รายงานการพิจารณาศึกษา เรื่อง ผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจไทย จากโรคติดต่อเชื้อโคโรนาไวรัส (COVID-19) และข้อเสนอแนะเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาภาคเกษตร ภายใต้แผนยุทธศาสตร์ชาติตามสถานการณ์

33 

โดยตรง ควรให้มีการยกเว้นวิธีการจัดซื้อจัดจ้างตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้าง
และการบรหิ ารพัสดภุ าครฐั พ.ศ. ๒๕๖๐ เพือ่ ให้เกดิ ความสะดวกในการจัดซอื้ สินคา้ เกษตร

๗) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ควรติดตามการผลิตสินค้าเกษตรที่เน่าเสียง่าย
และอ่อนไหว ในวิกฤตโควิด-๑๙ ท่ีระบบการขนส่งและการซื้อขายสินค้าต้องหยุดชะงักหรือชลอตัวลง
ทําให้สินค้าเกษตรที่เป็นผลผลิตสดทั้งพืช ประมงและปศุสัตว์ โดยเฉพาะนมและผลิตภัณฑ์นม
ได้รับผลกระทบเกิดความเสียหายเป็นจํานวนมาก หากจําเป็นควรนําเสนอรัฐบาลสนับสนุนงบประมาณ
เพิ่มเพื่อให้เด็กและเยาวชนด่ืมนมในช่วงปิดเทอมและหาแนวทางนําไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์นมพร้อมด่ืม
ยูเอชที หรอื นมอดั เมด็ ซึง่ เกบ็ ไดน้ านและมีโอกาสทางการตลาดที่ดกี วา่

๘) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พัฒนาความรู้และสร้างจงู ใจแรงงานคนื ถ่นิ ในการ
ประกอบอาชีพการเกษตร ทั้งแรงงานในประเทศและผู้ท่ีกลับจากต่างประเทศ โดยจัดตั้ง “ศูนย์บ่มเพาะ”
เพื่อพัฒนาความรู้ความสามารถการทําเกษตรอย่างมีคุณภาพและประสิทธิภาพ เสริมสร้างทักษะเป็น
ผู้ประกอบการ สนับสนุนเงินทุน โดยมีศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร “ศพก.”
เป็นพี่เล้ียงควรส่งเสริมให้แรงงานทําการเกษตรตามแนวทางทฤษฎีใหม่ โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียงปลูกพืชผักสวนครัวและเล้ียงสัตว์/เลี้ยงปลาเพ่ือกินและขายการทําเกษตรผสมผสานและส่งเสริมให้
ปลูกพืชสมุนไพรเช่นฟ้าทะลายโจร เป็นต้น มีการฝึกทักษะในการใช้เครื่องจักรกลและเพ่ิมมูลค่าสินค้า (Up Skill)
รวมทั้งมีการปฏิรูปภาคเกษตรโดยปรับรูปแบบการเกษตรเพ่ือให้การใช้แรงงานน้อยลงด้วยการใช้
เครื่องจักรกลการเกษตรเพิ่มขึ้นโดยรวมกลุ่มเป็นเกษตรแปลงใหญ่เพ่ือบริหารจัดการเครื่องจักรกล
และลดต้นทุนปัจจัยการผลิต รวมท้ังการจัดการด้านการตลาด เป็นต้น หรือทําในรูปแบบของเกษตรอัจฉริยะ
ลดความสูญเสียหลังการเก็บเกี่ยวโดยการเพิ่มการฝึกอบรมในทักษะที่จําเป็น ได้แก่ การใช้เทคโนโลยี
สารสนเทศและการแปรรูปเพื่อเพ่ิมมูลค่าสินค้าเกษตรรวมท้ังความสามารถในการสร้างนวัตกรรม ควบคู่กับ
การสรา้ งโอกาสโดยการสนับสนุนเงินทนุ หรือให้เขา้ ถงึ เงนิ ทนุ เพอ่ื ใหส้ ร้างเกษตรกรนักธรุ กิจ

๔.๑.๒ ข้อเสนอแนะแนวทางการปฏบิ ตั ทิ ่จี ะต้องดําเนนิ การระยะต่อไปอยา่ งต่อเนอื่ ง

จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-๑๙ ทําให้เกิดผลกระทบต่อประเทศไทย
ในหลายมิติโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านเศรษฐกิจ ซึ่งเห็นได้จากผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศที่ลดลงผลกระทบ
ดังกล่าวเป็นผลสืบเน่ืองมาจากภาคธุรกิจที่เกี่ยวกับการท่องเท่ียวและบริการได้รับผลกระทบโดยตรงจากการท่ี
ปริมาณนักท่องเท่ียวหายไปท้ังหมด รวมทั้งธุรกิจด้านการส่งออกก็ได้รับผลกระทบจากการชะลอตัว
ของเศรษฐกิจโลก อย่างไรก็ดีแม้ประเทศไทยจะได้รับผลกระทบในหลายด้าน แต่ยังมีภาคการเกษตร
ท่ีเป็นจุดแข็งที่จะสามารถประคับประคองระบบเศรษฐกิจได้ ดังน้ัน ภาครัฐจึงควรส่งเสริมและสนับสนุน
ภาคการเกษตรให้เข้ามามีบทบาทในการกระตุ้นเศรษฐกิจให้กลับมาขยายตัวได้อีกคร้ัง โดยดําเนินการ
ในประเดน็ ต่าง ๆ ตามสถานการณด์ ังน้ี

34 

(๑) จดั ทํา “ฐานข้อมูลทางด้านการเกษตร”

จากวิกฤติโควิด-๑๙ รัฐบาลได้จ่ายเงินเยียวยาเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ
รวมทั้งส้ิน ๑๐ ล้านครัวเรือน โดยอาศัยข้อมูลการข้ึนทะเบียนเกษตรกรของหน่วยงานในสังกัดกระทรวง
เกษตรและสหกรณ์ และหน่วยงานต่าง ๆ ท่ีเกี่ยวข้อง ซ่ึงนับเป็นข้อมูลที่มีขนาดใหญ่ (Big Data)
และทรงคุณค่าอย่างย่ิง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และหน่วยงานต่าง ๆ ท่ีเกี่ยวข้องควรให้ความร่วมมือ
และสนับสนุนการจัดทํา “ฐานข้อมูลด้านการเกษตร” ต่อยอดจากข้อมูลทะเบียนดังกล่าว สนับสนุน
การบริหารจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data Management) และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก (Big Data
Analytic หรือ Deep Learning) เพ่ือนําไปสู่การใช้ประโยชน์ของรัฐในการกําหนดและบริหารนโยบาย
เศรษฐกิจการเกษตร การบริหารอุปสงค์และอุปทานสินค้าเกษตร และรวมถึงข้อมูลด้านการสํารวจ ติดตาม
และเฝ้าระวังศัตรูพืชและศัตรูสัตว์ เพ่ือการพยากรณ์และแจ้งเตือนการระบาดล่วงหน้า การช่วยเหลือ
คุ้มครองทางสังคมภาคเกษตร การให้บริการภาครัฐ อีกท้ังเพื่อประโยชน์สําหรับภาคเอกชน
และภาคประชาชน นําข้อมูลเปิด (Open Data) ไปใช้ปรับเพิ่มผลิตภาพการผลิต (Productive Applications)
อาทิ การใช้ประโยชน์ข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อการอธิบายปัญหาหรือปรากฏการณ์ท่ีเกิดขึ้นในปัจจุบัน
และแนวโน้ม (Descriptive Analytics) การพยากรณ์และวิเคราะห์หาโอกาสในอนาคต (Predictive Analytics)
การพยากรณ์และวิเคราะห์ทางเลือกที่ดีท่ีสุดในการแก้ปัญหาหรือสร้างโอกาสในอนาคต (Prescriptive
Analytics) รวมถึงการขึ้นทะเบียนเพื่อการรับรองสิทธิตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (บุคคล นิติบุคคล ปัจจัย
การผลิตและสินค้าทางการเกษตร) และกํากับดูแลกิจการของเกษตรกร องค์การเกษตรกร ผู้ประกอบการ
ธุรกิจเกษตร และผู้ประกอบการบริการทางการเกษตรให้มีการผลิต ซ้ือขาย และบริโภคในทิศทางที่เป็น
ประโยชน์

(๒) สนับสนนุ แรงงานคนื ถนิ่ ใหเ้ ป็นโอกาสตอ่ การพฒั นาภาคการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ควรประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้มี

การข้ึนทะเบียนผู้ที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติโควิด-๑๙ ให้เป็นแรงงานคืนถิ่น และจําแนกแจกแจงข้อมูล
แรงงานคืนถ่ินดังกล่าวเพ่ือส่งไปยังพ้ืนที่จังหวัดภูมิลําเนาเพื่อการบริหารจัดการ โดยกระทรวงเกษตร
และสหกรณ์รับภารกิจในการกําหนดแผนงานและ/หรือโครงการเพ่ือรองรับแรงงานคืนถิ่นให้มีรายได้
ท่ีสามารถเล้ียงตนเองและครอบครัวได้ในภาวะวิกฤตและควรให้ความสําคัญกับโครงการในการส่งเสริม
และสนับสนุนการจ้างแรงงาน และโครงการเก่ียวกับการเพ่ิมทักษะให้แรงงานคืนถิ่นในการประกอบอาชีพ
เกษตรกรรมเน่ืองจากแรงงานท่ีต้องเดินทางกลับไปยังภูมิลําเนาส่วนใหญ่เป็นลูกหลานของเกษตรกร
แต่ขาดทักษะในการทําการเกษตร การให้ความรู้เพื่อให้สามารถเร่ิมต้นทําการเกษตรจะเป็นการช่วยสร้างงาน
ท้ังน้ี ควรเริ่มจากการทําการเกษตรท่ีจะสามารถสร้างรายได้ในระยะส้ัน หรือการปลูกพืชอายุสั้นท่ีมีตลาด
เพ่ือให้มีรายได้รายวัน และหากสามารถสนับสนุนให้เข้าถึงแหล่งทุนจะช่วยให้แรงงานท่ีมีทักษะ
ด้านการเกษตรสมัยใหม่ เช่น แรงงานที่กลับมาจากประเทศอิสราเอล สามารถสร้างรายได้และมีอาชีพ

35 

ท่ีม่ันคงในพื้นท่ีซึ่งจะมีส่วนช่วยจูงใจให้ไม่ละทิ้งถิ่นฐานหลังภาวะวิกฤต รวมท้ังการพัฒนาแรงงานคืนถิ่น
ที่มีทักษะพื้นฐานที่ดีให้สามารถทํางานในกิจการในชุมชนท้องถิ่นที่เก่ียวข้องตลอดห่วงโซ่มูลค่าสินค้าเกษตร
เร่ิมต้ังแต่การให้บริการทางการเกษตรต่าง ๆ เช่น การให้บริการเครื่องจักรกลการเกษตร การขนส่ง
การรวบรวม การแปรรูป การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการบรรจุหีบห่อ นอกจากนี้ สําหรับแรงงานคืนถ่ิน
ทมี่ คี วามรดู้ า้ นเทคโนโลยี ควรมกี ารอบรมเพ่มิ ทกั ษะให้สามารถนาํ ความรูม้ าใชพ้ ัฒนาด้านการตลาดออนไลน์
เพ่อื ชว่ ยสนบั สนนุ ให้ชุมชนสามารถขยายตลาดสนิ คา้ เกษตรในท้องถิ่นได้อย่างกว้างขวางดว้ ย

(๓) สนับสนุนการฟื้นฟูภาคเกษตรกรรมสู่เป้าหมายการพัฒนาอย่างย่ังยืน
โดยคํานงึ ถึงองคป์ ระกอบท่ีสาํ คญั ๕ ประการ ได้แก่

๑) ให้เกษตรกรมีน้ําใช้ในพื้นท่ีการเกษตรอย่างทั่วถึงและมีความตระหนักรู้
ในการใช้น้ําเพื่อการทําการเกษตรอย่างมีประสิทธิภาพเร่งรัดการพัฒนาแหล่งน้ําและการบริหารจัดการนํ้า
ในระดับไร่นาอย่างมีประสิทธิภาพ โดยจัดทําแผนพัฒนาแหล่งน้ําต้นทุนในท้องถ่ิน เพื่อการบริหารจัดการ
การใช้น้ําในการทาํ การเกษตรอย่างมีประสิทธิภาพ

๒) วางแผนทําการเกษตรให้เหมาะสมกับสภาพพ้ืนท่ี โดยใช้ข้อมูลจาก
ระบบ Zoning by Agri-map ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ส่งเสริมให้เกษตรกรร่วมกันจัดทํา
“แผนกลยุทธ์ส่วนท้องถ่ิน” ทั้งแผนการปฏิบัติทางการเกษตรและการพัฒนานวัตกรรม ตลอดห่วงโซ่
ของกระบวนการผลิต กระบวนการเก็บเกี่ยวและการดูแลหลังการเก็บเก่ียว การแปรรูป บรรจุภัณฑ์และการ
บรรจุหีบห่อ การขนส่ง และการตลาด ให้สามารถนําไปใช้ได้จริงทันทีและเหมาะสมกับตามสถานการณ์
โดยยึดจากแผนและเป้าหมายหลกั ระดับประเทศ และแผนของภมู ภิ าค

๓) ทาํ การเกษตรแบบผสมสานเพ่อื ใหเ้ กดิ ความม่นั คงดา้ นอาหารระดับครวั เรอื น
และสนับสนุนให้เกษตรกรรวมตัวกันทําเกษตรแปลงใหญ่ เพื่อเพื่อให้เกิดความม่ันคงด้านอาหาร
ระดับครัวเรือน และสร้างประสิทธิภาพการผลิต อันจะก่อให้เกิดความสมดุลของระบบนิเวศด้วย ซ่ึงจะทําให้
เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ควรสนับสนุนให้เกษตรกรรายย่อย
จัดสรรท่ีดินส่วนหน่ึงมาจัดทําเกษตรผสมผสาน และนําท่ีดินส่วนที่เหลือไปร่วมกันบริหารจัดการ
การทําการเกษตรแปลงใหญ่ ซึ่งเป็นการทํางานในลักษณะพ่ึงพาซึ่งกันและกัน มีการจัดหาปัจจัยการผลิต
ร่วมกัน ใช้เคร่ืองจักรกลการเกษตรกรร่วมกัน (Machinery Pool) ใช้หลักการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี
หรือ Good Agricultural Practice-GAP ตามมาตรฐานเดียวกัน เข้าสู่ระบบการตรวจรับรองแบบกลุ่ม
(Participatory Guarantee System) ทําการตลาดร่วมกัน นอกจากน้ี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ควรพัฒนาความเข้มแข็งให้กลุ่มหรือชุมชนในการบริหารจัดการห่วงโซ่มูลค่าสินค้าเกษตรที่ผลิต
ได้ทั้งต้นทาง กลาง และปลายทาง ตามศักยภาพ ท้ังน้ี เพื่อให้มูลค่าเพิ่มของสินค้าเกษตรตกอยู่ในกลุ่ม
หรือชุมชน โดยรัฐบาลช่วยสร้างแรงจูงใจและความม่ันใจให้ชุมชนด้วยการจัดสรรงบประมาณอุดหนุน

36 

การลงทุนในปัจจัยพื้นฐานทางการเกษตรและมอบหมายให้ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
(ธ.ก.ส.) อํานวยสนิ เชือ่ ระยะยาวเพ่อื การลงทนุ และสินเชอ่ื หมุนเวยี นให้แก่ชุมชนอย่างเพยี งพอ

๔) สนับสนุนกระบวนการเรียนรู้เพ่ือสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน
โดยอาศัยศูนย์เรียนรูก้ ารเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) เปน็ ศูนย์กลางและสนบั สนุนเครือข่าย
อาสาสมัครเกษตรประจําหมู่บ้าน (อกม.) ในระดับพื้นท่ี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ควรอาศัยวิกฤติท่ีเกิดข้ึน
เร่งสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนและพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือระหว่างวิสาหกิจชุมชนและสหกรณ์
เพื่อสนับสนุนการสร้างความม่ันคงอาหารในระดับชุมชนท่ีจะนําไปสู่ความมั่นคงทางอาหารของประเทศ
และหากการเกษตรมีความเข้มแข็งสามารถผลิตอาหารที่มีความปลอดภัยและมีคุณภาพตามท่ีตลาดต้องการ
ตลอดห่วงโซอ่ าหาร และไดร้ บั การเก้ือหนนุ จากรฐั บาล โดยอาศัยศนู ย์เรยี นรู้การเพ่มิ ประสทิ ธิภาพการผลิตสนิ ค้า
เกษตร (ศพก.) และเครือข่ายอาสาสมัครเกษตรประจําหมู่บ้าน (อกม.) ช่วยในการขับเคลื่อนกระบวนการเรียนรู้
ดังกล่าวในระดับพื้นท่ี รวมทั้งพัฒนาบทบาท ความเข้มแข็งให้อาสาสมัครเกษตรประจําหมู่บ้าน (อกม.)
เพ่ือให้เป็นตัวแทนภาครัฐในระดับชุมชนได้อย่างแท้จริง จะทําให้การวางแผนและการตัดสินใจ
ระดับนโยบายได้มีประสิทธิภาพบนพื้นฐานข้อมูลที่ถูกต้องแม่นยํา รวมทั้งการกระจายการนโยบายรัฐ
สูก่ ารปฏบิ ตั ิระดบั ชมุ ชนช่วยแกไ้ ขปญั หาตา่ ง ๆ การพัฒนาท่ยี ึดหลกั การดําเนนิ การเชงิ พืน้ ท่ี โดยมชี ุมชนเป็น
ตัวต้ังและการกําหนดแผนงานหรือโครงการต่าง ๆ ในระดับชุมชน โดยน้อมนําหลักปรัชญา
ของเศรษฐกิจพอเพียงในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราชบรมนาถบพิตร
ท่ีทรงเน้นการพัฒนาแบบย่ังยืนมาปรับใช้ร่วมกับแนวพระราชดําริด้านเกษตรทฤษฎีใหม่ เพื่อพัฒนา
ภาคการเกษตรในเชิงโครงสร้างการผลิต แก้ไขปัญหาความยากจนของเกษตรกรโดยให้เกษตรกรสามารถ
พ่ึงพาตนเองมีอาหารพอเพียงสําหรับเล้ียงตนเองและเป็นรายได้ให้ครอบครัว โดยหน่วยงานของกระทรวงเกษตร
และสหกรณ์ทําหนา้ ท่เี สมือนพ่ีเลีย้ งช่วยถา่ ยทอดองคค์ วามร้แู ละการบรหิ ารจัดการทรพั ยากรทางการเกษตร
ทั้งน้ี ควรเปิดช่องทางให้สถาบันการศึกษาด้านการเกษตรในพื้นที่เข้ามามีบทบาทสนับสนุนทางวิชาการ
ในการพัฒนาการเกษตรระดับชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งสนับสนุนให้มีการวางแผนในการพัฒนา
ปัจจัยการผลิตในพ้ืนท่ีซึ่งเป็นพ้ืนฐานสําคัญสําหรับการพัฒนาด้านการเกษตร และสนับสนุนการเพิ่ม
พื้นท่ีเกษตรผสมผสานเพ่ือเพิ่มผลิตภาพการเกษตรแบบบูรณาการ ประเทศไทยจะสามารถพัฒนาจากครัวไทย
สคู่ รวั โลกได้

๕) ส่งเสริมพัฒนา Smart Farmers และ Young Smart Farmers อย่างต่อเนื่อง
เปลี่ยนผ่านภาคการเกษตรที่ทันสมัยและแข่งขันได้ โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ควรเร่งพัฒนา
Smart Farmers เพ่ือให้เกษตรกรนํานวัตกรรม ภูมิปัญญา ความรู้ความเชี่ยวชาญผสมผสานกับเทคโนโลยี
มาใช้พัฒนาการผลิตสินค้าเกษตรให้มีคุณภาพ ตลอดจนเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจ และนําไป
วางแผนการผลิตให้มีปริมาณท่ีสอดคล้องกับความต้องการของตลาดบนฐานข้อมูลราคาและการตลาดที่ถูกต้อง
สามารถปรับเปลี่ยนรูปแบบการเพาะปลูกให้สอดคล้องกับบริบทท่ีเปล่ียนแปลงไปได้ รวมท้ังเสาะแสวงหา

37 

Young Smart Farmers หรือเกษตรกรรุ่นใหม่ให้เป็นรูปธรรมอย่างต่อเน่ือง เพ่ือให้สามารถนําเทคโนโลยี
สมัยใหม่ เช่น ระบบแผนท่ีเกษตร (Agri-map) เพ่ือบริหารจัดการเชิงรุก เกษตรอัจฉริยะ และเทคนิคอ่ืน ๆ
มาเป็นแนวทางในการผลิตด้วยพืชทดแทน สนับสนุนให้มีการจัดทําปฏิทินสินค้าเกษตรท่ีสําคัญรายเดือน
(Crop Calendar) ให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการผลิตและการตลาดร่วมกับ
ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะสําหรับในภาวะวิกฤตินี้ ถือเป็นโอกาสสําคัญ ในการสร้าง
ความม่ันใจให้กับเกษตรกรในชุมชนหันมาประยุกต์ใช้เทคโนโลยีท่ีทันสมัยเพ่ือเพิ่มผลิตภาพทางการเกษตร
ใหส้ ูงขนึ้ ส่งผลดตี ่อความสามารถแขง่ ขันของสินคา้ เกษตรในภาพรวม

(๔) ปรบั บทบาทและพัฒนาสถาบันเกษตรกรใหเ้ ป็นทีพ่ ง่ึ ของสมาชิกไดอ้ ย่างแท้จรงิ
สถาบันเกษตรกรท่ีเข้มแข็งและมีศักยภาพจะสามารถช่วยเหลือและแก้ไขปัญหา

ของเกษตรกรในการประกอบอาชีพเกษตรได้อยา่ งมั่นคงและมีประสิทธิภาพ โดยทาํ หนา้ ท่ีตงั้ แต่การจัดการการผลิต
การจัดหาปัจจัยการผลิต การรวบรวมผลผลิต การแปรรูปจนถึงการจําหน่ายผลผลิต เพื่อให้เกษตรกร
ได้รับผลตอบแทนที่คุ้มค่าและยังสามารถทําให้เกิดระบบการค้าที่เป็นธรรมขึ้นในชุมชนได้ ปัจจุบันจะเห็นได้ว่า
สหกรณ์การเกษตรส่วนใหญ่มุ่งเน้นในการทําธุรกิจสินเชื่อเป็นธุรกิจหลัก และให้ความสําคัญกับบทบาท
ในการทําหน้าท่ีทางด้านการตลาดให้กับเกษตรกรสมาชิกน้อยมาก สถาบันเกษตรกรจึงยังไม่สามารถ
เป็นเครื่องมือในการสร้างความเข้มแข็งให้กับเศรษฐกิจฐานรากของประเทศได้ ดังนั้น ภาครัฐควรปรับ
บทบาทและสนับสนุนให้สถาบันเกษตรกรทําหน้าที่ด้านการตลาด คือ ทําการรวบรวมผลผลิตและแปรรูป
เพ่ือเพิ่มมูลค่าเป็นธุรกิจหลักเน่ืองจากเป็นปัญหาใหญ่ของเกษตรกร โดยพัฒนาให้สถาบันเกษตรกร
มีความเข้มแข็งและมีศักยภาพเพียงพอในการทําหน้าที่ดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งสร้างระบบ
เช่ือมโยงเกื้อกูลระหว่างสหกรณ์ องค์กรเกษตรกรให้เป็นเครือข่ายท่ีเข้มแข็ง ให้บริการสมาชิกด้วยเทคโนโลยี
และระบบดิจิทัลที่ทันสมัย ส่งเสริมระบบธรรมาภิบาลเพ่ือสร้างความเช่ือม่ันด้านความโปร่งใส พร้อมกับ
ใหท้ กุ ภาคส่วนดาํ เนนิ การตามวาระแห่งชาตดิ า้ นการสหกรณท์ ีก่ ําหนดไวแ้ ลว้ อยา่ งต่อเนื่อง

นอกจากน้ี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ควรจัดต้ัง “โรงเรียนผู้นําสถาบัน
เกษตรกร” เพ่ือสนับสนุนด้านการพัฒนาความรู้สามารถให้กับเกษตรกรผู้นําที่มีจิตอาสาให้มีโอกาสเข้ามา
กํากับดูแลสหกรณ์การเกษตรและองค์กรเกษตรกร ส่งเสริมให้มีการจัดทํา Succession Planning
สําหรับพัฒนาผู้นําเกษตรกรรุ่นใหม่ทดแทนอยา่ งต่อเน่ือง ตลอดจนพัฒนาความรู้ความสามารถของผจู้ ัดการ
และบุคลากรของสถาบันเกษตรกรด้านการจัดทําแผนธุรกิจของสถาบนั เกษตรกรและด้านการบรหิ ารจัดการ
เป็นมืออาชีพ โดยภาครัฐควรสนับสนุนงบประมาณอย่างเพียงพอ และรัฐควรมอบให้ ธ.ก.ส. สนับสนุน
สภาพคล่องทางการเงนิ แก่สหกรณก์ ารเกษตรและองคเ์ กษตรกรตามแผนธรุ กจิ อย่างเตม็ ท่ี

38 

(๕) ปรับภารกิจงานของหน่วยงานด้านการพัฒนาด้านการเกษตร
และความม่นั คงด้านอาหาร

หน่วยงานด้านการพัฒนาด้านการเกษตรและความมั่นคงด้านอาหาร
ควรให้ความสําคัญกับการขับเคล่ือนนโยบายไปสู่การปฏิบัติในระดับพื้นที่ตลอดห่วงโซ่ท้ังการผลิต การบรรจุภัณฑ์
การเพ่ิมมูลค่าและการตลาด เน้นบูรณาการการปฏิบัติงานร่วมกับภาครัฐและเอกชน รวมทั้งสถาบันการศึกษาต่าง ๆ
ผา่ นคณะอนกุ รรมการพัฒนาการเกษตรและสหกรณร์ ะดับจังหวดั (อ.พ.ก.) ซึง่ มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน
เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาการเกษตรของจังหวัดเชื่อมโยงกับการตลาดและแก้ไขปัญหาภาคเกษตรในพ้ืนที่
อย่างไรก็ตาม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ควรให้ความสําคัญกับการส่งเสริมให้มีการจัดทํา “แผนกลยุทธ์
ส่วนท้องถ่ิน” ให้สามารถนําไปใช้ได้จริงทันทีตามสถานการณ์โดยยึดจากแผนและเป้าหมายหลัก
ร ะ ดั บ ป ร ะ เ ท ศ แ ล ะ แ ผ น ข อ ง ภู มิ ภ า ค ไ ป จั ด ทํ า แ ผ น ก ล ยุ ท ธ์ ใ ห้ เ ห ม า ะ ส ม กั บ ท้ อ ง ถิ่ น แ ล ะ ชุ ม ช น
ควรปรับปรุงกลไกการขับเคลื่อนภาคการเกษตรของภาครัฐและสัดส่วนเจ้าหน้าท่ีในส่วนกลางและภูมิภาค
ให้เหมาะสมสอดคล้องกับพันธกิจและแนวทางการปรับเปล่ียนท่ีครอบคลุมกิจกรรมด้านต่าง ๆ ที่เหมาะสมกับพื้นท่ี
ในระดับชุมชนด้วยเพ่ือช่วยให้ทราบข้อมูลเชิงลึกถึงระดับชุมชน สามารถวางแผนงานให้ตอบสนอง
ความตอ้ งการของชุมชนและแกป้ ญั หาได้ตรงจดุ และรวดเร็วมากขึน้ และช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการจดั การ
ในภาวะวิกฤต รวมท้ังควรใช้โอกาสนี้ ดูแลฐานทรัพยากรในพื้นท่ีตามบทบาทหน้าที่หลักควบคู่กันไป
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการปรับสภาพดินให้กลับมามีความอุดมสมบูรณ์และสนับสนุนการฟื้นฟูแหล่งน้ํา
ในชุมชนให้กลับมาใช้งานได้ ซ่ึงจะช่วยลดผลกระทบจากสภาพดินท่ีเส่ือมโทรมและความผันผวน
ของสภาพธรรมชาติ เช่น ภัยแล้งในระยะยาว ท้ังนี้ ควรปรับปรุงกลไกการขับเคลื่อนภาคการเกษตร
ของภาครัฐ โดยการปรับโครงสร้างและการบริหารจัดการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์และหน่วยงาน
ท่ีเกี่ยวข้อง ทั้งในส่วนกลางและระดับพื้นท่ีให้สอดคล้องกับพันธกิจและแนวทางท่ีกล่าวข้างต้น ปรับสัดส่วน
เจ้าหน้าที่ในส่วนกลางและภูมิภาคให้เหมาะสม และเพิ่มเติมเจ้าหน้าท่ีปฏิบัติงานในพ้ืนท่ี รวมท้ังบูรณาการ
หน่วยงานของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในระดับอําเภอในสัดส่วนท่ีสอดคล้องกับจํานวนเกษตรกร
เพือ่ ดแู ลเกษตรกรอยา่ งทวั่ ถงึ

(๖) เปลีย่ นถ่ายการบริหารจดั การองค์กรการเกษตรสยู่ คุ ดจิ ทิ ลั
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ควรส่งเสริม“การทําระบบเกษตรดิจิทัล”

ยกระดับการส่งเสริมและช่วยเหลือเกษตรกรแบบครบวงจรท่ีเป็นแหล่งรวบรวมความรู้ทุกแขนงทางการ
เกษตร ได้แก่ การบรหิ ารจัดการปัจจัยการผลิต การสร้างมลู ค่าเพ่มิ สินค้าเกษตร และการจาํ หน่ายผ่านระบบ
ออนไลน์ การส่งสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ตรงสู่ผู้บริโภค และการพยากรณ์แจ้งเตือนภัยพิบัติล่วงหน้า เป็นต้น
ยกระดับการสร้างความเช่ือมโยง และเผยแพร่ข้อมูลเกษตรในยุคดิจิทัลให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงบริการ
ทางการเกษตรในระบบดิจิทัลได้อย่างทั่วถึงด้วยบริการให้คําปรึกษาหารือ (Tele-consultantation)
และการให้ความรู้ (Tele-agricuture) แบบทางไกลโดยดําเนินการควบคู่ไปกับการปรับบทบาท

39 

และเพ่ิมศักยภาพของนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรให้ชัดเจนและทันสมัย เพื่อเพิ่มความสามารถในการใช้
ระบบการสื่อสารทางไกลให้เป็นประโยชน์มากยิ่งขึ้นเพ่ือทําหน้าท่ีเป็นท่ีปรึกษาทางการเกษตรให้แก่
เกษตรกรได้อย่างท่ัวถึงและมีประสิทธิภาพพร้อมกับสนับสนุนการอุปกรณ์เครื่องมือเพ่ือการบริการแบบ
ทางไกลด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศลดปัญหาในการเดนิ ทางและเวลาในการใหบ้ ริการ

(๗) ขบั เคล่อื นโยบายการพัฒนาผลิตภัณฑเ์ กษตรปลอดภัยอยา่ งต่อเนื่อง
การพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรปลอดภัยให้ได้รับการยอมรับด้านคุณภาพ

ความปลอดภัยและด้านคุณค่าทางโภชนาการสูงข้ึนในห้วงหลังวิกฤตโควิด-๑๙ เป็นเรื่องท่ีมีความสําคัญ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ควรดําเนินการเสริมสร้างทัศนคติและทักษะของเกษตรกรในการผลิตสินค้า
เกษตรท่ีได้คุณภาพมาตรฐาน ท้ังกลุ่มที่สามารถเข้าสู่ระบบการตรวจรับรองและกลุ่มท่ีอยู่ในขั้นตอน
การเตรียมความพร้อมเพ่ือเข้าสู่ระบบการตรวจรับรอง เพื่อให้การผลิตสินค้าเกษตรมีความปลอดภัย
น่าเชื่อถือ โดยให้ความสําคัญกับโครงการยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้าเกษตรและควรให้ความสําคัญ
กับการสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องให้กับผู้บริโภคในการเลือกบริโภคอาหารปลอดภัยและมีประโยชน์
ต่อสุขภาพควบคู่พร้อมกันไป นอกจากนี้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ยังควรให้ความสําคัญในการส่งเสริม
และบริการตรวจสอบรับรองคุณภาพมาตรฐานสินค้าเกษตรอย่างต่อเน่ือง นําจุดแข็งความเป็นเลิศของไทย
ด้านการควบคุมโควิด-๑๙ มาใช้ในการสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภคในมาตรการด้านสุขอนามัย
และสุ ขอนามั ยพื ช (Sanitary and Phytosanitary Measures - SPS) ร ว ม ถึ ง ก า ร ค ว บ คุ ม ป้ อ ง กั น
ต่อการปนเปื้อนเชื้อโรค และการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceabilty) หรือกล่าวได้ว่าระบบการตรวจรับรอง
มาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารจะอยู่ภายใต้มาตรฐานสุขภาพหนึ่งเดียว (One World One Health)
ในระยะต่อไปภายใต้ฐานวิถีชีวิตใหม่หลังวิกฤตโควิด -๑๙ โดยผลักดันให้ประเทศไทยในฐานะแหล่งผลิตสินค้า
เกษตรคุณภาพเป็นหลักและมีความเป็นเลิศในการกําหนดมาตรฐานสินค้าเกษตรให้เป็นท่ียอมรับ
ของประเทศคู่ค้า ดังนั้น การให้บริการตรวจสอบรับรองมาตรฐานจะต้องพัฒนาให้เกษตรกร ผู้ประกอบการ
สามารถเข้าถึงบริการได้ครอบคลุม ท่ัวถึง และมีประสิทธิภาพ โดยการถ่ายโอนภารกิจด้านการตรวจสอบ
และรับรองมาตรฐานให้ภาคเอกชน โดยพิจารณาการจดั ตัง้ งบประมาณสนับสนนุ ในช่วงเริ่มแรกให้เหมาะสม
ซึ่งจะต้องสร้างระบบนเิ วศ (Eco System) และโครงสร้างพ้ืนฐานทางเศรษฐกิจเพ่ือให้กลไกตลาดงานบริการ
ดังกล่าวมีประสิทธิภาพ สร้างโอกาสในการแข่งขันการให้บริการและความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภคในที่สุด
โดยภาครัฐควรมีการสร้างความม่ันใจในความปลอดภัยอาหารของประเทศไทยว่า ไม่มีปัญหาจาก
โรคโควิด-๑๙ หรือโรคติดต่อร้ายแรงอื่น ๆ ให้แก่ประชาชนและประเทศผู้นําเข้า รวมถึงการพัฒนา
ด้านสุขอนามัยในมิติของการท่องเที่ยวเชิงเกษตรซ่ึงจะมีส่วนในการสนับสนุนการท่องเที่ยวของไทย
ให้ได้มาตรฐานด้านสุขอนามัยโดยควรมีการสร้างสื่อประชาสัมพันธ์ในประเด็น “ทําการเกษตรอย่างไร
ให้ปลอดภัยจากโควิด-๑๙” ในสื่อประชาสัมพันธ์ควรมีเน้ือหาเก่ียวกับแนวทางการปฏิบัติตัวของเกษตรกร
และแรงงานในภาคการเกษตรให้ปลอดภัยจากโควิด-๑๙ รูปแบบท่ีเกษตรกรและประชาชนสามารถเข้าใจ

40 

และเข้าถึงได้ง่าย เช่น การ์ตูนแอนิเมชันเพื่อสร้างความมั่นใจให้ทั้งกับตัวเกษตรกรเองและประชาชน
และเผยแพร่ส่ือผ่านเกษตรอําเภอ เกษตรตําบล ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
หรือเครอื ขา่ ยตา่ ง ๆ

(๘) สรา้ งระบบโครงสรา้ งพืน้ ฐานเพ่อื ความม่นั คงด้านการผลิตทางการเกษตร
การผลิตภาคเกษตรมีความเส่ียงอันเกิดจากภัยพิบัติด้านต่าง ๆ หลายด้าน

โดยมีภัยพิบัติท่ีเกิดจากการระบาดศัตรูพืชและศัตรูสัตว์ ท้ังเช้ือโรค แมลงศัตรูและสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่นับวัน
จะเกิดถ่ีข้ึนและทวีความรุนแรงมากขึ้น จากการเดินทางติดต่อกันที่รวดเร็วและการเปลี่ยนแปลงสภาพ
ภูมิอากาศที่ส่งผลกระทบต่อการแพร่ระบาดให้เกิดข้ึนได้อย่างรวดเร็วและกว้างขวางไม่ย่ิงหย่อนไปกว่าโรค
ระบาดของคนท้ังจากศัตรูเดิมที่มีอยู่ภายในประเทศและศัตรูอุบัติใหม่จากต่างประเทศ การระบาดเกิดได้
ท้ังในกระบวนการผลิต การเก็บเก่ียวและการรักษา หรือแม้แต่ในเมล็ดพันธุ์หรือส่วนขยายพันธุ์
ดังน้ัน การวางโครงสร้างระบบการสํารวจ ติดตาม เฝ้าระวังศัตรูพืชและศัตรูสัตว์ทางการเกษตร
โดยมีอาสาสมคั รเกษตรหมู่บ้าน (อกม.) เป็นผู้มีหน้าท่ีในการสาํ รวจติดตาม เฝ้าระวัง และแจ้งข้อมลู ในระดับ
ชุมชนเป็นความจําเป็นต่อการพัฒนาและความม่ันคงในภาคการเกษตร เพ่ือนําข้อมูลท่ีได้ไปใช้สําหรับการ
พยากรณ์และแจ้งเตือนการระบาดของศัตรูได้อย่างแม่นยํา เพื่อการวางแผนการผลิตและควบคุมศัตรูทางการ
เกษตร ซ่ึงการพยากรณ์และแจ้งเตือนการระบาดของศัตรูทําได้ทั้งลักษณะง่าย ๆ เช่น การแจ้งเตือนเพื่อการใช้
สารเคมีป้องกันบนพื้นฐานของศัตรูที่พบ หรือการวิเคราะห์ที่ซับซ้อนมากขึ้นให้สามารถพยากรณ์
และเตือนภัยล่วงหน้า (Early Warning) ให้เกษตรกรสามารถจัดการศัตรูพืชด้วยวิธีผสมผสาน
อย่างเหมาะสม ช่วยลดปัญหาการใช้สารเคมีท่ีเกินความจําเป็น ทั้งยังสามารถลดค่าใช้จ่ายของเกษตรกร
ในการป้องกันกําจัดศัตรูได้ ที่มีสถิติการนําเข้าในปี ๒๕๖๒ เฉพาะสารเคมีป้องกันกําจัดแมลงและสารเคมี
ป้องกันกําจัดโรคพืช คิดเป็นมูลค่าการนําเข้ามากกว่า ๑๒,๐๐๐ ล้านบาท (สํานักงานเศรษฐกิจการเกษตร,
๒๕๖๓) และลดปัญหาสารพิษตกค้างในผลผลิต ลดงบประมาณค่าใช้จ่ายภาครัฐในการควบคุมการระบาด
ของศัตรูทางการเกษตร ที่สําคัญความสามารถในการพยากรณ์และแจ้งเตือนภัยการระบาดรวมท้ังวิเคราะห์
ความเสี่ยงในการเข้าทําลายของศัตรูพืชและศัตรูสัตว์ที่มีประสิทธิภาพ เป็นมาตรการสําคัญในการสร้าง
ความม่นั คงดา้ นภาคการเกษตรและอาหาร

(๙) เพ่มิ ศักยภาพระบบงานวจิ ัยและพัฒนาดา้ นการเกษตร
ภาครัฐโดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์และกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์

วิจัยและนวัตกรรม ควรให้ความสําคัญงานวิจัยและพัฒนาด้านการเกษตรเพิ่มขึ้นและปรับงานด้านการวิจัย
ทางการเกษตรให้มีความเป็นเอกภาพแบบต่อเนื่อง สนับสนุนงานวิจัยทุกด้านแบบต่อเนื่องให้บรรลุ
เป้าประสงค์หลักในการพัฒนาการเกษตรประเทศ เพื่อให้สามารถทํางานวิจัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และสนับสนุนงบประมาณสําหรับการทํางานวิจัยทางการเกษตรให้เพียงพอเร่งการพัฒนาพันธ์ุพืช
และพันธุ์สัตว์ (ปศุสัตว์และประมง) ของไทย ให้มีประสิทธิภาพและความต่อเน่ือง รวมท้ังพัฒนาระบบ

41 

การขยายพันธุ์ดีปลอดโรคทั้งพืชและสัตว์จากงานวิจัยพัฒนาพันธุ์สู่การผลิตเพื่อการค้าอย่างมีระบบทัน
ต่อความต้องการของตลาดควบคู่กับส่งเสริมและพัฒนางานการวิจัยและพัฒนาเพื่อสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ
อย่างต่อเน่ืองนอกจากนี้ ยังควรพัฒนาเกษตรกรให้เป็นเกษตรกรนักวิจัยท่ีมีความสามารถในการศึกษาวิจัยพัฒนา
ต่อยอดกระบวนการผลิตได้ด้วยตัวเองอย่างมีหลักการทางวิทยาศาสตร์ท่ีถูกต้อง ทั้งนี้ หน่วยงานท่ีดูแลการบริหาร
งบประมาณด้านงานวิจัย (Program Management Unit) ในภาคเกษตรควรจัดทําข้อมูลความก้าวหน้า
ผลการวิจัยแยกเป็นรายสินค้าเกษตรให้ชัดเจน ลดความซ้ําซ้อน และเอื้อต่อการต่อยอดงานวิจัย ตลอดจน
ขับเคลื่อนเศรษฐกิจภาคการเกษตรให้มีมูลค่าเพ่ิมแบบก้าวกระโดดบนฐานความคิดของ BCG Economy
Model รวมทั้งการบริหารงบประมาณงานวิจยั ดา้ นการเกษตรใหเ้ พยี งพอและมปี ระสิทธภิ าพมากยงิ่ ข้นึ

(๑๐) จดั ตง้ั “กองทุนเพื่อการร่วมทุนภาคชนบท”
กระทรวงการคลัง โดย ธ.ก.ส. จัดตั้งกองทุนเพื่อการร่วมทุนภาคชนบท

หรือ Rural Venture Capital Fund โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนให้สถาบันเกษตรกร (สหกรณ์
วิสาหกิจชุมชน และกลุ่มเป้าหมายท่ีข้ึนทะเบียนไว้กับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์) หรือผู้ประกอบการ SMEs
ด้านการเกษตรเข้าถึงแหล่งทุนในรูปแบบการร่วมลงทุน (Equity Financing) เพิ่มเติมจากการให้สินเชื่อ
(Debt Financing) ท่ีมีอยู่เดิม ซึ่งสอดคล้องกับเจตนารมณ์ในการสนับสนุนการเจริญเติบโตของ “วิสาหกิจ
เพื่อสังคม” ภายใต้พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม พ.ศ. ๒๕๖๒ โดยเฉพาะอย่างยิ่งวิสาหกิจ
กิจการหรือธุรกิจท่ีเข้ามาช่วยเชื่อมโยงในการนําผลผลิตของเกษตรกรไปแปรรูปเพ่ือสร้างมูลค่าเพ่ิม
เป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชน รวมท้ังการสนับสนุนด้านการตลาดผลิตภัณฑ์ดังกล่าว ซ่ึงนับเป็นการปรับภูมิทัศน์
ทางการเงนิ ในภาคชนบทใหมแ่ ละทาํ ให้ ธ.ก.ส. มีบทบาทเปน็ “หุ้นส่วนธุรกิจ” ของชุมชนไดอ้ ย่างเปน็ รปู ธรรม

(๑๑) เร่งรัดขยายผลระบบประกันภัยพืชผล (Crop Insurance System)
และจดั ให้มีระบบตาข่ายความปลอดภัยทางสงั คม (Social Safety Net) ท่ีเหมาะสมสําหรับภาคการเกษตร

ให้สํานักงานคณะกรรมการกํากับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย
กระทรวงการคลัง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และ ธ.ก.ส. ร่วมกันศึกษาความเป็นไปได้เพื่อออกกฎหมาย
รองรับการประกันภัยพืชผลและสินค้าเกษตรเป็นการเฉพาะ และศึกษาแนวทางการสร้าง “ระบบตาข่าย
ความปลอดภัยทางสังคม” สําหรับภาคการเกษตรท่ีเหมาะสมในยามท่ปี ระสบปญั หาวิกฤตเศรษฐกจิ

ปัจจุบันการประกันภัยพืชผล รัฐบาลมีการจ่ายเงินชดเชยความเสียหายทาง
การเกษตรให้แกเ่ กษตรกรกรณีท่ปี ระสบภยั พิบตั ิทางธรรมชาตจิ นผลผลิตการเกษตรได้รับความเสยี หายสน้ิ เชิง
ในปัจจุบันมีการดําเนินการประกันภัยข้าวนาปีและข้าวโพดเล้ียงสัตว์เพ่ิมเติมจากความช่วยเหลือ
จากรัฐบาลข้างต้นซ่ึงดาํ เนินการต่อเนื่องมาหลายฤดูกาล โดยมีบริษัทประกันวินาศภัยภาคเอกชนหลายบริษัท
ร่วมกันเป็น “ผู้รับประกัน” และมีเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการเป็น “ผู้เอาประกัน” ท้ังน้ี ธ.ก.ส. ทําหน้าท่ี
เป็นตัวกลางรับบริหารจัดการรับสมัครเกษตรกร รับเงินเบี้ยประกัน จ่ายเงินค่าสินไหมชดเชย
และประสานงานเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดข้ึน แต่อย่างไรก็ตาม ยังเป็นการดําเนินงานในลักษณะโครงการ

42 

ขออนุมัติงบประมาณอุดหนุนจากคณะรัฐมนตรีเป็นคราว ๆ ไป โดยไม่มีความแน่นอนและข้ึนอยู่กับนโยบาย
ของรัฐบาลแต่ละชุด จึงเห็นสมควรให้สํานักงานคณะกรรมการกํากับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจ
ประกันภัย กระทรวงการคลัง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และ ธ.ก.ส. ร่วมกันศึกษาความเป็นไปได้
เพ่อื ออกกฎหมายรองรบั การประกันภยั พืชผลและสนิ ค้าเกษตรเป็นการเฉพาะตอ่ ไป

ส่ ว น ร ะ บ บ ต า ข่ า ย ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย ท า ง สั ง ค ม ท่ี เ ห ม า ะ ส ม สํ า ห รั บ
ภาคการเกษตรนั้น จากการตราพระราชกําหนดให้อํานาจกระทรวงการคลังกู้เงินเพ่ือแก้ไขปัญหา เยียวยา
และฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมท่ีได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา ๒๕๑๙
พ.ศ. ๒๕๖๓ โดยมีกรอบวงเงินกู้ไม่เกิน ๑,๐๐๐,๐๐๐ ล้านบาท โดยมาตรการท่ีมีวัตถุประสงค์
เพื่อช่วยเหลือ และเยียวยาประชาชน เกษตรกร และผู้ประกอบการท่ีได้รับผลกระทบจากสถานการณ์
การแพร่ระบาดของโควิด-๑๙ วงเงิน ๔๐๐,๐๐๐ ล้านบาท ซ่งึ เป็นภาระงบประมาณจํานวนมากและสะท้อน
ให้เห็นถึงความเปราะบางของสังคมไทยระบบตาข่ายความปลอดภัยทางสังคมที่ใช้ท่ัวไปอยู่ ๓ ระบบ
ได้แก่ ๑) ระบบการออมแบบผูกพันและไม่บังคับ ๒) ระบบการออมแบบบังคับ (รวมระบบประกัน)
และ ๓) ระบบสวัสดิการสังคมยังไม่แข็งแรงเพียงพอสําหรับรองรับปัญหาในสภาวะที่เกิดวิกฤตเศรษฐกิจ
อยา่ งรุนแรงจากโควดิ -๑๙ ดงั นั้น จงึ เหน็ ควรศึกษาแนวทางการสรา้ ง “ระบบตาข่ายความปลอดภัยทางสงั คม”
สําหรับภาคการเกษตรที่เหมาะสมต่อไปเพ่ือเป็นการบรรเทาปัญหาทางสังคมให้เกษตรกรดํารงชีวิต
และทําการเกษตรได้อย่างความสุขแบบพอเพียงโดยท่ัวถึง หรือได้รับผลกระทบน้อยที่สุดเท่าท่ีจะเป็นไปได้
ก่อนทภี่ าครัฐจะตอ้ งเขา้ ไปใหค้ วามช่วยเหลอื

(๑๒) เร่งรัดการพัฒนาแหล่งนํ้าและการชลประทานเพื่อการเกษตร
ตามแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติท่ีเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา โดยจัดสรรงบประมาณ
เพื่อการลงทุนพัฒนาปัจจัยพื้นฐานเพิ่มข้ึน และกําหนดนโยบายการจ้างแรงงานคืนถ่ินที่เหมาะสม
ท้ังน้ี เพ่ือ “ก่อให้เกิดการจ้างระยะส้ันและมีระบบชลประทานช่วยสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน
ของภาคเกษตรในระยะยาว” ถือได้ว่าเป็นกุศโลบายที่ดีเสริมต่อจากการจ่ายเงินเยียวยาในระยะเริ่มต้น
และสามารถเปล่ียนวิกฤตนี้เป็นโอกาสอย่างแท้จรงิ

(๑๓) ดําเนินการกระจายสิทธิ์การถือครองท่ีดินให้กับเกษตรกรรายย่อย
เพ่ือลดความเหลื่อมลํ้าและส่งเสริมการฟ้ืนฟู/พัฒนาความอุดมสมบูรณ์ของดินให้เหมาะสมกับการเพาะปลูกพืช
อย่างต่อเน่ือง โดยการทําให้ดินดี (Soil Health) ตามแนวทางการพัฒนา ๔ แนวทาง ได้แก่ (๑) การจัดการ
องค์ความรู้กลางที่เกษตรกรสามารถเข้าถึงได้ (๒) การกําหนดวิธีปฏิบัติ (Practical Guideline) ดูแลสุขภาพดิน
อย่างเป็นขั้นเป็นตอน โดยผสมผสานวิชาการสมัยใหม่กับความรู้ท้องถิ่น (ภูมิปัญญา) ท่ีสามารถปฏิบัติได้จริง
ในระยะสั้น กลาง ยาว (๓) สร้างความเข้มแข็งให้กับเครือข่ายอาสาสมัครเกษตร (หมอดินอาสา) ในหมู่บ้าน
อย่างต่อเนื่อง (๔) สร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรมุ่งเน้นทําการผลิตตามหลักการใช้ทรัพยากรดินท่ีดีและยั่งยืน
รวมทั้งปรับปรุงและพัฒนาระบบฐานข้อมูลที่ดินทางการเกษตรให้เชื่อมโยงกับเกษตรกร การผลิต

43 

และการตลาด ให้สามารถใช้ในการวางแผนการผลิตและการตลาดได้โดยนําเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ
(Geographic Information System - GIS) มาใชใ้ หเ้ กิดประโยชน์มากย่งิ ขึ้น

(๑๔) พิจารณาศึกษาและวิเคราะห์การควบรวมหรือบูรณาการกองทุนต่าง ๆ
รวมทั้งกฎหมายว่าด้วยกองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกร เพื่อเพ่ิมศักยภาพการแก้ไขปัญหาหน้ีสินเกษตรกรได้
อย่างมีประสิทธิภาพและเอกภาพ และสอดคล้องกับบริบทของสังคมไทย เน่ืองจากปัจจุบันมีวัตถุประสงค์
เก่ียวกับการช่วยเหลือแก้ไขฟ้ืนฟูเกษตรกรให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นจํานวนมากและหลายสังกัด เช่น กองทุน
หมุนเวียนเพื่อการกู้ยืมแก่เกษตรกรและผู้ยากจน กองทุนพัฒนาสหกรณ์ กองทุนการปฏิรูปท่ีดิน
เพื่อเกษตรกรรม และกองทุนฟ้ืนฟูและพัฒนาเกษตรกร เป็นต้น ดังน้ัน เพื่อให้การช่วยเหลือเกษตรกร
ใหค้ รอบคลมุ ดา้ นตา่ ง ๆ อย่างครบวงจร จึงเหน็ สมควรใหภ้ าครัฐไดพ้ ิจารณาศกึ ษาและวเิ คราะห์ให้มกี ารควบรวม
หรือบูรณาการกองทุนต่าง ๆ หรือปรับปรุงแก้ไขกฎหมายท่ีเก่ียวข้อง รวมท้ังกฎหมายว่าด้วยกองทุนฟ้ืนฟู
และพัฒนาเกษตรกร นอกจากน้ี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีกฎหมายในความรับผิดชอบทั้งสิ้น
จํานวน ๓๙ ฉบับ จําแนกเป็น ๑) กฎหมายเพื่อการบริหารทรัพยากรดิน ชลประทาน ท่ีดิน ๒) กฎหมาย
เพ่ือการบริหารคุณภาพ มาตรฐานปัจจัยการผลิต กระบวนการผลิตสินค้าและผลิตภัณฑ์เกษตร ๓) กฎหมาย
เพ่ือการบริหารจัดการสมดุลสินค้าเกษตรสําคัญ ๔) กฎหมายเพ่ือการบริหารเศรษฐกิจการเกษตร กองทุน
และสถาบันเกษตรกร โดยกฎหมายบางฉบับถือใช้มาเป็นเวลานาน อาจล้าสมัยและไม่เหมาะกับยุคสมัย
ในปัจจุบัน จึงควรจะต้องพิจารณาปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องและสนับสนุนกลไกขับเคลื่อน
และเอือ้ ประโยชน์ต่อการพัฒนาภาคเกษตรให้สามารถแข่งขนั ได้อยา่ งมีประสิทธภิ าพ

๔.๒ แนวทางการปรับปรุงแผนการปฏิรูปประเทศและยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี ที่เก่ียวข้อง
กับด้านการเกษตร

จากการวิเคราะห์ถึงสถานการณ์ประเทศไทย และผลกระทบท่ีเกิดขึ้นจากภาคการเกษตร
จากการแพร่ระบาดของโควิด-๑๙ จะเห็นว่าภาคการเกษตรและเกษตรกรได้รับผลกระทบทั้งทางตรง
และทางอ้อมค่อนข้างรุนแรง ดังน้ัน จึงควรมีข้อเสนอการปรับปรุงแผนการปฏิรูปประเทศ และยุทธศาสตร์ชาติ
๒๐ ปี ทีเ่ กย่ี วข้องกับด้านการเกษตร ดังน้ี

๔.๒.๑ แผนการปฏิรูปประเทศ(ปี ๒๕๖๑-๒๕๖๕)
(๑) ประเด็นปฏิรูปที่ ๒.๒ การสร้างและใช้ Big Data ภาคเกษตร ควรให้

ความสาํ คัญกบั ภาคเอกชนเขา้ มามีสว่ นร่วมในการจดั ทาํ ขอ้ มลู รว่ มกับภาครัฐด้วย
(๒) ประเด็นปฏิรูปท่ี ๒.๓ เรื่องแหล่งนํ้า เห็นควรมีการจัดทําแผนบริหารจัดการ

แหล่งนาํ้ ตน้ ทุนในทอ้ งถ่นิ เพือ่ แกไ้ ขปญั หาภัยแล้งในทอ้ งถ่นิ อยา่ งยั่งยนื
(๓) ประเด็นปฏริ ูปท่ี ๒.๔ เรื่อง สง่ เสริม Smart Farmer และ Precision Farming

ควรให้ความสําคญั กับการสนับสนนุ เทคโนโลยีของภาคเอกชนต่อเกษตรกร โดยทํางานร่วมกบั ภาครัฐ

44 

(๔) ประเด็นปฏิรูปท่ี ๒.๕ เร่ือง การพัฒนาระบบประกันภัยพืชผลและระบบ
เกษตรพันธะสัญญา ควรเพ่ิมประเด็นความเส่ียงเก่ียวกับการแพร่ระบาดของโรคต่าง ๆ ในอนาคต
และการประกันภัยที่เกี่ยวกับโรคระบาด และการให้ความมั่นใจในเร่ือง การตลาดในการทําเกษตรพันธสัญญา
ในกรณที ่เี กิดโรคระบาดดว้ ย

(๕) ประเด็นปฏิรูปท่ี ๒.๖ การจัดตั้ง Centre of Excellence สําหรับภาคเกษตร
เห็นควรมีการจัดประเภทของชนิดสินค้า และสาขาของเทคโนโลยีทางการเกษตร และเป็นการดําเนินการ
ร่วมระหวา่ งภาครัฐ เอกชน และชมุ ชน โดยมีผู้ว่าราชการจังหวดั เปน็ ประธานเช่ือมโยง

๔.๒.๒ ยทุ ธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี (ปี ๒๕๖๑-๒๕๘๐)

ยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี เป็นการวางกรอบการพัฒนาในระยะยาว ๕ ด้าน จากการเกิด
การระบาดของโควิด-๑๙ ทําให้เกิดการเปล่ียนแปลงต่อประเทศไทยทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สาธารณสุข
การดํารงชวี ิต ปรบั ไปส่ฐู านวถิ ีชีวติ ใหม่ ซ่ึงควรมกี ารปรับปรุงยทุ ธศาสตรช์ าติ ๒๐ ปี เพอ่ื รองรับการเปลี่ยนแปลง
ดังกล่าว รวมท้ังสร้างโอกาสให้เกิดการฟ้ืนฟูภาคเกษตรท่ีเป็นภาคเศรษฐกิจหลักของประเทศ เป็นแหล่งรองรับ
ผลกระทบจากการเลกิ จ้างแรงงานและความตอ้ งการอาหารของประเทศ โดยมปี ระเด็นพิจารณา ดังนี้

(๑) พิจารณาความจําเป็นในการจัดทํายุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนา
ด้านการเกษตรแยกออกจากยุทธศาสตร์ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน เนื่องจากภาคเกษตร
เป็นภาคที่เป็นเศรษฐกิจพื้นฐานของประเทศรองรับเกษตรกรและแรงงานในภาคเกษตรมากกว่า ๒๐ ล้านคน
รวมทั้งเป็นแหล่งอาหารสําคัญรองรับประชาชนในช่วงวิกฤติต่าง ๆ และในการฟ้ืนฟูภาคเกษตรต้องครอบคลุม
ท้ังปัจจัยด้านทรัพยากรต้นทุน เช่น นํ้า ดิน การผลิต การแปรรูป การสร้างเศรษฐกิจชุมชน ฯลฯ
จงึ ควรมยี ุทธศาสตรร์ ะยะยาวทคี่ รบวงจรเปน็ การเฉพาะ

(๒) ยุทธศาสตร์ชาติด้านการเกษตร ควรครอบคลุมท้ังในเรื่องการพัฒนาระบบการผลิต
การตลาด องค์กรการเกษตร และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการเกษตร รวมทั้งมีลักษณะเป็นการบูรณาการ
กับหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องในทุกด้าน เช่น ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ท่ีจะเป็นหัวใจสําคัญ
ในการสร้างความเข้มแขง็ ของภาคการเกษตร และนาํ ไปสกู่ ารพฒั นาทย่ี ่ังยืนต่อไป

(๓) มีมาตรการพลิกโฉมการเกษตรไทยก้าวสู่แนวเศรษฐกิจใหม่ให้สามารถผลิตได้
อย่างมีประสิทธิภาพ ยกระดับคุณค่าและมูลค่าสินค้าด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรมแทนการผลิตแนวคิดเดิม
ท่ีใช้พื้นที่มากๆลงทุนมากเพ่ือให้ได้ผลผลิตมาก และควรมีการจัดแบ่งกลุ่มเกษตรกรให้ชัดเจนตามรูปแบบ
การผลิตของเกษตรกร คือ เกษตรเพ่ือความม่ันคงด้านอาหารในครัวเรือน (Niche production)
และเกษตรเพื่อเศรษฐกิจอุตสาหกรรม (Mass production) เพ่ือให้การจัดวางระบบการพัฒนาการจัดทํา
แผนการส่งเสริมและการจัดทําแผนงบประมาณ การวิเคราะห์การนําเทคโนโลยีและนวัตกรรมไปใช้
ให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของการผลิตในท้องถ่ินและสอดคล้องกับเป้าหมายเฉพาะในการผลิต
ของกลุ่มเกษตรกร รวมท้ังการสร้างระบบนิเวศ (Eco System) ในการผลิตของเกษตรกรแต่ละกลุ่ม

45 

ให้สมดุลแบบยั่งยืน ภายใต้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการประกอบอาชีพ รวมทั้ง
การปรับปรุงแก้ไขพระราชบัญญัติ ข้อบังคับ ระเบียบ วิธีปฏิบัติ ให้เอื้ออํานวยต่อการพัฒนาการเกษตร
ในแต่ละรูปแบบของเกษตรกร สร้างความได้เปรียบด้านต้นทุน สร้างกลไกขับเคล่ือน การปรับเปล่ียน
เป็นการทําการเกษตรแบบเศรษฐกิจฐานชีวภาพ (Bio-based Economy) ตามกรอบคิดของ
BCG Economy Model

๔.๓ กรอบมาตรการ/แผนงาน/โครงการทีส่ าํ คัญ ท่ีควรดําเนินการ ได้แก่

๔.๓.๑ ปรับโครงสร้างการผลิตภาคเกษตร โดยเฉพาะเรื่องแหล่งนํ้าในระดับท้องถิ่นท่ีต้อง
ดําเนินการอย่างจริงจังเป็นระบบอย่างต่อเน่ือง ด้วยการจัดทําแผนบริหารจัดการแหล่งน้ําต้นทุนในระดับ
ท้องถ่ินหรือระดับไร่นา ซึ่งเป็นพื้นฐานท่ีมีความสําคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาหรือต่อยอดการผลิตภาค
เกษตรด้านอื่น ๆ ให้ทันต่อการปรับเปลี่ยนหลังการระบาดของโควิด-๑๙ รวมท้ังแก้ไขปัญหาภัยแล้งซํ้าซาก
ในท้องถ่นิ ให้เกิดความยัง่ ยนื

๔.๓.๒ จัดต้ัง“กองทุนเพื่อการร่วมทุนภาคชนบท” เพื่อพัฒนาความเป็นผู้ประกอบการ
เกษตรอุตสาหกรรมอัจฉริยะ และพัฒนาผลิตภัณฑ์และกระบวนการผลิต โดยใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยี
และการสร้างเครือข่ายกับสถาบนั การศึกษาและสถาบนั วจิ ัย

๔.๓.๓ ขยายผลโครงการประกันภัยพืชผลให้ครอบคลุมสินค้าเกษตรทุกชนิด
โดยพิจารณาออกกฎหมาย เพ่ือรองรับระบบการประกันภัยพืชผลเป็นการเฉพาะ โดยให้กระทรวงการคลัง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาต้ังองค์กรขึ้นมาดําเนินการเรื่องน้ี
อยา่ งตอ่ เนื่องและยั่งยืน

๔.๓.๔ สนับสนุนให้ภาคเอกชนจัดตั้งศูนย์กลางการแปรรูปและการกระจายสินค้าตามภูมิภาค
เพ่ือลดภาระการขนส่งให้ลูกค้าของเกษตรกร รวมท้ังสร้างงานในพ้ืนท่ีเร่งให้เกิดการสร้างนวัตกรรม
หรือเทคโนโลยีในการเพิ่มมูลค่าสินค้าบรรจุภัณฑ์และการบรรจุเพ่ือการขนส่ง การเก็บรักษา และยืดอายุ
การวางตลาด (shelf life) เช่น อุตสาหกรรมโคเน้ือ ควรตั้งศูนย์ตัดแต่งเนื้อพร้อมขายทุกภูมิภาค เพื่อใช้โรงฆ่า
ท่ีมีอยู่ในพื้นท่ีให้เป็นประโยชน์และลดการเคล่ือนย้ายโคสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีในการสร้างเครือข่าย
เชื่อมโยงแหล่งตลาด รวมถึงระบบการตรวจสอบย้อนกลับเพิ่มคุณภาพสินค้าและความเชื่อมั่นให้ลูกค้า
โดยสนับสนุนให้ภาคเอกชนเป็นเจ้าภาพในการสร้างพื้นที่รองรับระบบปฏิบัติงาน (Platfrom) เพื่อให้หน่วยงาน
และเกษตรกรเข้าไปใชง้ านได้

หน่วยงานหลัก ประกอบด้วย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงการคลัง
(ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร) กระทรวงพาณชิ ย์

หน่วยงานสนับสนุน กระทรวงมหาดไทย กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงดิจิทัล
เพื่อเศรษฐกิจและสังคม และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กระทรวง
การทอ่ งเทีย่ วและกฬี า เป็นตน้

47 

บทสรปุ

หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงท่ีพระบาทสมเด็จพระชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานไว้ยังคงเป็นคําตอบของประเทศไทยทั้งในปัจจุบันและอนาคต
แม้ในวิกฤตการระบาดของโควิด-๑๙ เศรษฐกิจพอเพียงมุ่งให้ทุกคนสามารถพ่ึงพาตนเองได้และพัฒนาให้ดีย่ิงข้ึน
จนเกิดความย่ังยืน ทุกภาคส่วนมีการแบ่งปันทรัพยากรเพ่ือช่วยเหลือผู้ท่ีประสบปัญหาให้สามารถอยู่รอดได้
และเม่ือผ่านพ้นวิกฤตได้แล้ว ประเทศไทยจะได้กลับมาพัฒนาเศรษฐกิจอีกครั้ง โดยต้องคํานึงถึงความยั่งยืน
บนพ้ืนฐาน “ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันที่ดี” โดยการพัฒนาระบบสาธารณสุข
ควบคู่ไปด้วยกับการขับเคล่ือนเศรษฐกิจเพื่อป้องกันการกลับมาแพร่ระบาดใหม่ เปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วม
ในการพัฒนาต้ังแต่ระดับชุมชนเพ่ือสร้างความเข้มแข็งในระดับประเทศข้ึนมาใหม่ ยึดหลักของการ
“เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” และจะต้องเร่งนําเทคโนโลยีสมัยใหม่และระบบอัตโนมัติมาประยุกต์ใช้
อย่างเหมาะสมควบคู่กับการพัฒนาคนให้มีทักษะทันต่อการเปลี่ยนแปลงถูกเร่งให้เร็วขึ้นจากผลกระทบ
การระบาดของโควิด-๑๙ เพื่อให้ประเทศไทยพร้อมท่ีจะก้าวเข้าสู่เศรษฐกิจบนฐานวิถีชีวิตใหม่เมื่อภาวะ
วกิ ฤตโรคโควดิ -๑๙ ผา่ นพน้ ไป

ในภาคการเกษตรวิกฤตโควิด-๑๙ ถือว่าเป็นโอกาสของภาคเกษตรไทยท่จี ะต้องเร่งให้มีการพฒั นา
แบบก้าวกระโดด ดังน้ัน เพื่อให้เกษตรกรสามารถประกอบอาชีพอย่างมั่นคงทันต่อการเปล่ียนแปลงของโลก
ภายใต้ฐานวิถีชีวิตใหม่ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้เกิดความยั่งยืน จึงควรมีการดําเนินการต่าง ๆ
ในระยะเฉพาะหน้าเร่งด่วน คือ ทําการเกษตรอย่างไรให้ปลอดภัยจากโควิด-๑๙ ในฤดูกาลใหม่
ดูแลค่าเช่าที่ดินทําการเกษตรให้เป็นธรรม ดูแลให้เกษตรกรเข้าแหล่งพันธุ์ดี สนับสนุนสินเช่ือเพื่อการผลิต
ในฤดูกาลใหม่อย่างเพียงพอ ส่งเสริมให้เกษตรกรขายผลผลิตและผลิตภัณฑ์การเกษตรตรงถึงผู้บริโภค
สนับสนุนให้ธุรกิจห้างสรรพสินค้าและร้านค้า รวมทั้งหน่วยงานภาครัฐรับซื้อผลผลิตจากชุมชนของเกษตรกร
และพัฒนาความรู้ และสร้างแรงจูงใจแรงงานคืนถิ่นในการประกอบอาชีพการเกษตร ส่วนในระยะต่อไป
ที่ต้องทําอย่างต่อเน่ือง ได้แก่ จัดทํา “ฐานข้อมูลทางด้านการเกษตร” สนับสนุนแรงงานคืนถ่ินให้เป็นโอกาส
ต่อการพัฒนาภาคการเกษตรสนับสนุนการฟ้ืนฟูภาคเกษตรสู่เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน ปรับบทบาท
และพัฒนาสถาบันเกษตรกรให้เป็นท่ีพึ่งของสมาชิกได้อย่างแท้จริง ปรับภารกิจงานของหน่วยงาน
ด้านการพัฒนาด้านการเกษตรและความม่ันคงด้านอาหาร เปล่ียนถ่ายการบริหารจัดการองค์กรการเกษตร
สู่ยุคดิจิทัล ขับเคล่ือนนโยบายการพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรปลอดภัยอย่างต่อเนื่องสร้างระบบโครงสร้างพ้ืนฐาน
เพ่ือความมั่นคงด้านการผลิตทางการเกษตรและอาหาร เพิ่มศักยภาพระบบงานวิจัยและพัฒนาด้านการเกษตร
จัดต้ังกองทุนเพ่ือการร่วมทุนภาคชนบท เร่งรัดขยายผลระบบประกันภัยพืชผลและจัดให้มีระบบตาข่าย
ความปลอดภัยทางสังคมที่เหมาะสมสําหรับภาคการเกษตร เร่งรัดการพัฒนาแหล่งน้ําและการชลประทาน
กระจายสิทธิ์การถือครองที่ดินให้กับเกษตรกรรายย่อย และศึกษาวิเคราะห์การควบรวมหรือบูรณาการ
กองทนุ ตา่ ง ๆ

49 

เอกสารอา้ งองิ

กรุงเทพธุรกิจ. ๒๕๖๓ก. เปดิ โมเดล 'โควดิ ไทย' ทําไมอย่นู าน.แหล่งทีม่ า https://www.bangkokbiznews.
com/news/detail/877019. สืบค้นเม่ือ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

กรงุ เทพธรุ กจิ . ๒๕๖๓ข. เปดิ โมเดล 'โควดิ ไทย' ทําไมอยู่นาน.แหล่งที่มา https://www.bangkokbiznews.
com/news/detail/878776. สืบค้นเม่ือ ๑๘ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ฐานเศรษฐกิจ. ๒๕๖๓. สมชาย คาด นายกฯ เลือก“ยุทธศาสตร์หน่วงโรค” สู้โควิด-๑๙. แหล่งที่มา
https://www.thansettakij.com/content/425551. สืบค้นเมื่อ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

เนอ้ื แพร เล็กเฟ่ืองฟู ศภุ นจิ ปิยะพรมดี พรพจ ปรปักษข์ าม และนฎา วะส.ี ๒๕๖๓. เม่ือโควิด-๑๙ ปิดเมือง:
ผลกระทบตอ่ แรงงานไทยในมิติ supply-side. สถาบันวิจัยเศรษฐกจิ ป๋วยอึ๊งภากรณ.์

ประชาชาติธุรกิจออนไลน์. ๒๕๖๓. SCG มิตรผล ซีพี เซ็นทรัล กระทิงแดง ไทยเบฟ” ย้ําไม่ปลดคน-หนุน
เครอ่ื งมือแพทยต์ า้ นโควดิ . แหล่งทม่ี าhttps://www.prachachat.net/economy/news-
สืบค้นเม่ือ ๙ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ราชกิจจานุเบกษา. ๒๕๖๓ก. คําสั่งนายกรัฐมนตรีที่ ๕/๒๕๖๓ เร่ือง การจัดตั้งหน่วยงานพิเศษเพื่อปฏิบัติ
หน้าท่ีตามพระราชกําหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๔๘. แหล่งที่มา
http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/E/069/T_0006.PDF. สื บ ค้ น เ มื่ อ ๙
พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ราชกิจจานุเบกษา. ๒๕๖๓ข. พระราชกําหนดการให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้ประกอบวิสาหกิจ
ที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙พ.ศ. ๒๕๖๓. แหล่งที่มา
http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/A/030/T_0006.PDF. สื บค้ นเม่ื อ ๑๖
พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉินกรมควบคุมโรค. ๒๕๖๓. รายงานสถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ โควิด-๑๙.
แหล่งทมี่ า https://situation-no149-310563.pdf. สืบค้นเมื่อ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านวิจัยและวิชาการ. ๒๕๖๓. สถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙
(COVID-19).กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมการ. แหล่งท่ีมา
https://www.nrct.go.th/covid19. สืบค้นเมื่อ ๙ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสาร สํานักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์. ๒๕๖๓. แหล่งที่มา
https://www.ctc.ops.moc.go.th. สืบค้นเมื่อ มกราคม ๒๕๖๓.

50 

เศรษฐสาร. ๒๕๖๓. Herd immunity การปลอ่ ยใหป้ ระชากรติดเช้อื (อังกฤษ). โครงการ "เศรษฐสาร"
คณะเศรษฐศาสตร์ ชั้น ๔ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ เขตพระนคร กรุงเทพฯ. แหล่งที่มา
http://www.setthasarn.econ.tu.ac.th/blog/detail/55/z สืบค้นเมอื่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

สํานักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. ๒๕๖๓. ภาวะเศรษฐกิจไทยไตรมาสแรกของปี
๒๕๖๓ และแนวโน้มปี ๒๕๖๓. แหลง่ ที่มา https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.php?nid=
10212&filename=QGDP_Report สบื ค้นเมือ่ ๑๘ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

สํานักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. ๒๕๖๓ก.การจัดตั้งศูนย์บริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติด
เชอื้ ไวรสั โคโรนา 2019.แหล่งทม่ี า https://cabinet.soc.go.th/soc/Program23.jsp?top_serl=
99334797&key_word=&owner_dep=&meet_date_dd=10&meet_ date_mm=03&meet_
date_yyyy=2563&doc_id1=&doc_id2=&meet_date_dd2=&meet_date_mm2=&meet_
date_yyyy2= สืบคน้ เมอ่ื ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

สํานักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. ๒๕๖๓ข. มาตรการดูแลและเยียวยาผลกระทบจากไวรัสโคโรนา
(COVID-19) ชุดท่ี ๑ .แหลง่ ท่มี าhttps://cabinet.soc.go.th/soc/Program2-3.jsp?top_
serl=9 9 3 3 4 7 9 2 &key_word=&owner_dep=&meet_date_dd=1 0 &meet_date_mm=0 3
&meet_date_yyyy=2 5 6 3 &doc_id1 = &doc_id2 = &meet_date_dd2 = &meet_date_mm2
=&meet_date_yyyy2= สบื ค้นเมื่อ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

สํานกั งานเศรษฐกิจการเกษตร. ๒๕๖๓. ข้อมูลเศรษฐกจิ การเกษตร-ปจั จัยการผลิต.แหลง่ ทม่ี า
http://www.oae.go.th/view/1/ปจั จยั การผลติ /TH-TH.สืบค้นเม่ือ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

อาทิตยา พองพรหม. ไม่ระบุปี. สรุปสถานการณ์การถือครองท่ีดินและสาเหตุการสูญเสียท่ีดินของเกษตรกร
รายยอ่ ยในประเทศไทย. แหลง่ ทม่ี า https://www.alro.go.th/tech_trans/ewt_dl_link.php?
nid=733 สบื คน้ เมอื่ ๓๐ มิถนุ ายน ๒๕๖๓.

Brandinside. 2563. World Bank ชี้ เศรษฐกิจประเทศกําลังพฒั นาตกตาํ่ สดุ ในรอบ 60 ปี คาดการณ์ GDP โลก
-5.2%. Search from https://t.co/oa0V4jI8cp?amp=1. Accessed date 13 June 2020.

FAO. 2020. World food situation. Search from http://www.fao.org/worldfoodsituation/
foodpricesindex/en/) Accessed date 19 May 2020.

JohnsHopkinsUniversityand Medicine.2020. COVID-19 Case Tracker Follow global
cases and trends.Updated daily. Coronavirus Resource Center. Search from
https://coronavirus.jhu.edu/. Accessed date 19 May 2020.

51 

Marketeer online. ๒๕๖๓. มหาเศรษฐีไทย ช่วยอะไรในวิกฤติโควิด-๑๙ไปแล้วบ้าง? แหล่งท่ีมา
https://marketeeronline.co/archives/159580 สืบค้นเมอื่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

The Momentum day poets Co.,Ltd. ๒๕๖๓. ทําไมถึงยังไม่เข้าเฟส ๓” ความแตกต่างระหว่างการ
ระบาดโควิด-๑๙ระยะท่ี ๒และ ๓. แหล่งท่ีมา https://themomentum.co/phase-2-and-3-of-
covid-19-outbreak/.สืบคน้ เมอื่ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๖๓

World Health Organization. 2020a. Coronavirus disease (COVID-19) pandemic. Search
from https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019?gclid=
Cj0KCQjwnv71 BRCO. RIsAIkxW9EbDapaJIIZ_9I2VgEsRBRDxxwGj_6FFveRsnUi0k
YBxE2XuVwvaAaAjRJEALw_wcB Coronavirus disease (COVID-19) pandemic.
Accessed date 31 May. 2020.

World Health Organization. 2020b. Coronavirus disease (COVID-19) Situation Report–
116.Data as received by WHO from national authorities by 10:00 CEST, 15 May
2020 Search from https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/
situation-reports/20200515-covid-19-sitrep-116.pdf?sfvrsn=8dd60956_2.Accessed
date31 May 2020.

Worldometer. 2020. COVID-19 Coronavirus pandemic. Search from http://www.worldometers.
info/coronavirus/. Accessed date 31 May. 2020.

Wu Z. and McGooganJ.M., 2020. Characteristics of and Important Lessons from the Coronavirus
Disease 2019(COVID-19) Outbreak in China Summary of a Reportof 72314 Cases from the
Chinese Center for Disease Control and Prevention.Search from http://jamanetwork.com/journals
/jama/fullarticle/2762130?guestAccessKey=bdcca6faa48c40288406d04a3e932&utm
_source=For_The_Media&utm_medium=Referral&utm_campaign=ftm_links&utm_c
ontent=tfl&utm_term=022420&mod=article_inline. Accessed date 15 May 2020.