21.3 การเจริญเติบโตของสัตว์ (มนุษย์)

บทท่ี 21 ระบบสืบพนั ธุ์และการเจรญิ เตบิ โต
(Reproduction and development)
21.3.3 การเจริญเติบโตของมนษุ ย์

โดย
ครูประภาศรี ทพิ ย์พิลา
กลุ่มสาระการเรียนรวู้ ทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

โรงเรียนวาปีปทุม
สานักงานเขตพนื้ ที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม

บทท่ี 21 ระบบสบื พนั ธแุ์ ละการเจรญิ เติบโต
(Reproduction and development)
21.3 การเจรญิ เตบิ โตของสตั ว์ ตอนที่ 2

บทท่ี 21 ระบบสืบพนั ธ์แุ ละการเจรญิ เตบิ โต
(Reproduction and development)
21.3 การเจรญิ เตบิ โตของสตั ว์ ตอนที่ 2

บทที่ 21 ระบบสบื พนั ธแุ์ ละการเจรญิ เติบโต
(Reproduction and development)
21.3 การเจริญเตบิ โตของสตั ว์ ตอนท่ี 2
21.3.3 การเจริญเติบโตของมนุษย์

21.3 การเจรญิ เติบโตของสัตว์ ตอนท่ี 2
21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนษุ ย์
มนษุ ยม์ ีการปฏิสนธภิ ายใน เอมบรโิ อเจริญภายในมดลูก

21.3 การเจรญิ เตบิ โตของสตั ว์ ตอนท่ี 2
21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนษุ ย์

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนษุ ย์

การเจริญของเน้ือเยือ่ ทง้ั 3 ชน้ั ชน้ั ในสุด หรือ เอนโดเดิร์ม (endoderm)
ชัน้ กลาง หรอื เมโซเดริ ม์ (mesoderm)ช้นั นอกสดุ หรือ เอ็กโทเดิร์ม (ectoderm)

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์

การเกดิ ออร์แกโนเจเนซีส (organogenesis) คอื กระบวนการเปลี่ยนแปลง
จนกระท่ังได้เปน็ อวัยวะ เริ่มตั้งแต่สปั ดาหท์ ่ี 3

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนษุ ย์
การเกิดออร์แกโนเจเนซีส (organogenesis)

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนษุ ย์
การเกิดออร์แกโนเจเนซีส (organogenesis)

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนษุ ย์
การเกิดออร์แกโนเจเนซีส (organogenesis)

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์

การเกดิ ออร์แกโนเจเนซีส (organogenesis)

หลงั จาก 16 สัปดาห์ ฟตี ัสโตขนึ้ เรื่อยๆและมกี ารเคล่อื นไหว มขี น ผม
เรมิ่ ได้ยนิ การเตน้ ของหัวใจ

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนษุ ย์

21.3.3 การเจริญเติบโตของมนุษย์

-เอ็มบริโอของมนษุ ยไ์ ดร้ บั สารอาหารมาจากทใ่ี ด

ไดร้ บั สารอาหารมาจากแมผ่ า่ นทางรกและสายสะดือ
รก (placenta) คอื โครงสร้างท่ที าหน้าทแ่ี ลกเปลยี่ นสารอาหาร และออกซิเจน
จากมารดาเขา้ สูท่ ารก และแลกเปลย่ี นของเสยี จากทารกออกมาส่มู ารดา
โดยส่งผา่ นหลอดเลือด

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนุษย์
-เอม็ บรโิ อของมนุษยไ์ ด้รับสารอาหารมาจากทใี่ ด

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนุษย์

-เอม็ บรโิ อของมนุษย์ไดร้ ับสารอาหารมาจากทใ่ี ด

สายสะดอื (umbilical cord) คือ สายเช่ือมระหวา่ งทารกกบั รกเพอื่ ทาหนา้ ท่ี
ส่งผ่านสารอาหาร และออกซเิ จนจากเลอื ดมารดาไปใหแ้ กท่ ารก และนาของเสีย
ออกมาสูม่ ารดาโดยสายสะดือจะประกอบด้วยเส้นเลอื ด 3 เสน้ คือ
– หลอดเลอื ดดา(vein) 1 เสน้ เป็นเส้นเลอื ดท่มี ีขนาดใหญ่ ทาหน้าท่ีนาพา
สารอาหาร และออกซเิ จนไปสูท่ ารก ซ่ึงเสน้ เลือดชนิดนส้ี ามารถนาผ่านสารเคมี
และยาบางชนิดไปสทู่ ารกได้
– หลอดเลือดแดง ( Artery ) 2 เสน้ มขี นาดเลก็ กว่าหลอดเลือดดา ทาหนา้ ที่
ลาเลยี งของเสียที่เกดิ ในทารกออกมาสู่มารดา

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนษุ ย์
คอเรยี น (Chorion) คือเย่อื หุ้มชนั้ นอกของเอม็ บริโอในสตั วท์ ี่มกี ระดกู สันหลงั

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์
ถงุ นา้ ครา่ (amniotic sac)

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์

น้าครา่ คอื นา้ ทอี่ ยใู่ นมดลูกของคณุ แม่ ทารกในครรภ์นน้ั จะเจรญิ เติบโตและลอย
อย่ภู ายในนา้ คร่า ซง่ึ จะอยใู่ นถงุ น้าครา่ อีกทหี นง่ึ โดยจะมีการสรา้ งเพ่มิ ข้นึ เรอ่ื ยๆ
และน้าคร่าในแตล่ ะชว่ งจะมีท่ีมาแตกตา่ งกนั ไป
ช่วงทอ้ งเดอื นแรกๆ นา้ ครา่ คือน้าทสี่ รา้ งมาจากเลือดคุณแม่ เป็นน้าสใี สๆ
ช่วงเดอื นที่ 3-4 น้าครา่ จะมาจากนา้ ทซี่ ึมผ่านผวิ หนงั ของลูก
เดอื นที่ 4-5 เป็นตน้ ไป ไตของลูกนอ้ ยทางานไดด้ ีขน้ึ ลกู ก็จะสามารถฉอี่ อกมาได้
นา้ คร่าจะมาจากปัสสาวะหรอื ฉี่ของลกู น่ันเอง

นา้ คร่ามีผลตอ่ พฒั นาการการเจรญิ เตบิ โตของลูกในเร่อื งกระดกู และกล้ามเน้ือ
คือเม่ือมนี า้ คร่าลูกกม็ ที ี่ในการขยบั ขาแขน พัฒนากลา้ มเน้อื ตั้งแต่อยใู่ นครรภ์
น้าคร่ายังเป็นแหลง่ ระบายของเสยี เป็นแหลง่ ใหอ้ าหาร รวมทั้งยงั ปรบั อุณหภูมใิ น
มดลูกให้เหมาะสมกับทารก ที่สาคัญน้าครา่ ยังเป็นเหมอื นเกราะปอ้ งกันอันตราย
เปน็ กนั ชนกันกระแทกใหก้ ับลกู ด้วย

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
ทดสอบความรู้

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
ทดสอบความรู้

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
ทดสอบความรู้

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
ทดสอบความรู้

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
ทดสอบความรู้

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
ทดสอบความรู้

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
ทดสอบความรู้

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของสตั ว์

-จงเขยี นขนั้ ตอนการเจรญิ เตบิ โตของเอม็ บรโิ อมนษุ ย์ต้ังแตเ่ ป็นไซโกตจนถึง
กาหนดคลอด

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนุษย์

ทดสอบความรู้

-เอม็ บรโิ อมนุษยไ์ ด้รบั สารอาหาร แกส๊ ออกซิเจน หรือขับถ่ายของเสียดว้ ย
วิธกี ารทีต่ ่างจากเอม็ บรโิ อไก่อยา่ งไร

เอม็ บรโิ อของมนุษย์
ไดร้ บั สารอาหารและแก๊สออกซิเจน
กาจัดแกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์ และ
ขับถ่ายของเสยี พวกยเู รียผา่ นทางรกและ
สายสะดือ ซ่งึ แตกต่างจากไก่

21.3.3 การเจริญเติบโตของมนษุ ย์

ทดสอบความรู้

-เอ็มบริโอมนษุ ย์ได้รบั สารอาหาร แก๊สออกซิเจน หรอื ขบั ถ่ายของเสียดว้ ย
วธิ กี ารที่ตา่ งจากเอ็มบริโอไก่อยา่ งไร

เอ็มบรโิ อของไก่
ได้รับสารอาหารจากไข่แดง ไดร้ ับ
แก๊สออกซิเจนและกาจดั แกค๊ าร์บอนไดออกไซด์
ผ่านทางเปลือกไข่ แอลแลนทอยส์ และคอเรียน
ส่วนการขบั ถ่ายกรดยรู กิ จะเกบ็ สะสมไวใ้ น
แอลแลนทอยส์

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนษุ ย์

ทดสอบความรู้

-ระบบหมนุ เวยี นเลอื ดของลกู ไม่เชอื่ มต่อกบั ระบบหมนุ เวยี นเลอื ดของแม่
การลาเลยี งสารตา่ งๆ ระหวา่ งแม่และลกู เกดิ ขึน้ ได้อย่างไร

ลูกในครรภไ์ ด้รับสารอาหารและ
กาจัดของเสียโดยการแพร่เขา้ สู่
หลอดเลือดบรเิ วณรก

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนุษย์

ทดสอบความรู้

-หญิงมีครรภ์คนหน่งึ ท่ีมรี อบประจาเดอื นปกติแจง้ กับแพทยว์ ่าวนั แรกของ
การมีประจาเดือนครง้ั สดุ ท้ายผา่ นมาแล้ว 50 วัน อยากทราบว่าลูกทอ่ี ย่ใู น
ครรภข์ องหญงิ คนนี้มีอายปุ ระมาณเท่าใด

เอ็มบรโิ อที่อยู่ในครรภม์ ีอายุประมาณ 36
วัน โดยคานวณจากวันแรกของรอบ
ประจาเดือนเปน็ วนั ทีเ่ ร่ิมสรา้ งเซลลไ์ ขแ่ ละ
มีการตกไขใ่ นชว่ งประมาณกึ่งกลางของ
รอบประจาเดือน คอื ประมาณวันที่ 14

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนษุ ย์

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนษุ ย์

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนษุ ย์

กจิ กรรม 21.3 อัตราการเติบโตของสัตว์

จดุ ประสงค์
1. อธิบายและวเิ คราะหข์ อ้ มูลแสดงอตั ราการเติบโตของมนุษย์
2. เปรียบเทียบแบบแผนการเตบิ โตของสตั ว์

วิธที าการทดลอง
สรา้ งกราฟแสดงอตั ราการเจริญเตบิ โตของมนษุ ย์จากขอ้ มลู ในตารางที่
กาหนดใหใ้ นหนังสอื แบบเรียน ชวี วทิ ยา เล่ม 5 หนา้ 176

21.3.3 การเจริญเติบโตของมนษุ ย์

กจิ กรรม 21.3 อตั ราการเติบโตของสัตว์
ผลการทดลอง

21.3.3 การเจริญเตบิ โตของมนุษย์
กิจกรรม 21.3 อตั ราการเติบโตของสตั ว์
คาถามท้ายการทดลอง

-ช่วงอายุเท่าไรที่กราฟมคี วามชันมาก อัตราการเติบโตในช่วงน้เี ป็นอย่างไร
ช่วงอายุต้งั แต่แรกเกดิ จนอายุประมาณ 5 ปี กราฟจะมีความชนั มาก เป็นชว่ งที่
มอี ัตราการเตบิ โตสงู เมอ่ื เปรียบเทียบกบั อายชุ ว่ งอื่น
ในชว่ งอายุ 6-15 ปี กราฟจะมีความชันนอ้ ยลง อัตราการเติบโตจะคอ่ ยๆ
น้อยลง
ในช่วงอายุ 16-20 ปี กราฟจะมคี วามชนั นอ้ ยที่สุดมอี ัตราการเติบโตนอ้ ยท่ีสุด

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์
กิจกรรม 21.3 อตั ราการเติบโตของสตั ว์
คาถามท้ายการทดลอง

-เสน้ กราฟในระยะหลังจากอายุ 20 ปี ไปแล้ว มีแนวโนม้ เป็นอยา่ งไร และ
มนษุ ย์ยงั มกี ารเตบิ โตอยูห่ รือไม่
เส้นกราฟจะค่อนข้างคงท่ี เนอื่ งจากความสูงจะคงทห่ี รืออาจเพมิ่ ขนึ้ เลก็ นอ้ ย
และยังมีการเตบิ โตอยู่แตน่ อ้ ยมาก
-ยกตวั อย่างสตั วท์ ี่มีแบบแผนการเติบโตทคี่ ลา้ ยกบั ขอ้ มูลที่กาหนดให้
สัตว์เลยี้ งลกู ดว้ ยน้านมและสตั วป์ ีก

กิจกรรม 21.3 อตั ราการเติบโตของสตั ว์

คาถามทา้ ยการทดลอง

-จากกราฟ แบบแผนการเตบิ โตของแมลงทม่ี ีเมทามอร์โฟซสิ (กราฟ ก.) มี
ความแตกตา่ งจาก แบบแผนการเติบโตของหนู (กราฟ ข.) อย่างไร

-จากกราฟ แบบแผนการเตบิ โตของแมลงท่มี เี มทามอร์โฟซสิ (กราฟ ก.) มี
ความแตกตา่ งจาก แบบแผนการเตบิ โตของหนู (กราฟ ข.) อย่างไร

แตกตา่ งกนั โดยแมลงทมี่ ีเมทามอร์โฟซสิ จะมกี ารลอกคราบเพ่อื ขยายขนาด หลังลอกคราบ
แมลงจะกนิ อาหารและเตบิ โต ในขณะท่กี ่อนลอกคราบแมลงจะหยุดกนิ อาหาร การเติบโตจึง
หยดุ ชะงัก จงึ มแี บบแผนการเตบิ โตลกั ษณะคลา้ ยข้ันบนั ได โดยมีอตั ราการเติบโตสูงในทุก
ชว่ งหลังการลอกคราบ และหลังจากนั้นจะมีอัตราการเติบโตค่อนข้างคงท่ี
แบบแผนการเตบิ โตของหนูจะมอี ัตราการเตบิ โตสงู ในช่วงแรกจากน้ันเม่อื มีอายุมากข้ึนจะมี
การเติบโตอยา่ งต่อเนื่อง จนถงึ ระยะหนงึ่ แล้วจะมีอัตราการเตบิ โตลดลง ทาให้กราฟการ
เตบิ โตมีลักษณะเป็นเส้นโคง้

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนษุ ย์

21.3.3 การเจรญิ เติบโตของมนุษย์
-การเพ่มิ ขนาดของอวยั วะและเนอ้ื เย่ือแต่ละส่วนแต่ละชว่ งวยั จะแตกตา่ งกนั

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์
คาถามชวนคดิ

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์
คาถามชวนคดิ

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์
คาถามชวนคดิ

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์
คาถามชวนคดิ

-เพราะเหตใุ ดการขาดสารอาหารทจ่ี าเปน็ หรือการไดร้ ับสารทเี่ ปน็ อนั ตรายใน
ช่วง 3 เดอื นแรกของการตัง้ ครรภ์จงึ สง่ ผลตอ่ การเจรญิ ของลูกในครรภ์อยา่ งมาก

เพราะในช่วง 3 เดอื นแรกของการตงั้ ครรภ์เปน็ ช่วงทม่ี ีการพฒั นาของอวยั วะ
ตา่ งๆ ของลูกในครรภ์

กรดโฟลกิ (folic acid) หรอื วติ ามิน B9 มคี วามสาคัญช่วยลดความเส่ียงภาวะพกิ าร
แตก่ าเนิดของทารกในครรภ์ โดยกรดโฟลกิ ช่วยป้องกนั ความผดิ ปกติในการปดิ ของ
นิวรลั ทวิ บ์ทจี่ ะเจริญเป็นไขสันหลงั สมอง และเสน้ ประสาทต่อไป การเจรญิ ของนวิ รัล
ทวิ บ์เกดิ ขึ้นในช่วงสปั ดาหท์ ี่ 3 – 4 ของการตั้งครรภ์ ดังน้ันผูห้ ญิงท่ีเตรียมตัง้ ครรภ์และ
ช่วงแรกของการตง้ั ครรภ์ควรรับประทานกรดโฟลิก ประมาณ 400 ไมโครกรัมตอ่ วนั
การเสรมิ สร้างทาไดโ้ ดยรบั ประทานผักใบเขียว ไข่ นม ถวั่ หรือจากกรดโฟลกิ ใน
รปู แบบเม็ด ถ้าแม่ขาดกรดโฟลิกจะสง่ ผลต่อการเจริญของระบบประสาทของทารก
ในครรภ์

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนุษย์

คาถามชวนคดิ

-มีวธิ ีใดบ้างทใี่ ชใ้ นการวดั การเตบิ โตของสัตว์ แตล่ ะวธิ มี คี วามเหมาะสมหรือไม่
อย่างไร

การชัง่ นา้ หนัก เปน็ วิธที ีส่ ะดวกแต่น้าหนกั ทเ่ี พมิ่ ขนึ้ อาจไม่สมั พนั ธก์ ับการเตบิ โต
ของร่างกาย เนอ่ื งจากการเติบโตของสัตวบ์ างชนดิ อาจมีน้าหนกั เปลยี่ นแปลง
ไมม่ าก แต่มีการเปลย่ี นแปลงรูปรา่ งหรอื เกิดอวัยวะต่างๆ
การวดั ส่วนสงู หรอื ความยาวของลาตวั เป็นวธิ ีทสี่ ะดวกและการเพิม่ ความสงู
แสดงถึงการเติบโต แต่มขี ้อเสียคือสตั วม์ คี วามสูงจากดั ทาใหค้ วามสงู ไม่เพิ่มข้ึน
แตส่ ัตว์ยงั คงเตบิ โตอยู่
การวัดเสน้ รอบวงของอวยั วะของรา่ งกาย เชน่ วดั เสน้ รอบวงของศีรษะ แขน
ขา เปน็ ต้น แตเ่ ปน็ การวัดการเตบิ โตเฉพาะท่ี ไม่แสดงถึงการเตบิ โตของร่างกาย
โดยรวม

21.3.3 การเจริญเติบโตของมนษุ ย์
คาถามชวนคดิ
-สตั ว์แตล่ ะชนดิ มีการเจริญเตบิ โตตลอดอายุขยั หรอื ไม่
ไม่ เพราะสตั ว์จะมีการเจรญิ เตบิ โตในช่วงอายุท่จี ากัด
-อัตราการเติบโตของสัตว์แตล่ ะชนิดเท่ากันตลอดอายุขยั หรอื ไม่
ไมเ่ ทา่ กัน

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนษุ ย์

21.3.3 การเจรญิ เตบิ โตของมนษุ ย์