สุนทรียะทางศิลปะ เรียนเล่นเป็นสร้าง

48

ข้อคดิ ข้อสะทอ้ นจากครู
(ครูเบญจ,์ สมั ภาษณ,์ 29 พฤศจิกายน 2561)

“จากปีก่อนที่พอจบโมดูล เราให้เด็ก ๆ ทา Production เลย และพบว่า
เขาทาได้ตามบทละคร เขาตีความ เขาแสดงได้ แต่เหมือนเล่นตามบทและจบ เราไม่
แน่ใจว่าเขาได้อะไรมากน้อยแค่ไหน เพราะมันเหมือนแค่ไม่ได้ทาอะไรนอกจากเขา
ท่องบทแล้วซ้อมแสดง มันยงั ไมไ่ ด้เหน็ ว่าอะไรที่เขาอยากจะเลา่ จริง ๆ

เทอมนี้เลยปรึกษากันในทีม ขอลองเปลี่ยนใหม่ เทอมน้ีเลยใจเย็นไม่รีบที่
จะทา Production แต่ให้เวลากับการใส่เคร่ืองมือ เราก็เลยใส่ให้เด็กแค่เล่า
ประสบการณ์มันก็เป็นการแสดงแล้ว ให้เวลากับการติดเครื่องมือการเรียนรู้ท่ีเป็น
พนื้ ฐานสาคัญ ๆ เพ่ือคอ่ ย ๆ นาพาเดก็ ไปส่กู ระบวนการสร้างงาน

เราไปรอ้ื ลน้ิ ชักเขาออกมา บอกเขาก่อนว่า ปีนจี้ ะลองใหเ้ ขาทาละครกันเอง เป็น
เรื่องท่ีเขาเล่าได้ แบ่งปันกับคนอ่ืนได้ เรื่องท่ีเขาอยากเล่า เราบอกเขาว่า เร่ืองราว
ของคุณมันมีคุณค่า มันอาจจะไม่เกิดคุณค่าท่ีดี Perfect แต่อย่างน้อยมันทางานกับ
ตัวคนเล่าแน่นนอน มันอาจจะทาให้ผู้ใหญ่บางคนได้ฟังเสียงเขาได้มากข้ึน เช่น บาง
คนไม่เคยรู้เลยว่าเขาคิดทาร้ายตัวเอง ไม่รู้เลยว่าหลายคนเก็บกดอัดอ้ันในเร่ืองบาง
เรื่องท่ผี ใู้ หญ่ไมเ่ คยรู้

ส่วนกระบวนการอนุญาตใหต้ ัวเด็กเองเล่าได้มากน้อยแค่ไหน มนั อยู่ทตี่ วั เขา
เอง ครมู ีหนา้ ท่จี ะบอกว่า
เล่าเท่าท่ีกาลงั สวย บางคนเยอะพรั่งพรู เรามีหน้าท่ีบอกวา่ เท่านี้กาลังดีมพี ลงั
ส่อื สาร ”

ครแู อม บันทึกหลงั สอน, 5 พฤศจิกายน 2561

49

บทที่ 6 นาเสนอ

งานสุนทรยี ะทางศลิ ปะ

ทกุ ปลายภาคของการเรยี นรู้ กลุ่มประสบการณ์การเรยี นรสู้ ุนทรียะทางศลิ ปะจะจดั ให้มีวนั แห่งการ
นาเสนองานสุนทรียะทางศิลปะ เรียกกว่าเทศกาล
“ TSS Art Festival” ซ่ึงผู้เรียนแต่ละกลุ่มจะ
นาเสนอผลงานของกลมุ่ ตนเอง โดยในภาคเรยี นท่ี 1
นี้ใช้ชื่องานว่า “เสพศิลป์และกลิ่นเสียง 1 และ 2”
จัดขึ้นใน วันศุกร์ที่ 14 ธันวาคม 2561 ณ โรงเรียน
สาธิตธรรมศาสตร์ เป็นวันที่ผู้เรียนจะได้นาเสนอ
ผลงานโดยแบ่งการนาเสนอเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่ม
ดนตรี กลุ่มละคร และกลุ่มทัศนศิลป์และการ
ออกแบบ ซ่ึงจัดกิจกรรมให้มีตลอดท้ังวันตั้งแต่เวลา
10.00-14.00 น. เป็นกิจกรรมที่มีท้ังผู้เรียนระดบั ชั้น
มัธยมศึกษาปีที่ 1 และมัธยมศึกษาปีที่ 2 ครูและ
ผู้ปกครองทส่ี นใจมารว่ มชมกจิ กรรมในงาน

ท้ังนีแ้ นวคดิ ในการออกแบบกระบวนการให้
ผู้เรียนได้เรียนรู้ข้ันตอนการทางานทางศิลปะ โดย
มุ่งเน้นไปท่ีการรับรู้ทางศิลปะ (Responding) และ
นาเสนอหรือแสดงผลงานเพื่อการส่อื สาร (Presentation) ผเู้ รยี นจะเรยี นรู้กระบวนการทางานและภาพรวม
ในการสร้างสรรค์งานศิลปะผ่านประสบการณ์ทางสุนทรียะตามโมดูล (Module) ต่าง ๆ ตลอดระยะเวลา
ศึกษาในภาคเรียนที่ 1 จานวน 30 คาบ ได้แก่ ประสบการณ์ทางดนตรี ประสบการณ์ศิลปะการแสดง การ
ออกแบบนิเทศศิลป์ และประสบการณ์ทางทัศนศิลป์อย่างผสมผสาน เพ่ือให้ผู้เรียนได้เลือกในแขนงงาน
ศิลปะทผี่ ู้เรยี นสนใจตอ่ ไปในอนาคต

การนาเสนองานจึงเป็นเสมือนวันสรุปภาพรวมผลการทางานในกลุ่มประสบการณ์ การเรียนรู้
สุนทรยี ะทางศิลปะก่อนปดิ ภาคเรียนดว้ ย

50

ครูและผู้เรียนในงาน

• ครูนิธิ จันทรธนู (ครูแอม) จัดประสบการณ์
การเรียนรู้ด้านศิลปะการแสดงละครและเสียง
ประกอบ

• ครูชนาเมธ วกุลชัย (ครูเอ้) จัดประสบการณ์
การเรียนรู้ด้านดนตรีและเสยี งประกอบ

• ค รู เ บ ญ จ์ บุ ษ ร า คั ม ว ง ศ์ ( ค รู เ บ ญ จ์ ) จั ด
ประสบการณ์การเรียนรู้ด้านศิลปะการแสดง
ละครและเสยี งประกอบ

• ครูพิสิฐ น้อยวังคลัง (ครูเข้ม) จัดประสบการณ์
การเรยี นรดู้ ้านออกแบบนเิ ทศศิลป์

• ครูมงคล สุวรรณชาตรี (ครูตี๋) จัดประสบการณ์
การเรยี นรูด้ า้ นทศั น์ศลิ ป์

ผูเ้ รยี นผสู้ ร้างสรรคผ์ ลงาน
นกั เรยี นระดับมัธยมศึกษาช้ันปที ่ี 1 หอ้ งม. 1/1

– ม.1/5

ผชู้ ม
ผสู้ นใจ อาทิ นกั เรียนระดบั มธั ยมศึกษาชน้ั ปที ่ี 2

พ่อแม่ผ้ปู กครอง ครู ผสู้ นใจกจิ กรรมการเรียนรู้

สถานท่ีแสดงผลงาน
โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์

หอประชุมโรงเรยี น และหอ้ งเรยี นท่ี 1

51

งาน
“เรอื่ งเลา่ กบั ดนตรี”

52

1. ผลงาน “เรอื่ งเลา่ กบั ดนตรี” เป็นการแสดงดนตรีเล่าเร่อื งจากหอ้ งเรยี นดนตรี ณ หอประชุมโรงเรยี น

1) ช่ือเรื่อง Different แสดงโดยกลุ่ม
ผู้เรียนมัธยมศึกษาช้ันปีที่ 1/3 ซึ่งต้องการเสนอความ
ต่างท่ีมาร่วมกันอย่างมีรูปแบบ (Style) งานสะท้อน
ความแตกต่างของคนที่มาจากต่างที่ต่างแบบมา
รวมกันเพ่อื อยู่ร่วมกัน โดยผ่านการสร้างเสยี งทะเลาะ
กันด้วยเครอ่ื งดนตรี

2) เร่ือง นี้คือเรอ่ื งราวประวัตศาสตรช์ าติ
ไทย นาเสนอการแสดงโดยผู้เรียนกลุ่มมัธยมศึกษาปีท่ี 1/5 เน้ือหามุ่งส่ือสารคือ ประวัติศาสตร์ของไทย
ในช่วงอยุธยาผสมกับความสมัยใหม่ นาเสนอเสียงโดยการเปิดเสียง จังหวะและการสร้างเสียงประกอบ ใช้
กลอง และมีการเชื่อมแนวคิดการใช้เพลงอีมอญซ่อนผ้า และหักมุมของเร่ืองเล่า ภายใต้แนวคิดท่ีผู้เรียน
สะท้อนว่า “เกิดเน้ือเรื่องนี้ขึ้นมา พวกเราคิดเรื่องนี้เพราะพวกเราชอบประวัติศาสตร์และชอบความ
ทันสมัย”

3) เรื่อง แก ๆ ได้ข่าวยัง แสดงโดยกลุ่ม
ผู้เรียนมัธยมศึกษาชั้นปีท่ี 1/1 ซ่ึงมีแนวคิดเกี่ยวกับ
การสร้างเสียงแนวฆาตกรสยองขวัญ นาเสนอเสียง
(Sound) น่าสนใจประกอบเรื่องเป็นบท คล้ายการ
สรา้ งเสยี งประกอบละครวทิ ยุ

4) เร่ือง ไอติมกับมันน่ึง แสดงโดยกลุ่ม
ผูเ้ รยี นมธั ยมศึกษาช้นั ปีที่ 1/3 ต้องการสอื่ สารเรอื่ งราว
สาคัญท่ีว่า “เมื่อลูกค้ามีแค่คนเดียว ใครจะเป็นลูกค้าไปครอบครองระหว่างร้านไอติมและมันน่ึง” โดย
นาเสนอเสยี งและการไลร่ ะดับเสียง การดดี สาย สร้างความดงั เบาท่ีไม่เท่ากนั ใช้การแสดงบทพดู และการสื่อ
อารมณส์ ีหนา้ นิง่ เพอ่ื เลา่ เรอ่ื งเปน็ จงั หวะพดู

53

5) เรื่อง ฮัลเซล เกรเทน แสดงโดย
กลุ่มผู้เรียนมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1/5 มุ่งนาเอา
นิ ท า น น า น า ช า ติ ม า เ ล่ า ใ ห ม่ ผ่ า น ก า ร ส ร้ า ง
เสียงดนตรีประกอบเล่าเร่ือง โดยแปลงเนื้อหา
นิ ท า น ใ ห้ มี ก า ร เ ล่ า โ ด ย ใ ช้ เ สี ย ง ด น ต รี เ ล่ า
บรรยากาศ เนอื้ หา ท่าทางของตวั ละครในนิทาน
โดยผสมกบั บทพูดและการบรรยายเล่าเรอ่ื ง

6) เรื่อง ทาไมปีนี้ไม่มคี รสิ ต์มาส แสดงโดยกลุ่มผู้เรียนมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1/1 เน้นการตั้งคาถาม
ร่วมชวนผู้ชมติดตามเร่ืองราวที่ว่า “ปีน้ีจะมีคริสต์มาสไหมนะ แซนต้าหายไปไหน” โดยสร้างเสียงประกอบ
เทศกาลคริสต์มาสในรูปแบบต่าง ๆ และการมีบทละครพูดโต้ตอบผ่านบทบาทสมมติและเสียงประกอบ
เรื่องราวสะทอ้ นเทศกาล

54

งาน
“ชมละคร : ความทรงจา”

55

2. งานแสดงในชอื่ “ชมละคร: ความทรงจา” เป็นการแสดงละครที่เล่าเรื่องราวแห่งความทรงจาจาก
ผเู้ รียนช้นั มธั ยมศึกษาปที ี่ 1 ในห้องเรียนศิลปะการละคร (ห้องเรียนครูแอมและครเู บญจ)์ ณ หอ้ งเรียน 1 ซง่ึ
มีกลุ่มผู้เรยี นทม่ี ชี ่ือกลุ่มตา่ ง ๆ เป็นผู้นาเสนอเร่อื งราว ประกอบด้วยการแสดงละครเร่อื ง

1) เร่ืองราวราว แสดงโดย กลุ่มเด็กน้อย Theater โดยมีเน้ือหาสาระสาคัญท่ีต้องการนาเสนอถึง
ส่ิงของสูญหายในลักษณะต่าง ๆ โดยมีแนวคิดจาก
วรรณกรรม “จากบทละครผู้ชายคนหนึง่ เดินทางไปขนั้ โลก
ใต้และไปขดุ สมบัติและหายไป”

2) เมืองย่ิงใหญ่ คนยิ่งเหงา แสดงโดย กลุ่ม I don’t
know Theater โดยมสี าระสาคญั ทม่ี ุ่งนาเสนอถึงภาวะและ
ความรู้สึกของตัวตนที่เก่ียวข้องกับ “ความเหงา ความเศรา้
การถูกทิ้งห่าง แบ่งฝั่ง เครียด ความโดดเด่ียว/การอยู่คน
เดยี ว”

3) แสดงออกได้แล้ว แสดงโดย กลุ่ม Very good
Theater มุ่งนาเสนอและส่ือสารประเด็นสาคัญว่า “ความรู้
และความสามารถไมส่ ามารถเปลยี่ นโลกได้ ถ้าไม่มกี ารกลา้
แสดงออก”

4) สิ่งที่ไม่คาดคิด แสดงโดย กลุ่ม Custard Apple
Thai Theater มุ่งนาเสนอสถานการณ์และเหตุการณ์ ผู้คน
ส่วนใหญ่อาจไม่ทันไดค้ าดคิดว่าจะประสบเจอ และอาจต้อง
เจอกับเหตุการณ์ที่คิดไม่ถึงมาก่อน ภายใต้สาระสาคัญ
ที่ผู้แสดงอยากเล่าคือ “บางสิ่งบางอย่างที่เราไม่คาดคิด
อาจจะเกิดขนึ้ ไดต้ ลอดเวลา และทกุ คนคงเคยเจอ พวกเราก็
เคยเจอ เลยอยากนาเสนอเหตุการณ์ท่ีว่านี้ในรูปแบบ
ต่าง ๆ ”

5) ขอโทษ แสดงโดย กลุ่ม เหลียงสู่ Theater มุ่ง
นาเสนอสาระสาคัญที่เก่ียวข้องกับพฤติกรรมประจาวันท่ีเรา
อาจจะเคยละเลยไป แตอ่ ยากจะได้กลา่ วถึงคอื “การขอโทษ
เร่ืองราวในอดีตและการเล่นเกม”

56

6) Expressions are more valuable than words แสดงโดย กลุ่มเดิม Theater โดยมีคาสาคัญท่ี
ต้องการส่ือสารเกี่ยวกับอวัจนภาษา (Nonverbal Communication) ซ่ึงเป็นท้ังการแสดงออกผ่านท่าทาง
ท่าทีและการสะท้อนพฤติกรรมในลักษณะต่าง ๆ ท่ีมีความหมายมากกว่าคาพูดหรือถ้อยคา ในสิ่งท่ีว่า
“การแสดงออกมีคา่ มากกวา่ ถอ้ ยคาและความคิดนับพัน”

57

การประมวลการเรียนรแู้ ละสรปุ งานรว่ มกนั
กลุ่มประสบการณ์การเรียนรู้สุนทรียะทางศิลปะ ไม่มีการจัดทดสอบข้อเขียนใด ๆ หากแต่การ

นาเสนอผลงานเป็นเสมือนการสอบภาคปฏิบัติที่ผู้เรียนจะได้ประมวลความรู้และทักษะต่าง ๆ ท่ีได้เรียนมา
จัดสร้างแสดงเปน็ ผลงานสร้างสรรค์ ซึ่งผ้ทู ่ีจะวดั และประเมนิ ผลลัพธแ์ ละความสาเรจ็ ในตัวผู้เรยี น คือผู้เรียน
เอง ผปู้ กครองทมี่ าร่วมงาน ผ่านการมสี ว่ นรว่ มในกิจกรรมชมงานฐานะผชู้ ม/ ผเู้ สพงานศลิ ป์ การแลกเปลีย่ น
แสดงความช่ืนชม การปรบมือ หรือวิพากษ์วิจารณ์งาน และการประเมินสะท้อนผลร่วมกันในรายกิจกรรม
รวมถงึ การประเมนิ พัฒนาการเรยี นรู้ของผูเ้ รยี นท่เี กิดข้นึ ตลอดภาคเรียนโดยครู

ท้ังนี้หลังการแสดงในแต่ละห้อง ในตอน
ตอนท้ายของกระบวนการนาเสนองาน ครูได้ชวนผู้เรียน
ร่วมกันประมวลและสรุปภาพรวมการเรียนรู้ พร้อมให้
ผู้เรียนประเมินผลการทางานทั้งในส่วนรายบุคคลและ
สะท้อนคิดที่มีต่อรายวิชาผ่านการประเมินในเครื่องมือ
ออนไลน์ในรายวิชาของกลุ่มงานในห้องเรียน โดยครูจะ
เ ป็ น ผู้ ร ว บ ร ว ม ผ ล ป ร ะ เ มิ น ทั้ ง ห ม ด เ พ่ื อ เ ป็ น ข้ อ มู ล
ป ร ะ ก อ บ ก า ร อ อ ก แ บ บ ว า ง แ ผ น พั ฒ น า ผู้ เ รี ย น แ ล ะ
ก ร ะ บ ว น ก า ร เ รี ย น รู้ ใ น ก ลุ่ ม ป ร ะ ส บ ก า ร ณ์ ก า ร เ รี ย น รู้
สนุ ทรียะทางศิลปะในภาคเรียนต่อไป

58

วิธีการง่าย ๆ ที่ครูรูไ้ ดถ้ งึ ผลทเี่ กิดกบั ผ้เู รียนและงาน

• ผลงานท่ีหลากหลายของผู้เรียนท่ีนาเสนอ
อย่างเข้าใจและผ่านการออกแบบกระบวนการท่ี
ผเู้ รียนเกดิ ทักษะและนาไปใชไ้ ด้
• การมีสว่ นรว่ มชม ปรบมือ สะทอ้ นเสียงชน่ื ชม
ประทบั ใจการแสดงประเภทตา่ ง ๆ
• การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ถาม-ตอบ
ระหว่างผู้เรียนเจ้าของผลงานและผู้ชม เช่น
ผู้ปกครอง เพอ่ื น และครู
• การอภิปรายแลกเปลี่ยนและร่วมกันสรุป
ประเมินผล
• การเขียนสะทอ้ นความคดิ เห็นทีม่ ีตอ่ ผลงาน
• การประเมินผลในเคร่ืองมือประเมินที่ครู
ออกแบบไวอ้ ย่างเป็นระบบ

59

บทสรปุ
บนเสน้ ทางการเรียนรเู้ พอ่ื สรา้ ง

สนุ ทรียะทางศลิ ปะ

60

บทสรปุ

บนเสน้ ทางการเรยี นรเู้ พอื่ สรา้ งสนุ ทรยี ะทางศลิ ปะ

ภาพรวมการจัดการเรียนรู้ในกลุ่มประสบการณ์การเรียนรู้สุนทรียะทางศิลปะ (Appreciation of
Arts): ดนตรีและศิลปะการแสดง (Music & Performing Art) ในภาคเรียนท่ี 1 ของระดับชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ 1 มีโมดูลจัดการเรียนรู้ใน 4 โมดูล ได้แก่ ดนตรี การแสดง ทัศนศิลป์ และออกแบบ โดยในหนังสือ
“สุนทรียะทางศลิ ปะ เรียนเลน่ เปน็ สรา้ ง” เล่มนี้เน้นนาเสนอโมดูล “ดนตรีและการแสดง” เป็นเน้ือหาและ
กระบวนการหลกั ในเลม่ นี้

ทั้งนี้ในหนังสือเล่มนี้ ได้เลือกนาเสนอและฉายให้เห็นภาพของการจัดประสบการณ์การเรียนรู้
สุนทรียะทางศิลปะท่ีมีกระบวนการเป็นลาดับข้ันตอนต่อเน่ืองโดยให้ความสาคัญกับเส้นทางการเรียนรู้และ
พัฒนาการทางทักษะด้านดนตรีและละคร ดังตัวอย่างของการออกแบบการเรยี นร้ดู ังทไี่ ด้เสนอไป โดยสรุป
ภาพรวมกลุ่มประสบการณ์การเรียนรู้สุนทรียะทางศิลปะด้านดนตรีและละคร ได้ดังน้ีในภาพรวมการจัด
ประสบการณ์การเรียนร้สู ุนทรียะทางศิลปะ (Appreciation of Arts) มีจุดเน้นของการออกแบบคือการเอา
เป้าหมายการเรียนรู้ท่ีอยากให้เกิดกับผู้เรียนเป็นตัวต้ัง นั่นคือ การที่ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจและทักษะ
สาคัญท่ีเก่ียวข้องกับการเรียนรู้สุนทรียะทางศิลปะผ่านแนวคิดศิลปะปฏิบัติเรียนเล่น ซ่ึงผู้เรียนจะได้มี
ประสบการณ์ตรงจากการฝึก ลองใช้ประสาทสัมผัสต่าง ๆ ในการเรียนรู้ โดยเฉพาะเรื่องของดนตรีและ
ศิลปะการแสดง/ละคร เกิดแรงบันดาลใจ เกดิ ประสบการณก์ ารเรียนรู้และทักษะการเรยี นรู้ทีจ่ ะเปน็ พื้นฐาน
สาหรับการเรียนรู้ต่อยอดเพื่อพัฒนาสุนทรียะทางศิลปะต่อไป เป้าหมายจึงมีมิติท้ังความรู้ ทักษะและ
กระบวนการ ทัศนคติ จนิ ตนาการและความคดิ สรา้ งสรรคต์ ่าง ๆ ทเี่ กีย่ วข้อง

การออกแบบการเรียนรู้จึงเน้นให้มีกระบวนการและกิจกรรมท่ีหลากหลาย ให้ผู้เรียนมี
ประสบการณ์ตรงจากการปฏิบัติ (Learning by Doing) ด้วยกิจกรรมเชิงรุก (Active Learning)

61

ท่ีส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความกระตือรือร้นต่อการเรียนรู้ในกระบวนการเด่ียวและกลุ่ม การทดลอง ค้นหา
ศักยภาพของรา่ งกายประสาทสัมผัสต่าง ๆ ที่เกีย่ วข้องกับการเรียนรู้ศลิ ปะ การฝึกซอ้ ม ฝึกปฏบิ ัติ และการ
ออกแบบการแสดงตามโจทย์ท่ีครูส่งเสริมในกิจกรรมต่าง ๆ และโจทย์ท่ีผู้เรียนได้เลือกสรรเพื่อสร้างงาน
นาเสนอปลายภาค

ดังนั้นครูจึงต้องเชื่อมโยงความรู้ การสร้างประสบการณ์และทักษะสาคัญมาออกแบบเป็น
กระบวนการและกิจกรรมที่เพ่ือพัฒนาศักยภาพผู้เรียนให้มากท่ีสุด เพื่อนาพาผู้เรียนไปสู่ฝึก ทดลอง และ
ค่อย ๆ ค้นหาและค้นพบอัจฉรยิ ะภาพทห่ี ลากหลายผา่ นกระบวนการทางศลิ ปะในโมดลู ตา่ ง ๆ โดยใชส้ อ่ื ที่
หลากหลายมาประกอบสร้างการเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็น คลิปวิดีทัศน์ ภาพ การสร้างสื่อสร้างสรรค์โดยผู้เรียน
หรือแม้แตก่ ารใหผ้ เู้ รียนได้ใช้ smart phone เป็นเคร่อื งมือสอ่ื สารค้นหาความรู้ทีน่ า่ สนใจคือการทางานแบบ
การสอนร่วม Team teaching ของครู 3 ทา่ นทต่ี า่ งแบ่งบทบาทในการจัดอานวยการเรยี นรแู้ ละดูแลเด็ก ซงึ่
ทาให้ครูสามารถดูแลเด็กทั้งรายบุคคลและกลุ่มได้ รวมถึงการออกแบบและปรับกระบวนการเรียนรู้ท่ี
สนองตอบธรรมชาติการเรียนรู้ของผู้เรียนให้มากท่ีสุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคเรียนน้ีได้เพ่ิมเติมเคร่ืองมือ
เรื่องการอ่านทบทวนประสบการณ์ตนเอง และเร่ืองการแบ่งปันกันกับเพ่ือน (peer sharing) ที่ฝึกให้ผู้เรียน
เรียนรจู้ ากเพ่อื น เหน็ คณุ ค่าประสบการณใ์ นตน นามาเรยี บเรยี งเปน็ ละครเพ่ือส่ือสารและแบ่งปนั กับเพื่อนได้
และพรอ้ มจะแลกเปล่ียนและรบั ฟังข้อคดิ เห็นบทสะท้อนตา่ งๆ ร่วมกนั ได้

สว่ นในการวดั และประเมินการเปลี่ยนแปลงในตัวผู้เรยี นน้นั เน้นการวัดและประเมนิ พัฒนาการโดย
ใช้เคร่ืองมือและวิธีการที่หลากหลายในการประเมินตามสภาพจริงของผู้เรียน จุดเน้นคือการให้ความสาคญั
กับประเมินพัฒนาการและผลรายทางที่เกิดข้ึนกับผู้เรียน (Formative Assessment) เป็นระยะ ๆ เพื่อให้
เห็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเพื่อหาหาทางในการส่งเสริมและต่อยอดประสบการณ์ให้กับผู้เรียนอย่าง
สอดคล้องกับธรรมชาตวิ ยั และลลี าการเรียนรขู้ องผู้เรียน ซง่ึ ผลลพั ธ์ท่ีเกิดข้นึ กับผเู้ รียนน้นั จงึ มคี วามหมายต่อ
การกลับมาทบทวนแนวคิดและการออกแบบการเรียนรู้ โดยเฉพาะมีผลต่อการพัฒนาแนวทางการจัดการ
เรียนรใู้ นระยะต่อไป

62

สรปุ บทเรยี นของการทางาน

จากการจัดการเรียนรู้กลุ่มประสบการณ์การเรียนรู้สุนทรียะทางศิลปะ ครูต่างสรุปบทเรียนการ
เรยี นรู้ร่วมกนั และได้ขอ้ ค้นพบรว่ มกนั ในบางประการเบื้องตน้ ดงั น้ี

1) ด้านการจัดการเรียนรู้ ทีมครูเสนอให้มีกระบวนการส่ือสารและออกแบบเชอื่ มโยงบูรณาการกนั
มากขึ้น

2) การทางานบนการสร้างโจทย์ท้าทายการเรียนรู้คือส่ิงสาคัญสาหรับครูที่ต้องพาผู้เรียนก้าวข้าม
ขดี จากดั

3) การตั้งคาถามและบทสนทนาสร้างแรงพลังการเรียนรู้คือสิ่งจาเป็นท่ีครูต้องร่วมกันออกแบบคิด
และพาผู้เรยี นตอ่ ยอดประสบการณแ์ ละความคดิ

4) ความสัมพันธ์ระหว่างครูและผู้เรียนสาคัญมาก บทบาทของการจัดการเรียนรู้ในบทผู้อานวยการ
เรียนรู้ ท่ีปรึกษา และนักปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) และพาเป็น
ครูท่พี าผ้เู รยี นเรยี นรู้ ใหเ้ หน็ ตวั เอง พาทาฝึกปฏิบตั ิ พาการทางานร่วมกนั ผ่านงานศลิ ปะ และต่อยอดไป

5) สุนทรียะทางศิลปะไม่ใช่มีเพียงศิลปินหรือนักสร้าง โจทย์ท้าทายคือการพาผู้เรียนไปยืนอยู่ใน
จดุ ยนื และบทบาทในหลายแง่มมุ เชน่ จากผสู้ รา้ งงานไปเรียนร้เู ป็นผู้เสพงานศลิ ป์อยา่ งมีสุนทรียะ เห็นความ
งามในฐานะผชู้ ม หรือวิจารณไ์ ดอ้ ยา่ งสรา้ งสรรค์

ท่ามกลางขอ้ ค้นพบและบทเรยี นรว่ มนี้ จะมคี วามหมายตอ่ การออกแบบและพัฒนากระบวนการ
เรียนรู้ในอนาคต

63

“ครูมองว่าทุกศาสตร์บนโลก มันมีศิลป์อยู่ด้วย อย่ามองแค่รูปแบบ (Form) ศิลปะ ไม่ได้
แยกส่วน ศลิ ปอ์ ยใู่ นทกุ สรรพส่งิ ศลิ ปก์ เ็ ปน็ ศาสตร์ การเรียนรคู้ อื องคร์ วม โลกน้ีแยกส่วนมา
มากพอแล้ว ครูที่เป็นผลผลิตของการศึกษาแยกส่วน เราต้องมาเรียนรู้กันใหม่ เวลามอง
อะไรจะได้ไม่มามัวจับใส่ตะกร้า และมุ่งหาวิธีบริหารจัดการ การมุ่งหาวิธีบริหารจัดการแต่
ต้นมือ ทาให้เราคิดไม่สุด และไม่ยอมก้าวออกจากกรอบเดิม ๆ หรือตกร่อง” (บันทึกครู
แอม, 2 พฤศจกิ ายน 2561)

64

รายชอ่ื คณะทางาน

ผดู้ ูแลโครงการจดั ทาตาราสาธติ ธรรมศาสตร์

1. รศ.ดร.อนชุ าติ พวงสาลี คณบดคี ณะวิทยาการเรียนรู้และศกึ ษาศาสตร์

2. อ.ศริ ิรัตน์ ศิรชิ พี ชัยยนั ต์ ผอู้ านวยการโรงเรยี นสาธติ

3. ดร.สทิ ธิโชค ทบั ทอง รองผ้อู านวยการฝ่ายวชิ าการและกระบวนการ

ครกู ลมุ่ ประสบการณ์การเรยี นรสู้ นุ ทรยี ะทางศลิ ปะ : ดนตรแี ละศลิ ปะการแสดง

1. อ.นธิ ิ จันทรธนู (ครูแอม)

2. อ.ชนาเมธ วกุลชัย (ครเู อ)้

3. อ.เบญจ์ บุษราคมั วงศ์ (ครูเบญจ)์

รายชือ่ คณะทางาน สถาบนั รามจติ ติ บรรณาธกิ าร
1. ดร.จฬุ ากรณ์ มาเสถียรวงศ์ ภาพและบนั ทึก
2. นายสรรชยั หนองตรดุ ภาพและบันทึก
3. นายพุฒพิ ฒั น์ ลีลาวัฒนะกุล บันทกึ และพิสจู น์อักษร
4. นางสาวกมลทพิ ย์ น้ิมคธาวุธ