รายงานการพิจารณาศึกษา เรื่อง บทบาทตลาดตราสารหนี้ ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจประเทศไทย

8811

(Scripless) ในสภาพแวดล้อมจริงภายใต้โครงการทดสอบและพัฒนา
นวัตกรรมเพ่ือสนับสนุนการให้บริการเก่ียวกับตลาดทุน (Regulatory
Sandbox) ของสานักงาน ก.ล.ต. ซ่ึงเป็นโครงการนาร่องในการ
นาเทคโนโลยี DLT หรือ Blockchain มาพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐาน
ของระบบงานในตลาดตราสารหนี้ภาคเอกชนของไทย โดยบริษัทเอกชน
รายแรกที่ออกและเสนอขายหุ้นกู้ด้วยเทคโนโลยีนี้ในประเทศไทย
คือ บริษัท โตโยต้า ลีสซิ่ง (ประเทศไทย) จากัด ตามมาด้วย ธนาคาร
กสิกรไทย ที่เสนอขายและออกหุ้นกู้สกุลเงินยูโรให้แก่ผู้ลงทุนสถาบัน
ในประเทศ นับเป็นธนาคารพาณิชย์แห่งแรกในประเทศไทยท่ีเสนอขาย
หนุ้ ก้สู กุลเงินตา่ งประเทศภายใตโ้ ครงการนี้

สาหรับพันธบัตรรัฐบาล สานักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.)
ร่วมกับธนาคารกรุงไทยเปิดตัว “วอลเล็ต สบม.” (วอลเล็ตสะสมบอนด์
มั่งคั่ง) เมื่อเดือนมิถุนายน 2563 เพื่อเป็นโครงการนาร่องที่นาเทคโนโลยี
มาใช้จาหน่ายพันธบัตรออมทรัพย์แบบไร้ใบตราสาร (Scripless)
ผ่านกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ (e-Wallet) ในแอปพลิเคชันเป๋าตัง
เปน็ คร้งั แรกของประเทศไทย เพ่อื ให้ประชาชนเขา้ ถงึ พันธบตั รออมทรพั ย์
ได้ง่าย สะดวกสบาย และเป็นก้าวสาคัญในการผลักดันให้พันธบัตร
ออมทรัพย์เป็นการลงทุนแบบเศร ษฐกิจดิจิทัลอย่างแท้ จริง
ณ พฤศจิกายน 2564 มกี ารจาหน่ายพันธบตั รออมทรพั ยร์ ุ่น “วอลเลต็ สบม.”
มาแล้ว 5 ครั้ง มลู ค่ารวม 32,000 ล้านบาท

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

8822

ล่าสุดเม่ือพฤศจิกายน 2564 ที่ผ่านมา บมจ.ปตท.สารวจและผลิต
ปิโตรเลียม ร่วมกับธนาคารกรุงไทยได้ต่อยอดแอปพลิเคชันเป๋าตัง
ทาการเสนอขายหุ้นกู้ดจิ ิทัล ปตท.สผ. นับเป็นการซอ้ื ขายหุ้นกู้ด้วยระบบ
ดิจิทัลวอลเล็ตครง้ั แรกในเอเชีย

นอกจากนี้ ธนาคารพาณิชย์หลายแห่งได้มีการพัฒนาโมบาย
แอปพลิเคชัน (Mobile Application) เพื่อให้นักลงทุนรายย่อยสามารถ
จองซื้อหุ้นกู้ทางออนไลน์ได้ เพิ่มเติมจากการจองซื้อในช่องทางปกติ
ที่สาขาธนาคาร ปัจจุบันมีธนาคารพาณิชย์ไม่น้อยกว่า 6 แห่งที่เปิดให้
นักลงทุนรายย่อยจองซ้ือหุ้นกู้ผ่าน Mobile Application ได้ ทั้งนี้ จากการ
ตอบรับท่ีดีของนักลงทุนในการลงทุนออนไลน์ ทาให้มีการเพ่ิมจานวน
ยอดการจาหน่ายหรอื บางรนุ่ ขายท้ังจานวนผ่านแอปพลเิ คชนั

นอกจากนี้ สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย (ThaiBMA) ได้เปิดตัว
แอปพลเิ คชันใหม่เพอ่ื อานวยความสะดวกให้แกน่ ักลงทุนและผูร้ ่วมตลาด
ได้แก่ “MeBond” และ “E-Book Building” ในปี 2563 โดย “MeBond”
เป็นโมบายแอปพลิเคชันสาหรับนักลงทุนท่ัวไป เปรียบเสมือนสมุด
อิเล็กทรอนิกส์ท่ีช่วยบันทึกตราสารหนี้ท่ีนักลงทุนถอื ครองไว้ในทีเ่ ดียวกนั
ช่วยให้นักลงทุนสามารถติดตามข้อมูลการลงทุนของตนเองและข้อมูลอ่ืน
ในตลาดตราสารหนี้ได้สะดวกรวดเรว็ มขี ้อมลู ครบถว้ นในแหลง่ เดียว

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

8833

รปู ที่ 21 แอปพลิเคชนั เพอื่ อานวยความสะดวก
ให้แก่นกั ลงทุนและผู้รว่ มตลาด

ทม่ี า: สมาคมตลาดตราสารหน้ไี ทย

ส่วน “E-Book Building” เป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์ท่ีใช้สารวจ
ความต้องการของนักลงทุนสถาบันในการลงทุนในตราสารหน้ีที่ระดับ
อัตราดอกเบ้ียต่าง ๆ เพ่ือนามากาหนดอัตราดอกเบ้ียของหุ้นกู้ (Coupon)
ที่เหมาะสม ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทางานของทั้งผู้จัดจาหน่าย
และผู้ออกตราสารหนี้

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

8844

รูปที่ 22 ระบบอเิ ล็กทรอนิกส์ท่ใี ช้สารวจความตอ้ งการ
ของนกั ลงทนุ สถาบนั

ท่ีมา: สมาคมตลาดตราสารหนไ้ี ทย

กระแสการใสใ่ จสง่ิ แวดลอ้ มและสงั คม
จากการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศท่ีทวี
ความรุนแรงข้ึน หลายประเทศตระหนักและมุ่งลดการปล่อยก๊าซ
เรือนกระจก เกิดเป็นข้อตกลงระดับโลกในการแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง
รัฐบาลและบริษัทเอกชนต่างเร่งลงทุนเพ่ือปรับปรุงเปลี่ยนแปลง
กระบวนการผลิตเพ่ือให้ทันตามข้อตกลงท่ีได้ให้ไว้ ทาให้มีความต้องการ
เงินทุนจานวนมหาศาล ซึ่งหน่ึงในแหล่งการระดมทุนที่ได้รับความสนใจ
คือ การออกตราสารหนี้ด้านความยั่งยืน หรือที่เรียกว่า ESG
(Environmental, Social and Governance) bond ในประเทศไทยเอง

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

8855

ก็เห็นการเติบโตอย่างชัดเจน มีการออกจากท้ังภาครัฐและภาคเอกชน
รวมถึงไดร้ ับการตอบรบั อย่างดจี ากนักลงทนุ เช่นกัน

ESG bond ประกอบดว้ ย
1. ตราสารหนี้เพอื่ อนรุ ักษ์ส่ิงแวดล้อม (Green Bond) คือ ตราสารหน้ี
ท่ีออกเพ่ือระดมทุนในโครงการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมหรือส่งเสริม
การอนุรักษ์ส่ิงแวดล้อม เช่น โครงการพลังงานทางเลือก การลดก๊าซ
เรอื นกระจก การบาบดั นา้ เสยี การคมนาคมสะอาด เป็นตน้
2. ตราสารหนี้เพื่อพัฒนาสังคม (Social Bond) คือ ตราสารหนี้
ที่ออกเพื่อระดมทุนใช้พัฒนาสังคมและคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน
เช่น การให้บริการสาธารณสุข ส่งเสริมการศึกษา จัดหาอาชีพ การสร้าง
ทีอ่ ยอู่ าศัยเพื่อผ้มู รี ายได้นอ้ ย เป็นตน้
3. ตราสารหนี้เพื่อความยั่งยืน (Sustainability Bond) คือ
ตราสารหน้ีที่ระดมทุนเพ่ือไปใช้กบั โครงการท่ีเป็นประโยชนต์ อ่ ทั้งส่งิ แวดลอ้ ม
และสงั คมอยา่ งย่งั ยนื กล่าวคอื โครงการต้องมลี ักษณะเปน็ ไปตามหลักเกณฑ์
การออก Green Bond และ Social Bond
4. ตราสารหนีส้ ง่ เสริมความยั่งยนื (Sustainability-Linked Bond:
SLB) คือ ตราสารหนี้ท่ีมีข้อตกลงหรือเงื่อนไขเก่ียวกับการปรับอัตรา
ดอกเบี้ยหรือภาระผูกพันในการดาเนินการใด ๆ โดยอ้างอิงกับผลสาเร็จ
ของ ตัวชี้วัดและเป้าหมายโดยรวมของบริษัทท่ีจะทาให้เกิด
ความยั่งยืนต่อสงิ่ แวดล้อมและสังคม

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

8866

ท้ังน้ี ประเทศไทยโดยสานักงาน ก.ล.ต. ได้ประกาศหลักเกณฑ์
การออกและเสนอขายครอบคลมุ ตราสารหน้ีด้านความยั่งยืนทุกประเภท
เพ่ือตอบสนองต่อความต้องการระดมทุนของผู้ออกและเพ่ือเป็นมาตรฐาน
ในการกากับดูแล ทาให้ในช่วง 4-5 ปีท่ีผ่านมามีการออก ESG bond เพิ่มขึ้น
อย่างต่อเนื่อง ซ่ึงนอกจากผู้ออกจะได้เงินทุนไปดาเนินโครงการท่ีเป็น
ประโยชน์ต่อส่ิงแวดล้อมและสังคมแล้ว นักลงทุนก็มีทางเลือกลงทุน
ที่หลากหลายมากข้ึนและได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยอนุรักษ์
สิ่งแวดลอ้ มและชว่ ยเหลือสังคม

โดย Green Bond รุ่นแรกของไทยทีอ่ อกภายใต้เกณฑก์ ารเสนอขาย
ของ ก.ล.ต. ออกโดย บมจ. บีทีเอส กรุ๊ป (BTSG) มูลค่า 13,000 ล้านบาท
เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2562 เพื่อนาไปก่อสร้างรถไฟฟ้าในโครงการ
รถไฟฟ้าสายสชี มพู (แคราย-มีนบรุ ี) และสายสเี หลอื ง (ลาดพร้าว-สาโรง)
ปัจจุบัน (พ.ย. 2564) มี Green bond 37 รุ่น จากผู้ออก 11 บริษัท
มูลคา่ คงค้างรวม 80,300 ล้านบาท

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

87

ตารางท่ี 2 Green bond ท่อี อกและเส

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา ผู้ออก ประเภท
ตราสาร

2562 บมจ. บีทเี อส กรุ๊ป (BTSG) Green bond

บมจ. พลังงานบรสิ ุทธิ์ (EA) Green bond
2563 ธ.ก.ส. (BAAC) Green bond

บมจ.ปตท. (PTTC) Green bond
บมจ.โกลบอล เพาเวอร์ Green bond
ซินเนอร์ยี่ (GPSC)
บมจ.ราช กรุ๊ป(RATCH) Green bond

7 87

สนอขายในไทย (ขอ้ มูล ณ พ.ย. 2564)

มูลค่า
(ล้าน วัตถุประสงค์การใชเ้ งิน
บาท)
d 13,000 ก่อสร้างรถไฟฟ้าในโครงการรถไฟฟ้าสาย

สีชมพู (แคราย-มีนบุรี) และสายสีเหลือง
(ลาดพร้าว-สาโรง)
d 10,000 ลงทุนโครงการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลม
d 6,000 สนับสนุนการสร้างพ้ืนท่ีป่าและอนุรักษ์
สงิ่ แวดลอ้ มผ่านโครงการสนิ เชอ่ื ปลูกป่า
d 2,000 โครงการปลูกปา่
d 5,000 ลงทุนโรงไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์
และโครงการบรหิ ารจดั การขยะครบวงจร
d 8,000 ลงทุนโครงการโรงไฟฟา้ พลังงานลมใน

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา ผอู้ อก 88

2563 ประเภท
(ตอ่ ) ตราสาร

บมจ. บที ีเอส กรุ๊ป (BTSG) Green bond

2564 บจ.โตโยตา้ ลีสซิ่ง Green bond
(ประเทศไทย) (TLT)

8 88

มูลคา่
(ลา้ น วตั ถุประสงคก์ ารใชเ้ งิน
บาท)

ออสเตรเลีย และโครงการรถไฟฟ้าสายสี
ชมพูและสายสเี หลอื ง
d 8,600 ลงทุนและใช้ชาระคืนหน้ีคงค้างใน
โครงการรถไฟฟ้าสายสีชมพู (แคราย-มีน
บรุ ี) และสายสเี หลือง (ลาดพรา้ ว-สาโรง)

d 2,000 ชาระคืนหนี้ หรือ เงินทุน (finance)
สาหรับสินเชื่อเช่าซ้ือรถยนต์ที่เข้าเกณฑ์
คุ ณ ส ม บั ติ เ พื่ อ อ นุ รั ก ษ์ ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม
(Eligibility Criteria)

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา ผอู้ อก 89

2564 บ ม จ . บี . ก ริ ม เ พ า เ ว อ ร์ ประเภท
(ตอ่ ) (BGRIM) ตราสาร
Green bond
บมจ.บซี ีพจี ี (BCPG)
Green bond

บมจ.เอสพีซีจี (SPCG) Green bond
บ ม จ . ร ะ บ บ ข น ส่ ง ม ว ล ช น Green bond
กรงุ เทพ (BTSC)

9 89

มลู คา่
(ลา้ น วัตถุประสงคก์ ารใชเ้ งนิ
บาท)
d 3,000 พัฒนาโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ท่ี

เวียดนาม

d 12,000 ชาระคืนเงินกู้เดิมในโครงการโรงไฟฟ้า
พลังงานความร้อนใต้พิภพ และใชส้ าหรับ
การพัฒนาและลงทุนโครงการโรงไฟฟ้า
พลังงานแสงอาทติ ย์

d 1,500 ลงทนุ ในโครงการโซลาร์ฟาร์มท่ีญ่ีปุ่น
d 10,200 จัดซื้อรถไฟฟ้า และระบบรถไฟฟ้าและ

เครื่องกลของโครงการรถไฟฟ้าขนส่ง
มวลชนกรุงเทพส่วนต่อขยายสายสีเขียว
เหนือ-ใต้



9911

ด้าน Social bond และ Sustainability Bond สานักงาน ก.ล.ต.
ได้ประกาศหลักเกณฑ์การออกและเสนอขายเม่ือเดือนพฤษภาคม
ปี 2563 โดยผู้ออก Social bond รายแรกคือ การเคหะแห่งชาติ (NHA)
เพ่ือพัฒนาที่อยู่อาศัยสาหรับประชาชนผู้มีรายได้น้อย ด้วยมูลค่า 6,800
ล้านบาท นับเป็นการออกพนั ธบัตรเพ่ือสงั คมครั้งแรกของรัฐวิสาหกิจไทย
และออกอกี รนุ่ ในปี 2564 มูลค่า 3,000 ล้านบาท ภาคเอกชนท่ีออกหุ้นกู้
Social bond คือ บมจ.ไทยฟู้ดส์ กรุ๊ป (TFG) มูลค่า 1,000 ล้านบาท
เพ่ือนาเงินไปซื้อวัตถุดิบจากเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากโควิด 19
รวมทง้ั จา้ งงานในท้องถนิ่

สา หรั บ Sustainability Bond มี ก า ร ออก ค รั้ งแรกใ นปี 2563
โดยกระทรวงการคลัง มูลค่ารวม 50,000 ล้านบาท ถือเป็นครั้งแรก
ของรัฐบาลไทยและยังถือเป็น Sustainability Bond รุ่นแรกในภูมิภาค
อาเซียนท่ีออกโดยรัฐบาล การออกตราสารหน้ีเพื่อความยั่งยืนในครั้งน้ี
เพ่ือนาเงินใช้จ่ายในโครงการรถไฟฟ้าสายสีส้ม (ศูนย์วัฒนธรรม
แห่งประเทศไทย-มีนบุรี (สุวินทวงศ์)) และเยียวยาผลกระทบจากโควิด
มีรัฐวิสาหกิจได้แก่ การเคหะแห่งชาติ (NHA) ออก Sustainability Bond
มูลค่า 2,100 ล้านบาท เพื่อลงทุนโครงการพัฒนาท่ีอยู่อาศัยใหม่
และฟ้ืนฟูที่อยู่เดิม เมื่อรวมยอดการออกของภาคเอกชน มูลค่าคงค้าง
ของ Sustainability Bond ณ พ.ย. 2564 อยู่ที่ประมาณ 1.71 แสนล้านบาท
(รวมพันธบตั รเพอื่ ความยงั่ ยนื ของกระทรวงการคลังมูลคา่ 157,000 ลา้ นบาท)

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

92

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา ตารางที่ 3 ห้นุ กู้ Sustainability Bond ทอ่ี อก

ผู้ออก ประเภทตรา

2564 บมจ. ทางดว่ นและ Sustaina
รถไฟฟ้ากรุงเทพ (BEM) Bond

ธนาคารกสกิ รไทย Sustaina
(KBANK) Bond

2 92

กและเสนอขายในไทย (ขอ้ มูล ณ พ.ย. 2564)
าสาร มลู คา่ วัตถุประสงคก์ ารใชเ้ งนิ
ability 6,000 ชาระคืนหนี้เดิม และ/หรือ

ลบ. เงินลงทุน (Refinance) ใน
โครงการรถไฟฟ้าสายสีน้า
เงิน

ability 155 EUR ให้สินเช่ือโครงการเพื่อสังคม
หรือสง่ิ แวดลอ้ ม

9933

ในปี 2564 มีการออก ESG bond ประเภทใหม่ท่ีเรียกว่า Sustainability-
Linked Bond (SLB) หรือตราสารหน้ีส่งเสริมความย่ังยืนที่อัตราดอกเบ้ีย
หน้าต๋ัวหรือคูปองสามารถเพ่ิมข้ึนหรือลดลงได้ตามผลสาเร็จของตัวชี้วัด
หรือเป้าหมายของบริษัทผู้ออกที่มีความเชื่อมโยงกับสิ่งแวดล้อม
และสงั คม โดย บมจ. ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป (TU) มูลค่าการออก 5,000 ลา้ นบาท
นับเป็น SLB รุ่นแรกของไทยหลังจากท่ีสานักงาน ก.ล.ต. ได้ประกาศ
หลกั เกณฑ์การออก SLB เม่ือชว่ งเดอื นพฤษภาคมทผ่ี า่ นมา

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

9

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา ตารางท่ี 4 หุ้นกู้ Sustainability-Linked
(ข้อมูล ณ พ

ผู้ออก ประเภท ม
ตราสาร (ล้าน

2564 บมจ. ไทยยูเนย่ี น กร๊ปุ SLB 11
(TU)

บมจ.อินโดรามา เวน SLB 10
เจอรส์ (IVL)

94

d Bond (SLB) ทีอ่ อกและเสนอขายในไทย
พ.ย. 2564)

มลู ค่า วัตถุประสงค์การใชเ้ งิน
นบาท)

1,000  ลดการปลอ่ ยก๊าซเรอื นกระจก 4% ต่อปี 94
 ข้ึนทะเบยี น DJSI Emerging Markets
 เพ่ิมการตรวจสอบด้วยวิธีอิเล็กทรอนิกส์
และ/หรือมีผู้สังเกตการณ์บนเรือประมง
ทูนา่ ใหไ้ ด้ 5%

0,000 ลดการปล่อยก๊าซเรอื นกระจกอยา่ งน้อย 10%
และรีไซเคิลขวดพลาสตกิ (PET)

95

จะเห็นได้ว่ามีความต้องการระดมทุนเพื่อสิ่งแวดล้อมและสังคม
ท่ีเพิ่มข้ึน ประกอบกับการตอบรับที่ดีจากนักลงทุน ทาให้ยอดการออก
ESG bond มีการขยายตัวมาอย่างต่อเน่ือง ส่งผลให้ ณ เดือนพฤศจกิ ายน
2564 มูลค่าคงค้างของ ESG bond ท่ีขึ้นทะเบียนกับ ThaiBMA สูงถึง
ประมาณ 2.83 แสนลา้ นบาท ประกอบดว้ ย Green bond 80,300 ลา้ นบาท
Social bond 10,800 ล้านบาท Sustainability bond 171,068 ล้านบาท
และ Sustainability-Linked Bond มลู ค่า 21,000 ลา้ นบาท

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา



9977

บบททที่ 55
ขอ้ เสขน้อเสอนแอนแนะะเเชชงิ งิ นนโยบโยายบาย

จากบริบทและลักษณะของตลาดตราสารหน้ีภาคเอกชนของไทย
ในปัจจุบัน มีความจาเป็นที่ต้องมีการปรับปรุงระบบนิเวศของตลาด
ตราสารหน้ีภาคเอกชนไทยในบางเร่ือง เพ่ือให้สามารถรองรับความผันผวน
และสนับสนุนการขยายตัวของตลาดในระยะยาวได้ต่อไป โดยข้อเสนอ
การพัฒนาตลาดตราสารหนี้ภาคเอกชนของไทยมอี ยา่ งน้อย ดงั ตอ่ ไปน้ี

1. ข้อเสนอจัดต้ัง “กลไกการบรหิ ารจัดการตราสารหนท้ี ีม่ ปี ญั หา
(Distressed bond)”

1.1 ที่มาและความสาคัญ
สินเชื่อไมก่ อ่ ให้เกดิ รายได้ (NPL) ของสถาบนั การเงนิ มีหน่วยงาน
ท่ีเรียกว่า “บริษัทบริหารสินทรัพย์ (บบส.)” ทาหน้าท่ีรับซื้อหรือรับโอน
สินเชื่อไม่ก่อให้เกิดรายไดไ้ ปดาเนินการตอ่ อยา่ งเบ็ดเสรจ็ และมีประสิทธิภาพ
ซ่ึงเป็นองคป์ ระกอบสาคัญท่ีทาให้ตลาดสินเช่ือดาเนนิ การไดอ้ ยา่ งมีเสถยี รภาพ
ตราสารหนี้ที่มีปัญหา (Distressed bond) ก็สามารถเทียบเคียง
ได้กับสินเชื่อไม่ก่อให้เกิดรายได้ แต่ปัจจุบันยังไม่มีกลไกหรือกระบวนการ
บริหารจัดการตราสารหนี้ท่ีมีปัญหาอย่างเบ็ดเสร็จและมีประสิทธิภาพ
เพ่ือเป็น Exit strategy หรือเป็นกลไกการถ่ายโอนความเส่ียงออกจากพอร์ต
การลงทุนทจี่ ะชว่ ยให้ตลาดตราสารหน้ภี าคเอกชนมเี สถยี รภาพมากขึน้
สถานการณ์เศรษฐกิจไทยในปัจจุบันที่เปราะบางอันเป็นผล
สืบเนื่องมาจากการแพร่ระบาดของโควิด สะท้อนให้เห็นความจาเป็น
ของการมี Exit strategy น้ี เน่ืองจากภาคธุรกิจกาลงั เผชิญกับความไม่แน่นอน

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

9988

ท่ีสูงมาก มีแนวโน้มการก่อตัวของหน้ีเสียและการผิดนัดชาระหน้ีมากยิ่งขึน้
โดยในปัจจุบันมีตราสารหนี้ที่ผิดนัดชาระหน้ีและมีปญั หาการชาระหนีค้ ืน
ซึ่งเข้าข่ายเป็นตราสารหน้ีที่มีปัญหา (รวมหุ้นกู้การบินไทย) มูลค่ารวม
กว่า 80,000 ลา้ นบาท (ข้อมลู ณ วนั ที่ 30 ธ.ค. 2563) ซึ่งการขาดกลไก
บริหารจัดการตราสารหนี้ท่ีมีปัญหาทาให้ตลาดตราสารหน้ีภาคเอกชน
ไมส่ ามารถดาเนินการไดอ้ ย่างเป็นระบบและมปี ระสทิ ธภิ าพ

ปัจจุบันผู้ลงทุนหลักในตลาดตราสารหนี้ภาคเอกชน (หุ้นกู้) คือ
บุคคลธรรมดา ถือครองหุ้นกู้โดยตรงด้วยมูลค่าสูงถึง 1 ล้านล้านบาท
หรือประมาณร้อยละ 30 ของมูลค่าหุ้นกู้รวมท้ังตลาด ซึ่งมีข้อจากัด
ในการดาเนินการฟ้องร้องบังคับคดีหากเกิดการผิดนัดชาระ ขณะที่
ผู้ลงทุนสถาบัน เช่น กองทุนรวม ก็ไม่เช่ียวชาญในกระบวนการบังคับคดี
ทางกฎหมายนัก

ดังนั้น เพ่ือเป็นการพัฒนาตลาดตราสารหนี้ให้ดาเนินการ
ได้อย่างมีเสถียรภาพมากขึ้น สามารถรองรับความผันผวนท่ีเกิดขึ้น
และเพิ่มความเชื่อมั่นให้แก่นักลงทุน จึงควรสร้างกลไกบริหารจัดการหุ้น
กู้ท่ีมีปัญหา (Distressed bond) เพื่อเป็น Exit strategy ให้แก่นักลงทุน
และช่วยกระตุ้นการหมุนเวียนของเงินในระบบเศรษฐกิจและตลาด ทุน
อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

9999

1.2 ปัญหาและข้อจากัดของกลไกการบริหารสินทรัพย์
ดอ้ ยคณุ ภาพในปัจจุบัน

บริษัทบริหารสินทรัพย์ (บบส.) ท่ีจัดตั้งข้ึนภายใต้
พ.ร.ก.บริษทั บริหารสินทรัพย์ พ.ศ. 2541 เปน็ กลไกหนึ่งท่ีสามารถเข้ามา
จัดการกับสินทรัพย์ด้อยคุณภาพอย่างสินเชื่อไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL)
และทรัพย์สินรอการขาย (NPA) ของสถาบันการเงิน แต่มีข้อจากัด
ทางกฎหมายหลายประการที่ทาให้ บบส. ไม่สามารถขยายขอบเขต
มาบรหิ ารจัดการสนิ ทรัพยท์ ่เี ป็นตราสารหน้ีท่ีมปี ญั หาได้ ในประเด็นดังนี้

1.2.1 ขอบเขตของสินทรพั ยด์ ้อยคุณภาพท่ี บบส. สามารถ
รับซื้อ ไม่รวมถึงตราสารหน้ี : ตามประกาศ ธปท. สนส. 2/2563 นิยาม
ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพ ถูกตีความว่าครอบคลุมเพียงสินทรัพย์ท่ีอยู่
ภายใต้การกากับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หุ้นกู้ที่อยู่
ภายใต้การกากับดูแลของสานักงานคณะกรรมการกากับหลักทรัพย์
และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) จึงไม่เข้าข่ายสนิ ทรพั ยท์ ่ี บบส. รบั ซ้ือได้

1.2.2 บบส. สามารถซื้อสินทรัพย์ได้จากสถาบันการเงิน
เท่านั้น : ตาม พ.ร.ก. บริษทั บริหารสินทรัพย์ พ.ศ. 2541 บบส. สามารถ
รบั ซ้ือสินทรพั ย์ไดจ้ าก “สถาบันการเงิน” และ “ผ้ปู ระกอบธุรกิจทางการเงนิ ”
เท่านั้น ซ่ึงไม่รวมถึงกลุ่มผู้ลงทุนหลักในหุ้นกู้ภาคเอกชน เช่น บริษัท
หลักทรัพย์ กองทุนรวม และนักลงทุนบุคคล เป็นต้น ซึ่งเป็นนักลงทุน
ส่วนใหญ่ท่ีถือครองหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง (High yield bond) และไม่มี
อันดับเครดิต (Non-rated) ส่งผลให้ บบส. ไม่สามารถเข้าซื้อสินทรัพย์
ทเ่ี ปน็ หนุ้ ก้ทู ่มี ีปญั หาจากกลุ่มผู้รว่ มตลาดข้างตน้ ได้

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110000

1.2.3 การขยายขอบเขตของ บบส. อาจลดทอนความสามารถ
ในการปฏิบัติตามพันธกิจหลัก : เน่ืองจากการรับซ้ือหรือรับโอนสินเชื่อ
ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) และทรัพย์สินรอการขาย (NPA) จากสถาบัน
การเงินและผปู้ ระกอบธรุ กิจทางการเงิน เปน็ พนั ธกิจหลกั ตามจดุ ประสงค์
ของการจัดต้ัง บบส. การที่จะขยายขอบเขตของ บบส. เพื่อให้สามารถ
ซื้อสินทรัพย์ด้อยคุณภาพไดห้ ลายชนิดมากข้นึ และจากหลายผู้ร่วมตลาด
มากข้ึน อาจกระทบกับความสามารถในการปฏิบัติตามพันธกิจหลัก
ข ณ ะ ที่ ปั จ จุ บั น บ บ ส . ห ล า ย แ ห่ ง ก็ มี ก า ร ด า เ นิ น ธุ ร กิ จ
ทีม่ ีระดับการกอ่ หนี้ (leverage) ค่อนข้างสงู แล้ว

ตามข้อจากัดข้างต้น จะพบว่า บบส. อาจไม่ใช่แนวทาง
ท่เี หมาะสมท่ีสดุ ในการเข้ามามบี ทบาทบรหิ ารจัดการตราสารหน้ีท่มี ีปัญหา

รูปที่ 23 แนวทางการบริหารจดั การตราสารหนีท้ ม่ี ปี ญั หาในไทย

ผ่าน บบส. ผา่ นองคก์ รต้งั ใหม่

ข้อดี  สทิ ธิประโยชนท์ างกฎหมายและภาษี  สามารถกาหนดกฎเกณ ์ต่างๆ ให้
ครอบคลมุ และเอื้อตอ่ การป บิ ัตงิ าน
 ประสบการณแ์ ละความชานาญใน
ธรุ กิจบริหารหน้ี  เป็นองคป์ ระกอบที่จาเปน็ ของตลาด
ตราสารหนี้ภาคเอกชน
 เพิ่มสินทรัพยภ์ ายใตก้ ารบรหิ ารของ
บบส.

ประเด็นพจิ ารณา •อาจตอ้ งแก้ไขนยิ ามของ “สนิ ทรัพย์ •มีข้ันตอน และใช้เวลาในการจัดตั้ง
ดอ้ ยคณุ ภาพ” และ “สถาบนั •องค์กรกากบั ดูแล
การเงิน” ใน ประกาศ ธปท. ที่ สนส.
2/2563 และ พ.ร.ก. บรษิ ทั บรหิ าร
สินทรพั ย์ พ.ศ. 2541

•ขอ้ จากัดเรื่องเงินทนุ

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110011

1.3 ข้อเสนอแนวทางกลไกบรหิ ารจดั การตราสารหน้ที ่ีมีปัญหา
จากการพิจารณาประเด็นทางกฎหมายและขอบเขต

การประกอบธุรกิจของ บบส. จึงขอเสนอให้มีการจัดต้ังองค์กรใหม่
เพื่อทาหน้าที่บริหารตราสารหน้ีท่ีมีปัญหา เพื่อให้มีกฎเกณฑ์ทางกฎหมาย
รองรับการดาเนินธุรกิจให้เป็นไปอย่างคล่องตัว สามารถบริหารจัดการ
ตราสารหน้ีท่ีมีปัญหาได้ครอบคลุม ครบถ้วน เป็นระบบ และมีประสิทธิภาพ
และบรรลุวัตถุประสงค์ตามที่คาดหวัง โดยองค์กรใหม่ดังกล่าวจะมีลักษณะ
ดงั น้ี

1.3.1 จัดตั้งได้โดยภาครัฐหรือเอกชน เปิดโอกาสให้
ทั้งภาครัฐและเอกชนที่มีศักยภาพและมีประสบการณ์ในการบริหาร
จัดการสนิ ทรัพย์ด้อยคุณภาพ สามารถย่ืนขอจัดต้ังองค์กรบริหารตราสารหน้ี
ที่มีปัญหาได้ ซึง่ จะทาใหเ้ กดิ การแขง่ ขนั และเสนอราคาทเ่ี ปน็ ธรรม

1.3.2 ขอบเขตการรับซ้ือสินทรัพย์ด้อยคุณภาพ องค์กร
ดังกล่าวต้องสามารถเข้าไปรับซื้อหรือรับโอนสินทรัพย์ประเภทตราสารหนี้
ท่ีมีปัญหา รวมไปถึงสินเช่ือไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) และทรัพย์สิน
รอการขาย (NPA) ได้ โดยจะต้องสามารถรับซ้อื ได้จากผู้รว่ มตลาดทุกกลุ่ม
ต้ังแต่สถาบันการเงิน ผู้ประกอบธุรกิจทางการเงิน บริษัทหลักทรัพย์
บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน กองทุนรวม จนถึงนักลงทุนที่เป็น
บุคคลธรรมดา

1.3.3 สิทธิประโยชน์ทางกฎหมายเพื่อให้เกิดการดาเนินงาน
ได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ : องค์กรดังกล่าวควรได้รับสิทธิประโยชน์
ท่ีเอ้ือต่อการดาเนินงานอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพในลักษณะ

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110022

เดียวกับท่ี บบส. ได้รับในปัจจุบัน ได้แก่ สิทธิประโยชน์ทางกฎหมาย
ที่เก่ียวขอ้ งกับการโอนสินทรัพย์ การสวมสทิ ธิเปน็ คู่ความในคดี และสทิ ธิ
ในการเรียกร้องหนี้ เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีสิทธิประโยชน์เกี่ยวกับ
ค่าธรรมเนียมในศาล เช่น การยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในการสวมสิทธิ
ในคดีที่รอ้ ยละ 2 ของมูลหนี้ เป็นตน้

รปู ที่ 24 ตัวอยา่ งสิทธปิ ระโยชนท์ างกฎหมายตามพระราชกาหนด
บรษิ ัทบรหิ ารสนิ ทรัพย์ พ.ศ. 2541

1.3.4 มสี ทิ ธปิ ระโยชน์ทางภาษีเพ่อื ชว่ ยใหต้ ้นทุนการดาเนินงาน
อยู่ในระดับท่ีแข่งขันได้และเทียบเคียงกับ บบส. จึงควรมีสิทธิประโยชน์
ทางภาษี เช่น การยกเว้นค่าธรรมเนียมและภาษีอากรตา่ ง ๆ จากการโอน
สินทรัพย์ เช่น คา่ ธรรมเนยี ม ค่าจดจานองหลกั ประกนั เปน็ ตน้

ท้ังนี้ สิทธิประโยชน์ดังกล่าวเป็นเพียงสิทธิประโยชน์สาคัญ
เบ้ืองต้น ซ่ึงอาจพิจารณาสิทธิประโยชน์อ่ืนเพิ่มเติมเพื่อให้การบริหาร

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110033

จัดการสินเช่ือและสินทรัพย์ด้อยคุณภาพทั้งตลาดการเงินมีความเป็นระบบ
และมปี ระสทิ ธภิ าพ

รปู ท่ี 25 กลไกการบริหารจัดการสนิ ทรพั ยด์ อ้ ยคุณภาพ

(Distressed Assets)

บคุ คลธรรมดา กองทุน NPL, NPA

บ.ประกนั ธพ./บล. “องค์กรใหม่”
ที่มา: สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย

2. ข้อเสนอจัดตง้ั “องคก์ รค้าประกันหนุ้ กู้ (Monoline insurance)”
2.1 ทมี่ าและความสาคญั
ปัจจุบันช่องทางหลักในการระดมทุนของภาคเอกชนไทย

ได้แก่ สินเช่ือธนาคาร การออกหุ้นสามัญ และการออกหุ้นกู้
ซึ่งบริษัทเอกชนขนาดใหญ่มีทางเลือกในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้
ท้ัง 3 ช่องทาง ในขณะท่ีบริษัทเอกชนขนาดกลางและขนาดเล็ก
มีข้อจากัดในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน แม้ว่าบริษัทบางแห่งอาจสามารถ
ระดมทุนผ่านการออกหุ้นกู้ได้แต่ต้องเสนออัตราดอกเบ้ียท่ีสูงเพ่ือจูงใจ
นักลงทุน ทาให้มีต้นทุนทางการเงินสูงและเป็นอุปสรรคต่อการดาเนิน
ธรุ กจิ โดยเฉพาะในชว่ งท่ภี าวะเศรษฐกจิ ชะลอตัว

ในตา่ งประเทศมีการจดั ต้ังองค์กรภาครฐั ท่ใี ห้การคา้ ประกันหุ้นกู้
หรือสินเชื่อของบริษัทเอกชน เพื่อส่งเสริมบริษัทเอกชนที่มีศักยภาพ
ให้สามารถเขา้ ถงึ แหล่งเงินทุนได้โดยมภี าระตน้ ทนุ ไม่สงู เกินไป และชว่ ยเพ่ิม

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110044

ขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยในระดับภูมิภาคมีการจัดต้ัง
Credit Guarantee and Investment Facility ( CGIF) โ ด ย ค ว า ม ร่ ว ม มื อ
ของ Asian Development Bank (ADB) และประเทศ ASEAN+3 ในปี 2553
เพื่อให้การค้าประกันหุ้นกู้ท่ีออกโดยบริษัทเอกชนของประเทศสมาชิก
ซึ่งปัจจุบันมีผู้ออกหุ้นกู้ในประเทศไทยใช้บริการค้าประกันจาก CGIF
กว่า 8 บริษัท ทาให้เกือบเต็มเพดานการค้าประกนั รายประเทศ (Country
Guarantee Limit) นอกจากน้ัน ในหลายประเทศก็มีการจัดต้ังองค์กรค้า
ประกันหุ้นกู้และสนิ เชื่อในลกั ษณะเดยี วกัน เช่น สหรัฐอเมริกา มีองค์กร
ค้าประกันหุ้นกู้ท่ีเรียกว่า Monoline insurance ถึง 9 แห่ง ในเกาหลีใต้มี
การจัดต้ัง Korea Credit Guarantee Fund (KODIT) ซ่ึงให้การค้าประกัน
ทั้งหุ้นกู้และสนิ เช่ือของบริษัทเอกชน และในมาเลเซยี มีการจัดตงั้ องค์กร
ค้าประกันหุ้นกู้ช่ือว่า Danajamin Nasional Berhad ซึ่งก่อต้ังภายหลัง
วกิ ฤติ Subprime ในปี 2552 เปน็ ต้น

เพื่อสนับสนุนให้บริษัทขนาดกลางหรือขนาดเล็กที่มีศักยภาพ
ของประเทศไทยมีช่องทางการเข้าถึงแหล่งระดมทุนได้โดยมีต้นทุน
ทางการเงินที่เหมาะสม เป็นการเพ่ิมขีดความสามารถในการแข่งขัน
ของภาคเอกชนในประเทศ จึงควรมีการจัดต้ังองค์กรค้าประกันหุ้นกู้
(และสินเชื่อ) ที่จะช่วยเพิ่มโอกาสของบริษัทขนาดกลางท่ีมีศักยภาพ
ใหเ้ ตบิ โตไดต้ อ่ ไป

2.2 ข้อเสนอการจดั ตั้ง “กองทนุ คา้ ประกันหุ้นกู้และสนิ เชอ่ื ”
2.2.1 จัดต้ังโดยหน่วยงานของรัฐหรืออยู่ภายใต้สังกัด

ของหน่วยงานรัฐในมาเลเซีย องค์กรดังกล่าวถือหุ้นโดยกระทรวงการคลัง
คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110055

และในเกาหลีใต้ จัดต้ังโดยรัฐบาลและกากับดูแลโดยหน่วยงานกากับ
ดแู ลดา้ นตลาดทนุ (Financial Services Commission) สาหรับประเทศไทย
หน่วยงานของรัฐบางแห่งสามารถจัดต้ังกองทุนหรือบริษัทลูกได้ภายใต้
พระราชบัญญัติจัดตั้ง โดยอาจไม่จาเป็นต้องแก้ไขกฎหมาย หรือหาก
จดั ตัง้ เปน็ องคก์ รใหมจ่ าเป็นตอ้ งมกี ารรา่ งกฎหมายใหม่

2.2.2 จัดให้มีคณะกรรมการบริหารกองทุนที่มาจาก
หน่วยงานกากับดูแล หน่วยงานต้นสังกัดและองค์กรท่ีเก่ียวข้องรวมถึง
ตัวแทนภาคอุตสาหกรรม เพ่ือกากับดูแลการดาเนินงานของกองทุน
ให้เป็นไปตามวัตถุประสงคแ์ ละมีความเป็นอสิ ระ

2.2.3 จัดให้มี “ศูนย์อานวยการค้าประกัน” เพื่อทาหน้าที่
กลน่ั กรองและวเิ คราะห์การให้การค้าประกัน ท่ีประกอบดว้ ยบุคลากรทม่ี ี
ประสบการณ์และความชานาญ ซึ่งอาจมาจากหน่วยงานท่ีมีประสบการณ์
ใกล้เคียง เช่น บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.)
ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME bank)
ธนาคารกรุงไทย ธนาคารออมสิน เป็นต้น เพื่อให้สามารถดาเนินการ
วิเคราะห์การค้าประกันของผู้ประกอบธุรกิจได้อย่างเหมาะสมในเวลา
ทีร่ วดเรว็

2.2.4 ให้มีการจดั อันดบั ความน่าเชื่อถือของกองทุน เพอื่ ให้
หุ้นกู้ที่กองทุนค้าประกันได้รับอันดับเครดิตตามมูลค่าของการค้าประกัน
ท้ังน้ี คาดว่ากองทนุ ท่ีมสี ถานะเปน็ หนว่ ยงานของรัฐน่าจะได้อนั ดับเครดิต
(Credit rating) ไม่ต่ากว่าระดับ A ซึ่งจะทาให้หุ้นกู้ท่ีกองทุนค้าประกัน
ทั้งจานวนได้รับอันดับเรทต้ิงเท่ากับกองทุน และได้รับความสนใจ

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110066

จากนักลงทุน ท้ังน้ี กองทุนจะต้องมีการกาหนดกรอบการค้าประกัน
และบรหิ ารความเสยี่ งไวอ้ ยา่ งชัดเจน

2.2.5 ในช่วงแรกของการจัดต้ังกองทุน ยังไม่จาเป็นต้อง
เบิกจ่ายเงินสนับสนุนทั้งหมดในคราวเดียว โดยจะเบิกจ่ายเงินเม่ือต้อง
ชาระคืนเงินต้นและดอกเบี้ยแทนผู้ออกหุ้นกู้ที่ผิดนัดเท่าน้ัน จึงยังไม่เกิด
เปน็ ภาระหนส้ี าธารณะ

รปู ท่ี 26 โครงสร้างกองทนุ คา้ ประกันห้นุ กู้

ที่มา: สมาคมตลาดตราสารหนไ้ี ทย

2.3 กรอบการคา้ ประกันของกองทนุ
2.3.1 ให้การค้าประกันหุ้นกู้และสินเช่ือแก่ภาคเอกชน

โดยกาหนดวงเงินค้าประกันสูงสุดไม่เกิน 500-1,000 ล้านบาทต่อราย
รวมถึงกาหนดกรอบการกระจายความเส่ียงและอายุการค้าประกัน
ท่ีเหมาะสมกับแตล่ ะธุรกจิ

2.3.2 พิจารณาให้กองทุนมี Leverage ไม่เกิน 2.5 เท่า
ท้ังนี้ อ้างอิงจากอัตรา Leverage เฉลี่ยของสถาบันค้าประกันหุ้นกู้

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

110077

ในต่างประเทศ เช่น Credit Guarantee Investment Facilities (CGIF)
ทีจ่ ัดตง้ั โดย ADB หรอื Danajamin ในมาเลเซยี

2.3.3 เพ่ือป้องกันผู้ออกหุ้นกู้หรือผู้ขอสินเชื่อท่ีอาจจงใจ
ไม่จ่ายเงินต้นคืนตามเวลาที่กาหนดท้ังท่ีมีความสามารถในการชาระหนี้
สามารถกาหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมของผู้ออกหุ้นกู้หรือผู้ขอสินเชื่อ
เช่น กาหนดให้ต้องมีการนาหลักทรัพย์มาค้าประกันกับกองทุนร้อยละ 120
ของวงเงินค้าประกัน เป็นตน้

3. ข้อเสนอให้มี “ตัวกลางการลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง
(High yield bond)”

3.1 ท่มี าและความสาคญั
นักลงทุนบุคคลเป็นกลุ่มผู้ลงทุนหลักในตลาดตราสารหนี้

ภาคเอกชน (หุน้ ก)ู้ โดยนกั ลงทุนบคุ คลถือครองหุ้นกู้โดยตรงในสัดส่วนสูง
ถึง 1 ใน 3 ของมูลค่าหุ้นกู้ท้ังหมดของตลาดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
ซ่งึ เปน็ ลักษณะเฉพาะอยา่ งหนึ่งของตลาดตราสารหนี้ภาคเอกชนของไทย
แม้ว่าการลงทุนในหุ้นกู้ทางอ้อมผ่านกองทุนรวมตราสารหน้ีจะเป็นอีก
ทางเลือกหนึ่งของนักลงทุน แต่อันดับเครดิตของหุ้นกู้ท่ีกองทุนรวม
ตราสารหนี้ถือลงทุนอาจไม่สอดคล้องกับลักษณะความต้องการของ
นักลงทุนบคุ คล โดยกว่าร้อยละ 95 ของกองทุนรวมตราสารหน้ีจะลงทุน
ในตราสารหน้ีท่ีมีอันดับเครดิตตั้งแต่ A- ขนึ้ ไปซง่ึ ให้ผลตอบแทนค่อนข้างต่า
ดังนั้นนักลงทุนบุคคลท่ีต้องการผลตอบแทนเพิ่มมากขึ้นจึงนิยมลงทุน
โดยตรงในหุ้นกู้ท่ีอันดับเครดิตไม่สูงมากนัก โดยกว่า 70% ของหุ้นกู้
ที่ถือครองโดยนักลงทุนบุคคลมีอันดับเครดิตต่ากว่า A- ลงไป เน่ืองจาก

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

108

การลงทุนโดยตรงจะใช้เงินลงทุนค่อนข้างสูง การกระจายความเสี่ยง
ในการลงทุนจึงทาได้อย่างจากัด จึงมีผลให้การลงทุนในตราสารหนี้
ของนักลงทุนบุคคลส่วนใหญ่มีความเสี่ยงด้านเครดิตท่ีค่อนข้างสูง
เมอ่ื เทยี บกบั นักลงทนุ สถาบัน
รูปท่ี 27 เปรียบเทยี บห้นุ กู้ที่กองทนุ รวมและนักลงทุนบุคคลถอื ลงทุน

(ณ สน้ิ ไตรมาส 3 ปี 2564)
หนุ้ กู้ทก่ี องทุนรวมถอื ลงทุน จาแนกตามอนั ดบั เครดติ

หุ้นกู้ทน่ี กั ลงทุนบุคคลถอื ลงทุน จาแนกตามอนั ดับเครดิต

หมายเหต:ุ NR หมายถงึ Non-rated คือ หนุ้ กู้ท่ไี ม่มีอนั ดบั เครดิต
ท่มี า: ศูนยข์ อ้ มลู ตราสารการเงินแห่งประเทศไทย และสมาคมตลาดตราสารหน้ไี ทย

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

109

แม้ว่าท่ีผ่านมาอตั ราการผดิ นัดชาระหนี้ของหุ้นกู้ในประเทศไทย
จะยังอยู่ในระดับตา่ แต่การผิดนัดชาระหนีม้ ีโอกาสเกดิ ขึน้ ได้แมใ้ นเวลาปกติ
และจะมีโอกาสเพ่ิมมากขึ้นในภาวะเศรษฐกิจชะลอตัวเช่นเดียวกัน
กับ NPL ของธนาคารพาณชิ ย์ การทีก่ ว่าร้อยละ 32 ของห้นุ กถู้ ือครองโดย
นักลงทุนบุคคลซ่ึงมีข้อจากัดมากกว่านักลงทุนสถาบัน ในด้านความรู้
ความเข้าใจและการเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการทางกฎหมาย
ในการบังคับคดี การเรียกร้องให้ผู้ออกชาระหน้ีคืนโดยเฉพาะ
ในกระบวนการทาแผนฟนื้ ฟหู รือกระบวนการล้มละลายในชน้ั ศาล

นอกจากนั้น ช่วงท่ีบรรยากาศการลงทุนตึงเครียด นักลงทุน
บุคคลจะมีความอ่อนไหวต่อสถานการณ์จนอาจนาไปสู่การเทขายหุ้นกู้
(Panic sell) ซงึ่ จะทาให้เกดิ ความผนั ผวนอยา่ งรุนแรงท่ีกระทบตอ่ เสถียรภาพ
ของระบบการเงินได้ (Systemic risk)

ดังนั้น จึงควรสนับสนุนให้มี “ตัวกลางการลงทุนในหุ้นกู้
ผลตอบแทนสูง” ท่ีจะเป็นช่องทางการลงทุนในหุ้นกู้ของนักลงทุนบุคคล
ที่สอดคล้องกับ risk spectrum ของนักลงทุนบุคคล ซ่ึงรูปแบบการลงทุน
ท่ีผ่านตวั กลางจะช่วยกระจายความเสี่ยงของการลงทุนได้ดีกวา่ การลงทุน
โดยตรง ท้ังนี้ ยังจะเป็นช่องทางให้บริษัทขนาดกลางที่ก้าวผ่านการเป็น
SME แต่ยังไม่ใหญ่พอท่ีจะเป็นที่รู้จักของนักลงทุนได้มีโอกาสระดมทุน
ผา่ นการออกหุ้นกู้ไดอ้ ีกดว้ ย

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111100

3.2 ข้อจากัดของตัวกลางการลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง
ในปจั จุบนั

ปัจจุบัน กองทุนรวมตราสารหนี้โดยทั่วไปจะลงทุนในหุ้นกู้
ท่ีอยู่ในระดับ Investment grade (ตั้งแต่ BBB+ ขึ้นไป) โดยกระจุกตัว
ในหนุ้ กทู้ มี่ ี Rating A- ขึ้นไปถึงรอ้ ยละ 64 เนือ่ งจากสาเหตดุ งั ตอ่ ไปน้ี

1) หลักเกณฑ์การลงทุนของกองทุนรวมตราสารหน้ีท่ีเสนอ
ขายต่อประชาชนท่ัวไป มีข้อกาหนดท่ีอาจทาให้ในทางปฏิบัติลงทุน
ในห้นุ กู้ผลตอบแทนสงู ไดไ้ มส่ ะดวกนัก เชน่

 กองทุนสามารถลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูงรวมกัน
ได้ไมเ่ กนิ รอ้ ยละ 15 ของ NAV (Product Limit)

 กองทุนสามารถลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูงที่มี
ผูอ้ อกรายเดียวกนั ไดไ้ ม่เกนิ รอ้ ยละ 5 ของ NAV (Single Entity Limit)

 ในกรณีเป็นหุ้นกู้ผลตอบแทนสูงที่ออกใหม่ กองทุน
ทุกกองทุนภายใต้การจัดการของ บลจ. นั้น ๆ สามารถลงทุนในหุ้นกู้
ผลตอบแทนสูงได้ไม่เกิน 1 ใน 3 ของมูลค่าการเสนอขายในครั้งนั้น ๆ

(Concentration Limit)

2) กองทุนรวมมีทรัพยากรจากัดในการวิเคราะห์ข้อมูล
เพ่ือการลงทุนในบริษัทผู้ออกหุ้นกู้ท่ีไม่ได้รับการจัดอันดับเครดิต
(Non-rated) และไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรพั ย์ (Non-listed)

3) กองทุนรวมยังไม่มีกลไกในการบริหารจัดการหุ้นกู้
ผลตอบแทนสูงท่ีอาจผิดนัดชาระขึ้นหลังจากท่ีลงทุนไปแลว้ จนกลายเปน็
ตราสารหน้ที ี่มีปัญหา (Distressed Bond) เนือ่ งจากผูจ้ ัดการกองทนุ อาจไม่

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111111

ชานาญในกระบวนการบังคับคดีทางกฎหมาย และไม่มีกลไกการถ่ายโอน
ความเสี่ยงออกจากพอร์ตการลงทุน

4) จานวนผู้ออก และจานวนรุ่นของหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง
อาจไม่มากพอกับเกณฑ์การลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูงในปัจจุบัน
ทาใหม้ โี อกาสในการฝา่ ฝืนข้อกาหนดการลงทุนดา้ น Single Entity Limit

3.3 ข้อเสนอแนวทางการจดั ให้มี “ตัวกลางการลงทุนในหุ้นกู้
ผลตอบแทนสงู (High yield bond)”

หัวใจสาคัญของการลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง คือ
การกระจายความเส่ียง โดยกระจายการลงทุนในหุ้นกู้หลายรุ่นในจานวน
ที่มากพอ หากมีหุ้นกู้บางรุ่นผิดนัดชาระ ผลตอบแทนท่ีได้จากหุ้นกู้รุ่นอื่น ๆ
ท่ีชาระดอกเบี้ยตามปกติยังสามารถรองรับความเสียหายที่เกิดข้ึนได้
ไมก่ ระทบผลตอบแทนของพอร์ตการลงทุนโดยรวมของกองทนุ

เพ่ือให้ตลาดตราสารหน้ีภาคเอกชนของไทยมีตัวกลาง
การลงทุนหุ้นกู้ผลตอบแทนสูงที่จะช่วยกระจายความเสี่ยงในการลงทุน
หุ้นกู้ผลตอบแทนสูงให้แก่นักลงทุนบุคคล และเป็นช่องทางหน่ึง
ในการระดมทุนของบริษัทขนาดกลาง จึงเสนอให้มีการจดั ตงั้ “กองทรสั ต์
หรือกองทุนเพ่ือการลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง (High Yield Bond
Trust/Fund)” โดยมีคณุ สมบตั ดิ งั น้ี

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111122

3.3.1 สินทรัพย์ที่ลงทุนและการกระจายความเสี่ยง
ของกองทุน

ลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสงู ท่ีมอี ันดบั เครดิตต่ากว่า
Investment grade (ต่ากว่า BBB-) และหุ้นกู้ท่ีไม่จัดอันดับเครดิต (Non-rated)
ท่ีออกโดยบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ (SET) และตลาด MAI
เพื่อให้ผู้จัดการกองทุนมีข้อมูลเพียงพอในการวิเคราะห์และประเมิน
ความเสยี่ งในการลงทุน

กองทุนดังกล่าวจะต้องกาหนดให้มีการกระจาย
ความเส่ียงท่ีเหมาะสม โดยจากข้อมูลอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล
และหุ้นกู้ประกอบกับสถติ ิการผิดนัดชาระหน้ีในปจั จบุ ัน พบว่า นักลงทุน
จะต้องกระจายการลงทุนในหุ้นกู้อย่างน้อย 28 รุ่น จึงจะสามารถรองรับ
การผิดนัดชาระได้ 4 ตราสาร ทจี่ ะไม่ทาให้เกิดการขาดทุนจากการลงทนุ
ในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง หากการลงทุนข้ันต่าในหุ้นกู้ 1 รุ่น คือ 100,000 บาท
นักลงทุนจะต้องใช้เงินอย่างน้อย 2.8 ล้านบาทในการลงทุนหุ้นกู้ 28
ตราสารเพื่อกระจายความเสี่ยง ในขณะท่ีการลงทุนในกองทุนรวม
ตราสารหน้ีใช้เงินลงทุนข้ันต่าเพียงหลักพันบาทก็สามารถกระจายความเสี่ยง
ได้แล้ว ดังนั้นกองทุนเพ่ือการลงทุนในหุ้นกู้ผลตอบแทนสูง จึงต้อง
กระจายความเสี่ยงโดยการลงทุนในหุ้นกู้มากกว่า 28 ตราสาร เพ่ือกระจาย
ความเสี่ยงในการผิดนัดชาระ

3.3.2 กลุ่มนกั ลงทุนเป้าหมาย
เปิดให้นักลงทุนทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นนักลงทุน

สถาบัน นักลงทุนบุคคลท่ัวไป และนักลงทุนรายใหญ่สามารถลงทุนได้
คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111133

เนื่องจากกลไกการกระจายความเส่ียงจะช่วยลดความเส่ียงของกองทุน
และเพื่อเปิดโอกาสให้นักลงทุนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงการลงทุน
ทีใ่ ห้ผลตอบแทนสูงเพอื่ เพิม่ ผลตอบแทนพอร์ตการลงทนุ

4. เพิม่ โอกาสใหน้ ักลงทุนรายยอ่ ยได้เขา้ ถึงหุ้นกู้คุณภาพดี
4.1 ท่มี าและความสาคัญ
ก่อนปี 2556 หุ้นกู้ส่วนใหญ่จะเสนอขายต่อนักลงทุนท่ัวไป

(Public offering: PO) ซ่ึงแปลว่านักลงทุนบุคคลทั่วไปก็สามารถซ้ือได้
อย่างไรก็ตามตั้งแต่ปี 2556 เป็นต้นมา หุ้นกู้ที่เสนอขายต่อผู้ลงทุนทั่วไป
(PO) มีแนวโน้มลดลงอย่างชัดเจนจากร้อยละ 68 ในปี 2555 เหลือเพียง
ร้อยละ 11 ในปี 2561 ในขณะที่การเสนอขายหุ้นกู้ต่อกลุ่มนักลงทุน
สถาบัน (Institutional investors: II) และผ้ลู งทุนรายใหญ่ (High net worth:
HNW) มีสัดส่วนเพิ่มข้ึนมากจากร้อยละ 31 เป็นร้อยละ 65 ในช่วงเวลา
เดียวกัน ส่วนหน่ึงจากขั้นตอนการเสนอขายต่อกลุ่ม II/HNW ค่อนข้าง
สะดวกรวดเร็ว และต้นทุนการเสนอขายตา่ กว่าการเสนอขายตอ่ กลมุ่ PO
ที่ตอ้ งเปิดเผยข้อมูลอย่างละเอียดครบถว้ น ทาให้ผ้อู อกหุ้นกู้สว่ นใหญ่หัน
มาออกหุ้นกู้ที่เสนอขายกลุ่ม II/HNW ประกอบกับมีความต้องการลงทุน
จานวนมากจากนักลงทุนกลุ่มนี้ ด้วยเหตุนี้ นักลงทุนทั่วไปท่ีไม่ใช่ HNW
จงึ เขา้ ถงึ หนุ้ กไู้ ด้นอ้ ยลง

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111144

รูปท่ี 28 สดั สว่ นการเสนอขายตราสารหนภ้ี าคเอกชนระยะยาว
จาแนกตามวิธกี ารเสนอขาย (Distribution type)

ทม่ี า: สมาคมตลาดตราสารหนไี้ ทย

อย่างไรก็ตาม บางครั้งแม้จะเป็นนักลงทุนรายใหญ่ (HNW)
ก็หาซื้อหุ้นกู้ที่ต้องการไม่ได้เช่นกัน เน่ืองจากในกระบวนการออก
ตราสารหนี้ จะมีขัน้ ตอนการทา Book building คือ การสารวจความต้องการ
ซ้ือของนักลงทุนสถาบันเพ่ือนามากาหนดอัตราดอกเบ้ียหน้าต๋ัว (คูปอง)
ที่เป็นจุดสมดุลระหว่าง Supply คือ มูลค่าหุ้นกู้ท่ีต้องการออก
และ Demand คือ ปริมาณหุ้นกู้ที่นักลงทุนต้องการซ้ือ Book building
จึงเปรียบเสมือนข้อตกลงล่วงหน้าว่านักลงทุนจะลงทุนในหุ้นกู้น้ัน ๆ
หากมีการกาหนดคูปองตามที่สารวจไป ดังนั้น นักลงทุนสถาบันเหล่านี้
จึงมีสิทธิในการได้รับจัดสรรเป็นลาดับแรกตามท่ีแสดงความจานง
ในขั้นตอนการทา Book building ทาให้หุ้นกู้น้ันอาจถูกจองซื้อหมดต้ังแต่

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111155

ก่อนวันเปิดเสนอขาย ทาให้นักลงทุนรายอ่ืน ๆ ที่สนใจไม่สามารถซื้อได้
แม้ในวันแรกทเ่ี ปิดให้จองซ้ือ

แม้ในปี 2562-2563 การเสนอขายหุ้นกู้ต่อนักลงทุนท่ัวไป
มีแนวโน้มมากขึ้น จากร้อยละ 11 ในปี 2561 เป็นร้อยละ 18 และร้อยละ
28 ในปี 2562 และ 2563 แต่หากเทียบกับนักลงทุนกลุ่มอ่ืนยังถือว่า
มีสัดส่วนที่ไม่มาก ดังน้ันเพ่ือเป็นการเพ่ิมโอกาสให้นักลงทุนรายย่อย
สามารถลงทุนหุ้นกู้ได้มากข้ึน จึงขอเสนอให้มีการอนุญาตให้ผู้ออกที่มี
คุณสมบัติตามท่ีกาหนดสามารถเปล่ียนกลุ่มนักลงทุนท่ีเสนอขายได้
เมื่อเวลาผา่ นไประยะหน่ึง หรือยกเว้นการยื่นเอกสารบางรายการหากจะ
เสนอขายนักลงทุนทั่วไป เพื่อลดขั้นตอนในการดาเนินการและบรรเทา
ค่าใช้จ่ายของผู้ออก สนับสนุนให้มีการเสนอขายหุ้นกู้คุณภาพดี
แก่ประชาชนทวั่ ไปมากขึ้น

4.2 ข้อจากัดของหลักเกณ ์การออกและเสนอขายหุ้นกู้
ในปจั จุบนั

4.2.1 การย่ืนขอเสนอขายหุ้นกู้แก่นักลงทุนท่ัวไป (PO)
จะมีขั้นตอนและการจัดเตรียมเอกสารค่อนข้างมาก เช่น ในข้ันตอน
การจัดทา Due Diligence หรือกระบวนการตรวจสอบการให้ข้อมูล
ท่ีถูกต้อง ผู้ออกและผู้จัดจาหน่ายหลักทรัพย์ (Underwriter) ต้องใช้เวลา
มากข้ึนในการจดั เตรยี มข้อมูล

4.2.2 แบบ Filing ที่เสนอขายต่อ PO ซง่ึ เป็นนกั ลงทนุ ท่ัวไป
จะมขี ้นั ตอนการพิจารณานานกวา่ การเสนอขายแบบอน่ื

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111166

4.2.3 ต้นทุนการจัดทาเอกสารเสนอขายหุ้นกู้ต่อนักลงทุน
ท่ัวไปสูงกว่านักลงทุนกลุ่มอ่ืน รวมถึงมีต้นทุนค่าโฆษณาและการตลาด
ท่ีสาคัญ หากจะออกหุ้นกู้ใหม่ก็จะตอ้ งจัดทา Due diligence และยื่นแบบ
Filling ใหม่ทกุ คร้งั ทีจ่ ะเสนอขายหุ้นกู้

4.3 ข้อเสนอโครงการ Bond seasoning เพ่ือเพิ่มโอกาส
ใหน้ กั ลงทุนท่วั ไปไดเ้ ข้าถงึ หุน้ ก้คู ณุ ภาพดี

แนวคิด Bond Seasoning คือ การผ่อนคลายหลักเกณฑ์
การออกและการเสนอขายหุ้นกู้เพื่ออานวยความสะดวกให้แก่ผู้ออก
และช่วยให้นักลงทุนท่ัวไป (PO) สามารถซ้ือหุ้นกู้คุณภาพดีท่ีผู้ออก
เคยย่ืนเสนอขายต่อนักลงทุน II/HNW ได้หลังจากท่ีเสนอขายนักลงทุน
กลุ่มดังกล่าวไประยะเวลาหน่ึงแล้ว ซ่ึงผู้ออกที่มีคุณสมบัติตามที่กาหนด
จะสามารถออกหุ้นกู้เพิ่มเพื่อเสนอขายแก่นักลงทุนทั่วไปได้ในจานวน
ท่ีกาหนด โดยใช้เง่ือนไขและเอกสารเทียบเท่ากับการเสนอขายนักลงทุน
กลุ่มเดมิ

เงอ่ื นไขเบื้องต้นของโครงการ Bond Seasoning ประกอบดว้ ย
4.3.1 คณุ สมบตั ขิ องผ้อู อก

(1) เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์
ในกลุม่ SET 100

(2) บริษทั ต้องมีประวัตกิ ารออกหุ้นกู้อย่างสม่าเสมอ
ตลอด 5 ปี

(3) บริษัทต้องมีผลประกอบการสุทธิไม่ขาดทุน
ใน 5 ปลี า่ สดุ รวมถงึ ต้องมีกระแสเงินสดจากการปฏิบตั งิ านเปน็ บวก

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111177

(4) บรษิ ทั ตอ้ งมอี ันดับเครดิตต้งั แต่ A ขน้ึ ไป
(5) บริษัทต้องไม่เคยมีประวัติผิดนัดชาระหน้ีหุ้นกู้
รวมถงึ กับธนาคารและเจา้ หน้ีการคา้
4.3.2 ประเภทของตราสารหนี้
(1) ตราสารหนี้ประเภทไม่มีความซับซ้อน (Plain

Vanilla Structure)

(2) ตราสารหน้ีมอี ายุไมเ่ กิน 10 ปี
(3) ตราสารหนี้ต้องข้ึนทะเบียนกับสมาคมตลาด
ตราสารหนไี้ ทย
4.3.3 อนุญาตให้หุ้นกู้ของผู้ออกท่ีมีคุณสมบัติดังกล่าว
สามารถขายต่อนักลงทุนทั่วไปได้ในระยะเวลาท่ีกาหนด เช่น ภายหลัง
การเสนอขายหุ้นกู้ต่อ II/ HNW คร้ังแรกไปแล้วเป็นเวลาไม่น้อยกว่า
6 เดือน เปน็ ตน้
ทงั้ นี้ อาจต้องปรับปรุงหลักเกณฑ์การออกและเสนอ
ขายหุ้นกู้โดยเพ่ิมรายละเอียดเงื่อนไขของการทา Bond seasoning
หรือร่างหลักเกณฑ์ใหม่เฉพาะสาหรับการอนุญาตให้ผู้ออกทา Bond
seasoning ได้ เพ่อื การกากับดูแลที่สะดวก และลดความสบั สนของผู้ออก
และนักลงทนุ
4.4 ข้อเสนอโครงการ Exempt issuer frame work เพื่อเพ่ิม
โอกาสใหน้ กั ลงทุนทั่วไปเขา้ ถงึ หนุ้ กู้คณุ ภาพดี
โครงการ Exempt issuer framework สาหรบั ผู้ออกท่มี คี วาม
น่าเช่ือถือสูง เช่น มีอันดับเครดิตต้ังแต่ AA ขึ้นไป ให้สามารถเสนอขายหุ้นกู้

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111188

ต่อกลุ่มนักลงทุนท่ัวไป (PO) ได้โดยได้รับการยกเว้นไม่ต้องยื่นเอกสาร filing
แบบเต็ม เพื่ออานวยความสะดวกให้แก่ผู้ออกที่มีความน่าเช่ือถือสูงและ
ชว่ ยใหน้ ักลงทนุ ทว่ั ไป (PO) มีโอกาสซือ้ หนุ้ กคู้ ุณภาพดไี ดม้ ากข้ึน
เงื่อนไขเบ้ืองต้นของโครงการ Exempt issuer framework
ประกอบดว้ ย
4.4.1 คณุ สมบตั ขิ องผูอ้ อก
(1) เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์
ในกลมุ่ SET 100
(2) บริษัทต้องมีประวัติการออกหุ้นกู้อย่างสม่าเสมอ
ตลอด 5 ปี
(3) บริษัทต้องมีผลประกอบการสุทธิไม่ขาดทุน
ใน 5 ปลี า่ สดุ รวมถึงตอ้ งมกี ระแสเงินสดจากการปฏบิ ตั ิงานเปน็ บวก
(4) บริษัทตอ้ งมอี ันดบั เครดิตตง้ั แต่ AA ขึน้ ไป
(5) บริษัทต้องไม่เคยมีประวัติผิดนัดชาระหน้ีหุ้นกู้
รวมถึงกับธนาคารและเจ้าหน้ีการคา้

4.4.2 ประเภทของตราสารหน้ี
(1) ตราสารหนี้ประเภทไม่มีความซับซ้อน (Plain Vanilla
Structure) (2) ตราสารหน้มี ีอายุไม่เกนิ 10 ปี

ตราสารหนี้ไทย (3) ตราสารหน้ีต้องข้ึนทะเบียนกับสมาคมตลาด

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

111199

5. สง่ เสริมบทบาทการทาหนา้ ทขี่ องตวั กลาง
ธุรกรรมในตลาดตราสารหนี้ เช่น การเสนอขายหุ้นกู้ออกใหม่

การเป็นผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้ จะดาเนินการผ่านตัวกลาง ซ่ึงได้แก่ สถาบัน
การเงินท่ีเป็นธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทหลักทรัพย์ โดยธุรกิจตัวกลาง
สามารถขยายขอบเขตหน้าที่ หรือบทบาทในการทาหน้าท่ีตัวกลางให้มี
ความครอบคลมุ การมสี ่วนร่วมในผลประโยชนท์ เี่ กิดกบั นักลงทนุ ไดแ้ ก่

5.1 ขยายบทบาทหนา้ ทีข่ องผ้แู ทนผู้ถือห้นุ กู้ เช่น มีส่วนร่วมกับ
ผู้ออก ผู้จัดจาหน่ายหลักทรัพย์ และผู้แนะนาทางการเงินในการจัดทา
ร่างข้อกาหนดสิทธิ เพื่อให้ความเห็นในการดูแลผลประโยชน์ของนักลงทุน
รวมถึงให้อานาจในการเรียกร้องให้ผู้ออกดาเนินการให้ข้อมูลเพ่ิมเติม
ทีจ่ าเป็นแก่นักลงทุน

5.2 ผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้ควรทาหน้าที่ในการป้องกันผลประโยชน์
ของผู้ถือหุ้นกู้จากผู้ออกหุ้นกู้ โดยควรมีอิสระไม่อยู่ภายใต้การควบคุม
ของบริษัทผู้ออกหุ้นกู้ ทั้งน้ี เพ่ือเป็นการป้องกันข้อขัดแย้งท่ีเก่ียวกับ
การดาเนินการบังคับชาระหนี้ตามหน้าที่ของผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้และป้องกัน
ปญั หาทีจ่ ะเกดิ ขึน้ จากการตีความกฎหมาย จึงควรให้กฎหมายท่ีเก่ียวขอ้ ง
มีบทบัญญัติท่ีชัดเจนในการให้อานาจกับผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้สามารถ
ดาเนินการบังคับชาระหนี้ในศาลแพ่ง การดาเนินการในศาลล้มละลาย
รวมท้ังการดาเนินการในการฟื้นฟกู จิ การของลูกหนี้ เช่น ผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้
มีอานาจในการแต่งต้ังทนายความในการดาเนินคดีต่าง ๆ ย่ืนคาขอรับ
ชาระหน้ี เข้าร่วมประชุมเจ้าหน้ีและลงมติแทนผู้ถือหุ้นกู้ รวมถึงการ
ดาเนนิ การบงั คบั คดี หรือบังคับหลักประกนั เพอื่ ขายทอดตลาดและนาเงิน

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

112200

มาชาระหนี้ให้แก่ผถู้ ือหุ้นกู้ท้ังปวง โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมหรือได้รับ
มอบอานาจจากผูถ้ ือหุ้นกอู้ กี เปน็ ต้น

5.3 เพื่อเป็นการป้องกันผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นกู้จากผู้ออก
หุ้ น กู้ แ ล ะ คุ้ ม ค ร อ ง ผู้ ถื อ หุ้ น กู้ โ ด ย เ ฉ พ า ะ ก า ร จั ด ป ร ะ ชุ ม ผู้ ถื อ หุ้ น กู้
แม้ปัจจุบันบริษัทผู้ออกหุ้นกู้จะยังไม่เกิดเหตุผิดนัดตามข้อกาหนดสิทธิ
แต่มีการเรียกประชุมผู้ถือหุ้นกู้ขอให้มีมติเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อกาหนด
สิทธิเพื่อไม่ให้ผู้ออกหุ้นกู้ผิดเง่ือนไขข้อกาหนดสิทธิอันจะกลายเป็นเหตุ
ผิดนัด ผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้จึงควรทาหน้าที่ในการตรวจสอบในส่วนท่ีเก่ียวข้อง
กับวาระการประชุม ข้อเสนอของผู้ออกหุ้นกู้ รวมถึงมติที่ประชุมผู้ถือ
หุ้นกู้ว่ามีการดาเนินการถูกต้องตามข้นั ตอน การลงมตินั้น มีความถูกตอ้ ง
ตามจานวนของหุ้นกู้ที่กาหนดไว้ในข้อกาหนดสิทธิ และเป็นธรรมกับ
ผู้ถือหุ้นกู้ โดยอาจต้องดาเนินการให้มีคาแนะนาพิเศษเฉพาะด้าน
จากผู้มีวิชาชีพด้านอ่ืน เช่น ท่ีปรึกษากฎหมาย การเงินหรือบัญชี เพ่ือให้
ความเห็นและใหค้ าแนะนาแก่ผู้ถอื หนุ้ กู้ก่อนมกี ารลงมติในเรือ่ งต่าง ๆ

5.4 ผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้อาจทาหน้าท่ีเพิ่มเติมสาหรับการป้องกัน
ผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นกู้ในสถานการณ์ก่อนการผิดนัด เช่น การเจรจา
ต่อรองในเง่ือนไขท่ีกาหนดในข้อกาหนดสิทธิ รวมถึงสัญญาต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับการออกหุ้นกู้ หรือทาหน้าที่ในการตรวจสอบฐานะ
ทางการเงินของผู้ออกหุ้นกู้อย่างต่อเน่ือง เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตาม
กฎหมายในปัจจุบันยังไม่เอื้ออานวยต่อการทาหน้าที่เพื่อป้องกัน
การผิดนัดดังกล่าว ผู้แทนผู้ถือหุ้นกู้จึงดาเนินการได้เพียงตามบทบาท
หนา้ ท่ีทีก่ ฎหมายกาหนดไว้

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

121

บท1ท21่ี 6
แหล่งขอ้ มูลข่าวสาบรททใน่ี 6ตลาดตราสารหนี้

แหลง่ ขอ้ มูลข่าวสารในตลาดตราสารหน้ี
การติดตามข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับตลาดตราสารหน้ี
ท่านอาจสอบถามข้อมูลโดยตรงได้จากเจ้าหน้าที่ของสถาบันการเงิน
หรือ Dealer ท่ีท่านใช้บริการ หรือค้นหาข้อมูลได้จาก Website
ของหน่วยงานหรือองค์กรต่าง ๆ ที่มีหน้าที่เผยแพร่ข้อมูลโดยตรง ข้อมูล
ในตลาดตราสารหนี้ ประกอบไปด้วย ข้อมูลการเสนอขายและข้อมูล
พ้ืนฐานของตราสารหนี้ที่เสนอขายในตลาดแรก และข้อมูลเกี่ยวกับ
ราคาความเคล่อื นไหวและข่าวสารต่าง ๆ ในตลาดรอง
ขอ้ มูลตลาดแรกตราสารหน้ี
1. Website ของสานักงานบรหิ ารหนี้สาธารณะ www.pdmo.go.th

ตวั อยา่ งของข้อมลู ทเ่ี ผยแพร่ ไดแ้ ก่
 นโยบายและแผนการออกตราสารหนภี้ าครัฐ
 กาหนดการประมลู พนั ธบัตร และผลการประมลู
 ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับหนี้สาธารณะ และแผนพัฒนา
ตลาดตราสารหนี้ของกระทรวงการคลงั

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

122
122

2. Website ของธนาคารแหง่ ประเทศไทย www.bot.or.th
ตวั อย่างของขอ้ มูลที่เผยแพร่ ไดแ้ ก่
 สาระน่ารเู้ ก่ยี วกับพันธบตั ร ตว๋ั เงนิ คลัง
 กาหนดการประมลู พนั ธบัตร และผลการประมูล
 การจาหนา่ ยพนั ธบตั รออมทรัพย์

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

123
123

3. Website ของสานักงาน ก.ล.ต. www.sec.or.th
ตวั อยา่ งของขอ้ มูลทเี่ ผยแพร่ ไดแ้ ก่
 การออกและเสนอขายห้นุ กู้ภาคเอกชน
 กฎเกณฑเ์ กีย่ วกบั การประกอบธุรกิจหลกั ทรัพย์และการคา้

ตราสารหน้ี

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

124
124

ข้อมลู ตลาดรองตราสารหนี้
1. Website ของสมาคมตลาดตราสารหน้ไี ทย www.thaibma.or.th
สมาคมตลาดตราสารหน้ีไทยทาการรวบรวมและเผยแพร่ข้อมูล

ต่าง ๆ ของตราสารหนี้ทั้งภาครัฐและเอกชน ประกอบด้วยข้อมูลการซื้อ
ขายในตลาดรอง ขอ้ มูลพนื้ ฐานของตราสารหนแี้ ตล่ ะรุ่น (Bond Features)
ข้อมูลราคาอ้างอิงต่าง ๆ (Reference yield) ตลอดจนข่าวสารต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกบั การลงทุนผา่ นทาง www.thaibma.or.th รวมถึง Facebook

ThaiBMA

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา

125
125

ตวั อยา่ งของขอ้ มลู ทเ่ี ผยแพร่ ได้แก่
 ข้อมลู พนื้ ฐานของตราสารหน้ีทั้งภาครฐั และเอกชน
 ขอ้ มลู การซอื้ ขายรายวันของตลาดตราสารหน้ี
 ราคาอ้างอิงตราสารหน้ี (Bond Pricing) และดัชนีอ้างอิงอ่ืน ๆ
เช่น เส้นอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล หรือ (Government Bond
Yield Curve) ส่วนชดเชยความเสี่ยงตามอันดับเครดิตของตราสารหนี้
ภาคเอกชน (Credit spread) เปน็ ต้น
 ภาวะความเคล่อื นไหวของตลาดตราสารหน้ีแบบเรยี ลไทม์

โดยจะแสดงในหน้า Dashboard และ ThaiBMA in Focus
ซึ่งจะเป็น Dashboard ท่ีแสดงข้อมูลการซ้ือขายระหว่างวันและเงินลงทุน
จากต่างประเทศ (Fund flow) แบบ Real time นอกจากนี้ยังสามารถติดตาม

คณะกรรมาธกิ ารการเศรษฐกจิ การเงนิ และการคลงั วฒุ สิ ภา