ASAS CATUR UNTUK BEGINNER

Kenali lebih rapat
Permainan Catur

MODUL 1

(Nota ini sesuai untuk mereka yang baru mengenali
permainan catur. Diakhir pembelajaran, pelajar
didedahkan dengan asas bermain catur dengan

betul, menggerakkan buah catur dengan betul dan
memahami bagaimana untuk menang, seri atau
kalah dalam permainan catur)

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 1

Papan 3/11/2017 2
Catur

• 64 Petak

• Pastikan petak
hujung pemain
adalah
berwarna PUTIH
dan berada di
sebelah tangan
kanan pemain.

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Queen 3/11/2017 3

• Buah yang kedua
tertinggi selepas
king (dari segi
ukuran)

• Petak Queen
adalah mengikut
warna buah

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Queen 3/11/2017 4

• Pergerakan Queen
boleh secara
pepenjuru, melintang,
mahupun menegak.

• Pergerakan mestilah
tidak menghalang
(tiada buah sepanjang
laluan)

• Tidak boleh
melangkau/melompat

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI King

• Buah yang
paling tinggi
dari segi ukuran

• Terletak
bersebelahan
dengan Queen

3/11/2017 5

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI King

• Boleh bergerak
pepenjuru,
melintang,
menegak,
TETAPI hanya
Bergerak
selangkah demi
selangkah
sahaja (satu
petak demi satu
petak)

3/11/2017 6

Latihan 1

• Susun seperti berikut
• Gerakkan buah

catur (putih gerak
dahulu)

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 7

CHECK

• King tidak boleh di
makan (capture),
tetapi mana-
mana King di
petak laluan
Queen ini dikira
„CHECK‟

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 8

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI CHECK

• Jika dalam
keadaan
„check‟,
pergerakan
seterusnya,
wajiblah anda
menggerakkan
KING dari petak
tersebut.

3/11/2017 9

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI Hitam
Gerak

• Dalam keadaan ini,
King hitam boleh
memakan
(capture) Queen
Putih.

3/11/2017 10

DILARANG!

• King tidak
boleh berada
di petak
bersebelahan
dengan King
Lawan

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 11

Bolehkah King hitam
makan Queen?

• Tidak boleh! Kerana
King putih sedang
“menjaga” petak
tersebut.

• Ingat lagi tentang
King tidak boleh
berada disebelah
petak dengan king
lawan?

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 12

CHECKMATE

• Sekiranya King Hitam
tiada petak untuk
bergerak di
sebabkan semua
petak adalah
„CHECK‟, maka
ianya dikira
„CHECKMATE‟ dan
putih dikira menang.

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 13

Checkmate

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 14

Checkmate

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 15

Checkmate

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 16

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI Stalemate

• Apabila giliran
hitam gerak,
tetapi semua
petak jika
digerakkan
menyebabkan
keadaan
“CHECK”, maka
dikira STALEMATE

• Permainan dikira
SERI (DRAW)

3/11/2017 17

Stalemate

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 18

Stalemate

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 19

Stalemate

• Tak boleh gerak
sebab petak-petak
dalam keadaan
CHECK!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 20

LATIH TUBI

• Susun susunan tadi
• Mainkan dalam 20 pergerakan
• Putih menang jika dapat buat CHECKMATE sebelum

20 pergerakan, jika tidak di kira SERI.
• Tujuan utama buat CHECKMATE.
• Elakkan STALEMATE

• Tips : King Putih hendaklah
digerakkan untuk menyokong Queen
Putih

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 21

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI Rook

• Rook atau
Castle
berada di
pepenjuru
buah

3/11/2017 22

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI Rook

• Bergerak secara
lurus, melintang
dan menegak, ke
depan dan ke
belakang

• Tidak boleh
melangkau/
melompat jika ada
buah catur lain di
laluannya

3/11/2017 23

Rook 3/11/2017 24

• Dua rook
memadai untuk
melakukan
CHECKMATE

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Latihan 2 3/11/2017 25

• Susun seperti berikut
• Bolehkah putih

melakukan
checkmate ke atas
KING hitam?
• Mainkan dalam 10
langkah sehingga
checkmate.

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Latihan 3 3/11/2017 26

• Satu Rook + King
melawan satu King

• Posisi checkmate
adalah seperti
berikut.

• Bolehkan anda
melakukan
checkmate? (susun
rook putih dan king
di petak asal)

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Bishop 3/11/2017 27

• Ada dua bishop
iaitu susunan awal
bersebelahan
dengan king dan
queen

• Perhatikan satu
bishop bermula
pada petak hitam
dan satu lagi
dipetak putih.

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Bishop 3/11/2017 28

• Boleh bergerak sejauh
mungkin (jika tiada
buah menghalang)
secara pepenjuru.

• Bermaksud, akan ada
dua bishop yang
kekal pada petaknya
iaitu satu petak putih
dan satu petak hitam

• Dilarang sama sekali
keluar daripada
warna petak!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Checkmate?

• Ya, dua bishop
dan king
mampu
melakukan
checkmate
pada king
lawan.

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 29

Latihan 4 3/11/2017 30

• Susun seperti berikut
• Mulakan game dan

sebagai pemain
putih, cuba lakukan
checkmate.

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Pawn/s

• Buah paling kecil
dari segi ukuran

• Disusun sebaris di
hadapan semua
buah catur yang
lain

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 31

Pawn

• Bergerak selangkah

demi selangkah

(setapak demi

setapak) sahaja

KECUALI pada

permulaan permainan

SAHAJA (pergerakan

pertama), boleh

melangkau terus dua

petak jika mahu.

• Hanya ke depan,

tidak boleh

mengundur!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 32

Penukaran (Promotion)

• Apabila pawn
mencecah petak
terakhir (petak kelapan),
pawn boleh DITUKARKAN
dengan mana-mana
buah catur KECUALI
King.

• Ini bermakna, selalunya
pawn ditukarkan
dengan queen untuk
menguatkan jentera
serangan

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 33

Makan (capture)

• Pawn makan
buah lawan
secara SERONG
sahaja

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 34

Makan (capture) –
en passant?

• Apabila pawn 3/11/2017 35
putih/hitam berada di
petak kelima, pada
ketika hitam/putih
menggerakkan pawn
nya secara 2 petak
langkau, putih boleh
memakan secara
serong dan mengambil
pawn tersebut.

• Ini di namakan en-
passant

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Latihan 5 3/11/2017 36

• Susun pawn seperti berikut
• Putih mulakan pergerakan
• Pemain yang dapat

mencecahkan pawn di
petak akhir (kelapan)
dikira menang.
• Pemain juga menang jika
dapat makan semua
pawn lawan
• Boleh praktikan
makan/en-passant

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Knight 3/11/2017 37

• Pada permulaan
diletakkan di sebelah
rook

• Ada 2 knight
• Knight bergerak secara

huruf “ L” dan boleh
melompat buah catur
yang lain
• Hanya Knight yang
boleh melangkau,
melompat, realiti seekor
kuda!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

Knight

• Perhatikan
pergerakan
berbentuk “ L “

• Walaubagaimana
pun terhad untuk 3
petak sahaja yang
membentuk “ L “

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 38

Knight boleh melompat!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 39

LATIH TUBI

• Boleh cuba dengan :
Kedua-dua pemain ada dua rook dan satu king
Pemain putih (Dua knight) lawan pemain hitam
(8 pawn) – putih menang jika knight berjaya
memakan semua pawn, hitam menang jika
salah satu pawn berjaya mencecah ke petak
lapan
Dua bishop vs lapan pawn
(Dua bishop + 8 pawn) vs (Dua knight + 8 pawn)

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 40

Jom dalami lagi…

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI • Rank – secara
melintang (BARIS)

• File – secara
menegak (LAJUR)

• Diagonal – secara
serong (+ atau - 45
darjah)

• Lihat diagram
• Perhatikan label

koordinat juga 1-8
untuk rank dan a-h
untuk file

3/11/2017 41

Berapa nilai? Ada harga?

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 42

Serangan, Makan dan Pertahanan

(attacking, capture & defense)

APA YANG ANDA FIKIR?

• Rook putih
mengancam bishop
hitam.

• Rook putih boleh
MAKAN bishop hitam

• Rook putih tidak boleh
bergerak ke petak g5
atau h5

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 43

Selepas Rook makan Bishop

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 44

BERBALOIKAH ROOK PUTIH

MAKAN BISHOP?

• Perhatikan betul-betul
• Knight di petak e7

seolah-olah “menjaga”
bishop
• Jika putih teruskan hasrat
untuk makan bishop,
masih dibenarkan, TETAPI,
putih juga akan
kehilangan rook selepas
itu
• Berbaloi atau tidak??

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 45

Sedar tak?

• Semua buah catur memakan
buah catur pada laluan di petak
terakhirnya, tetapi

• HANYA Pawn yang memakan
secara serong dan tidak
dibenarkan memakan secara
menegak mengikut laluannya!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 46

CASTLING 3/11/2017 47

• Castling bertujuan untuk
membawa king ke tempat
lebih selamat (berkubu)

• Perlu pegang king terlebih
dahulu, gerakkan dua
petak kekanan dan bawa
rook disebelahnya

• Pastikan king belum
pernah bergerak sejak
awal dan tidak dalam
keadaan CHECK untuk
castling

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI

CASTLING

• Boleh juga di sebelah
kiri (sebelah queen)

• Masih konsep sama,
langkau king 2 petak ke
kiri, dan bawa rook
disebelahnya

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 48

Menang, Kalah atau Seri?

• Jika King dalam
keadaan Check, King
mestilah bergerak
supaya tidak berada
dalam keadaan
check

• Begitu juga King tidak
boleh bergerak ke
petak yang
menyebabkan
keadaan Check!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 49

Menang, Kalah atau Seri?

• King Hitam tiada petak
lagi boleh digerakkan,
semua nya dalam
keadaan “CHECK”

• Oleh itu dikira
CHECKMATE dan

• Putih disytiharkan
menang!

HAK MILIK FI NASRUL HUMAIMI 3/11/2017 50