การวิเคราะห์จุดคุ้มทุน

การวเิ คราะห์จดุ คมุ้ ทนุ

Break even analysis

Part 01

ความหมายและ
การวิเคราะห์จดุ คุ้มทนุ

จุดคุ้มทุนและการวิเคราะห์จุดคุ้มทุน

จุดคุ้มทุน (brake-even point) หมายถึง ระดับปริมาณขายท่ี
ไม่ทาให้กิจการมีกาไรหรือขาดทุน กล่าวคือจุดรายได้รวม (Total
Revenue) เท่ากับต้นทุนรวม (Total cost) หรือเป็นจุดที่กาไรเท่ากับ
ศูนย์ดังนั้ น ผู้บริหารทราบว่าจะต้องขายสิ นค้าปริมาณเท่าใดจึงจะไม่
ขาดทุนแลต้องขายสิ นค้าปริมาณเท่าใดจึงจะได้กาไรตามท่ีต้องการ

การวิเคราะห์จุดคุ้มทุน (Bake-even Analysis) เป็นเครื่องมือ
หนึ่ งที่ผู้บริหารนามาใช้ในการวางแผนกาไรล่วงหน้ าและตัดสิ นใจ
เกี่ยวกับการกาหนดปริมาณขาย กาหนดราคาขาย และกาหนดกาไรท่ี
ต้องการ

Part 02

การคานวณจดุ คมุ้ ทนุ

การวิเคราะห์จุดคุ้มทุน เป็นการวิเคราะห์คามสั มพันธ์ระหว่าง
ต้น ทุน ป ริม า ณ แ ล ะ กา ไ ร ดัง นั้ น จึง ค ว ร ทา ค ว า ม เ ข้า ใ จ เ กี่ย ว กับ
ค า ศั พ ท ์พื ้น ฐ า น ที ่ใ ช ้ ร ว ม ถึง ข้อ ส ม ม ุต ิฐ า น ส า ห ร ับ ก า ร ค า น ว ณ
วิเคราะห์จุดคุ้มทุน ดังน้ี

1

รายได้ (Revenue) หมายถึง รายได้จากการดาเนินงานขง
กิจการ เชน่ รายได้จากการขายสินค้าหรือบรกิ าร ซ่งึ บางคร้ัง
อาจเรยี กว่า “ยอดขาย” คานวณสูตรรายได้ ได้ดังน้ี

ยอดขายรวม = ราคาขายตอ่ หน่วยxจานวนหน่วยทขี่ าย

2

ต้นทุนรวม (Total Costs) หมายถึง ต้นทุนรวมจ่าย
ท้ังหมดท่ีเกิดจากการที่กิจการได้ใช้ทรพั ยากรท่ีมมี ูลค่าเป็น
ตัวเงินไป เพ่ือใหบ้ รรลุวัตถุประสงค์ตามที่กาหนดไว้
ประกอบด้วย ต้นทุนคงท่ีและตันทุนผนั แปร คานวณสตู ร
ต้นทุนรวม ได้ดังน้ี

ตน้ ทนุ รวม = ตน้ ทนุ คงท+่ี (ต้นทุนผนั แปรตอ่ หน่วยx
จานวนหน่วยทผ่ี ลติ )

3

กาไร (Profit) หมายถึง ผลตอบแทนสุทธจิ ากการ
ดาเนินงานของกิจการ คานวณสูตรกาไร ได้ดังนี้

กาไร = รายได้รวม(ยอดขายรวม)-ต้นทุนรวม

4

กาไรส่วนเกินรวม (Total Contribution Margin) หมายถึง
ผลต่างระหว่างรายได้รวมหรอื ยอดขายรวมกับต้นทุนผนั แปร
รวมที่จะนาไปชดเชยต้นทุนในสว่ นที่คงที่ เปน็ การวิเคราะห์
ผลกาไรโดยพิจารณาจากพฤติกรรมของต้นทุน เพ่อื นาไปใช้
ในการรตัดสนิ ใจเกี่ยวกับการวิเคราะหจ์ ุดค้มุ ทุนและการ
วางแผนกาไรของกิจการ คานวณสูตรกาไรส่วนเกินรวม ได้
ดังนี้

กาไรส่วนเกินรวม = รายไดร้ วม(ยอดขายรวม)-ตน้ ทนุ ผนั แปรรวม

5

กาไรสว่ นเกินต่อหน่วย (Unit Contribution Margin) ผลต่าง
ระหว่างรายได้ต่อหน่วยหรือยอดขายต่อหน่วยกับต้นทุนผันแปรต่อ
หน่วย กาไรส่วนเกินต่อหน่วยเป็นการวิเคราะห์เพ่อื พิจารณาว่า
จะต้องขายสนิ ค้าเปน็ จานวนก่ีหน่วยจะทาใหม้ กี าไรสว่ นเกินเพียง
พอที่จะชดเชยต้นทุนคงท่ีท้ังหมดที่มอี ยู่ คานวณสูตรกาไรส่วนเกิน
ต่อหน่วย
ได้ดังนี้

กาไรส่วนเกินตอ่ หน่ วย = รายไดต้ ่อหน่ วย(ราคาขายตอ่ หน่วย)-
ต้นทนุ ผนั แปรต่อหน่วย

6

อัตรากาไรสว่ นเกิน (Contribution Margin Ratio)
หมายถึง อัตรารอ้ ยละของกาไรส่วนเกินเปรยี บเทียบกับ
ยอดขาย สามารถคานวณได้ 2 วิธี คานวณสูตรอัตรากาไร
สว่ นเกิน ได้ดังน้ี

สูตรที่ 1 สูตรท่ี 2

อตั รากาไรส่วนเกิน อัตรากาไรส่ วนเกนิ

= กาไรส่วนเกนิ ตอ่ หน่ วย = กาไรส่วนเกินรวม
x100 x100

ราคายอดขายต่อหน่ วย ยอดขายรวม

7
งบกาไรขาดทุนแบบแสดงกาไรสว่ นเกิน หรือระบบต้นทุนผันแปร
ได้ (Variable Costing) จะรายงานต้นทุนหรอื ค่าใช้ที่เกิดข้ึนเปน็ 2
ส่วน คือ ต้นทุนผันแปร และต้นทุนคงที่ การรายงานใหท้ ราบถึงกาไร
ส่วนเกินน้ัน จะต้องนายอดขายหรือรายได้จากการขายหกั ด้วยต้นทุน
ผันแปร รูปแบบของการจัดทางบกาไรขาดทุนแสดงกาไรส่วนเกิน
ก่อใหเ้ กิดประโยชน์ในการนามาใชใ้ นการรวิเคราะหห์ าจุดค้มุ ทุนหรือ
การวางแผนกาไรในการดาเนินงานได้ แสดงรูปแบบของงบกาไร
ขาดทุนแบบแสดงกาไรส่วนเกิน ได้ดังน้ี

บรษิ ัท..........................

งบกาไรขาดทนุ แบบแสดงกาไรส่วนเกนิ ( บางส่วน)

สาหรบั ระยะเวลา 1 ปี ส้ินสุดวันที่ 31 ธนั วาคม 25x9

ขาย xx

หัก ต้นทนุ ผันแปร xx

กาไรส่ วนเกนิ xx

หัก ต้นทนุ คงท่ี xx

กาไรจากการดาเนิ นงาน xx

ตัวอย่างที 4.1บริษัท ดีดี จากัด ผลิตสินค้า 2,000 หน่วย ในปี 2551 โดยมีราคาขายหน่วยละ 60 บาท
ต้นทุนการผลิตผันแปรหน่วยละ 40 บาท ประกอบด้วยวัตถุดิบทางตรง ค่าแรงงานทางตรง และ
ค่าใช้จ่าย การผลิตผันแปร หน่วยละ 20 บาท 15 บาท และ 5 บาท ตามลาดับ มีค่าใช้จ่ายการผลิต
คงท่ีท้ังหมด 250,000 บาท ค่าใช้จ่ายในการขายและการบริหารผันแปรหน่วยละ 5 บาท และ
ค่าใช้จ่ายในการขายและ การบริหารคงท่ี 50,000 บาท ให้คานวณหากาไรส่วนเกินต่อหน่วย กาไร
ส่วนเกินรวม และอัตรากาไรส่วนเกิน

วิธที า ต้นทนุ ผนั แปรต่อหน่วย :

วัตถุดิบทางตรง 20 บาท

ค่าแรงงานทางตรง 15 บาท

ค่าใช้จ่ายการผลิตผันแปร 5 บาท

ค่าใชจ้ ่ายในการขายและการบริหารผนั แปร 5 บาท

รวม 45 บาท

กาไรส่วนเกินต่อหนว่ ย = ราคาขายต่อหน่วย – ต้นทนุ ผนั แปรต่อหน่วย
= 60 – 45

=15 บาท

กาไรส่วนเกินต่อหนว่ ย 15 บาท หมายถึง เม่อื ขายสินค้า 1 หน่วยจะได้กาไรส่วนเกินจานวน 15 บาท
ไปชดเชยต้นทุนคงท่ีท้ังหมดของกิจการ

ส่วนกาไรส่วนเกินรวมสามารถคานวณได้ดังน้ี : 120,000 บาท
ยอดขาย (2,000 x 60)
หัก ต้นทุนผันแปรรวม 40,000 90,000 บาท
30,000 30,000 บาท
วัตถุดิบทางตรง (2,000 x 20) 10,000
ค่าแรงงานทางตรง (2,000 x 15) 10,000
ค่าใชจ้ ่ายการผลิตผันแปร (2,000 x 5)
ค่าใช้จ่ายในการขายและการบริหารผันแปร (2,000 x 5)
กาไรส่วนเกินรวม

หรือสามารถคานวณได้ดังนี้
กาไรส่วนเกินรวม = จานวนหน่วยท่ีขาย x กาไรส่วนเกินต่อหน่วย

= 2,000 x 15

= 30,000 บาท
อัตรากาไรส่วนเกิน = กาไรส่วนเกนิ ต่อหน่วย

ราคาขายต่อหนว่ ย
= 15

60
= 0.25 หรือ 25%
อัตรากาไรส่วนเกิน 25% หมายถึง ในการขายสินค้าของกิจการไป 100 บาท จะ
ได้กาไรส่วนเกิน 25 บาท ที่จะไปชดเชยต้นทนุ คงท่ีท่ีมอี ยู่ในกิจการ แต่หากกาไร
ส่วนเกินท่ีได้รับสูงกว่าต้นทุนคงที่ท้ังหมด ก็จะถือว่ากาไรส่วนเกินท่ีเหลืออยู่เป็นกาไร
จากการดาเนนิ งาน

Part 03

วิธกี ารวิเคราะห์
จุดคุ้มทนุ

วธิ กี ารวเิ คราะห์จุดคุ้มทนุ

จุดคุ้มทุน (Break-Even Points) หมายถึง จุดการดาเนิ นงานที่กิจการไม่มี
กาไรและไม่ขาดทุน ซ่ึงเป็นจุดที่กิจการมียอดกาไรส่ วนเกินเท่ากับต้นทุนคงท่ี
ทั้งหมดหรือเป็นจุดที่มีจานวนหน่ วยของสิ นค้าที่ขายหรือปริมาณยอดขายที่จะ
ทาให้รายได้ของกิจ การเท่ากับต้นทุนรวม ซึ่งการวิเคราะห์ความสั มพันธ์
ระหว่างต้นทุน ปริมาณ กาไร จะช่วยคานวณหาจานวนหน่ วยของสิ นค้าที่ขาย
ห รือ ป ริม า ณ ย อ ด ข า ย ที่ท า ใ ห้ร า ย ไ ด้ข อ ง กิจ ก า ร เ ท่า กับ ต้น ทุน ทั้ง นี้ ก า ร
วิเคราะห์เพื่อหาจุดคุ้มทุนสามารถวิเคราะห์ได้ 3 วิธี ดังน้ี

1. การวเิ คราะห์จดุ คมุ้ ทนุ ดว้ ยวธิ กี าไรส่วนเกนิ

ต้นทุนคงท่ีเป็นต้นทุนท่ีต้องเกิดข้ึนแน่ นอนหากกิจการยังดาเนิ นธุรกิจอยู่ และจะไม่
เปล่ียนแปลงไปตามปรมิ าณการผลิตและปรมิ าณการขายในแตล่ ะหน่ วย ดังน้ั นถ้ากิจการ
สามารถขายสิ นค้าในปริมาณท่ีทาให้กาไรส่ วนเกินเท่ากับต้นทุนคงท่ีพอดี ปริมาณการ
ขาย ณ จุดนั่ น คือ “จุดคุ้มทนุ ” และหากกาไรส่วนเกนิ มากกว่าตน้ ทุนคงท่ี ปรมิ าณการ
ขาย ณ จุดนั้ นเป็นจุดท่ีกิจการจะเร่ิมมีกาไรจากการดาเนิ นงาน แต่ถ้ากิจการขายสิ นค้า
แล้วมีกาไรส่วนเกินน้ อยกว่าต้นทุนคงท่ี ปริมาณการขาย ณ จุดนั่ นจะเป็นจุดท่ีกิจการจะ
เกิดผลขาดทุน ซ่งึ การวเิ คราะห์จุดคุ้มทนุ ด้วยวิธกี าไรส่วนเกนิ จะสามารถคานวณได้
2 ลักษณะ ดังน้ี

1.1 การวิเคราะห์จดุ คุ้มทนุ เป็นจานวนหน่ วย (Break-even unit sales volume)

เป็นจดุ ทแ่ี สดงว่ากิจการต้องขายสินค้าเป็นปรมิ าณกห่ี น่ วยจึงจะคุ้มทนุ

การคานวณ สามารถทาไดด้ ังนี้ จดุ คุ้มทุน (จานวนหน่ วย)

จุดคุ้มทนุ (จานวนหน่ วย) = ตน้ ทนุ รวมคงที่ = (250,000 + 50,000)
กาไรส่วนเกินต่อหน่ วย 60 – 45

= 20,000 หน่ วย

1.2 การวเิ คราะห์จดุ คุ้มทุนเป็นจานวนเงนิ (Break-even dollar sales volume)
จดุ คุ้มทนุ (จานวนเงนิ )

จดุ คุ้มทนุ (จานวนหน่ วย) = ต้นทนุ รวมคงท่ี = (250,000 + 50,000)
กาไรส่วนเกนิ ต่อหน่ วย 0.25

= 1,200,000 บาท

ตัวอย่างท่ี 4.1 บรษิ ัท ดีดี จากัด

2. การวเิ คราะห์จดุ คมุ้ ทนุ ดว้ ยสมการ

เมื่อจุดคุ้มทุน คือ จุดท่ีมีจานวนหน่ วยของสิ นค้าท่ีขายหรอื ปริมาณยอดขายท่ีจะ
ทาให้รายได้ ของกิจการเทา่ กับต้นทุนรวมดังน้ั น จุดคุ้มทนุ จึงสามารถเขียนเป็น
สมการได้ดังน้ี

จดุ คุ้มทุนคือระดับปรมิ าณการขายที่ : รายได้รวม = ตน้ ทนุ รวม

จากข้อมลู เดิมในตวั อยา่ งท่ี 4.1 บรษิ ัท ดีดี จากัด จะมจี ุดคุ้มทุนดังน้ี
รายได้รวม = ต้นทนุ รวม
รายได้รวม = (ราคาขายตอ่ หน่ วย x จานวนหน่ วยท่ขี าย)

= 60 x จานวนหน่ วยท่ขี าย

ตัวอย่างท่ี 4.1 บรษิ ัท ดีดี จากัด

ต้นทุนรวม = (ตน้ ทนุ ผนั แปรตอ่ หน่ วย x จานวนหน่ วยท่ขี าย) + ต้นทนุ คงทรี่ วม
= (45 x จานวนหน่ วยทีข่ าย) + (250,000 + 50,000)
60 x จานวนหน่ วยท่ขี าย = (45 x จานวนหน่ วยท่ขี าย) + (250,000 + 50,000)
15 x จานวนหน่ วยทีข่ าย = (250,000 + 50,000)
จานวนหน่ วยท่ขี าย = 300,000

จุดคุ้มทนุ 15
= 20,000 หน่ วย

หรอื จดุ คุ้มทนุ เป็นจานวนเงนิ สามารถคานวณไดด้ ังน้ี
จดุ คุ้มทุน (จานวนเงนิ ) = จดุ คุ้มทนุ (หน่ วย) x ราคาขายตอ่ หน่ วย
= 20,000 x 60
= 1,200,000 บาท

3. การวเิ คราะห์จดุ คมุ้ ทนุ ดว้ ยแผนภาพ

การวิเคราะห์จดุ คุ้มทนุ ในลักษณะแผนภาพ จะแสดงให้เห็นถงึ รายได้รวม (ยอดขาย) ต้นทนุ รวม และกาไรที่
เกดิ ข้ึน ณ ปรมิ าณการขายในระดับตา่ งๆ ไดอ้ ย่างชดั เจนซง่ึ วิธสี รา้ งแผนภาพน้ั นทาได้ดังน้ี

ขั้นตอนการสรา้ งแผนภาพ มดี ังต่อไปน้ี

1. กาหนดให้แกนตง้ั แสดงจานวนเงนิ และแกนนอนแสดงจานวนหน่ วย
2. ในแผนภาพจะประกอบด้วยเส้นรายได้รวม (ยอดขาย) เส้นต้นทุนรวมซ่งึ มาจากเส้นต้นทุน ผัน
แปรรวมกับเส้ นต้นทุนคงที่ โดยเส้ นต้นทุนคงท่ีรวมจะเป็นเส้ นขนานกับแนวนอน ณ ระดับที่
จานวน เงนิ เทา่ กับมลู ค่าต้นทนุ คงที่
3. สร้างเส้ นต้นทุนรวมในแผนภาพ โดยคานวณหาต้นทุนรวม ณ ระดับการขายต่างๆ จากนั้ น
กาหนดจุดต้นทุนตามที่คานวณได้ลงบนแผนภาพ แล้วลากเส้ นโดยลากจากจุดเร่ิมต้นที่เส้ น
ต้นทุนคงท่ตี ัดแกนตั้งไปยงั จดุ ที่กาหนดไวใ้ นแผนภาพ

ต่อ

4. สรา้ งเส้นรายได้รวมหรอื เส้นยอดขายในแผนภาพ โดยคานวณหารายได้ ณ ระดับการขาย
ตา่ งๆ จากน้ั นกาหนดจุดรายได้ตามทีคานวณได้ลงบนแผนภาพ แล้วลากเส้นโดยลากจากจุด
เรมิ ตน้ ทจี ดุ กาเนิ ดของแผนภาพซงึ กค็ ือจุดตดั เรมิ ตน้ ของแกนตง้ั และแกนนอน ไปยงั จุดที
กาหนดไวใ้ นแผนภาพ
5. จดุ คุ้มทุนคือจุดทีรายได้เทา่ กบั ค่าใชจ้ า่ ย และตามแผนภาพจดุ คุ้มทนุ กจ็ ะเป็นจดุ ตดั ของ
เส้น รายได้รวมกับเส้นต้นทุนรวม ซงึ จะไดจ้ ดุ คุ้มทุนทงั้ แบบจานวนหน่ วยและจานวนเงนิ

ตวั อยา่ งท่ี บรษิ ัท ดวงดาว จากดั ผลติ และจาหน่ ายสินค้าซ่งึ มรี าคาขายหน่ วยละ 60
1 บาท ต้นทุนผนั แปรหน่ วยละ 45 บาท โดยต้นทุนคงทท่ี ัง้ หมดของกจิ การ
คือ 300,000 บาท การสรา้ งแผนภาพจะตอ้ ง คานวณดงั น้ี

สมมตกิ าหนดวา่ จะหาต้นทนุ รวมและรายไดร้ วมท่รี ะดบั การผลติ และการขายท่ี
10,000 หน่ วย และ 20,000 หน่ วย เพื่อท่จี ะหาจุดต้นทนุ รวมในแผนภาพ

ทรี่ ะดับ 10,000 หน่ วย ตน้ ทุนรวม = ตน้ ทุนผนั แปร + ตน้ ทนุ คงที่
ที่ระดบั 20,000 หน่ วย ต้นทนุ รวม = (45 x 10,000) + 300,000

ท่ีระดบั 10,000 หน่ วย = 75,000
ต้นทนุ รวม = (45 x 20,000) + 300,000

= 1,200,000
รายได้รวม = ราคาขายตอ่ หน่ วย x จานวนหน่ วยท่ีขาย
รายได้รวม = (60 x 10,000)

= 600,000 ทรี่ ะดบั 20,000 หน่ วย
รายได้รวม = (60 x 20,000) = 1,200,000

จากข้อมูลท่ีคานวณได้เม่ือนาไปสร้างแผนภาพแสดงความสั มพันธ์ของต้นทุน
ปรมิ าณ และกาไร จะสามารถแสดงไดด้ ังรูปดังตอ่ ไปนี้

จานวนเงนิ (000 : บาท) รายได้รวม

ต้นทุนรวม

1,600 – จดุ คุ้มทุน
1,400 –

1,200 –
1,000 –

800 –
600 –
400 –

200 -

5 10 15 20 25 30 35

แผนภาพในรูป แสดงให้เห็นวา่ จุดคุ้มทนุ ณ จดุ ที่เส้นตน้ ทนุ รวมตัดกบั
เส้นรายได้รวมคือท่ี จานวนเงนิ 1,200,000 บาท และจานวนหน่ วยของ
สินค้า 20,000 หน่ วย ต้นทนุ รวม รายไดร้ วม จุดคุ้มทุน สาหรบั การ
วิเคราะห์จดุ คุ้มทุนทง้ั 3 วิธี ตามตัวอย่างท:ั งหมดข้างตน้ เป็นการคานวณ
จดุ คุ้มทุนใน กรณีที่กจิ การผลิตหรอื จาหน่ ายสินค้าเพียงชนิ ดเดียว และ
เป็นการคานวณภายใตส้ ถานการณ์ปกตโิ ดย ทว่ั ๆ ไปของการดาเนิ นธุรกจิ
แตอ่ ย่างไรก็ตาม ในการดาเนิ นงานตามความเป็นจรงิ ของกจิ การทั้งหลาย
อาจมกี รณีหรอื เงอ่ื นไขอน่ื ๆ อกี หลายกรณี ซง่ึ วิธกี ารคานวณจดุ คุ้มทุนกจ็ ะ
แตกตา่ งจากกรณีตวั อยา่ ง ข้างต้น

Part 04

การวิเคราะห์
จุดคุ้มทนุ ในกรณีท่ี
มีการจาหน่ ายสินค้า

หลายชนิ ด

การวิเคราะห์จุดคุ้มทุนในกรณีท่ีมีการจาหน่ าย

สินค้าหลายชนิ ด

โ ด ย ทั่ ว ไ ป กิ จ ก า ร ทั้ ง ห ล า ย มั ก มี ก า ร จ า ห น่ า ย สิ น ค้ า ม า ก ก ว่ า
1 ชนิ ด และจากการทีมีการผลิต หรอื ขายสินค้าหลายชนิ ดในกิจการเดียวกัน
ต้นทุนคงท่ีท่ีเกดิ ข้ึนในกจิ การก็จะเป็นตน้ ทุนคงท่ีรวมของสินค้าทุกชนิ ดทีไม่
สามารถแยกได้ว่าสิ นค้าชนิ ดใดมีต้นทุนคงท่ีเท่าใด นอกจากนี้ สิ นค้าแต่ละ
ชนิ ดก็จะมีราคาขายต่อหน่ วยและต้นทุนผันแปรต่อหน่ วยไม่เท่ากัน ดังนั้ น
การวิเคราะห์จุดคุ้มทุนของกิจการจึงมีความซบั ซอ้ นมากข้ึน ซ่งึ การวิเคราะห์
จดุ คุ้มทุนในกรณีเชน่ น้ี จะสามารถคานวณได้ 2 ลักษณะ ดังนี้

1.ก า ร วิ เ ค ร า ะ ห์ จุด คุ้ ม ทุ น ร ว ม แ บ บเ ป็ น จ า น ว น เ งิน ก า ร
วิเคราะห์จุดคุ้มทุนแบบนี้ ใชใ้ นกรณี ทก่ี ิจการมีการผลิตและ
จาหน่ ายสินค้าหลายชนิ ด และต้องการคานวณจดุ คุ้มทุนแบบ
ภาพรวมไม่ได้แยกจุดคุ้มทุน ออกเป็นรายสิ นค้า ซ่ึงวิธีการ
คานวณจะต้องรวมยอดขายและต้นทุนผันแปรของสิ นค้าทุก
ชนิ ดเข้าดว้ ยกันดังตัวอย่างตอ่ ไปนี้

01 ตัวอยา่ งท่ี 1 บรษิ ัท ตะวัน จากดั วางแผนว่าจะผลิต
สินค้า 3 ชนิ ดในปี 2551 โดยจะมีตน้ ทุนคงท่เี กิดข้ึน
300,000 บาท และมรี ายละเอียดของสินค้าทงั้ 3 ชนิ ดดังน้ี

สนิ ค้า ยอดขาย (บาท) ต้นทนุ ผันแปร (บาท) 02

ก 200,000 900,000
ข 500,000 300,000
ค 300,000 200,000
รวม 2,000,000 1,400,000

อัตรากําไรส่วนเกินรวมของสินค้าท้ัง 3 ชนิด

อตั รากาํ ไรส่วนเกิน = กาํ ไรส่วนเกินรวม
ยอดขาย

กาํ ไรส่วนเกินรวม = ยอดขายรวม – ตน้ ทุนผนั แปรรวม

= 2,000,000 – 1,400,000

= 600,000
อตั รากาํ ไรส่วนเกิน = 600,000

2,000,000
= 0.30 หรอื 30%

จุดคุม้ ทุนรวมของสินคา้ = ตน้ ทุนรวมคงที่

ท้งั 3 ชนิด (จาํ นวนเงิน) อตั รากาํ ไรส่วนเกิน

= 300,000
0.30

= 1,000,000 บาท

2.การวิเคราะห์จุดคุ้มทุนแบบแยกเป็นรายสิ นค้า

โดยปกติกิจการท่ีผลิตและจาหน่ ายสิ นค้าหลายชนิ ดมักจะพยายามขาย
สิ นค้าชนิ ดท่ีมีกาไร ส่ วนเกินสูงท่ีสุดมากกว่าสิ นค้าชนิ ดทีมีกาไรส่ วนเกินตา่
กว่า เพ่ือให้กิจการสามารถทากาไรได้มากท่ีสุด และในการจาหน่ ายสินค้าหลาย

ชนิ ดน้ั น ปริมาณการขายของสิ นค้าแต่ละชนิ ดหรอื สั ดส่ วนการขาย (Sale Mix)

ของสิ นค้าแต่ละชนิ ดก็อาจไม่เท่ากันดังน้ั นในการวิเคราะห์จุดคุ้มทุนแบบแยก
เป็นรายสิ นค้าก็จะต้อง ใชส้ ั ดส่ วนการขายของสิ นค้าแต่ละชนิ ดมาร่วมในการ
คานวณด้วย ซ่งึ วธิ กี ารคานวณจุดคุ้มทนุ ทาได้ตาม ข้ันตอนตอ่ ไปน้ี

1 คานวณกาไรส่วนเกินเฉล่ียต่อหน่ วยหรอื กาไร
ส่วนเกนิ ตอ่ หน่ วยรวม

คานวณจุดคุ้มทนุ รวม เป็นจานวนหน่ วย โดยการคานวณสามารถทาได้ 2

2 วธิ ี คือ คานวณโดยใชก้ าไรส่วนเกินเฉล่ียตอ่ หน่ วย (Contribution Margin

Weighted Average Per Unit)

จุดคุ้มทนุ (หน่ วยรวม) = ต้นทนุ คงท่ีท้ังหมด

กาไรส่วนเกนิ เฉล่ียต่อหน่ วย

คานวณโดยใชก้ าไรส่วนเกนิ ต่อหน่ วยรวม (Contribution Margin Per

Composite Unit)

จุดคุ้มทุน (หน่ วยรวม) = ตน้ ทนุ คงท่ีท้ังหมด

กาไรส่วนเกินตอ่ หน่ วยรวม

3 คานวณจุดคุ้มทุนเป็นจานวนหน่ วยแยกตาม
รายสิ นค้าโดยการนาจุดคุ้มทุนหน่ วยรวมที
คานวณได้ตามวิธีการในขั้นที2 มาคูณด้วย
ส่ วนผสมการขายหรือสั ดส่ วนการขายของ
สินค้าแตล่ ะชนิด

4 คานวณจดุ คุ้มทนุ ของสินค้าแตล่ ะชนิดเป็นจานวนเงนิ

ตัวอยา่ งท่ี 2 บรษิ ัท ทะเล จากดั ผลิตและจาหน่ ายสินค้า 3 ชนิ ด มตี ้นทนุ
คงทีรวม 1,224,000 บาท ซ่งึ รายละเอียดมีดังน้ี

สินค้า กาไรส่วนเกินต่อหนว่ ย สดั ส่วนการขาย กาไรสง่ นเกนิ ตามสัดส่วนการขาย
ก 50 20/100 = 0.2 50 x 0.2 = 10
ข 70 30/100 = 0.3 70 x 0.3 = 21
ค 40 50/100 = 0.5 40 x 0.5 = 20
51
รวม

การคานวณจุดคุ้มทุนของสินค้าแต่ละชนิ ดโดยใชก้ าไรส่วนเกินเฉล่ียต่อหน่ วย เป็นดังน้ี

ต่อหน่วย ( บาท )

สินค้า ส่วนผสมการขาย ราคาขาย ต้นทนุ ผันแปร กาไร
สว่ นเกิน
ก 20
ข 30 100 50 50
ค 50
รวม 100 160 90 70
70 30 40

จุดคุ้มทุน ( หน่ วยรวม ) จุดคุ้มทนุ เป็นจานวนหน่ วยของสินค้าแต่ละชนิ ดตามสัดส่วนการขาย

ต้นทุนคงท่ีท้ังหมด สินค้า ก = 24,000 x 0.2 = 4,800 หน่ วย
กาไรส่วนเกินเฉล่ยี ต่อหน่ วย
สินค้า ข = 24,000 x 0.3 = 7,200 หน่ วย
จุดคุ้มทุน ( หน่ วยรวม )
สินค้า ค = 24,000 x 0.5 = 12,000 หน่ วย
= 1,224,00
51 รวม 24,000 หน่ วย

= 24,000 หน่วยรวม จุดคุ้มทนุ เป็นจานวนเงนิ ของสินค้าแตล่ ะชนิ ด

สินค้า ก = 4,800 x 100 = 480,000 บาท

สินค้า ข = 7,200 x 160 = 1,152,000 บาท

สินค้า ค = 12,000 x 70 = 840,000 บาท

รวม 2,472,000 บาท

การคานวณจุดคุ้มทุนของสินค้าแต่ละชนิ ดโดยใชก้ าไรส่วนเกนิ ต่อหน่ วยรวม เป็นดังน้ี

สินค้า กาไรส่วนเกินต่อหน่วย สดั ส่วนการขาย กาไรสว่ นเกินตามสัดสว่ นการขาย
ก 50 20 50 x 20 = 1,000
ข 70 30 70 x 30 = 2,100
ค 40 50 40 x 50 = 2,000
5,100
รวม

กาไรส่วนเกินตอ่ หน่ วยรวม = 5,100

จุดคุ้มทนุ ( หน่ วยรวม ) = ต้นทุนคงท่ที ัง้ หมด

กาไรส่วนเกินเฉล่ียตอ่ หน่ วย

= 1,224,000

5,100

= 240 หน่ วยรวม

จดุ คุ้มทนุ เป็นจานวนหน่ วยของสินค้าแต่ละชนิ ดตามสัดส่วนการขาย

สินค้า ก = 240 x 20 = 4,800 หน่ วย

สินค้า ข = 240 x 30 = 7,200 หน่ วย

สินค้า ค = 240 x 50 = 12,000 หน่ วย

รวม 24,000 หน่ วย

จุดคุ้มทุนเป็นจานวนเงนิ ของสินค้าแตล่ ะชนิ ด

สินค้า ก = 4,800 x 100 = 480,000 บาท

สินค้า ข = 7,200 x 160 = 1,152,000 บาท

สินค้า ค = 12,000 x 70 = 840,000 บาท

รวม 2,472,000 บาท

จะเห็นได้ว่าการคานวณจุดคุ้มทุนของสิ นค้า 3 ชนิ ด จะมีจานวนหน่ วยและจานวนเงิน

เท่ากัน ไม่วา่ จะคานวณโดยใชก้ าไรส่วนเกินเฉล่ียต่อหน่ วยหรอื ใชก้ าไรส่วนเกนิ ตอ่ หน่ วยรวม

THANK YOU