลเมอื งออสโลไดร้ ว่ มมอื
จึงเกิดข้ึนเพื่อจัดระเบียบพ้ืนท่ีเขตใจกลางเมือง มวลชนของออสโลเพิ่มมากถึง 371 ล้านเท่ียว กับบริษัท Fortum ของฟินแลนด์
รศั มรี าว1.3-2 ตารางกโิ ลเมตรใหก้ ลายเปน็ พน้ื ท่ี แตน่ ่ันยงั ไม่เพียงพอ รฐั บาลจึงสนับสนนุ ใหผ้ ูค้ น ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีพลังงาน
ปลอดรถยนต์ และเป็นพื้นท่ีสำ�หรับประชาชน เปลี่ยนไปเดินทางด้วยระบบขนส่งสาธารณะ สะอาด เพ่ือเริ่มโครงการระบบชาร์จ
ในการสร้างเครือข่ายเส้นทางสำ�หรับคนเดินเท้า ให้มากอย่างต่อเน่ือง เพื่อลดการใช้รถยนต์ ไร้สายสำ�หรับแท็กซ่ีในออสโล โดย
และผู้ใช้จักรยานที่เช่ือมต่อกันอย่างสะดวก ส่วนตัวท่ีเป็นสาเหตุหลักของมลพิษทางอากาศ การติดตั้งเคร่ืองชาร์จบริเวณท่าจอด
และปลอดภัย แม้จะเป็นโครงการที่ใช้เวลานาน และเสยี ง อีกทง้ั ยงั ช่วยลดปญั หาดา้ นการจราจร รถแทก็ ซตี่ ามสถานทตี่ า่ ง ๆ เมอื่ แทก็ ซี่
แตเ่ ทศบาลเมอื งออสโลกไ็ ดเ้ รม่ิ ด�ำ เนนิ การไปแลว้ อีกด้วย เขา้ จอดเพือ่ รอผูโ้ ดยสาร แผน่ ชาร์จท่ี
โดยมีการปรับปรุงถนนบางเส้นให้กลายเป็น บริษัทผู้ทำ�หน้าท่ีจัดการระบบขนส่ง ติดต้ังอยู่กับพ้ืนถนนจะเริ่มส่งกระแส
ถนนคนเดินและสถานท่ีจัดกิจกรรม อีกทั้งยัง สาธารณะของออสโลอย่าง Ruter AS ได้เร่ิม ไฟฟ้าเข้าสู่ตัวรับที่ติดตั้งอยู่กับรถ
เชื่อมต่อระหว่างถนนบางเส้นให้กลายเป็น โปรเจ็กต์ Fossil Free 2020 โดยภายในปี 2028 วิธีการน้ีจะช่วยประหยัดเวลาและ
เส้นทางสำ�หรบั คนเดนิ และจักรยาน การขนส่งสาธารณะทุกชนิดจะต้องเปลี่ยนไปใช้ ลดข้ันตอนท่ียุ่งยากในการขับรถหา
ไม่ว่าที่ใดในโลก การสร้างเมืองลว้ นทำ�เพ่อื พลังงานทดแทน เพ่ือยุติมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม จุดชาร์จและลงจากรถเพ่ือเสียบปล๊ัก
รองรับการใช้รถยนต์ เช่นเดียวกับออสโล เม่ือ ลดเสียงรบกวน และเป็นมิตรต่อสุขภาพของ รอแบตเตอรีเตม็
ต้องการปรับเปลี่ยนเมืองใหม่เพื่อเพิ่มพื้นท่ี ประชาชน
ใหป้ ระชาชนมากขนึ้ ออสโลจงึ จ�ำ เปน็ ตอ้ งเปลยี่ น

flickr.com/photos/Albert Koch

CREATIVE THAILAND I 26

ด้านการขนส่งทางน้�ำ ทา่ เรอื ออสโล (Oslo facebook.com/oyafestivalen
PortAuthority) กเ็ ปน็ อกี หนงึ่ สถานทที่ ป่ี ลอ่ ยกา๊ ซ
เรอื นกระจกเปน็ จ�ำ นวนมากถงึ 50,000 เมตรกิ ตนั ปฏิทินกิจกรรม Øyafestivalen
ต่อปี จากเรือขนส่งสินค้า เรือเฟอร์รี่ท่ีรับส่ง เพื่อเมืองสีเขียวของออสโล เทศกาลดนตรีแห่งเมืองออสโล จัดขึ้นที่สวน
นกั เดนิ ทาง และเรอื ส�ำ ราญทจี่ อดรอนกั ทอ่ งเทย่ี ว นอกจากความเอาจริงเอาจังของรัฐบาลแล้ว Tøyen Park ขึ้นชื่อว่าเป็นเทศกาลดนตรีสีเขียว
ท่ีทำ�กิจกรรมในเมือง การปรับท่าเรือให้สอดรับ ภาคประชาชนกต็ น่ื ตวั กบั ประเดน็ ดา้ นสง่ิ แวดลอ้ ม ท่ีสุดในโลก เพราะมีการจัดการปัญหาขยะ
กับการมุ่งสู่เมืองสีเขียวในอนาคต จึงมีต้ังแต่ อย่างมากเช่นกนั ลองดลู สิ ตก์ จิ กรรมทเี่ กย่ี วข้อง อาหารเหลอื ทิง้ การเดินทาง และการใช้พลังงาน
การปรับปรุงเรือเฟอร์รี่รับส่งผู้โดยสารให้มาใช้ กับสภาพภูมิอากาศ สิ่งแวดล้อม และการใช้ ให้ความสำ�คัญต้ังแต่กระดาษชำ�ระไปจนถึง
พลังงานแบตเตอรี การเพิ่มจุดชาร์จระบบไฟ ทรัพยากรอย่างย่ังยืน ซ่ึงจัดข้ึนจากหลายส่วน พลังงานไฟฟ้า
ส่องสวา่ งของเรอื ที่ติดตัง้ ประจำ�แตล่ ะทา่ และ และมีใหเ้ ข้ารว่ มกนั ทกุ เดือนตลอดทงั้ ปี ดงั นี้ เทศกาล Øyafestivalen เร่ิมใช้พลังงาน
การสร้างระบบระบายความร้อนโดยท่ีไม่ต้อง Oslo Innovation Week หมนุ เวยี นมาต้งั แตป่ ี 2009 ขายอาหารออรแ์ กนิก
ติดเคร่ืองยนต์ระหว่างจอด นอกจากนี้ยังได้ งานใหญ่ประจำ�ปีที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับ และกว่า 40 เปอรเ์ ซน็ ต์ของอาหารไม่มีสว่ นผสม
ปรับเปลี่ยนอุปกรณ์เคล่ือนย้ายสินค้าอย่าง การแกป้ ัญหาด้านทรพั ยากร สภาพอากาศ และ ของเนอ้ื สตั ว์ มรี ะบบจดั การขยะและอาหารเหลอื
เครนยกท่ีทำ�งานด้วยนำ้�มันดีเซลให้กลายเป็น การสร้างความเป็นอยู่ท่ีย่ังยืนให้กับเมือง โดยน�ำ ไปแปรรปู เปน็ ผลติ ภณั ฑต์ า่ ง ๆ อกี ทง้ั 98%
พลังงานไฟฟ้า แต่ในกรณีของเรือขนสินค้า ด้วยวิธีการแก้ปัญหาจากหลายสาขาอาชีพ เช่น ของผู้เข้าร่วมงาน เดินทางมาด้วยการเดิน
ขนาดใหญ่ท่ีพลังงานไฟฟ้าจากแบตเตอรีไม่ ธุรกิจ เทคโนโลยี และนวตั กรรม ผ่านอีเวนต์กว่า จกั รยาน และขนสง่ สาธารณะ ซึง่ นอกจากจะมา
เพียงพอต่อการเดินทาง พลังงานไฮโดรเจน 50 งาน เชน่ งานเสวนา เวิร์กชอ็ ป ดนตรี และ เพ่ือรับความบันเทิงจากดนตรีแล้ว ทุกคนยังได้
จะเปน็ ทางออกส�ำ คญั ทจ่ี ะใชส้ �ำ หรบั การเดนิ ทางไกล โชวเ์ คส รับแรงบันดาลใจและความรู้ในการใช้ชีวิตแบบ
และปลอดภัยต่อส่ิงแวดล้อม ถึงแม้ว่าวิธีการนี้ สีเขียวกลบั บ้านอีกด้วย
ยังเป็นเรื่องใหม่และมีข้อกำ�จัดหลายส่วน
ในการพัฒนา แต่ก็เป็นวิธีหนึ่งซึ่งจะช่วยลด บN“ทT่มีทihcคาekว:CSาtมบaaทrt-“tคfOrวeจsาelาoมกLwi“vtaNhaneobtvsrilweittoyragybPeru.wocilgoidl rmatihnmes/tmawบleoทtr2hlคd0eว’1sา9wfม”iorsrtจl“dzาO’eกssrloofoi-rsselEtomu.wkrioosirspmeioelemnassunspneoeGler.rtnec”oetโrinด/cยOCcTsaarlaorpcicItenahynlaoLr2givn0aid1nt9geio”mnstaจaWnาtiกeoจenาsksกus2fgot0arr1iisn9Ote.osจulrogrาoกt/paeoบx.iiทcws”oค.nmวโoดามย//
การปลอ่ ยมลพษิ ได้อย่างมหาศาล The Climate House จาก nhm.uio.no / oyafestivalen.no
ปลูกต้นกล้าเยาวชนสีเขียว
ไมเ่ พยี งแตก่ ารยกระดบั เมอื งใหก้ ลายเปน็ เมอื งหลวง
สีเขียวเท่านั้น เทศบาลออสโลยังต้องการให้
ประชาชนรุ่นต่อไปเข้าใจถึงปัญหาสภาพอากาศ
และมีจิตสำ�นึกหวงแหนต่อส่ิงแวดล้อมและ
ทรพั ยากรทม่ี อี ยบู่ นโลก งบประมาณจากนโยบาย
Climate Budget จึงได้ถูกเตรียมไว้สำ�หรับ
ดา้ นการศกึ ษาอกี ดว้ ย
โครงการ Climate House เป็นโครงการ
ท่ีจะช่วยให้ความรู้กับเยาวชนรุ่นใหม่ของออสโล
เรื่องส่ิงแวดล้อมและสภาพอากาศ เปิดโอกาส
ให้เด็กเล็ก วัยรุ่น หรือผู้ปกครองได้พูดคุยหรือ
โตแ้ ย้งกนั อยา่ งอิสระ เพ่อื ให้เกดิ เป็นองคค์ วามรู้
ท่ีสามารถนำ�ไปใช้ได้จริง จากการร่วมวิเคราะห์
และแกป้ ญั หาในประเดน็ ตา่ ง ๆ ของสภาพอากาศ
ทเ่ี กดิ ขน้ึ ในปจั จุบัน อีกทง้ั ยังมีกจิ กรรมฉายหนัง
นทิ รรศการ การแสดงศลิ ปะและการบรรยายอีก
มากมาย โดย Climate House จะเปดิ บรกิ ารในปี
2020 และตง้ั อยูภ่ ายในพิพธิ ภัณฑ์ประวัติศาสตร์
ทางธรรมชาติแห่งออสโล (Natural History
Museum)

CREATIVE THAILAND I 27

The Creative : มุมมองของนกั คิด

เรือ่ ง : ปิยพร อรุณเกรียงไกร l ภาพ : ภรี ์รา ดษิ ฐากรณ์
ขา่ ววกิ ฤตขยะในท้องทะเลไทย และปญั หาฝนุ่ ละออง PM 2.5 ทีไ่ มห่ นหี ายไปไหนง่าย ๆ ทำ�ให้กระแสต่ืนตวั เรอื่ งสง่ิ แวดล้อม
กลับมาบูมในไทยอีกคร้ัง แม้แต่ห้างสรรพสินค้ายังร่วมขบวนทัพงดแจกถุงพลาสติก แต่ลำ�พังการขยับตัวของผู้บริโภค
และไมก่ ีฝ่ ่าย จะช่วยแกส้ มการปัญหาสิ่งแวดลอ้ มได้ทันหรอื ไม่

CREATIVE THAILAND I 28

อญั ชลี อัจจมิ าธร กรรมการผจู้ ัดการ บรษิ ัท อาหารเสรมิ จำ�กัด คือหัวหอก ทำ�ไมบริษัทใหญ่อย่างไทยเบฟ จึงสนใจเรื่องการจัดการ
ส�ำ คญั ทอี่ ยเู่ บอ้ื งหลงั การจดั การสง่ิ ทห่ี ลงเหลอื จากกระบวนการผลติ เบยี รแ์ ละ ทรัพยากรจากกระบวนการผลิตให้กลับมาใช้ประโยชน์
สรุ า ภายใตก้ ลมุ่ บรษิ ทั ไทยเบฟเวอเรจ จำ�กดั (มหาชน) เพื่อที่จะน�ำ กลบั ได้อย่างจริงจัง
มาใช้ใหม่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน คุณฐาปน สิริวัฒนภักดี กรรมการผู้อำ�นวยการใหญ่ ท่านให้ความสำ�คัญ
เธอท�ำ งานร่วมกับทีมงานคนรนุ่ ใหมไ่ มก่ ่ีหยิบมือ ด้วยเชือ่ วา่ ถา้ ธรุ กิจเปลี่ยน กับการพัฒนาองค์กรอย่างย่ังยืนในด้านสิ่งแวดล้อมไปพร้อมๆ กับด้าน
วธิ ีคดิ ก็สรา้ งมลู ค่าจากขยะได้ เศรษฐกจิ และสงั คม จะเหน็ ไดว้ า่ ไทยเบฟไดร้ บั คดั เลอื กใหเ้ ปน็ สมาชกิ ในกลมุ่
จุดเริ่มต้นของบริษัท อาหารเสริม จำ�กัด คืออะไร DJSI (ดชั นคี วามยง่ั ยนื ดาวโจนสห์ รอื Dow Jones Sustainability Indexes)
เดมิ ทีเราเรมิ่ ตน้ จากเป็นบริษัท กระทิงแดงขนส่งจ�ำ กัด เมือ่ ก่อนการจัดการ ประเภท กลุ่มดัชนีโลก (World Index) และประเภทดัชนีตลาดเกิดใหม่
ของเสียจากกระบวนการผลิตเบียร์ เราต้องส่งไปให้ผู้รับกำ�จัดของเสีย (Emerging Market Index) ในอนั ดบั ท่ี 1 กลมุ่ Beverages industry 2 ปซี อ้ น
เพียงอย่างเดียว ต่อมาท่านประธานฯ (คุณเจริญ สิริวัฒนภักดี) เห็นว่า สว่ นบรษิ ทั อาหารเสรมิ จ�ำ กดั อยูใ่ นสายธรุ กจิ ตอ่ เนอ่ื งของไทยเบฟที่จดั ตง้ั ขน้ึ
ของเสียจากกระบวนการผลิตดังกล่าวยังสามารถนำ�มาใช้ประโยชน์ได้อีก เพอ่ื รองรบั การบรหิ ารตน้ ทนุ การผลติ ใหม้ ปี ระสทิ ธภิ าพสงู สดุ โดยเนน้ หลกั การ
และให้นโยบายว่าต้องจัดการผลพลอยได้ให้ครบขบวนการ เช่น นำ�กาก และจิตสำ�นึกเกีย่ วกบั สงั คม และสิ่งแวดลอ้ ม
ขา้ วมอลต์ไปอบแห้ง เพอ่ื ขายเปน็ วตั ถุดิบให้กบั ผ้ผู ลิตอาหารสัตว์ แนวคิดหลักของการบริหารจัดการกับผลพลอยได้จาก
เรามโี รงงานหลกั 3 แหง่ คอื โรงงานของบรษิ ทั เบยี รไ์ ทย (1991) จ�ำ กดั กระบวนการผลติ เบยี รแ์ ละสรุ าคอื อะไร มกี ระบวนการท�ำ งาน
(มหาชน) จ.ก�ำ แพงเพชร โรงงานของบรษิ ทั เบยี รท์ พิ ย์ บรวิ เวอร่ี (1991) จ�ำ กดั อย่างไรบ้าง
อ.บางบาล จ.อยธุ ยา และโรงงานของบรษิ ทั คอสมอส บรวิ เวอร่ี(ประเทศไทย) เรามีวิธีบริหารจัดการของเสียจากธุรกิจในเครือบริษัท 4 รูปแบบ คือ
จ�ำ กัด อ.วงั นอ้ ย จ.อยุธยา ของเสียจากกระบวนการผลิตส่วนใหญ่เปน็ กาก 1. จำ�หนา่ ยผลิตภัณฑ์ผลพลอยได้ เช่น กากข้าวมอลต์แห้ง กากข้าวมอลต์
ขา้ วมอลตแ์ ละยสี ต์ ซงึ่ มปี รมิ าณหลายตนั ตอ่ ปี ค�ำ ถามคอื เราจะสรา้ งมลู คา่ เปียก ยีสต์แห้ง 2. วิจัยและพัฒนาของเสียจากโรงงานในเครือให้เกิดเป็น
จากสิ่งเหล่านี้ได้อยา่ งไร โดยไม่ทำ�ลายสิ่งแวดล้อม และได้รับผลพลอยได้ ผลติ ภัณฑใ์ หม่ 3. พฒั นาบคุ ลากร สร้างความรูค้ วามเข้าใจดา้ นการบริหาร
กลับคืนมาซึ่งตอนน้ันระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) จัดการของเสีย และ 4. จดั ท�ำ Waste Data Management โดยรวบรวม
ยงั ไม่แพรห่ ลายอย่างทุกวนั น้ี ขอ้ มูลของเสยี จากโรงงานในเครอื เพื่อนำ�ขอ้ มลู ไปใชป้ ระโยชนใ์ นการบริหาร
จดั การสง่ิ แวดลอ้ ม

CREATIVE THAILAND I 29

ถ้าคุณคิดวา่ มนั เปน็ แคข่ องเสยี คุณก็
จะมองว่ามันเป็นแค่ของเสีย แต่ถ้าคิด
อีกมุมหน่ึง ลองใช้นวัตกรรมหรือ
ความคดิ สรา้ งสรรค์ในแบบของคณุ มา
ปรับเพ่ิม คุณก็จะได้ส่ิงท่ีมีมูลค่าและ
คณุ ค่าเพม่ิ ข้ึน

เม่ือก่อนบริษัทแปรรูปกากข้าวมอลต์ให้เป็นวัตถุดิบสำ�หรับอาหารสัตว์ เท่ากับข้อมูลขยะเหล่านี้คือหัวใจหลักในการทำ�งาน
ใหก้ บั ผผู้ ลติ แตถ่ า้ เรายงั ท�ำ แบบเดมิ อยู่ ขายวตั ถดุ บิ ใหก้ บั ธรุ กจิ อน่ื อยา่ งเดยี ว การจดั ท�ำ ฐานขอ้ มลู ขยะจะมปี ระโยชนก์ บั องคก์ รมาก ๆ อนั ดบั แรก ถา้ ทกุ คน
เรากต็ ้องพึง่ พาธุรกจิ นั้นไปเรื่อยๆ ถ้าเกิดวนั หนงึ่ เขาสามารถน�ำ เข้าวัตถุดบิ รวู้ า่ ขยะทอ่ี ยใู่ นมอื สามารถสรา้ งมลู คา่ และน�ำ ไปใชป้ ระโยชนไ์ ด้ มนั กจ็ ะเกดิ
หรือปลูกพืชอื่น ๆ เพอื่ ใช้เล้ียงสตั ว์เองได้ เขาก็จะไมซ่ อ้ื สินคา้ จากเราแล้ว การซอ้ื ขายแลกเปลย่ี นกนั เกดิ มารเ์ กต็ เพลซภายในขน้ึ เกดิ ความรว่ มมอื กนั
นั่นเป็นความเส่ียงทางธุรกิจ ทีนี้เราเลยย้อนกลับมาดูว่ายังมีอะไรอีกบ้าง ภายในองค์กร เกดิ การเรยี นรู้และแบง่ ปันความรู้ใหม่ ๆ ระหวา่ งกนั
ใน Waste Universe ของไทยเบฟ เราเลยเริ่มจากการพฒั นาตัวปรับปรุงดนิ สอง เรานำ�ขยะที่มีอยู่ไปพัฒนาด้วยนวัตกรรม เราทำ�งานร่วมกับ
(Soil Conditioner) ซง่ึ เปน็ ผลพลอยได้จากกระบวนการผลติ ในโรงงาน และ สำ�นักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และ
จ�ำ หน่ายใหก้ ับผ้ผู ลิตปยุ๋ ทดแทน มหาวิทยาลัยอ่ืนๆ เพ่ือท่ีจะรู้ว่าของเสียที่มีอยู่สามารถนำ�ไปใช้ประโยชน์
อะไรที่ทำ�ให้คิดว่ากระบวนการเก็บข้อมูลเป็นเรื่องสำ�คัญ และพัฒนาให้เกิดมูลค่าสูงสุดได้อย่างไรบ้าง เช่น เรานำ�ขี้เถ้าซึ่งเป็น
ในการจัดการกับของเสีย ผลพลอยได้จากกระบวนการผลติ มาพฒั นาเปน็ สารปรบั ปรงุ ดนิ และขเ้ี ถา้ ผง
เพราะบริษัทมีนโยบายด้านการขยายธุรกจิ ท่ดี ูแลส่งิ แวดลอ้ มมากข้นึ ถ้าเรา ปน้ั เมด็ เพอื่ จ�ำ หนา่ ยใหก้ บั ผผู้ ลติ ปยุ๋ แตข่ เ้ี ถา้ ยงั มศี กั ยภาพในการพฒั นาเปน็
ไมร่ ขู้ อ้ มลู เราจะบรหิ ารจดั การไดค้ รบขบวนจรงิ หรอื นจ่ี งึ เปน็ ค�ำ ถาม วสั ดมุ วลเบาทใี่ ชใ้ นการกอ่ สรา้ ง แทนการใชว้ สั ดหุ นิ จากธรรมชาตทิ มี่ นี �ำ้ หนกั
การบริหารจัดการของเสียจากกระบวนการผลิตจะต้องครอบคลุม ค่อนข้างมาก และไม่เหมาะกับการก่อสร้างตึกสูง พอเราใช้วัสดุมวลเบาที่
ทกุ บรบิ ท และค�ำ นงึ ถงึ ความยง่ั ยนื ในอนาคต ประกอบกบั เรามองวา่ บรษิ ทั แขง็ แรงเทยี บเทา่ กบั หนิ โครงสรา้ งอาคารกไ็ มต่ อ้ งรบั นา้ํ หนกั มาก ชว่ ยใหก้ าร
จะต้องเติบโตมากย่งิ ข้นึ เพราะฉะน้นั เราไม่ได้มองแค่ของเสียจากโรงงาน ก่อสร้างเร็วย่ิงขน้ึ ปจั จุบนั เราอยใู่ นขนั้ ตอนการผลิต และเตรียมจดั จำ�หนา่ ย
อตุ สาหกรรม แตเ่ ราดวู า่ ธรุ กจิ ในเครอื ไทยเบฟมอี ะไรอกี เพอ่ื ทจ่ี ะบรหิ ารจดั การ ให้กบั คู่คา้ ของเราภายในปหี น้า
ได้ครอบคลุมทุกกลุ่มธุรกิจในเครือ รวมถึงกลุ่มธุรกิจต่อเนื่องและลด แต่การพัฒนานวัตกรรมน่าจะต้องใช้ต้นทุนสูง
การฝงั กลบของเสยี ให้ไดม้ ากที่สุด แพงแต่ก็คุ้มค่าและยั่งยืนกว่า เพราะถ้าเปรียบเทียบเชิงราคามันค่อนข้าง
สมยั กอ่ นเราบรหิ ารจดั การดว้ ยการจ�ำ หนา่ ยผลพลอยไดท้ ขี่ ายไดเ้ ทา่ นนั้ แพงกว่าหนิ ในปจั จุบนั อยู่แลว้ แตใ่ นอนาคต แน่นอนว่าภูเขาหินจะลดน้อย
แต่ฐานข้อมูลทำ�ให้เราเข้าใจภาพรวมมากขึ้นว่ายังมีของเสียอีกมากมาย ลงไปเรื่อย ๆ ดังน้ันราคาของทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้ก็จะต้องสูงข้ึน
ที่มองไม่เห็นในกระบวนการผลิตหรือแม้แต่นอกกระบวนการผลิต เช่น แนน่ อน ขณะทนี่ วตั กรรมจากของเหลอื เหลา่ นี้ เราสามารถท�ำ ไดโ้ ดยไมจ่ �ำ กดั
ขยะจากท่ีอยอู่ าศัย และส�ำ นักงาน เพราะทรัพยากรหลักท่ีใช้ในการผลิตเป็นทรัพยากรที่ยังสามารถนำ�กลับมา
ใชใ้ หมไ่ ด้เรอื่ ย ๆ (Renewable Resources) เราไม่ต้องไปท�ำ ลายธรรมชาติ

CREATIVE THAILAND I 30

และช่วยลดปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 เราเน้นลดการทำ�ลาย ทำ�ไมจึงคิดว่าการบริหารจัดการขยะต่อยอดเป็นธุรกิจได้
สภาพแวดล้อมท่ีไม่สามารถแปลงมูลค่าได้ (Intangible) แต่มีคา่ มากกว่า ขณะที่ธุรกิจใหญ่อื่นๆ มองว่าเป็นแค่กิจกรรม CSR เท่านั้น
มูลคา่ ท่ีเปน็ เงิน นั่นคือความยั่งยืน คดิ วา่ มันเป็นเรอ่ื งมมุ คดิ ท่แี ตกต่าง ถา้ เรามองเหมือนเดิม ของเสยี เหลา่ นั้น
ถา้ คณุ คดิ วา่ มนั เปน็ แคข่ องเสยี คณุ กจ็ ะมองวา่ มนั เปน็ แคข่ องเสยี แตถ่ า้ กจ็ ะมมี ลู คา่ เทา่ เดมิ ตอ้ งบอกวา่ บรษิ ทั เรามาจากธรุ กจิ การคา้ ทมี งานมาจาก
คิดอีกมุมหนึ่ง ลองใช้นวัตกรรมหรือความคิดสร้างสรรค์ในแบบของคุณมา สายนกั วจิ ยั สว่ นเรามมี มุ มองดา้ นการตลาด เราใหน้ อ้ ง ๆ ฝกึ คดิ และออกไป
ปรบั เพม่ิ คณุ กจ็ ะไดส้ ง่ิ ทม่ี มี ลู คา่ และคณุ คา่ เพม่ิ ขน้ึ และลดการทง้ิ ขยะในหลมุ เรียนรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์ ไม่ว่าจะเร่ืองเทคนิค หรือแม้แต่เรื่องดีไซน์
ฝังกลบ ซ่ึงมีค่าใช้จ่ายสูง และถ้าหากเราช่วยกันสนับสนุนให้เด็กรุ่นใหม่ ความสวยงาม การตอบโจทยผ์ ใู้ ช้งานจริง ๆ ซึง่ เราเปิดกว้างมาก ๆ เชน่
เขา้ มาชว่ ยตอ่ ยอดแนวคดิ นี้ เขาอาจจะคดิ ไดม้ ากกวา่ พวกเราดว้ ยซาํ้ เพราะ ไปดูว่าที่เยอรมันเขามีแนวคิดแบบไหน ไปดูว่าเมืองในญ่ีปุ่นเขาทำ�ให้ขยะ
เด็กรุ่นใหม่มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ไม่จำ�เป็นต้องคิดอยู่ในกรอบธุรกิจ เป็นเรื่องศิวิไลซ์ได้อย่างไร แล้วนำ�มาปรับใช้ ซึ่งต้องขอบคุณผู้บริหารที่
เหมอื นกบั เรา ให้โอกาสพวกเราได้เรียนรู้ตรงน้ี ถ้าเรามองแค่ว่าการกำ�จัดขยะเป็นแค่
การพฒั นาผลติ ภณั ฑ์ใหมจ่ ากขยะหรอื ของเสยี ควรวางแผน กจิ กรรมแบบ CSR มันก็จะอยแู่ ค่การทำ�เพ่อื แจก แต่ทีน่ ี่ เราพยายามสรา้ ง
ควบคุมอย่างไรไม่ให้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมซํ้าอีก มลู คา่ ใหมจ่ ากสง่ิ ทค่ี นมองไมเ่ หน็ ใชน้ วตั กรรมเขา้ ไปผสมผสาน แตท่ ีส่ ดุ แลว้
ทกุ ๆ กระบวนการคิด เราจะมองรอบ 360 องศา ว่าถา้ เราเป็นผู้ผลิตแล้ว มนั คือมายดเ์ ซ็ต การเปดิ ใจมองวา่ เราสามารถคดิ ตอ่ ยอดไปได้เรอ่ื ย ๆ มี
ตอ้ งค�ำ นงึ ถงึ อะไรบา้ ง ใครเปน็ ผมู้ สี ว่ นไดส้ ว่ นเสยี ทง้ั หมดตลอดทง้ั กระบวนการ ผลติ ภณั ฑห์ นง่ึ ทเ่ี ราก�ำ ลงั ทดลองท�ำ กนั อยู่ คอื การน�ำ กากขา้ วมอลตผ์ สมกบั
และบรษิ ัทเองก็มนี โยบายดา้ นส่ิงแวดลอ้ มอยแู่ ล้ว ดงั นน้ั ข้นั ตอนการพฒั นา กากใบชา และขเี้ ถา้ ผง มาจบั คกู่ บั งานออกแบบ จนกลายเปน็ อา่ งลา้ งมอื กบั
ผลิตภัณฑ์จึงใช้ระยะเวลานานพอสมควร เพราะเราต้องชี้แจงรายละเอียด ท้อปเคาน์เตอร์ ซึ่งมีคุณสมบัติแข็งแรงและกันน้ําได้ เพ่ือให้คนเห็นว่า
ให้ได้ทุกมมุ ของเสียเหล่านี้สามารถนำ�ไปใช้ประโยชน์อย่างไรได้บ้าง แล้วมันอยู่ในชีวิต
ประจำ�วันของเราจรงิ ๆ ไดย้ งั ไง

CREATIVE THAILAND I 31

ธุรกิจที่บริหารบนความยั่งยืนจริง ๆ จะได้รับประโยชน์ ก้าวต่อไปของบริษัท อาหารเสริม จำ�กัด คืออะไร
แบบไหนที่ธุรกิจอื่นไม่ได้ ในเชงิ ธรุ กิจ เราใหค้ วามสำ�คัญเกยี่ วกบั เทคโนโลยี ซ่งึ ถือเป็นกลยุทธส์ �ำ คญั
ถ้าเราคิดเร่ืองความยั่งยืนและการจัดการขยะต้ังแต่เริ่มต้น น่ันคือการ แต่จะครบขบวนได้ เราต้องทำ�ให้ผลิตภัณฑ์ขายได้ด้วย ซึ่งปัจจุบันเรามี
ลดความเส่ยี งทางธุรกจิ อันดบั แรกคุณต้องลงมือทำ�ก่อน สอง เม่ือธุรกิจ ผลติ ภัณฑ์หลกั คอื อาหารสตั ว์ และอาหารพชื แตใ่ นอนาคตเราอาจจะขยาย
ของคุณเติบโตไปพรอ้ มกับความคิดนี้ คุณกไ็ ด้เปน็ เมด็ เงนิ กลับมา ซึ่งไม่ใช่ เพม่ิ มากขน้ึ กไ็ ด้ คณุ ไมร่ หู้ รอกวา่ ขยะและผลพลอยไดจ้ ากธรุ กจิ ในเครอื มนั จะ
แคม่ าจากการลดตน้ ทนุ คา่ ฝังกลบ แต่มาจากการบรหิ ารจัดการผลพลอยได้ ตอ่ ยอดไปในแนวทางไหนไดบ้ า้ ง ถา้ เรามองแคเ่ รอื่ งเทคโนโลยี แตข่ ายไมไ่ ด้
หลังการผลิตและการบริโภคมีกระบวนการที่ครบวงจร หรืออย่างน้อย มันกจ็ ะเหมอื นกบั เอาของไปวางอยู่บนหิง้ ไมล่ งหา้ งสกั ทีหนงึ่ เราก็จะคอย
คุณลดต้นทุนได้เยอะกว่าคู่แข่งที่ไม่ได้ทำ� นอกจากน้ีเรายังได้มูลค่าในเชิง สอนนอ้ ง ๆ วา่ ตอ้ งมแี นวทางทชี่ ดั เจน เพราะฉะนนั้ เรอ่ื งการพฒั นาบคุ ลากร
ภาพลักษณ์ของแบรนด์ รวมถึงความไวว้ างใจ (Trust) จากคู่ค้าและผบู้ รโิ ภค ถือเป็นเรื่องที่สำ�คญั
อีกดว้ ย

มองปัญหาสงิ่ แวดล้อมทีเ่ กิดขน้ึ ในประเทศไทยตอนน้ีอย่างไร CREATIVE INGREDIENTS
ย่ิงเราเปิดพรมออกมาดู ย่ิงรุนแรง ส่ิงหน่ึงท่ีเราพบคือ การจัดการด้าน
สิ่งแวดล้อมต้องอาศัยความเช่ือมโยงจากทุกฝ่าย ถ้าฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด เคล็ดลับการสร้างผลิตภัณฑ์จากขยะให้แตกต่างไปจาก
ไม่เรม่ิ ตน้ หรือให้การสนบั สนนุ จะมกี ่ีคนท่ที ำ�ได้ คอื เขาทำ�นะ แตท่ �ำ ไมไ่ ด้ ผลติ ภณั ฑ์อ่นื คืออะไร
เพราะว่าการแปรมูลค่าขยะทุกขยะมีค่าใช้จ่าย ซึ่งแพงกว่าของอย่างอ่ืน ผลิตภณั ฑ์ตวั หนงึ่ ต้องมหี ลายฟังก์ชนั เชน่ ครมี ทามือที่สกัดจากกาก
ในระดับองค์กรแล้ว เจ้านายและทุกคนในองค์กรก็ต้องเปิดใจด้วย เพราะ ใบชาเขียว ก็ต้องบำ�รุงผิวและเล็บมือด้วย ส่วนวัสดุมวลเบาก็มี
งานวิจัยเหล่านีไ้ มไ่ ด้ประสบความส�ำ เรจ็ เสมอไป คุณสมบตั ิทง้ั กันเสยี ง และเปน็ ฉนวนกนั ร้อนไดใ้ นตวั
สว่ นในระดบั ประเทศนน้ั กฎหมาย กระบวนการคดิ แนวทาง การสรา้ ง มายด์เซต็ ส�ำ คัญทค่ี นทำ�งานตอ้ งมี
เสรมิ ซง่ึ กนั และกนั มนั ตอ้ งชดั เจนกวา่ น้ี รวมไปถงึ การปลกู ฝงั คนตงั้ แตย่ งั เดก็ น้องๆ ในทีม จะระดมไอเดียกันและคิดได้มากกว่าที่เราคิดทุกคร้ัง
แตล่ ะคนจะดแู ลมากกวา่ 1 โปรเจก็ ต์ ปรมิ าณคนไมใ่ ชส่ ง่ิ ส�ำ คญั หวั ใจ
ของคนต่างหากท่ีสำ�คัญ ถ้าเขาเปิดใจให้กับงานน้ี เขาก็จะทำ�ได้
มากกว่าท่ีตวั เองคิด และทำ�ไดต้ ้งั แตต่ ้นจนจบ

CREATIVE THAILAND I 32



Creative Solution : คิดทางออก

ขยะอาหารท่ไี มไ่ ดม้ แี คอ่ าหาร ทนี ล้ี องมาดู 6 วธิ ลี ดขยะอาหารและชว่ ยประหยดั ทรพั ยากร ทง้ั ทางตรง
และทางอ้อม ที่ทำ�ได้ทุกวันแบบไมย่ ากเกินไปนกั หากเราช่วยกนั คนละไม้
เรอ่ื ง : กรณิศ รตั นามหัทธนะ l ภาพ : กวพี ฒั น์ ผุยเจริญ คนละมอื
ความทา้ ทายทโ่ี ลกตอ้ งผลติ อาหารใหเ้ พยี งพอเลย้ี งประชากรกวา่ 9 พนั ลา้ นคน 1. กินในปริมาณพอดีๆ ซ้ืออาหารแค่เท่าท่ีจะกินหมด และอยา่ ส่ัง
เม่ือถึงปี 2593 นอกจากจะเป็นเป้าหมายท่ีเราต้องพยายามทำ�ให้ได้แล้ว อาหารตอนหวิ จดั ๆ ใหค้ ิดวา่ การกินไม่ยงั้ ก็เทา่ กบั การสรา้ ง “ขยะอาหาร”
เรายังมีอีกหนึ่งเป้าหมายที่ตีคู่มากับเป้าหมายในการผลิตอาหาร น่ันก็คือ ไวใ้ นร่างกายตนเอง ไม่ดตี อ่ สุขภาพ และยงั ไม่ดีต่อโลก
เปา้ หมายในการจัดการกบั เศษเหลอื ท่ีเปน็ อาหารหลงั จากการบริโภค 2. ดูวันหมดอายุให้ดีๆ งดพฤติกรรมซื้อมาตุนไว้จนกินไม่ทัน
นติ ยสาร Time รายงานเมือ่ เดอื นกันยายนท่ีผา่ นมาว่า ทกุ วนั น้ี 30% ลองวางแผนรายการอาหารลว่ งหนา้ วา่ จะท�ำ อะไรบา้ งจากวตั ถดุ บิ ทซ่ี อ้ื มาให้
ของอาหารทีผ่ ลิตไดใ้ นโลกถูก “ท้ิง” 8% ของก๊าซเรอื นกระจกเปน็ ผลมาจาก หมดจริงๆ เมนปู ระเภทย�ำ ตม้ ย�ำ ขา้ วผดั เป็นเมนทู ี่ “ใชอ้ ะไรท�ำ ก็อรอ่ ย”
ขยะอาหาร ขยะอาหารเหล่าน้ีใชน้ �ำ้ มากถึง 25% ของน้ำ�ที่ใช้เพ่อื การเกษตร เหมาะจะเป็นเมนูกำ�จัดวัตถุดิบคา้ งตู้เย็นท่ีมีเยอะจนกนิ ไมท่ นั
และใช้ที่ดินในการปลกู หรอื ผลติ ขนาดใหญเ่ ทา่ ประเทศจนี ทัง้ ประเทศ 3. รู้จักแปรรูปอาหารและใช้ช่องแช่แข็งให้เป็นประโยชน์ ผลไม้
ในสหรฐั อเมรกิ า งานวจิ ยั ยงั พบวา่ คนอเมรกิ นั ทงิ้ ขยะอาหาร(คอื อาหาร หรอื ผักบางอย่างถ้ากินไมท่ ัน ก็แชแ่ ขง็ ไว้ได้ หรอื อาจ “แปรรปู ” งา่ ย ๆ เชน่
ท่ียังกินได้) คนละ 400 กรัมหรือเกือบคร่ึงกิโลกรัมต่อวัน ในขณะที่ สตรอวเ์ บอร์รี ให้ปัน่ เก็บไว้ทำ�สมตู ต้ีหรือซอส มะเขอื เทศ ปนั่ หรอื ต้มใหเ้ ละ
ประเทศไทยยังไม่มีข้อมูลว่าเราทิ้งขยะอาหารกันวันละเท่าไร แต่หากลอง แลว้ แชแ่ ข็งเก็บไว้ทำ�ซอสพาสต้า ขนมปงั ทแี่ หง้ ไมน่ า่ กนิ แล้ว (แตย่ ังไม่เสยี )
นึกถึงพฤติกรรมการกินประจำ�วันของเราที่พ่ึงพาอาหารนอกบ้านเป็นหลัก เอามาปั่นและอบแห้งท�ำ เกล็ดขนมปงั เกบ็ ไว้ได้
ข้าวเหนียวหมูปิ้งท่ีกินไม่หมด-ต้องท้ิง ชานมไข่มุกที่เหลือไข่มุกไว้ 4. เก็บอาหารให้ถูกท่ีและถูกวิธีเพ่ือยืดอายุ ผลไม้ตระกูลเบอร์รี
เพราะกลัวอ้วน-เทท้ิง ส้มตำ�ถาดเผ็ดจัดท่ีสั่งตอนหิวๆ แต่สุดท้ายแล้ว และเห็ด อย่าเพ่ิงล้างจนกว่าจะกิน แค่เก็บในกล่องที่ปิดสนิทในตู้เย็นก็พอ
กินไม่ไหว-เททิ้ง ลองนึกดูว่าเมื่อวานนี้ เรากินอะไร เหลือท้ิงไว้มากน้อย แคนตาลูปหรือเมลอนแม้ยังไม่ปอกก็ควรเก็บในตู้เย็น แต่หัวหอมใหญ่
แคไ่ หน และแตล่ ะเมนูยอดฮติ มขี ยะอะไรประกอบบ้าง นอกเหนอื จากขยะ มนั ฝร่งั กลว้ ย ควรเก็บนอกตู้เย็น
อาหารที่เรากนิ เหลอื 5. ตรวจดูอณุ หภูมิต้เู ยน็ อยเู่ สมอ 0-5 องศาเซลเซียสเป็นอณุ หภมู ิ
ท่ีเหมาะสม และไม่ควรใส่ของในตู้เย็นแน่นเกินไปจนความเย็นกระจายไม่
ขา้ วเหนยี วหมปู ง้ิ : ถงุ พลาสตกิ ถุงหูห้วิ ไม้เสียบหมู ถงุ น้�ำ จ้ิม ยางวงรัดถุง ทว่ั ถึง
ชานมไขม่ กุ : แกว้ พลาสตกิ ฝาซลี พลาสตกิ หลอดพลาสตกิ ถงุ หหู ว้ิ ใบเสรจ็ 6. กินเน้อื สัตว์ใหน้ อ้ ยลง กนิ ผักผลไม้ให้มากขึ้น เพราะเนื้อสตั วใ์ ช้
กระดาษทิชชพู่ ันแกว้ ทรพั ยากรในการผลติ มากกวา่ ผกั ผลไมอ้ ยา่ งมาก ขอ้ นน้ี อกจากดตี อ่ โลกแลว้
เซ็ตอาหารฟาสต์ฟู้ด : กล่องใส่เบอร์เกอร์ ถุงหรือกล่องใส่เฟรนช์ฟราย ยังดีตอ่ ตัวคุณดว้ ย
แกว้ น�้ำ อดั ลมพรอ้ มฝาและหลอด ซองใสซ่ อสแบบแบง่ บรรจุ(เยอะหลายซอง
หลายซอส) กระดาษทชิ ชู่ ชอ้ นสอ้ มมดี พลาสตกิ ถงุ หหู ว้ิ ใบเสรจ็ ยาวเหยยี ด “บจท1าี่ทม1กคาpmว:rาaaบมcshทtic“aคKabวelleาewม.cpaoy“Fms‘rขuy/iยotsะuบอ&ทcาคaVหวneาารrgมe’ed“tปuaHcญั obewlหefาsotใooFหrdreญeswdท่huaeถี่ csrกูteeLมofoอanoงngขddeา้ rwsม”aa”vจsetาจeกmา”กohจneาneกagyrtb”th.boaโcดrig.gยcooMomdaft/otoPบdeท.tcrคoonวmzาiมo/
บะหมีก่ ่ึงส�ำ เร็จรูปแบบถ้วย : ถ้วยพลาสตกิ หรอื กระดาษเคลือบพลาสตกิ
ฝาฟรอยด์ สอ้ มพลาสติกในถ้วย ซองเครอ่ื งปรุง

CREATIVE THAILAND I 34