รายงานการพิจารณาศึกษา เรื่อง ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยเรียน

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๓๕ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภในว ์ ัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” การสัมมนา เรื่อง “การต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” จัดขึ้นเมื่อ วันจันทร์ที่๒๑ ธันวาคม ๒๕๕๒ โดยมีผ้แทนจากหน่วยงานต่างๆ ูท้งภาคร ั ัฐและเอกชน ผ้แทนอาจารย์ูนักเรียน สมาคมผ้ปกครองูองค์กรพัฒนาเอกชน ตลอดจนเครือข่ายภาค ประชาชน สื่อมวลชนและผ้สนใจจูํานวน ๔๕๐ คน เข้าร่วมประชุมวัตถุประสงค์ของการ สัมมนาเพื่อรับทราบสถานการณ์และหามาตรการ การป ้องกันและแก้ปัญหา มีการอภิปราย โดยผ้เชีู่ยวชาญและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีสาระสําคัญ ดังนี้ ๓.๑ การอภิปรายหัวข้อ “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : สถานการณ์ปัญหา สาเหตุและ ผลกระทบต่อสุขภาพ สังคม เศรษฐกิจ” ๓.๑.๑ แพทย์หญิงพรพันธ์ุ บุณยรัตพันธ์ุ ประธานคณะอนุกรรมาธิการศึกษา ปัญหาสาธารณสุขที่สําคัญของประเทศ วุฒิสภา ได้กล่าวถึงปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นในุ ภาพรวม สรุปได้ดังนี้ การต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุเป็นปัญหาใหญ่ทางสังคมของประเทศไทย โดยในปี พ.ศ. ๒๕๕๑ พบว่า แม่อายุน้อยกว่า ๒๐ ปี ต้งครรภ์ร้อยละ ั๒๐.๓๓ ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ของ องค์การอนามัยโลกที่กําหนดว่าควรน้อยกว่าร้อยละ ๑๐ การมีเพศสัมพันธ์ในกล่มวุัยร่นุ เพิ่มขึ้นจากร้อยละ ๑๐ ใน พ.ศ. ๒๕๔๔ เป็นร้อยละ ๔๐ ใน พ.ศ. ๒๕๕๒ การต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ เพิ่มขึ้นเป็ น ๑ ใน ๓ ของสตรีที่มาฝากครรภ์ในโรงพยาบาล พบว่า อายุของแม่ลดลงเรื่อยๆ จํานวนเด ็กหญิงที่คลอดบุตรเพิ่มมากขึ้นทุกปี หญิงอายุต่ํากว่า ๑๕ ปี ต้งครรภ์ประมาณ ั ๒,๕๐๐ รายต่อป ี หญิงอายุต่ํากว่า ๑๘ ปี ต้งครรภ์ประมาณ ั๘๔,๐๐๐ รายต่อป ี ในระหว่าง พ.ศ. ๒๕๔๔ - ๒๕๕๐ เด ็กหญิงอายุ ๑๐ ปี ต้งครรภ์มีจ ั ํานวนถึง ๖๐ คน (ข้อมูลเฉพาะ โรงพยาบาลของรัฐเท่าน้นั) เกือบท้งหมดของว ั ัยร่นุ (ร้อยละ ๙๘) ต้งครรภ์โดยไม่ต ั ้งใจ ั

หน้า ๓๖ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ผลกระทบของการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุมีผลท้งต่อส ัุขภาพกายและผลต่อ สุขภาพจิตและผลทาง สังคมเศรษฐกิจ เนื่องจากส่วนใหญ่ฝากครรภ์ช้า ฝากครรภ์เมื่ออายุ ครรภ์เกิน ๑๒ สัปดาห์มากถึงร้อยละ ๘๖ ทําให้เกิดภาวะแทรกซ้อนในทุกช่วงของการต้งครรภ์ ั สูงกว่าวัยอื่น (แท้ง คลอดยาก ตกเลือดหลังคลอด) ทารกแรกเกิดน้ําหนักน้อยกว่า ๒,๕๐๐ กรัม มีร้อยละ ๒๔ ด้านจิตใจ แม่เด็ กมักมีอารมณ์แปรปรวน เครียดซึมเศร้า เป็นผลให้ทารก ถูกทอดทิ้ง หรือถูกทําร้าย หลายรายถึงแก่ชีวิต การต้งครรภ์ท ั ําให้แม่เด็กต้องหยุดเรียน บางรายไม่มีโอกาสเรียนต่ออีก รายจ่ายของครอบครัวเพิ่มขึ้นสูงกว่ารายรับ เก ิดความลําบากยากจนยิ่งขึ้น ฝ่ายชายมักบอก เลิกเมื่อหญิงต้งครรภ์ ั ฝ่ายหญิงจึงต้องพยายามทําแท้ง ส่วนใหญ่ทําโดยหมอเถื่อน หรือทําเอง ซึ่งเสี่ยงอันตรายมาก ๓.๑.๒ นางสาวธัญญา ใจดี ผ้ร่วมอภิปรายจากมู ูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่อง สุขภาพผ้หญิง ู (สคส.) และแผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศของ สสส. ได้อภิปรายถึง การต้งครรภ์ในว ั ัยร่นในประเดุ็นเกี่ยวกับสถานการณ์ สาเหตุและผลกระทบ ดังนี้ สถานการณ์ในภาพรวม มีหญิงอายุต่ํากว่า ๒๐ ปี คลอดเฉลี่ยวันละ ๑๔๐ ราย ป ีละ ๕๐,๐๐๐ ราย (ข้อมูลจากโรงพยาบาลรามาธิบดี) บางจังหวัดสูงถึงป ีละ ๒๐๐ ราย (ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข ) ในปี พ.ศ. ๒๕๕๐ หญิงอายุ ๑๖ - ๒๐ปี คลอด ๑๔๕,๗๔๗ ราย (ข้อมูลจากสํานักบริหารการทะเบียนมหาดไทย) จะเห ็นว่าสถานการณ์ การต้งท้องในเด ั ็กมีอายุน้อยลงเรื่อยๆ เป็นปัญหาใหญ่ในมุมมองของคนทํางานเรื่องเพศและ เยาวชนในชุมชน การแก้ปัญหาส่วนใหญ่พ่อแม่ จะให้เด็กแต่งงานกัน ส่วนโรงเรียนจะแก้ปัญหา โดยไล่ออกหรือขอให้ลาออก หรือหาโรงเรียนใหม่ให้ สรุปผลกระทบที่เกิดขึ้น - ต้องออกจากโรงเรียนหรือออกจากงาน - ต้องแต่งงานหรือ หย่าร้าง หมดอนาคต - เด ็กที่คลอดถูกทอดทิ้ง หรือเกิดการทําร้ายเด็ ก - เด ็กเกิดใหม่ด้อยคุณภาพ - เกิดยุวอาชญากรมากขึ้น

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๓๗ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา - ต้องยุติการต้งครรภ์ ัทําให้ถูกประณาม ขาดความมั่นใจ บาดเจ ็ บ พิการ หรือเสียชีวิต “การต้งท้องในว ั ัยร่นุ ” เป็นปัญหาใหญ่ ที่มองไม่เห็ นทางออก สาเหตุ เกิดจาก - ปัญหาแม่วัยร่นเปุ็นปัญหาของสังคมที่ปรับตัวไม่ทัน ขาดกลไกป้องกัน ปัญหา - มุมมองเชิงลบต่อการเรียนร้เรืู่องเพศของสังคมไทย - มองปัญหาไม่รอบด้าน ม่งตุําหนิผ้หญิงที ู่ต้งท้องโดยไม่แต่งงาน ั ต้องป้องกันและแก้ปัญหาด้วยมุมมองใหม่ - ปรับมุมมองจาก “ท้องไม่พึงประสงค์” ส่มู ุมมองใหม่ว่า “ท้องไม่พร้อม” ไม่ใช่ใช้คําว่า “ไม่ต้องการ” หรือ “ไม่พึงประสงค์” หรือ “ไม่วางแผน” เพราะเป็ นคําที่มี ความหมายในเชิงตีตรา - สถานการณ์ที่พร้อมสําหรับคนหนึ่ง อาจเป็นความไม่พร้อมของอีกคน หนึ่ง - ไม่ปล่อยให้ผ้ชายหายไปูในสถานการณ์ท้องไม่พร้อมต้องสร้างความ รับผิดชอบ (ที่มา: กนกวรรณ ธราวรรณ. รายงานผลการวิจัยบันทึกประสบการณ์ ของผ้หญิงที ู่ท้องเมื่อไม่พร้อม. มูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผ้หญิง ู . 2548) ความเคลื่อนไหวทางสังคมต่อสถานการณ์ท้องไม่พร้อม ปัจจุบันนี้ได้เกิดเครือข่ายภาคเอกชนสนับสนุนทางเลือกของผ้หญิงที ู่ท้อง ไม่พร้อมกว่า ๒๐ องค์กร ให้บริการป้องกันแก้ไขและเยียวยาปัญหา โดยมีจุดยืนว่าผ้หญิง ู ที่ท้องไม่พร้อมไม่ใช่ดัชนีชี้วัดความเสื่อมของสังคม เครือข่ายฯ ได้ร่วมขับเคลื่อนในสมัชชา สุขภาพแห่งชาติ ปี พ.ศ. ๒๕๕๑ จนเกิดมติสุขภาวะทางเพศ และคณะรัฐมนตรีได้ให้การรับรอง มติเมื่อวันที่๑๙ พฤษภาคม ๒๕๕๒

หน้า ๓๘ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ลักษณะโครงการลดการต้งท้องไม่พร้อมที ั่จะประสบความสําเร ็ จ ควรมี ลักษณะดังนี้ ๑. โครงการพัฒนาเยาวชนแบบรอบด้าน - ให้เด็ กผ้หญิงมีโอกาสทางการศึกษาและมีทางเลือกในชีวิต ูเช่น ส่งเสริมให้เล่นกีฬา - เป็นโครงการที่เข้าถึงได้ง่าย ไม่ตีตราหรือคุกคามเยาวชน - เจ้าหน้าที่โครงการต้องเข้าใจและทํางานกับเยาวชนได้ - มีระบบส่งต่อศูนย์บริการสุขภาพทางเพศ ๒. โครงการที่ดึงผ้ชายมาร่วมู - โดยคํานึงว่าผ้ชายเปู็นส่วนหนึ่งของสถานการณ์ท้องไม่พร้อม - มีพื้นที่ปลอดภัยให้ผ้ชายพู ูดถึงความทุกข์ ความกลัว และความไม่รู้ - ใช้เจ้าหน้าที่ผ้ชายทูํากิจกรรม มีการสื่อสารเชิงบวก เป็นมิตร ไม่ ตําหนิ - สร้างความหมายใหม่ของคําว่า “ชายชาตรี” คือการเคารพตัวเอง เคารพผ้อืู่น มีความเอื้ออาทรมีความรับผิดชอบ ๓. การรณรงค์ระดับกว้างในชุมชน - มีการสร้างความตระหนักในชุมชน อบรมครูพ่อแม่ ผ้นูําชุมชน - มีหลักสูตรเพศศึกษาที่รอบด้านในโรงเรียน - ให้สถาบันต่างๆในชุมชนส่งข่าวสารเดียวกันซ้ําๆ ส่เยาวชนู - มีเครือข่ายบริการแก่เยาวชน - สื่อสารให้ชะลอการมีเพศสัมพันธ์ ไปพร้อมๆ กับสอนเรื่อง คุมกําเนิดโดยไม่ให้คุณค่าแก่วิธีการใดวิธีหนึ่งมากกว่าวิธีอื่น

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๓๙ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๔. การสอนเรื่องเพศวิถีและเอดส์ - ขณะนี้ยังไม่มีงานวิจัยที่ยืนยันว่าการสอนให้เยาวชน งดเว้น เพศสัมพันธ์จะช่วยชะลอเพศสัมพันธ์ได้ - มีงานวิจัยที่สนับสนุนโดยรัฐบาลสหรัฐอเมริกา ยืนยันว่าหลักสูตร เพศศึกษารอบด้านไม่ได้ทําให้มีเพศสัมพันธ์เร็วขึ้นหรือบ่อยขึ้น - ควรใช้เทคนิคหลากหลายในการสอน ให้เยาวชนเชื่อมโยงข้อมูลกับ ประสบการณ์ตัวเอง - ต้องให้ข้อมูลที่ถูกต้อง รอบด้าน - เลือกครูหรือเพื่อนเยาวชนที่เชื่อมั่นในการสอนเพศศึกษา และ อบรมเพิ่มเติม ๕. โครงการเชิงรุกเข้าถึงเยาวชน - ต้องเข้าถึงเยาวชนในช่วงวัยก่อนมีเพศสัมพันธ์ ยิ่งเร ็ ว ยิ่งได้ผลดี - ต้องมีบริการพร้อม เข้าถึงได้ สถานที่ชั่วโมงบริการ ความยืดหย่นุ ราคาถูก หรือฟรี - มีเจ้าหน้าที่ที่เข้าใจและเป็นมิตรกับเยาวชน ไม่เอาค่านิยมตัวเองมา ตัดสิน - อบรมเจ้าหน้าที่ให้เข้าใจพัฒนาการวัยร่นทุ ้งหญิงและชาย ั - ต้องมองว่าเยาวชนมีศักยภาพควรได้รับการพัฒนา มากกว่าเป็ น ปัญหาที่ต้องแก้ไข - ข้อความที่ส่งถึงเยาวชนต้องชัดเจน ไม่คุกคาม ไม่ตัดสิน ๖. การบริการสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธ์ุโรงเรียนและ สาธารณสุขต้องร่วมมือกนั - ให้บริการฟรี ไม่ให้ข้อมูลมากเกินไป

หน้า ๔๐ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา - ต้องรักษาความลับ ให้บริการเป็นส่วนตัว สร้างความไว้วางใจ สื่อสารจริงใจ ไม่ตัดสิน - มีผ้ให้บริการหลากหลายเพศทีู่เยาวชนสะดวกคุยด้วย - สถานที่บริการอย่ในูหรือใกล้โรงเรียน ๓.๑.๓ นายแพทย์กิตติพงศ์ แซ่เจ็ ง ผ้อูํานวยการกองอนามัยการเจริญพันธ์ุ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ได้นําเสนอข้อมูลพอสรุปได้ดังนี้ อัตราเพิ่มประชากรไทยระหว่าง พ.ศ. ๒๕๑๓ - ๒๕๔๗ ได้ลดลงเป็ นลําดับ จากอัตราเพิ่มร้อยละ ๓ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๓ เป็นร้อยละ ๑ ในปี พ.ศ. ๒๕๔๓ และร้อยละ ๐.๔ ในปี พ.ศ. ๒๕๕๑ (๒๕๑๓ กองวางแผนครอบครัวและประชากร กรมอนามัยกระทรวง สาธารณสุข ๒๕๔๓ - ๒๕๕๑ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล) อัตรา คุมกําเนิดของสตรีสมรสอายุ ๑๕ - ๔๔ ปีของประเทศไทย ในปี พ.ศ. ๒๕๒๑ อย่ทีู่ร้อยละ ๕๓.๔ เพิ่มเป็นร้อยละ ๗๐.๕ และร้อยละ ๘๑.๑ ในปี พ.ศ. ๒๕๓๐ และ พ.ศ. ๒๕๔๙ ตามลําดับ จะเห ็นว่าเด็กเกิดน้อยจึงจําเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องทําทุกวิธีให้เด็กเกิดอย่างมีคุณภาพ (ที่มา การประเมินผลงานส่งเสริมสุขภาพในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่๘ สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย โครงการการประเมินมาตรฐานอนามัยการเจริญพันธ์สุําหรับ ประชาชน กองอนามัยการเจริญพันธ์ุกรมอนามัย) นอกจากนี้ข้อมูลอายุเฉลี่ยของการมีเพศสัมพันธ์คร้งแรกในช่วงป ี ัพ.ศ. ๒๕๓๙ - ๒๕๔๗ พบว่าลดลง โดยในป ี พ.ศ. ๒๕๓๙ อายุเฉลี่ย ๑๘ - ๑๙ ปี (จากสถาบันวิจัย ระบบสาธารณสุข) ปี พ.ศ. ๒๕๔๕ พบว่าอายุเฉลี่ย ๑๕ - ๑๖ ปี (สํานักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย ) ปี พ.ศ. ๒๕๔๗ จากเอแบคโพลล์ พบว่าอายุเฉลี่ย ๑๕ - ๑๖ ปี การสํารวจ อนามัยโพลล์ ของกรมอนามัยเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๕๒ พบว่า วัยร่นชายชายร้อยละุ๓๔.๐ และวัยร่นหญิง ุร้อยละ ๗.๙ เห ็นว่าการมีเพศสัมพันธ์ก่อนแต่งงานเป็นสิ่งจําเป็ น โดยเหตุผล ส่วนใหญ่ร้อยละ ๕๕ คือ ต้องการทดลองใช้ชีวิตร่วมกันก่อนแต่งงาน เหตุผลรองลงมา คือ เพื่อเป็ นการผูกมัดค่รูักร้อยละ ๔๐ ร้อยละของการป้องกันเมื่อมีเพศสัมพันธ์คร้งแรก ั พบว่า โดย เฉลี่ยมีการใช้ร้อยละ ๔๖.๗ ไม่ใช้อะไรเลยร้อยละ ๓๔.๙ ใช้ยาเม็ ดคุมกําเนิดฉุกเฉิน ร้อยละ ๑๐.๗ นับวันปลอดภัยร้อยละ ๕.๖ ซึ่งเป็ นอัตราที่น้อย ส่งผลให้เกิดการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๔๑ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ค่านิยมในเรื่องเพศของวัยร่นไทยุ ปัจจุบันนี้วัยร่นไทยมีค่านิยมในการรุักษาพรมจารีลดลง ยอมรับการอย่ก่อนู แต่งมากขึ้น มองเรื่องการมี SEX เป็นเรื่องปกติ ใช้ SEX เป็นเครื่องมือของการพิสูจน์ว่า “รัก” โดยถือเป็นเรื่องภาคภูมิใจของวัยร่นชายทีุ่มี SEX กับแฟน/เพื่อน ขณะเดียวกันมีวัยร่นชายุ ส่วนน้อยซื้อบริการทางเพศ สาเหตุที่ทําให้เกิดการต้งครรภ์ของหญิง ัอายุต่ํากว่า ๒๐ ปี คุมกําเนิดไม่สม่ําเสมอ ร้อยละ ๒๘.๒ ไม่ได้ป้องกันขณะมีเพศสัมพันธ์ ร้อยละ ๔๕.๕ แพ้ยาคุม ร้อยละ ๗.๗ ถูกกระทําชําเรา ร้อยละ ๐.๖ ยาคุมกําเนิดไม่มีประสิทธิภาพ ร้อยละ ๖.๔ ขาดความร้ในการคู ุมกําเนิด ร้อยละ ๙.๐ ไม่ตอบคําถาม ร้อยละ ๒.๖ สาเหตุที่วัยร่นไม่คุ ุมกําเนิด - ขาดความร้เรืู่องเพศศึกษาและชีววิทยาการเจริญพันธ์ุ (ไม่ร้ว่าจะู ต้งครรภ์เมื ั่อใด) - มีความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการร่วมเพศ กับการต้งครรภ์ ั (ร่วมเพศ คร้งเดียวไม่ท้อง ั ) - วัยร่นชายไม่ใช้ถุ ุงยางอนามัย (ขัดขวางความร้สึกทางเพศู ) - การบริการคุมกําเนิดยังเป็นบริการเฉพาะค่สมรสูหรือผ้ทีู่แต่งงาน แล้ว (วัยร่นไม่กล้าเพราะการมีเพศสุัมพันธ์ในวัยร่นเปุ็นเรื่องที่ต้องปกปิด) (ที่มา: การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการต้งครรภ์และมีบ ัุตรของหญิงอายุ ต่ํากว่า 20 ปี (เขตสาธารณสุข จังหวัดพิษณุโลก สุโขทัย เพชรบูรณ์ อุตรดิตถ์ และตาก)

หน้า ๔๒ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุจากข้อมูลของ ศาสตราจารย์แพทย์หญิง สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล พบว่า ร้อยละ ๒๐ – ๓๐ ของการต้งครรภ์ท ั ้งหมดเป ั ็ นวัยร่นุร้อยละ ๑๙ ของวัยร่นอายุ ุ ๑๕ - ๑๙ ปีที่มีเพศสัมพันธ์ ร้อยละ ๘๐ เป็ นการต้งครรภ์แบบไม่ต ั ้งใจ ั ร้อยละ ๓๐ นําไปสู่ การทําแท้ง ร้อยละ ๑๔ แท้งเอง ร้อยละ ๕๖ คลอด ร้อยละ ๘๐ เป็ นการต้งครรภ์นอกสมรส ั ร้อยละ ๒๕ ต้งครรภ์อีกคร ั ้งั ภายในระยะเวลา ๒ ปีต่อมา การทําแท้งในวัยร่นุ ร้อยละ ๒๘.๕ ของการทําแท้งเป็ นการทําแท้งในวัยร่นุร้อยละ ๐.๗ อายุ ต่ํากว่า ๑๕ ปี ร้อยละ ๒๐.๓ อายุ๑๕ - ๑๙ ปี ร้อยละ ๒๕.๘ อายุ๒๐ - ๒๔ ปี ร้อยละ ๒๔.๗ มีสถานภาพนักเรียน นักศึกษา มากกว่าร้อยละ ๖๐ ทําแท้งนอกโรงพยาบาล ความเสี่ยงของการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ - ขาดอาหาร - ทารกแรกเกิดน้ําหนักน้อย - ความดันโลหิตสูงเนื่องจากการต้งครรภ์ ั - การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ - การคลอดก่อนกําหนด - คลอดลําบาก จะต้องผ่าท้องคลอดเพิ่มขึ้น ๔ เท่าเทียบกับมารดา วัยอื่นๆ ๓.๒ การอภิปรายหัวข้อ “มาตรการในการป้องกัน แก้ไข และการให้ความช่วยเหลือ” ๓.๒.๑ นางระรินทิพย์ ศิโรรัตน์ รองผ้อูํานวยการสํานักงานกิจการสตรีและ สถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ อภิปรายถึงการ ดําเนินงานของสํานักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว ในป ี พ.ศ. ๒๕๕๒ ดังนี้

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๔๓ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๑. โครงการรณรงค์ “แม่วัยใส” ๑) การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อสร้างความร่วมมือภาคีการทํางาน ๒) การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการสร้างความ ตระหนักแก่บุคลากรของ สถานศึกษาในโรงเรียนนําร่อง (กทม.) ๓) การรณรงค์สร้างกระแสแก่เยาวชน ในสถานศึกษา ๒. โครงการคุณแม่วัยใส ใส่ใจอนาคต เพื่อพัฒนาทักษะในการเป็ นคุณแม่ที่มีคุณภาพ พัฒนาทักษะชีวิต และความพร้อมในการดูแลตนเองและครอบครัวอย่างมีคุณภาพในสังคม ดําเนินการใน ศูนย์สงเคราะห์และฝ ึกอาชีพสตรี ๘ แห่ง ๓. โครงการเฝ้าระวังการต้งครรภ์ของเด ั ็กหญิงวัยเยาว์อายุน้อยกว่า ๑๕ ปี ดําเนินการในพื้นที่๑๒ จังหวัด คือ กาญจนบุรี สุพรรณบุรี ราชบุรี นครปฐม ตราด นทบุรี ระยอง ชลบุรี กระบี่พังงา ภูเก ็ ต และในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เขตคลองเตย (ชุมชน ๗๐ ไร่) แผนการดําเนินงานป ี พ.ศ. ๒๕๕๓ • การป้องกันและแก้ไขปัญหา ๑. โครงการวิจัยบทบาทของสถาบันครอบครัวกับการต้งครรภ์ก่อนว ั ัย อันควรของวัยร่นไทยุ ๒. สร้างความตระหนักแก่สังคม ๓. จัดประชุมหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชนที่มีการดําเนินการป้องกัน และแก้ไขปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ • การฟ ื้นฟู เยียวยา ช่วยเหลือ ๑. ดําเนินการโครงการ คุณแม่วัยใส ใส่ใจ อนาคต (ต่อจากป ี ๒๕๕๒) ๒. จัดบ้านพักฉุกเฉิน/ชั่วคราว ๓. จัดหาครอบครัวทดแทน

หน้า ๔๔ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา • การประสานความร่วมมือในการดําเนินงาน ๑. จัดประชุมหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง เพื่อจัดทํา ยุทธศาสตร์และแผนการดาเนินงานร่วมก ํ ัน ๒. การดําเนินร่วมกับ “โครงการแก้ไขวิกฤตปัญหาการต้งครรภ์ใน ั วัยร่นุ ” ๓.๒.๒ นางลัดดา ต้งสัุภาชัย ผ้อูํานวยการศูนย์เฝ้าระวังทางวัฒนธรรม กระทรวง วัฒนธรรม กล่าวถึง “มาตรการในการป้องกัน แก้ไข และการให้ความช่วยเหลือ” ว่า การต้งครรภ์ไม่พร้อมในว ั ัยร่นุเกิดจากปัญหาหลายด้าน ๑) ปัญหาการศึกษา ท้งด้านค ัุณภาพครูคุณภาพสถานศึกษา และ คุณภาพเด ็ ก ๒) ปัญหาการเมือง - การร่างกฎหมาย - การกําหนดนโยบายเพื่อป้องกันและให้ความช่วยเหลือ ๓) ปัญหาสังคมและวัฒนธรรม เกิดจากสื่อสมัยใหม่ และความไม่เข้มแข็ ง ของครอบครัวและชุมชน ๔) ปัญหาเศรษฐกิจ จากความไม่มั่นคงของรายได้ในครอบครัว และชุมชน แผนงาน โครงการ กิจกรรม ของกระทรวงวัฒนธรรม ๑. โครงการพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ กิจกรรม อาทิ การ ประกวดภาพยนตร์ส้นฯัหัวข้อ การส่งเสริมวัฒนธรรมทางเพศเชิงบวก ๒. โครงการเฝ้าระวังทางวัฒนธรรมและสร้างภูมิค้มกุันทางสังคม กิจกรรม อาทิ - การผลิตสารเฝ้าระวังทางวัฒนธรรม เผยแพร่องค์ความร้ทีู่ เกี่ยวข้องกับประเด็ นทางสังคมในแง่มุมต่าง ๆ ที่น่าสนใจ - การผลิตสื่อวีดิทัศน์ เพื่อเผยแพร่องค์ความร้ด้านศิลปะูและ วัฒนธรรมที่ดีงาม

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๔๕ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๓. โครงการสร้างเครือข่ายการเฝ้าระวังทางวัฒนธรรม กิจกรรม อาทิ - กิจกรรมโครงการค่ายอาสาเยาวชนอาสาสมัครเฝ้าระวังทาง วัฒนธรรม - กิจกรรมโครงการพัฒนาระบบและสร้างเครือข่ายการเฝ้าระวัง ทางวัฒนธรรม ๓.๒.๓ คุณเมทินี พงษ์เวช ผ้อูํานวยการสมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรีฯ อภิปรายเกี่ยวกับมาตรการในการป้องกัน แก้ไข และการให้ความช่วยเหลือ” ดังนี้ ปัญหาต้งครรภ์ไม่พร้อมน ั ้นมีหลายมิติทีต้องสนใจเพื ั่อการวางมาตรการ แก้ไขปัญหาอย่างเหมาะสม ในหลายๆ กรณีเป็นปัญหาที่สืบเนื่องมาจากโครงสร้างทาง สังคม จารีต ประเพณีที่ตีกรอบและสร้างมาตรฐานทางเพศที่ไม่เหมือนกันระหว่างหญิงชาย บรรทัดฐานของสังคมที่สร้างเบ้าหลอมความสัมพันธ์ที่ทําให้ผ้หญิงขาดอ ูํานาจในการต่อรอง วัฒนธรรมและค่านิยมที่อาจสร้างช่องโหว่ทําให้เกิดความไม่ร้และการเข้าไม่ถึงข้อมู ูลสําคัญ และจําเป็นทางด้านความสัมพันธ์และทางเพศ รวมไปถึงการขาดบริการด้านอนามัย เจริญพันธ์ุการไม่มีทางเลือกที่เหมาะสมและเพียงพอสําหรับผ้หญิงที ู่ท้องไม่พร้อม โดยเฉพาะทางเลือกในกรณีท้องในวัยเรียนมีจํากัดมากส่วนใหญ่คือการทําแท้งถูกลงโทษ ทางสังคมโดยการถูกตีตรา และถูกประณาม การดําเนินงานของบ้านพักฉุกเฉิน บ้านพักฉุกเฉินของสมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรีฯ เป็นทางเลือกหนึ่ง ของผ้หญิงที ู่ประสบปัญหาเหล่าน้นมากว่า ั๒๐ ปี ได้ให้บริการและช่วยเหลือผ้หญิงและเด ู็กที่ เดือดร้อนโดยให้ที่พักอาศัย ให้การดูแลด้านสุขภาพ ให้คําปรึกษาฟ ื้นฟูสภาพร่างกายและ จิตใจ รวมท้งฝึกอาชีพ ั มีผ้หญิงและเด ู็กที่ประสบปัญหาต่างๆมารับความช่วยเหลือกว่า ๔๕,๐๐๐ ราย ในช่วง ๑๐ ปีที่ผ่านมามีกล่มท้องไม่พร้อมมาขอความช่วยเหลือประมาณุ ๑,๕๐๐ ราย เฉลี่ย ๑๔๐ ราย/ปี ผ้ทีู่มาขอความช่วยเหลือร้อยละ ๖๐ อายุต่ํากว่า ๒๕ ปี และที่อายุต่ํากว่า ๑๘ ปีมีแนวโน้มสูงขึ้น ปัจจุบัน(ธันวาคม ๒๕๕๒) มีประมาณร้อยละ ๓๐ ของผ้ทีู่ท้องท้งหมด ัอายุต่ําสุด คือ ๑๑ - ๑๒ ปี หลายคนมาจากครอบครัวที่แตกแยกระดับ การศึกษามีต้งแต่ไม่ได้ร ั ับการศึกษาจนถึงระดับปริญญา ส่วนมากเป็ นการต้งครรภ์ ั นอกสมรส ผ้หญิงที ู่ประสบปัญหาเหล่านี้มักจะผ่านการทําแท้งด้วยวิธีการต่างๆ มาแล้วด้วย

หน้า ๔๖ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ตนเองแต่ไม่ประสบผลสําเร ็จเมื่อมาอย่บ้านพูักฉุกเฉินระยะหนึ่งมีประมาณร้อยละ ๒๐ - ๔๐ ที่สามารถติดต่อญาติและกลับส่ครอบครูัวได้ที่เหลือต้องพักอาศัยและคลอดบุตรรวมท้งดัูแล หลังคลอดภายในบ้านพักฉุกเฉิน ที่ผ่านมา อัตราการยกลูกให้พ่อแม่อุปถัมภ์น้นค่อนข้างส ัูง ประมาณปีละ ๑๔๐ - ๑๕๐ ราย มีประมาณ ๒๕ - ๓๐ รายที่สมาคมฯ จะต้องส่งไปยังศูนย์รับอุปการะ เด ็กต่อไป ๓.๒.๔ คุณประวีณ พยับวิภาพงศ์ รองผ้อูํานวยการสมาคมพัฒนาประชากร และชุมชนได้อภิปรายดังนี้ การแก้ปัญหาควรแก้ปัญหาโดยวิธีการธรรมชาติ ควรปล่อยให้เป็นไป ตามธรรมชาติ แต่ต้องมีการป้องกัน ทําได้ง่ายๆ คือ ๑. การให้การศึกษา โดยเฉพาะค่สมรสูผ้ทีู่แต่งงานใหม่ ในต่างประเทศ มีการตรวจเลือดก่อนแต่งงาน แต่ในประเทศไทยยังไม่มี การตัดสินใจในครอบครัวต้อง ตัดสินใจร่วมกัน ต้องรับฟังเสียงของเด็กบ้าง การทําหมันควรทําที่ผ้ชายซึู่งทําง่าย ใช้เวลา น้อย คือ ผ้ชายต้องมีความรูับผิดชอบ ต้องให้ความร้กูับเด ็ กท้งในช ั ้นเรียนและนอกช ั ้นเรียน ั ท้งทางตรงและทางอ้อม ั กฎหมายของเราต้องเด็ ดขาด จากสถิติผ้หญิงที ู่ถูกข่มขืนส่วนใหญ่ มาจากคนใกล้ตัวท้งนั ้นั การให้เวลากับครอบครัวมีความสําคัญ วันเสาร์และวันอาทิตย์ ต้องให้เป็ นวันครอบครัว การอบรมหน่มสาวก่อนแต่งงานเปุ็นสิ่งสําคัญ ต้องสอนเพศศึกษา ไม่ใช่เพศสัมพันธ์ ถ้ามีการข่มขืนควรให้กินยาคุมฉุกเฉินกันท้องได้เลย ภายใน ๗๒ ชั่วโมง เพื่อกันการต้งท้อง ั ๒. การให้บริการ มีฮอตไลน์ให้คําปรึกษาอธิบาย ตํารวจควรให้คําปรึกษา ได้ อบต. อบจ. มีงบประมาณ ควรให้คําปรึกษาการท้องไม่พร้อมในชุมชน ๓. มีกฎหมายมีระเบียบ เช่น ในโรงแรมม่านรูดในโรงแรมทุกโรงแรม ในหอพัก ในอพาร์ทเม้นท์ ต้องมีถุงยางให้บริการ ในประเทศจีน มีให้บริการแม้ในมินิบาร์ ๓.๒.๔ คุณแสงจันทร์ เมธาตระกูล ผ้แทนองค์การู PATH ได้อภิปรายดังนี้ ต้งแต่ป ี ั๒๕๔๗ องค์การ PATH ได้เข้ามาทํางานร่วมกับสถานศึกษา ทุกระดับ คือ โรงเรียนประถม โรงเรียนขยายโอกาส โรงเรียนมัธยมสังกัดสํานักงาน

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๔๗ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา การศึกษาข้นพื้นฐาน ั ซึ่งมีกว่า ๒๐,๐๐๐ แห่งทั่วประเทศ แต่ทําได้ประมาณ ๔๐๐ กว่า ในระยะเวลา ๕ ปีที่ผ่านมา ต้งแต่ป ี ัพ.ศ. ๒๕๔๗ - ๒๕๕๑ ร่วมงานกับกรมอาชีวศึกษา ประมาณ ๔๐๐ กว่าโรงเรียน ในรอบ ๕ ปีแรก มีประมาณ ๒๐๐ กว่าโรงเรียนที่มีการบรรจุ เรื่องเพศศึกษารอบด้านในหลักสูตร ร่วมกับเครือข่ายมหาวิทยาลัยราชภัฎ ๑๐ แห่ง พยายาม แก้ปัญหาในเรื่องการผลิตสื่อการสอนเพศศึกษา ปัญหา คือไม่มีครูที่จบในเรื่องเพศศึกษา ๑. การจัดกระบวนการเรียนร้เพศศึกษาู ในปี พ.ศ. ๒๕๔๔ ได้จัดอบรมครูผ้สอนอย่างน้อยู๔ - ๕ วัน เพื่อ ทําความเข้าใจกับเพศศึกษารอบด้าน ซึ่งเป็นกระบวนการเรียนร้เพืู่อให้เข้าใจที่มาที่ไป ต้อง ปรับวิธีคิดในเรื่องเพศของสังคมไทยว่า เราเห ็นว่าพฤติกรรมทางเพศเป็นแบบใด ส่งผล กระทบต่อตัวเราด้านใดบ้างไม่ว่าจะเป็นเรื่องการประกอบอาชีพ การแต่งกาย การใช้ชีวิตทาง เพศ การท้องหรือการไม่ท้อง การป้องกันหรือไม่ป้องกัน หรือการจะมีเพศสัมพันธ์เมื่อใด สําหรับเรื่องเพศสัมพันธ์น้นมีอย ั ่ในเพศศึกษารอบด้านเพียงส่วนน้อยเท่านู้นั ๒. เมื่อเกิดการท้องไม่พร้อมในสถานศึกษา เราจะมีการจัดการอย่างไร กระบวนการศึกษารอบด้านนี้ เป็นการสอนเพื่อให้เกิดทักษะชีวิต เป้าหมายสุดท้าย คือ ความรับผิดชอบที่จะเกิดขึ้นกับตัวเด ็ กเอง ไม่ว่าจะเลือกตัดสินใจแบบ ไหน จะมีเพศสัมพันธ์หรือไม่ จะป้องกันหรือไม่ป้องกัน เด ็กต้องเรียนร้ทีู่จะรับผิดชอบตัวเอง ต้องคิดให้เป็ น เพศศึกษารอบด้านไม่ได้เป็นให้ความร้แต่อย่างเดียวแต่จะทูําให้เด็กคิดเป็ น ตัดสินใจเป็ น และดูแลวิถีเพศของตัวเองให้ปลอดภัย ไม่ให้เกิดการท้องไม่พร้อม ข้อมูล บางอย่างต้องพูดกันอย่างเปิดใจ ต้องพูดวิธีการคุมกําเนิดและสาธิตการใช้งานอย่างถูกต้อง ปัญหาอุปสรรค ๑. ฐานคิดเชิงวัฒธรรม เวลาเราจัดการเรียนร้เราต้องไม่มองวูัฒนธรรม เป็นพียงมิติเดียว เป็นเรื่องเดียว เป็ นชุดเดียว เพราะหลายคร้งที ั่เราต้องลงไปทํางานกับกล่มุ หรืออาจจะเป็ นกล่มชาติพุันธ์ หรือกล่มทีุ่อย่ในชนบทู ๒. วิธีคิดในเรื่องเพศ และการมีเพศสัมพันธ์วัยร่นุหรือเยาวชน มีความ หลากหลายมาก เวลาครูทราบว่านักเรียนท้องขึ้นมา หรือผ้ปกครองรู้ว่ามีอะไรกูัน ผ้ปกครองกู็ จะจับแต่งงาน ครูจะมองในแง่เดียวว่าสังคม วัฒนธรรมวิกฤต ไม่ได้มองถึงประเด็นเรื่องสุขภาพ สิ่งที่ครูจะทําได้ในโรงเรียน คือ ต้องสอนในเรื่องการคุมกําเนิดให้มากขึ้น ส่วนมากในโรงเรียน

หน้า ๔๘ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ใหญ่ๆ โดยเฉพาะโรงเรียนที่เป็นโรงเรียนสตรีล้วนจะบอกว่า ถ้าเด็กไม่มีเพศสัมพันธ์ เด ็กไม่ท้อง แน่นอน การสอนเพศศึกษาถ ือว่าเป็นเรื่องของผ้ปกครองูครูไม่เกี่ยว โรงเรียนม่งเพียงทุักษะ ด้านวิชาการมากกว่าคุณภาพชีวิต และ ทักษะชีวิตของเด็ ก ข้อเสนอหรือมาตรการ เชิงนโยบาย กระทรวงศึกษาธิการต้องชัดเจนมากกว่านี้ ในการดูแลเรื่อง เด ็กท้องไม่พร้อมหรือเด็กท้องในวัยเรียน คือ ๑. ทําอย่างไรให้เกิดการเรียนการสอนที่เป็นกระบวนการต่อเนื่องในเรื่อง ของเพศศึกษารอบด้าน อาจเป็ นหลักสูตรรายวิชาก็ได้ ๒. ระบบของการพัฒนาครูความชัดเจน อย่ตรงไหนู ปัญหาเรื่องของการท้องไม่พร้อม ส่วนหนึ่งเป็นเรื่องของความเข้าใจในวิถี ชีวิตของวัยร่นเองด้วยุ ในฐานะที่เป็นพ่อแม่ เป็ นครูหรือผ้ทีู่ทํางานเกี่ยวกับเด ็กจะต้องมองให้ เห ็นว่าวัยร่นมีความหลากหลายและมีความแตกต่างกุัน และเราไม่สามารถเข้าไปควบคุมได้ เด ็กหลายคนต้องเข้ามาใช้ชีวิตอย่ตูัวคนเดียวในหอพักหลังจากจบการศึกษาข้นพื้นฐาน ั ซึ่งโอกาสที่จะคบเพื่อนต่างเพศ โอกาสที่จะมีเพศสัมพันธ์มีมาก ดังน้นั วิธีการทํางานต้องอย่บนู พื้นฐานของความหลากหลายขอตัววัยร่นุมีความเข้าใจในตัววัยร่นุจัดกระบวนการให้เหมาะสม พ่อแม่ต้องเข้าใจลูก การให้บริการต้องเป็นมิตรต่อวัยร่นุการเข้าถึงถุงยางอนามัย เด ็ กบางคน อาจจะต้องเลี้ยงดูตัวเองต้งแต่อาย ัุไม่ถึง ๒๐ ถ้าต้งท้อง ัสังคมจะให้การยอมรับหรือไม่ ขณะนี้ เรายังไม่มีเจ้าภาพในทางปฏิบัติในเรื่องนี้ ๓.๓ ประเด็ นความเห ็ น คําถาม และข้อเสนอแนะจากผู้เข้าร่วมสัมมนา ๓.๓.๑ การป้องกันและแก้ไขปัญหานี้ ทุกภาคส่วนท้งรั ัฐและเอกชนจะต้องร่วมมือ กัน โดยเฉพาะผ้บูังคับใช้กฎหมาย (ตํารวจ) และสื่อมวลชน “ร่วมคิด ร่วมทํา หรือแยกทํา บางส่วน” ปัจจุบันกรมสุขภาพจิต มีบริการฮอตไลน์คลายเครียดเป็ นสายสด มีผ้ให้การปรึกษาู ในสาย คือ ๑๓๒๓ ส่วน ๑๖๖๗ เป็นเทปเสียงให้ความร้ในเรืู่องต่างๆ เกี่ยวกับสุขภาพ

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๔๙ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๓.๓.๒ ขณะนี้เราแก้ปัญหาที่ปลายทางหรือไม่ ฝากผ้มีอูํานาจทบทวนควบคุม สถานที่เสี่ยง เช่น สถานบริการโต๊ะสน๊กุผับ ร้านเกมส์ ซึ่งอย่ใกล้สถานศึกษาูควรมีการ ทบทวนเรื่องไม้เรียวซึ่งควรกลับนํามาใช้ สามารถกําหลาบได้ในเบื้องต้นโดยพิจารณาเป็ น รายๆ ไป ๓.๓.๓ ๑) ผ้ปกครองต้องดู ูแลใกล้ชิด ห้ามค้างคืนที่อื่นต้งแต่ว ั ัยเด ็กถึงวัยร่นุ ๒) ครูสอนเพศศึกษาต้งแต่เด ั ็กถึงวยรั ่นเช่นกุัน สอนวิธีเข้าใจง่าย ๓) ควรมีกฎหมายการให้ ความค้มครองเดุ็ ก บังคับใช้กับพ่อแม่ผ้ปกครองให้ดู ูแลนักเรียนใกล้ชิด ๓.๓.๔ ควรฟังเสียงสะท้อนของวัยร่นุเช่น เรื่องความต้องการเพศศึกษา การ ป้องกันการต้งครรภ์ ั ว่าต้องการให้หน่วยงานต่างๆ และครอบครัวทําอะไรให้บ้าง มีวิธีการใด ที่จะช่วยให้เขาได้เรียนร้เรืู่องเพศศึกษา การบริการเพื่อป้องกันการต้งครรภ์ ั เพี่อนํามา กําหนดเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการของภาครัฐและสังคม ๓.๓.๕ ปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นไม่ควรจะมองเฉพาะในกลุ่มของวุัยร่นกุับวัยร่นุ เอง เพราะยังมีอีกหลายปัจจัยที่ส่งผลต่อวัยร่นุเช่น การต้งครรภ์ของว ั ัยร่นุอาจจากพ่อข่มขืน ลูกก ็มี ครูข่มขืนศิษย์ เป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อวัยร่นุมองที่วัยร่นกุ็จะบอกว่าวัยร่นเปุ็ นตัว ก่อปัญหานี้ขึ้นมา โดยประเด็ นหลักก ็คือว่า ในข่าวหน้าหนังสือพิมพ์การต้งครรภ์ของว ั ัยร่นทีุ่ ต้งท้องขึ้นมาที ั่โดนเพื่อนบ้านข่มขืน พ่อข่มขืน มันเป็นเรื่องของทัศนคติที่มองเรื่องนี้ว่า ผ้หญิง ู เป็นเครื่องระบายทางเพศด้วย ซึ่งสังคมเองต้องมาให้บทบาทของชุมชนว่า หน่วยงานของชุมชน ต้องมีหน่วยงานช่วยเหลือเด็ ก ๓.๓.๖ ควรให้มีเบอร์สําหรับให้คําปรึกษา สมมุติเด็กมีปัญหาไม่กล้าปรึกษาใคร ก ็สามารถโทรได้ น่าจะมีหน่วยงานทําแล้วประชาสัมพันธ์ให้ติดหูประชาชน ๓.๓.๗ การอบรมเรื่องเพศศึกษาแก่อาจารย์ ถ้าอบรมไปแล้วอาจารย์เข้าไม่ถึงตัว เยาวชนก ็ไม่มีประโยชน์ ควรให้เยาวชน เข้าไปคุยกับเยาวชนเองน่าจะเข้าถึงได้มากกว่า ๓.๓.๘ ข้อเสนอแนะ ๒ ประเด็ น คือ ๑) การบริการมีปัญหา ยืดอกพกถุงเด ็กมี ปัญหามาก เนื่องจากเมื่อไปซื้อถุงยางอนามัยจากร้านขายยาแล้วนอกจากจะถูกสายตา ที่รังเก ียจเหยียดหยาม ยังไม่ได้ให้คําอธิบายถึงวิธีการใช้ คือ ต้องอธิบายว่าจะใช้อย่างไร จะ เก ็บอย่างไร ๒) รูปลักษณ์ของถุงยางอนามัยไม่ดึงดูดใจ น่าจะทําให้มีรูปลักษณ์ที่เร้าใจ และ ทําให้เด็ กภูมิใจ ยืดอกพกถุงได้

หน้า ๕๐ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๓.๓.๙ ปัญหาแพร่ระบาดของเอดส์ ปี พ.ศ. ๒๕๓๑ จนถึงปัจจุบัน มีผ้ติดเชื้อเอดส์ู จากเพศสัมพันธ์ ทั่วประเทศ ประมาร้อยละ ๘๐ จังหวัดภาคเหนือ ประมาณร้อยละ ๙๐ แนวทางการแก้ปัญหาควรให้เด็ กรู้เข้าใจ ธรรมชาติร่างกายตัวเอง กายวิภาคศาสตร์ สรีรวิทยา ง่ายๆ และขันธ์ ๕ ของศาสนาพุทธให้เด็กเข้าใจ ๑) อริยสัจ ๔ ๒) ไตรสิกขา ๓) ศีล ๕ หน่วยงานภาครัฐ เอกชน การเมือง ผ้บริหารระดูับสูง ต้องปฏิบัติเป็ นตัวอย่างแก่เด็ ก ๓.๓.๑๐ กรณีถูกข่มขืนต้องปฏิบัติตนอย่างไรเพื่อไม่ให้เกิดการต้งครรภ์ที ั่ ไม่พร้อมขึ้น คือ (๑) อย่าทําลายหลักฐาน อย่าไปอาบน้ําหรือชําระร่างกายเด็ ดขาด เพราะเป็ น หลักฐานในการแจ้งความ (๒) รีบไปแจ้งความทันที ในขณะนี้มีตํารวจหญิงและมีห้องลับ ไม่ต้องอาย (๓) รีบไปพบแพทย์ ภายใน ๗๒ ชั่วโมง เพื่อรับยาป้องการการเป็นเอดส์ และป้องการกันต้งครรภ์ ั (๔) ถ้าต้งครรภ์ก ั ็จะได้รับการทําแท้งตามความมาตรา ๓๐๕ ณ โรงพยาบาลตํารวจ และโรงพยาบาลทั่วไป ๓.๓.๑๑ งบประมาณที่ช่วยเหลือปัญหาการต้งครรภ์ถ้าเทียบก ั ับเอดส์แล้ว น้อยกว่ามาก ท้งที ั่เป็นปัญหาที่ต่อเนื่องจากสถานการณ์เดียวกัน ควรรณรงค์ให้มีองค์กรที่ทํา เกี่ยวกับเรื่องนี้ และทําเป็นวาระแห่งชาติ ควรประชาสัมพันธ์ ให้คําปรึกษาให้ทั่วถึงในชุมชนและ ในโรงเรียน เช่น เปิดศูนย์ตามสถานีอนามัยในชุมชนหรือในโรงเรียน ควรโยกย้ายสถานบันเทิง ออกไปอย่เปู็ นกล่มุณ.ที่ใดที่หนึ่ง เพื่อไม่ให้มาดําเนินธุรกิจในใจกลางเมืองเช่นปัจจุบัน ๓.๓.๑๒ ควรให้เยาวชนมีคุณธรรมท้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง ั ให้มีศีลธรรมอย่ในู ตัวด้วย ถ้าเราไม่มีศีลแล้วสิ่งต่างๆ ที่ไม่ควรเกิดขึ้นก็เกิดขึ้นได้ เช่น การดื่มสุราเป็นศีลข้อที่๕ ถ้าเราไม่มีสุรา ไม่มีอบายมุขต่างๆ สิ่งที่ผิดพลาดก็ยากที่จะเกิดขึ้น และควรจะมีหิริโอตับปะ คือ ความละอายแก่ใจท้งสองฝ่าย ั ถ้าเรามีความละอายแล้วการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นกุ็จะไม่เกิดขึ้น อยากจะให้มีการอนุรักษ์ด้านจิตใจ ด้านปัญญา ด้านสติ ให้กับวัยร่นไม่ว่าจะเปุ็ นผ้ทีู่มีความรู้ ผ้ทีู่มีการศึกษาหรือไม่ก็ ตาม เราสามารถอบรมให้ร้ได้ว่าูธรรมะหรือศีลธรรม มีแล้วดีอย่างไร แต่ถ้าไม่มีแล้วผลเสียที่ตามมา คือความเดือนร้อน ท้งตั ัวผ้อืู่นและตัวของเราด้วย ๓.๓.๑๓ การปรึกษาผ้ใหญ่บางที ู่ผ้ใหญ่ไม่เข้าใจเด ู็ ก ไม่ยอมรับความคิดเห็ นของ เด ็ ก ทําให้เด็กไม่อยากแสดงออกเพราะกลัวพ่อแม่จะว่า เพราะช่วงอายุห่างกันมาก ความคิด ไม่เหมือนกัน พ่อแม่อาจไม่ยอมรับเรื่องเพศ ก ็หลีกเลี่ยงเรื่องเพศไป ไม่สอนลูก ไม่สอนให้ถูกวิธี ลูกก ็ไม่ร้ทูําให้เกิดความเชื่อที่ผิดๆ

บทที่๓ การสัมมนา เรื่อง “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” หน้า ๕๑ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๓.๓.๑๔ การทํางานแบบหลักการภาคีเครือข่ายคือเชื่อมโยงกัน คือ ๑) สร้างจุด หรือระบบให้คําปรึกษา การวางแผนครอบครัวให้วัยร่นทุ้งในโรงเรียนและช ัุมชนนอกเหนือจาก สถานบริการสาธารณสุขภายใต้เงื่อนไข ปกปิดเป็ นความลับ ๒) การสร้างระบบบริการส่งต่อ วัยร่นทีุ่มีความสัมพันธ์โดยเจตนาหรือไม่ เมื่อประสบปัญหาไม่แน่ใจว่าต้งท้อง ั ติดต่อสถาน บริการเพื่อรับคําปรึกษาและหรือยุติการต้งครรภ์ภายใต้เงื ั่อนไขปกป ิดเป็ นความลับ ๓.๓.๑๕ กระทรวงสาธารณสุขได้ศึกษาปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นในุ โรงพยาบาลศูนย์แห่งหนึ่งในภาคใต้ พบว่า วัยร่นตุ้งครรภ์มีวิธีแก้ป ั ัญหาด้วยตัวเองได้ ๓ กล่มุ คือ ๑) กล่มครอบครุัวแตกแยก เมื่อท้องจะทําแท้งเถื่อน ทิ้ง หรือฆ่าเด็ ก ๒) กล่มทีุ่มีหรือ อย่กูับพ่อแม่ ก ็ อาจจะถูกจับแต่งงาน ในช่วง อายุ๑๔ - ๑๘ ปี ๓) กล่มทีุ่ไม่ได้เรียนหนังสือ เรียนน้อย แต่งงานเร็ ว ท้องเร็ ว และเป็นแรงงานที่ด้อยฝีมือ จากสถิติพบว่าร้อยละ ๘๐ ได้รับ ความร้เรืู่องเพศศึกษาในโรงเรียน แต่ร้อยละ ๒๐ ไม่สามารถคุมกําเนิดได้ เช่น การใช้ถุงยาง ไม่ถูกวิธี ไม่ร้ซื้อทีู่ไหน รูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร ไม่มีเงินซื้อ ราคาแพง และไม่กล้าขอ สถานบริการ กลัวว่าจะต้องถูกซักถามมากมาย มีเงินแต่ใช้ด้านอื่น เช่น ดูหนัง ไม่ซื้อถุงยาง วัยร่นไม่รุ้ว่าการตกเลือดมีปูัญหาต่อสุขภาพมากมายท้งแม่และล ัูก ไม่มีการสอนความเสียหาย ที่เกิดขึ้นรุนแรงต่อสุขภาพ รวมท้งเรื ั่องการติดเชื้อด้วย ไม่ทราบผลกระทบหลังจากท้อง เช่น ต้องลําบากในการเลี้ยงลูก ทํางานอายุน้อย แฟนทิ้งให้รับผิดชอบคนเดียว แนวทางในการแก้ไข ควรเสริมการสอนสุขอนามัยแม่และเด็ ก และ ผลกระทบเกิดขึ้นในโรงเรียนและครอบครัว หลักสูตรการสอนต้องปฏิบัติได้จริง เช่น มีตัวอย่าง ให้เห็นจริง ให้ทราบแหล่งขายและแหล่งบริการสาธารณสุข เน้นบริการถุงยางฟรี เช่น ห้องน้ํา หญิงชายทุกแห่งในสถานบริการสาธารณสุข ให้ความร้ความตระหนูักแก่ครอบครัวและชุมชน เน้นการแสดงความรักให้เป็ นการผูกพันทางใจ ไม่ใช้การบังคับทางกาย

หน้า ๕๒ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา นายแพทย์อนุศักดิ์คงมาลัย ผ้ดูําเนินรายการ ได้กล่าวทิ้งท้ายอย่างน่าสนใจ ดังนี้ “ชิงสุกก่อนห่าม” ท้องก่อนสาว อื้อฉาวไปทั้งบาง ท้องวัยรุ่น วุ่นกันไปทั้งบ้าน ท้องก่อนแต่ง แหล่งนินทาทั้งเมือง แท้งก่อนคลอด แม่-ลูก ไม่ปลอดภัย คลอดก่อนกําหนด ก ็ประชดว่า “แต่งหลังท้อง” คลอดตามกําหนด จึงจะหมดความกังวล สรุป “อยากท้องโดยไม่พร้อม ก ็ ต้องยอมเสียอนาคต”

บทที่๔ สรุปผลการศึกษาและข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล หน้า ๕๓ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา บทที่๔ สรุปผลการศึกษา และข้อเสนอแนะต่อรฐบาลั ๔.๑ สรุปผลการศึกษา จากการพิจารณาศึกษาปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ รวมถึงการเชิญหน่วยงาน ของรัฐและบุคคลที่เกี่ยวข้องมาร่วมประชุม ให้ข้อมูล ตลอดจนการจัดสัมมนา เรื่อง “การ ต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ” ขึ้นเพื่อรับฟังปัญหาและแลกเปลี่ยนความ คิดเห็ นกับบุคคลและหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ทําให้ได้ทราบข้อมูลความคิดเห็ น สรุปได้ ดังนี้ ๔.๑.๑ การวางแผนครอบครัวและการคุมกําเนิด ปัญหาการทําแท้งจากการ ต้งครรภ์ที ั่ไม่พึงประสงค์น้นสาเหต ัุส่วนหนึ่งเกิดจากไม่ได้ป้องกันหรือไม่ได้คุมกําเนิด เนื่องจาก ประชาชนไม่มีความร้เกีู่ยวกับการคุมกําเนิดและไม่สามารถเข้าถึงบริการเหล่านี้ได้ ทําให้ ปัญหาการทําแท้งยังมีจํานวนเพิ่มสูงขึ้น นอกจากนี้การรณรงค์ในเรื่องการใช้ถุงยางอนามัยใน วัยร่นไม่ประสบผลสุําเร ็จเท่าที่ควร เกิดจากค่านิยมของคนไทยที่ชอบเสี่ยง จึงยังไม่เห็ น ความสําคัญในเรื่องการป้องกัน ประกอบกับวัฒนธรรมอันดีงามของสังคมไทย ที่มองว่า ผ้หญิงต้องร ูักนวลสงวนตัว หากผ้หญิงเป ู็นฝ่ายพูดในเรื่องของการใช้ถุงยางอนามัย ก ็ จะทําให้ เกิดภาพลักษณ์ที่ไม่ดี และฝ่ายชายเองก็ ยังมีค่านิยมผิดๆ เกี่ยวกับการไม่ใช้ถุงยางอนามัย ดังน้นั สถานบริการสาธารณสุข จึงควรจัดให้มีบริการคุมกําเนิดท ี่วัยร่นวางใจและสามารถุ เข้าถึงบริการได้สะดวก ๔.๑.๒ ข้อมูลด้านสรีรวิทยา พบว่า ปัจจุบันนี้สตรีมีประจําเดือนเร็วขึ้นอายุ เฉลี่ยของการมีประจําเดือนลดลงซึ่งอาจจะมีส่วนสัมพันธ์กับอาหารที่บริโภค แต่ไม่ได้มี การศึกษาลงไปในรายละเอียดของอาหารที่ส่งผลต่อการเจริญพันธ์ดุังกล่าว ท้งนี้ ัภาวะการ เจริญพันธ์ุหรืออายุเฉลี่ยของการมีประจําเดือนที่ลดลงน้นั เป็นแนวโน้มที่เกิดขึ้นเช่นเดียวกับ ประเทศอื่นๆ ไม่ใช่เกิดขึ้นเฉพาะแค่ในประเทศไทยเท่าน้นั

หน้า ๕๔ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๔.๑.๓ โรงเรียนและการสอนเพศศึกษา ข้อปฏิบัติของโรงเรียนในการจัดการ กับปัญหาการต้งครรภ์ของว ั ัยร่นยุังมีความหลากหลายและต้องใช้ดุลยพินิจของครูและ โรงเรียน ทําให้การแก้ปัญหามีความแตกต่างกัน นอกจากน้นมีโรงเรียนจ ั ํานวนไม่มากที่มีการ เรียนการสอนเกี่ยวกับทักษะชีวิต ซึ่งเรื่องดังกล่าวจะทําให้เด็ กและวัยร่นมีความรุ้ความเข้าใจู ในการดําเนินชีวิตมากขึ้น ร้จูักตนเอง ร้จูักปฏิเสธ ร้จูักป้องกัน มีองค์กร PATH ที่พัฒนา หลักสูตร “เพศศึกษาแบบรอบด้าน”ร่วมกับสถานศึกษาบางแห่ง พบว่าได้ผลดี เพศศึกษาแบบ รอบด้านเป็นกระบวนการสร้างการเรียนร้ให้กูับเยาวชนในการคิดวิเคราะห์ในเรื่องเพศวิถีของ ตนเอง การจัดการความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง การดูแลสุขภาวะทางเพศ บนฐานของการ เคารพและรับผิดชอบท้งต่อตนเองและผ ั ้อืู่น งานวิจัยหลายชิ้นในต่างประเทศยืนยันว่าการ เรียน “เพศศึกษาแบบรอบด้าน” (Comprehensive Sexuality Education) ไม่ได้ส่งผลให้เยาวชน มีเพศสัมพันธ์เร็วขึ้นหรือมากขึ้น แต่กลับทําให้เยาวชนชะลอการมีเพศสัมพันธ์ และมี เพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัยมากขึ้น เช่นเดียวกับ “โครงการเพิ่มต้นทุนชีวิตให้แม่วัยใสและลูก” ของสมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรีฯ ที่ให้โอกาสแม่วัยร่นได้เข้าเรียนต่อพร้อมกุับการดูแลลูก พบว่า ช่วยประคับประคองให้แม่วัยร่นสามารถเลี้ยงลุ ูกพร้อมกับศึกษาเล่าเรียนไปด้วยได้ ๔.๑.๔ ประเด็นเกี่ยวกับวัฒนธรรมและค่านิยมของสังคมไทย มุมมองด้งเดิม ั ที่มองว่าวัยร่นตุ้งครรภ์ท ัุกคนเป็ นเด ็กใจแตก สร้างความอับอายเสียชื่อเสียงของวงศ์ตระกูล วัยร่นถุ ูกสังคมตีตราว่าเสียคน เป็ นตัวอย่างที่ไม่ดี และผ้หญิงต้องร ูับผิดชอบฝ่ายเดียว ไม่มี การร่วมกันแก้ปัญหา ท่าทีของสังคมที่เพิกเฉยนินทา ก่อให้เกิดความเครียดบางคร้งถึงข ั ้นั ทําลายชีวิตอนาคต จึงควรมีการปรับเปลี่ยนมุมมองใหม่ด้วยการให้โอกาส ให้อภัย และ ยอมรับในเรื่องการต้งครรภ์ในเด ั ็ กวัยร่นุโดยให้ถือว่าเป็นเพียงความผิดพลาดหนึ่งที่เกิดขึ้น และให้โอกาสได้ปรับพฤติกรรมและทัศนคติที่ดีใหม่ ประคับประคองให้ผ่านพ้นการต้งครรภ์ ั การคลอด และสามารถเรียนหนังสือต่อในโรงเรียนจนจบ และเติบโตเป็ นผ้ใหญ่ที ู่ดีต่อไป ๔.๑.๕ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นในชนบท การต้งครรภ์ในว ั ัยร่นในชนบทุ ส่วนใหญ่มีการยอมรับดีกว่าในเมือง เนื่องจากส่วนใหญ่เป็ นสังคมเกษตรกรรมและเป็ น ครอบครัวขยาย จึงมีค่านิยมในการแต่งงานหรือมีครอบครัวเมื่ออายุน้อย ซึ่งไม่ได้มองว่าเป็ น ปัญหาแต่อย่างใด การแก้ปัญหาขององค์กรเอกชนจึงม่งไปในกลุ่มเป้าหมายทีุ่ต้งครรภ์ ั ไม่พร้อมมากกว่าปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุเนื่องจากการต้งครรภ์ไม่พร้อมก่อป ั ัญหาสังคม ได้มากกว่า ดังน้นั การพิจารณามาตรการช่วยเหลือจึงควรมีการแยกประเด็นให้ชัดเจนว่า

บทที่๔ สรุปผลการศึกษาและข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล หน้า ๕๕ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา เรื่องใดเป็นปัญหาที่ควรได้รับการแก้ไขหรือเรื่องใดเป็นวิถีชีวิตค่านิยมปกติของพื้นที่น้นๆั ไม่ควรกําหนดรูปแบบหรือ Model ที่เป็นมาตรฐานใช้แก้ปัญหาสําหรับทุกพื้นที่และควรสร้าง การมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองท้องถิ่นในการทําหน้าที่ดูแลปกป้อง สร้างปราการพิทักษ์ สุขภาพชุมชน รวมถึงการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาอนามัยการเจริญพันธ์ด้วยุ ๔.๑.๖ คุณภาพประชากร ในปัจจุบันอัตราเกิดและเพิ่มของพลเมืองอย่ในู เกณฑ์ต่ํา จึงต้องดูแลให้เด็กที่เกิดมาทุกคนอย่างดีเพื่อให้เกิดรอด ปลอดภัย มีการ เจริญเติบโตอย่างมีคุณภาพ ท้งร่างกาย ั จิตใจ และสติปัญญา มีสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออํานวย ต่อการเจริญเติบโตเป็นพลเมืองที่ดี ดังน้นั แม้ว่าต้งครรภ์ในว ั ัยร่นส่วนใหญ่เป ุ็ นการต้งครรภ์ ั ที่ไม่พร้อม หากมีกระบวนการดูแลประคับประคองเพื่อให้การต้งครรภ์ ัการคลอดและการ เลี้ยงดูเด ็กผ่านพ้นด้วยดี จะช่วยให้เด็กที่เกิดมาเป็นอนาคตที่ดีของชาติ การพัฒนาคุณภาพ เด ็กและเยาวชนจึงมีความสําคัญเป็นวาระแห่งชาติ ๔.๑.๗ การประสานงานระหว่างหน่วยงาน การต้งครรภ์ของว ั ัยร่นเปุ็นปัญหา ปลายเหตุที่มีความซับซ้อนอ่อนไหว มีสาเหตุมาจากหลายปัจจัยท้งด้านส ั ังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม ค่านิยม ศีลธรรม เทคโนโลยี การสื่อสาร การประชาสัมพันธ์ ดังน้นัการ แก้ปัญหาเพียงด้านใดด้านหนึ่งย่อมไม่สามารถแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพได้ จึงมี หน่วยงานท้งภาคร ั ัฐและเอกชนหลายหน่วยงานที่เข้ามาดําเนินการเกี่ยวกับปัญหาวัยร่นและุ การต้งครรภ์ที ั่ไม่พร้อม แต่พบว่าในการแก้ปัญหายังไม่มีประสิทธิภาพและขาดการบูรณาการ กันอย่างจริงจัง ต่างคนต่างทํา ดังจะเห ็นได้จากนโยบายหรือแผนยุทธศาสตร์อนามัยการ เจริญพันธ์แห่งชาติุที่ยังไม่เคยมีการประชุมผ้เกีู่ยวข้องเพื่อประสานความร่วมมือกันในการ ดําเนินการเรื่องดังกล่าว ๔.๑.๘ ประเด็นเกี่ยวกับสื่อ เป็นที่ยอมรับกันว่าปัญหาการต้งครรภ์ของว ั ัยร่นุ น้นั สื่อต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งพิมพ์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ ภาพยนตร์ ละคร ซีดี เทป โทรทัศน์ มีส่วนสําคัญยิ่งที่กระต้นให้เกิดพฤติกรรมเสี ุ่ยงต่อการมีเพศสัมพันธ์ในเด็ กวัยร่นุแม้จะมีการ รณรงค์ในเรื่องของสื่อเพื่อสร้างจริยธรรมและสร้างจิตสํานึกความรับผิดชอบต่อสังคม เพื่อ ลดปัญหาการมีเพศสัมพันธ์ในเด็ กวัยร่นุและมีบริษัทที่ผลิตสื่อหันมาให้ความสําคัญโดย ม่งเน้นการผลิตสืุ่อสีขาว เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาดังกล่าว แต่ยังมีจํานวนน้อยและวัยร่นุ

หน้า ๕๖ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา เข้าไม่ถึงสื่อดังกล่าว จึงควรมีการรณรงค์รวมท้งดั ําเนินการปราบและปรามอย่างจริงจังควบคู่ กันไป ๔.๑.๙ สภาพสิ่งแวดล้อม สถานที่ชุมนุมของวัยร่นทีุ่ยั่วยุต่อการมีเพศสัมพันธ์ เช่น หอพักนักศึกษา สถานเริงรมย์ ผับ บาร์ ร้านขายเหล้า ต้องปฏิบัติตามกฎหมาย และร่วม รับผิดชอบต่อการป้องกันปัญหาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นอย่างจริงจุัง ๔.๑.๑๐ งานอนามัยในโรงเรียน เดิมกระทรวงสาธารณสุขเป็ นผ้รูับผิดชอบงาน อนามัยโรงเรียน ต่อมามีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและภารกิจไปจากเดิม โดยเฉพาะงาน อนามัยโรงเรียน ได้มีการยุบรวมกับภารกิจอื่นๆ ทําให้ภารกิจดังกล่าวไม่เด่นชัด และไม่ได้รับ ความสนใจเหมือนในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งงานอนามัยโรงเรียนน้นเป ั ็นภารกิจที่เป็นประโยชน์อย่าง มากในการเข้าถึงตัวนักเรียน และมีส่วนในการต่อเชื่อมระหว่างโรงเรียนกับครอบครัวของเด ็ ก รวมท้งจะช่วยแก้ไขป ั ัญหาเกี่ยวกับการต้งครรภ์หรือการมีเพศส ั ัมพันธ์ก่อนวัยอันควร และการ เจริญเติบโตทางด้านร่างกายและจิตใจได้เป็นอย่างดี ๔.๒ ข้อเสนอแนะในการแก้ปัญหา “การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น” ๔.๒.๑ รัฐบาล ๑) ต้องให้ความสําคัญแก่เด็กและเยาวชนให้เติบโตเป็ นผ้ใหญ่ที ู่มี คุณภาพ โดยกําหนดให้การพัฒนาคุณภาพเด ็ กและเยาวชน เป็นวาระแห่งชาติ ต้องผลักดัน ยุทธศาสตร์ นโยบาย และแผนปฏิบัติการที่ชัดเจนออกมาโดยเร็ ว เช่น ยุทธศาสตร์อนามัย การเจริญพันธ์แห่งชาติุยุทธศาสตร์การเรียนร้เพศศึกษารอบด้านูยุทธศาสตร์การจัดโซนนิ่ง ของสถานบันเทิง ยุทธศาสตร์ด้านสื่อที่ไม่ยั่วยุทางเพศ ตลอดจนใช้กฎหมายที่มีอย่อย่างู เคร่งครัดเพื่อป้องกันปัญหาของวัยร่นุ ๒) รัฐบาลต้องให้การสนับสนุนด้านงบประมาณ เพื่อพัฒนาครูเกี่ยวกับ การสอนเพศศึกษาและทักษะชีวิต รวมถึงองค์กรเอกชนต่างๆ ที่ทํางานด้านนี้อย่างได้ผลดี ๓) รัฐบาลต้องกําหนดนโยบายและแผนงานระยะยาวด้านประชากรเพื่อ ป้องกันและแก้ไขปัญหาเด ็กเกิดน้อย ด้อยคุณภาพ และดําเนินการตามนโยบายอย่างจริงจัง

บทที่๔ สรุปผลการศึกษาและข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล หน้า ๕๗ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๔.๒.๒ กระทรวงศึกษาธิการ ต้องดําเนินการเร่งด่วนในเรื่องต่อไปนี้ ๑) การจัดหลักสูตรการเรียนร้เพศศึกษารอบด้านให้กูับเยาวชนทุก ระดับช้นอย่างเหมาะสมก ั ับอายุและต่อเนื่อง โดยใช้หลักสูตรที่องค์กรเอกชน PATH ได้พัฒนา และประเมินผลเรียบร้อยแล้ว ๒) สอดแทรกการสอนทักษะชีวิตให้แก่เด็ กต้งแต่ก่อนเข้าส ั ่วูัยร่นเพืุ่อให้ เกิดความรักตัวเองและภาคภูมิใจในตัวเอง ๓) ต้องพัฒนาครูให้มีความร้และทูักษะในการสอนเพศศึกษา และทักษะ ชีวิต ให้เหมาะสมกับวัยของเด ็ ก และพัฒนาครูให้มีความเป็ นครูมีคุณธรรมและจริยธรรม เป็ นตัวอย่างที่ดี เพื่อป้องกันการละเมิดทางเพศแก่เด็ กนักเรียน ครูควรมีทัศนคติ เข้าใจและ ให้กําลังใจวัยร่นทีุ่มีปัญหา แทนที่จะร้สึกว่าวูัยร่นเปุ็ นตัวปัญหา ๔) เน้นการสร้างเยาวชนท้งชายและหญิงให้มีความเท่าเทียมก ั ันในเรื่อง ความรับผิดชอบตนเอง ครอบครัว และสังคม มีศีลธรรมและจริยธรรม ๕) อนุญาตให้นักเรียนนักศึกษาที่ต้งครรภ์ศ ึกษาต่อได้โดยไม่หย ัุดชะงัก ๔.๒.๓ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ๑) ต้องติดตามดูแลการบังคับใช้กฎหมายในการควบคุมหอพักให้มี ประสิทธิภาพ เพื่อให้หอพักที่ได้จดทะเบียนแล้ว ได้ปฏิบัติอย่างถูกต้องตามที่กฎหมายกําหนด รวมท้งประสานความร่วมมือก ั ับกระทรวงมหาดไทย ในการติดตามสอดส่องกิจการหอพักเถื่อน ที่ดําเนินการโดยผ ิดกฎหมายอย่างใกล ้ชิด เพราะสถานที่ดังกล่าวเสี่ยงต่อการล่วงละเมิดทาง เพศ ๒) ในการแก้ปัญหาครอบครัวและสังคมไม่ควรกําหนดรูปแบบหรือ Model ที่เป็นมาตรฐานการแก้ไขปัญหาสําหรับทุกพื้นที่แต่ควรให้เจ้าของพื้นที่ได้ร่วมพิจารณาหาทาง แก้ไขปัญหาที่เหมาะสมกับพื้นที่เป็นการสร้างปราการพิทักษ์สุขภาพชุมชน เพื่อให้ชุมชน เข้มแข็ ง ครอบครัวได้เรียนร้และมีทูักษะในการป้องกันตนเอง มีทักษะในการสอนเพศศึกษา ให้แก่ลูกๆ

หน้า ๕๘ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๔.๒.๔ กระทรวงสาธารณสุข ๑) ขยายงานคลินิกเพื่อนใจวัยร่นเพืุ่อให้คําแนะนําเกี่ยวกับการมี เพศสัมพันธ์ และปัญหาการต้งครรภ์ไม ่พร้อม ั ภายใต้เงื่อนไขการรักษาความลับ ๒) ขยายบริการการคุมกําเนิด และการป้องกันการต้งครรภ์ส ั ําหรับวัยร่นุ โดยให้มีช่องทางที่หลากหลายและสะดวก รณรงค์การคุมกําเนิดและการใช้ถุงยางอนามัยเมื่อมี เพศสัมพันธ์เมื่อไม่พร้อมและไม่แน่ใจว่าปลอดภัย ๓) สํานักงานสาธารณสุขจังหวัด อําเภอ ตําบล ควรจัดหน่วยสุขศึกษา ประชาสัมพันธ ์เข้าไปยังวัยร่นกลุ่มเสีุ่ยง โดยการให้ความร้เรืู่องเพศศึกษา ผลกระทบต่อการ ต้งครรภ์ก่อนว ั ัยอันควร ๔) ควรมีการประสานนโยบายกับกระทรวงต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อกําหนด แนวทางการแก้ไขปัญหาให้ชัดเจน เพื่อให้หลายฝ่ายเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา ๕) ให้การดูแลวัยร่นทีุ่ต้งครรภ์ให้ใกล้ชิดเป ั ็นพิเศษท้งใจและกาย ั เพื่อ เตรียมความพร้อมและให้ผ่านพ้นไปได้อย่างปลอดภัย ท้งในช่วงต ั ้งครรภ์ ัระยะคลอด และ หลังคลอด รวมถึงการดูแลเด ็กด้วย ๔.๒.๕ กระทรวงวัฒนธรรม ๑) ต้องสร้างทัศนคติที่ถูกต้องเกี่ยวกับความรับผิดชอบระหว่างเพศ การ สร้างวัฒนธรรมและค่านิยม ที่เหมาะสมในวัยร่นภายใต้การไหลบ่าของวุัฒนธรรมต่างชาติ สร้างภูมิค้มกุันให้แก่เด็ ก เยาวชน และครอบครัว ๒) ต้องประสานความร่วมมือกับสํานักงานตํารวจแห่งชาติ ในการ ควบคุมและจัดการกับสื่อที่ไม่สร้างสรรค์อย่างจริงจังเข้มงวด และดําเนินการกับเว ็บไซด์ ที่เป็ นอันตรายไม่เหมาะสมกับเยาวชน สื่อสาธารณะต่างๆ เช่น ภาพยนตร์ ละครทีวี หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ไม่ควรเสนอภาพยั่วยุทางเพศหรือการใช้ความรุนแรง ควรสอดแทรก ให้การศึกษาแบบอย่างวัฒนธรรมอันดีงามเหมาะสม กรมประชาสัมพันธ์ควรให้รางวัลสื่อ สร้างสรรค์ และประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อทุกรูปแบบ

บทที่๔ สรุปผลการศึกษาและข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล หน้า ๕๙ :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ๔.๒.๖ กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สื่อภาครัฐควรเน้นการประชาสัมพันธ์ การให้ความร้ในเรืู่องเพศศึกษา อย่างถูกต้องและง่ายแก่การเข้าใจ ให้ทั่วถึงท้งในโรงเรียนและในช ัุมชน ควบคุมและ กลั่นกรองสื่อต่างๆ ที่นําเสนอรายการต่อเด็ กและเยาวชน เพื่อป้องกันสิ่งยั่วยุอันตรายใน รูปแบบต่างๆ ๔.๒.๗กระทรวงมหาดไทย และสํานักงานตํารวจแห่งชาติ ๑) ต้องประสานความร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ ในการควบคุมดูแลให้ การบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของเยาวชนให้เป็นไปอย่างเข้มงวดจริงจัง เช่น Internet café คลิปลามก หอพักผิดกฎหมาย ดิสโกเธค ร้านเหล้า ผับ บาร์ แหล่งบันเทิง ต่างๆ ๒) การทําโซนนิ่งให้สถานบันเทิงและร้านเหล้าเบียร์ย้ายออกไปอยู่ณ.ที่ใด ที่หนึ่ง ไกลจากสถานศึกษา เพื่อไม่ให้เป็นที่มั่วสุมของวัยร่นุ

หน้า ๖๐ ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น :: คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา บรรณานุกรม กิตติพงศ์ แซ่เจ็ ง การต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุ : ปัญหา สาเหตุผลกระทบ เอกสารประกอบการ สัมมนาการต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุวันที่ 21 ธันวาคม 2552 ณ ห้องประชุม คณะกรรมาธิการ หมายเลข 306 - 308 ช้นั๓ อาคารรัฐสภา 2 ธัญญา ใจดี การต้งครรภ์ ั ปัญหา สาเหตุและผลกระทบ เอกสารประกอบการสัมมนาการ ต้งครรภ์ในว ั ัยร่นุวันที่ 21 ธันวาคม 2552 ณ ห้องประชุมคณะกรรมาธิการ หมายเลข 306 - 308 ช้นั๓ อาคารรัฐสภา 2 พิริยะ จันทรมณี และคณะ การประเมินผลการดําเนินงานส่งเสริมสุขภาพเรื่อง การ ต้งครรภ์ในว ั ัยร่นในพื้นทีุ่เขตตรวจราชการการทรวงสาธารณสุข เขต 17 (เอกสารประกอบการชี้แจง) เมทินี พงษ์เวช วัยร่นุวัยเรียน และการต้งครรภ์ ั เอกสารประกอบการสัมมนาการต้งครรภ์ ั ในวัยร่นุวันที่ 21 ธันวาคม 2552 ณ ห้องประชุมคณะกรรมาธิการ หมายเลข 306 - 308 ช้นั๓ อาคารรัฐสภา 2 สํานักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ( สช.) พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550, สํานักงานพฒนาระบบข้อม ัูลข่าวสารสุขภาพ ต้นคิด เพื่อนค่คิดูมิตรสร้างสุข จดหมายข่าว รายเดือน ฉบับที่๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒,หน้า 10-13 แม่วัยใส คลื่นโถมซัดคุณภาพ สังคมไทย สํานักงานเลขาธิการวุฒิสภา รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐

บรรณานุกรม หน้า ๖๑ :: ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น สํานักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข: รายงานการเฝ้าระวังพฤติกรรม ที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อ HIV ในประชากรกล่มต่างๆ ุและสถานการณ์ผ้ป่วยเอดส์ในู ประเทศไทย ปี 2552 องค์การ PATH การจัดหลักสูตรและกระบวนการเรียนร้เพศศึกษารอบด้านู เอกสาร ประกอบการชี้แจงคณะอนุกรรมาธิการการศึกษาปญหาสาธารณสัุขที่สําคัญ ของประเทศ วันที่ 9 กันยายน 2552