ebook

คำนำ

โครงงานเล่มน้ีเป็นส่วนหน่ึงของรายวชิ า พ้ืนฐานธุรกิจดิจิทลั รหสั วชิ า
(30204-2001) ซ่ึงใหโ้ ครงงานเล่มน้ีจะมีขอ้ มลู เกี่ยวกบั พ้นื ฐานธุรกิจดิจิทลั ซ่ึง
วตั ถุประสงคท์ ี่คณะผจู้ ดั ทาไดจ้ ดั ทาโครงงานเล่นน้ีข้ึนมา

คณะผจู้ ดั ทาหวงั เป็นอยา่ งยง่ิ วา่ โครงงานเล่มน้ีจะมีประโยชน์ต่อผนู้ าไป
ศึกษาเพอื่ เป็นความรู้ต่อในดา้ นพ้นื ฐานธุรกิจดิจิทลั

จดั ทาโดย
นางสาว รุสนี จอเอาะ

สำรบญั

1.หลกั การของธุรกิจดิจิทลั หน้า
2.โครงสร้างพ้นื ฐานธุรกิจดิจิทลั
3.นวตั กรรมสาหรับธุรกิจดิจิทลั 1-4
4.ระบบการทาธุรกรรมในธุรกิจดิจิทลั 5-15
5.ส่ือสงั คมออนไลนก์ บั ธุรกิจดิจิทลั 16-21
6.ธุรกิจดิจิทลั โมบาย 22
7.ความมนั่ คงปลอดภยั ในการทาธุรกรรมดิจิทลั 23-25
8.กฎหมายและจริยธรรมและการทาธุรกรรมดิจิทลั 26
27-29
30-34

1

1.หลกั การของธรุ กจิ ดจิ ิทลั

ธุรกิจยุคดิจิตัล คืออะไร Digitลal Business คำศัพท์ใหม่ท่ีเกิดขึน้
ในวงกำรธุรกิจยุคปัจจุบันซ่ึงมีกำรพูดถึงมำสักระยะหน่ึงแล้ว ใน
บทควำมนีจ้ ะมำแนะนำให้รู้จักกับ Digital Business ว่ำคืออะไร

ก่อนท่ีเรำจะพูดถึงเร่ืองธุรกิจแบบดิจิตอลนัน้ มำทำควำม
รู้จักคำว่ำธุรกิจกันแบบคร่ ำวๆก่อน ธุรกิจคือกำรทำกิจกรรมทำง
เศรษฐกิจในหลำยๆเร่ืองท่ีเช่ือมโยงกันโดยมีกิจกรรมหลักคือผลิต
สินค้ำหรือบริกำรและแลกเปล่ียนกันระหว่ำงผู้ผลิตกับผู้บริโภคทำ
ให้เกิดกำรหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจขึน้ โดยธุรกิจมีเป้ ำ-หมำย
คือผลตอบแทน กำไรจำกกำรขำยสินค้ำหรือบริกำรและ
ผลประโยชน์ต่ำงๆ หลักกำรสำคัญคือ “ทำให้เขำเช่ือแล้วเก็บเงิน
เข้ำกระเป๋ ำ”

2

Digital Business Meaning
Digital Business คือ กำรนำเทคโนโลยีต่ำงๆเข้ำมำพัฒนำ
ธุรกิจท่ีทำอยู่เพ่ือเพ่ิมควำมสะดวกสบำยให้ทัง้ ผู้ประกอบกำรและ
ผู้บริโภคในกำรเลือกซือ้ สินค้ำหรือบริกำรต่ำงๆแต่จุดประสงค์
หลักๆก็คือกำรหำทำงเพ่ิมยอดขำยให้กับธุรกิจน่ันเอง เช่น กำรนำ
Application มำช่วยในกำรเข้ำถึงผู้บริโภคยุคใหม่ท่ีชอบใช้ smart
phone,กำรสร้ ำงช่องทำงขำยผ่ำนส่ือ Social mediaต่ำงๆและกำร
ทำโฆษณำรวมไปถึงกำรส่ังซือ้ และจัดส่งสินค้ำในแบบ online เป็ น
ต้น ภำพรวมของ Digital Business คือกำรเปล่ียนแปลงธุรกิจท่ีมี
อยู่แบบเดิมให้เป็ นธุรกิจแบบท่ีมีกำรใช้เทคโนโลยีเข้ำมำช่วย
ปรับเปล่ียนโครงสร้ ำง

3

Transform Into Digital
ปรับเปล่ียนโครงสร้ ำงทำงธุรกิจให้มีควำมทันสมัยเหมำะสม
กับผู้บริโภคยุคใหม่มำกย่ิงขึน้ เช่นกำร ทำกำรตลำดยุคดิจิตอล ให้
ผู้บริโภคมีพลังในกำรเลือกซือ้ สินค้ำหรือบริกำร มีข้อมูลเก่ียวกับ
สินค้ำหรือบริกำรให้รับรู้ได้ครบรอบด้ำน สร้ ำงควำมน่ำเช่ือถือใน
brandให้มำกย่ิงขึน้ เพ่ิมมูลค่ำด้วยกำรสร้ ำงภำพลักษณ์ทำให้
ผู้บริโภครู้สึกได้รับกำรยกระดับเม่ือใช้สินค้ำหรือบริกำรนัน้ ๆ
พัฒนำสินค้ำและบริกำรให้มีควำมคิดท่ีแตกต่ำง สร้ ำงสรรค์
ไม่ซำ้ ใคร ตรงนีจ้ ะทำให้สินค้ำหรือบริกำรมีควำมเป็ น Innovation
มำกย่ิงขึน้ ซ่ึงจะทำให้ตอบสนองต่อควำมต้องกำรของ
ผ้ ูบริ โภคท่ีต้ องกำรอะไรใหม่ ๆท่ีมีประโยชน์ กับชีวิตได้ มำกย่ิงขึน้

4

สร้ ำง facility ท่ีมีควำมรวดเร็ว ว่องไวให้กับผู้บริโภคมำก
ย่ิงขึน้ อย่ำงเช่น ช่องทำงกำรส่ังซือ้ ,จัดส่ง–รับสินค้ำ,กำรชำระเงิน
เป็ นต้น ทุกอย่ำงควรสะดวก ง่ำย และรวดเร็ว

มีระบบกำรเก็บข้อมูลจำกผู้บริโภคเพ่ือนำไปปรับปรุงและใช้
วิเครำะห์แนวทำงในกำรดำเนินธุรกิจในภำยภำคหน้ำ ตรงนีจ้ ะต้อง
ใช้ เทคโนโลยีในกำรเก็บและวิเครำะห์ ข้ อมูลน่ ั นเอง

แหล่งท่มี ำของข้อมูล :
https://www.sub-brain.com/business/digital-business/

5

2.โครงสรา้ งพน้ื ฐานธรุ กจิ ดิจิทลั

ล

ควำมร่ วมมือกันของอำลีบำบำกับรัฐบำลมำเลเซียในกำร
พัฒนำเขตกำรค้ำเสรีดจิ ทิ ัล (Digital Free Trade Zone : DFTZ) จะทำ
ให้ประเทศมำเลเซียเป็ นศูนย์กลำงกระจำยสนิ ค้ำในภมู ิภำคเอเชีย
ตะวนั ออกเฉียงใต้ซ่ึงเป็ นส่วนหน่ึงของโครงกำรเขตปลอดภำษีดจิ ทิ ัล
ถอื ได้ว่ำได้รับควำมสนใจอย่ำงย่งิ จำกประชำชนของประเทศไทย
เน่ืองจำกช่วงเดอื นตุลำคม 2559 ท่ีผ่ำนมำระหว่ำงกำรประชุมสุดยอด
กรอบควำมร่วมมือเอเชีย ครัง้ ท่ี 2 นำยหม่ำ หยนุ (Mr. Jack Ma) ผู้
ก่อตงั้ และประธำนกรรมกำรบริหำร บริษัท อำลีบำบำ กรุ๊ป จำกัด กับ
รัฐบำลประเทศไทยได้เข้ำหำรือและรับฟังข้อเสนอของทงั้ สองฝ่ ำยใน
กำรลงทนุ ของอำลีบำบำในประเทศไทยเก่ียวกับกำรพัฒนำโครงสร้ำง
พนื้ ฐำนท่ีเก่ยี วกับ e-commerce กำรพฒั นำระบบกำรชำระเงนิ
ออนไลน์ กำรส่งเสริมกำรเข้ำถงึ แหล่งเงนิ ทุนสำหรับ SMEs และเร่ือง
Electronic World Trade Platform (eWTP) หลังจำกนัน้ ช่วงเดอื น
พฤศจกิ ำยนในปี เดียวกัน นำยรำจบิ รำซกั นำยกรัฐมนตรีประเทศ
มำเลเซีย เดนิ ทำงเยอื นจนี และได้พบปะกับนำยสี จนิ้ ผิง
ประธำนำธิบดีจนี เพ่อื กระซับควำมสัมพนั ธ์สร้ำงควำมไว้วำงใจ
ทำงกำรเมืองระหว่ำงกัน ตลอดจนควำมร่วมมือทำงเศรษฐกจิ เพ่อื ลด
ควำมขดั แย้งในทะเลจนี ใต้ ทงั้ นีร้ ัฐบำลจนี ได้ประกำศลงทนุ ประมำณ
34.25 พนั ล้ำนเหรียญ

6

สหรัฐในประเทศมำเลเซีย เก่ียวกับโครงกำรพฒั นำท่ีดนิ โครงกำรสร้ำง
ท่ำเรือนำลกึ ทำงรถไฟ ท่อส่งก๊ำซ และระบบบำบดั นำ้ เสีย เพ่อื พัฒนำ
โครงสร้ำงพนื้ ฐำนและเส้นทำงกำรค้ำของจนี เช่อื มโยงเอเชยี ยุโรป
และแอฟริกำ ในกำรรองรับนโยบำย One Belt One Road

กำรพัฒนำเขตกำรค้ำเสรีดจิ ทิ ัล (DFTZ) ในมำเลเซียจะทำให้
มำเลเซียเป็ นศูนย์กลำงอคี อมเมริ ์ซของภมู ภิ ำค ซ่ึงสอดคล้องกับ
แนวคดิ Electronic World Trade Platform (eWTP) เป็ นกำรสร้ำงเขต
กำรค้ำเสรีแบบดจิ ทิ ลั ทำให้วสิ ำหกจิ ขนำดกลำงและขนำดย่อม
สำมำรถเช่อื มต่อกับกำรค้ำท่วั โลกผ่ำนทำง e-commerce ได้อย่ำง
สะดวก กำรอำนวยควำมสะดวกทำงด้ำนศุลกำกรแก่ธุรกิจอีคอมเมริ ์ซ
กำรยกเว้นภำษี กำรลดอุปสรรคในกำรเข้ำสู่ตลำดใหม่ ๆ และช่วยให้
ธุรกจิ ขนำดเล็กสำมำรถเข้ำถงึ แหล่งเงนิ ทนุ ได้ง่ำยขนึ้ และน่ีถอื เป็ น
“ฮับอคี อมเมริ ์ซ” แห่งแรกนอกประเทศจนี ของอำลีบำบำ

ในบทควำมนีผ้ ู้เขียนจะกล่ำวถงึ เหตุผลทำงปัจจยั ส่วนหน่ึงท่อี ำจ
ทำให้อำลีบำบำเลือกประเทศมำเลเซียมำกกว่ำประเทศไทยในกำร
ลงทุนและพฒั นำเขตกำรค้ำเสรีดจิ ทิ ลั (DFTZ) โดยคำนึกถงึ ปัจจยั ดชั นี
ควำมพร้อมโครงข่ำย (Networked Readiness Index: NRI) กำรอำนวย
ควำมสะดวกทำงกำรค้ำ (Trade Facilitation Agreement: TFA) และ
ศักยภำพกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำด้วย Trade Facilitation
Indicator

ดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำย (Networked Readiness Index: NRI)
ท่ีว่ำด้วยกำรประเมินควำมพร้อมด้ำนเครือข่ำยของประเทศท่วั โลกใน
ด้ำนสภำพแวดล้อม กำรเมือง กำรตลำด โครงสร้ำงพนื้ ฐำน

7

ควำมพร้อมของธุรกจิ ภำครัฐ และบุคคล รวมถงึ กำรใช้เทคโนโลยี
สำรสนเทศและกำรส่อื สำร ซ่งึ เป็ นรำกฐำนสำคญั ของกำรสร้ำง Digital
Economy ปัจจุบนั ดัชนีควำมพร้อมโครงข่ำย มีกำรจดั อันดับ
ครอบคลุมประเทศทงั้ สนิ้ 139 ประเทศ ปัจจยั หลกั ท่ใี ช้ในกำร
พจิ ำรณำกำรจัดอันดับดชั นีควำมพร้อมทำงเครือข่ำย ประกอบด้วย 4
ปัจจยั หลัก ได้แก่ ด้ำนสภำพแวดล้อม (Environment) ด้ำนควำมพร้อม
(Readiness) ด้ำนกำรใช้ (Usage) และด้ำนผลกระทบ (Impacts)

เม่ือพจิ ำรณำผลกำรจัดอันดับ ปี 2559 พบว่ำ ประเทศไทยอยู่
อนั ดบั ท่ี 62 ของทงั้ หมด 139 ประเทศ โดยมีปัจจัยธุรกจิ และ
สภำพแวดล้อมในกำรสร้ำงสรรค์นวตั กรรม (business and innovation
environment) เป็ นประเดน็ ท่ีไทยอย่ใู นอนั ดบั ท่ดี ที ่สี ุดเม่ือเปรียบเทยี บ
กับด้ำนอ่ืน ๆ โดยอยู่ในอนั ดบั ท่ี 48 นอกจำกนี้ ยังมีปัจจยั อ่นื ท่ีไทย
ขยบั ขนึ้ มำก คอื ควำมสำมำรถในกำรเข้ำถงึ กำรส่ือสำร
(Affordability) อยู่อนั ดับ 64 รองลงมำปัจจยั ผลกระทบทำงเศรษฐกจิ
(Economic impacts) อนั ดบั ท่ี 74 อย่ำงไรกต็ ำม หำกพจิ ำรณำ
เปรียบเทียบกำรพฒั นำดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำยระหว่ำงปี 2555 กับ
ปี 2559 จะเหน็ ได้ว่ำ โครงสร้ำงพนื้ ฐำนและดจิ ทิ ลั คอนเทน
(Infrastructure and digital content) และกำรใช้งำนของภำคประชำชน
(Individual usage) มีควำมพร้อมอย่ำงก้ำวกระโดด ทงั้ นีด้ ชั นีควำม
พร้อมด้ำนอ่ืนๆก็เพ่มิ ขนึ้ ตำมกำรพฒั นำของประเทศ (ดังรูปท่ี 1)

8

รูปท่ี 1 ดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำย (Networked Readiness
Index) ของไทยปี 2555 และปี 2559

ท่ีมำ: กำรวเิ ครำะห์โดย OBELS จำกข้อมูลของ World Economic
Forum

ขณะเดียวกันจำกผลกำรจัดอนั ดับ ปี 2559 พบว่ำ ประเทศ
มำเลเซียอย่อู นั ดบั ท่ี 31 ของทงั้ หมด 139 ประเทศ โดยมีปัจจยั กำรใช้
งำนของภำครัฐ (Government usage) เป็ นประเดน็ ท่มี ำเลเซียอยู่ใน
อันดับท่ีดที ่สี ุดเม่ือเปรียบเทยี บกับด้ำนอ่นื ๆ โดยอย่ใู นอนั ดับท่ี 6
นอกจำกนี้ ยังมีปัจจยั อ่นื ท่มี ำเลเซียขยบั ขนึ้ มำก คอื ปัจจยั ทำงธุรกิจ
และสภำพแวดล้อมในกำรสร้ำงสรรค์นวตั กรรม (Business and
innovation environment) อยู่อนั ดับ 18 รองลงมำเป็ นปัจจัยทำง
สภำพแวดล้อมทำงกำรเมืองและกฎระเบยี บ (Political and regulatory
environment) อนั ดบั ท่ี 24 อย่ำงไรก็ตำม หำกพจิ ำรณำเปรียบเทยี บ
กำรพัฒนำดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำยระหว่ำงปี 2555 กับปี 2559

9

จะเหน็ ได้ว่ำกำรใช้งำนของภำคประชำชน (Individual usage) กำรใช้
งำนของภำคธุรกจิ (Business usage) และธุรกจิ และสภำพแวดล้อมใน
กำรสร้ำงสรรค์นวัตกรรม (business and innovation environment) มี
ควำมพร้อมท่ีเพ่มิ ขนึ้ มีเพยี งควำมสำมำรถในกำรเข้ำถงึ กำรส่อื สำร
(Affordability) ท่ีลดลง ทัง้ นีด้ ชั นีควำมพร้อมด้ำนอ่นื ๆ มีแนวโน้มทรง
ตวั (ดังรูปท่ี 2)

รูปท่ี 2 ดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำย (Networked Readiness
Index) ของมำเลเซียปี 2555 และปี 2559

ท่ีมำ: กำรวเิ ครำะห์โดย OBELS จำกข้อมูลของ World Economic
Forum

อย่ำงไรกต็ ำมเม่ือพจิ ำรณำดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำย
(Networked ReadinessIndex) ของประเทศไทย และประเทศมำเลเซีย
เปรียบเทยี บกันแล้วนัน้ พบว่ำ ในปี 2555 ดัชนีควำมพร้อมโครงข่ำย
ของไทยยงั ด้อยกว่ำมำเลเซียค่อนข้ำงมำก มีเพียงควำมสำมำรถใน

10

กำรเข้ำถงึ กำรส่ือสำร (Affordability) เท่ำนัน้ ท่ีประเทศไทยมีค่ำดชั นี
เฉล่ียใกล้เคยี งกับประเทศมำเลเซีย ขณะเดียวกันในปี 2559
ท่ำมกลำงกำรพัฒนำควำมพร้อมโครงข่ำยของทัง้ สองประเทศจะเหน็
ได้ว่ำประเทศไทยมีค่ำดชั นีควำมสำมำรถในกำรเข้ำถงึ กำรส่ือสำร
(Affordability) ท่ีดีกว่ำประเทศมำเลเซียท่มี ีแนวโน้มลดลง ส่วนดัชนี
ควำมพร้อมด้ำนอ่นื ๆ ของไทยยงั คงด้อยกว่ำมำเลเซียในปัจจยั หลัก
ทำงด้ำนสภำพแวดล้อม (Environment) ด้ำนผลกระทบ (Impacts) และ
ด้ำนกำรใช้ (Usage) ได้แก่ ปัจจยั ทำงสภำพแวดล้อมทำงกำรเมือง
และกฎระเบียบ (Political and regulatory environment) ธุรกจิ และ
สภำพแวดล้อมในกำรสร้ำงสรรค์นวตั กรรม (Business and innovation
environment) กำรใช้งำนของภำคประชำชน (Individual usage) กำรใช้
งำนของภำคธุรกจิ (Business usage) กำรใช้งำนของภำครัฐ
(Government usage) และทักษะในกำรใช้เทคโนโลยี (Skills) (ดงั รูปท่ี
3)

รูปท่ี 3 เปรียบเทยี บดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำย (Networked
Readiness Index) ของไทยกับมำเลเซียปี 2555 และปี 2559

ท่ีมำ: กำรวเิ ครำะห์โดย OBELS จำกข้อมูลของ World Economic
Forum

11

ขณะท่ีควำมตกลงว่ำด้วยกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำ
(Trade Facilitation Agreement: TFA) ท่ีว่ำด้วยกำรลดขนั้ ตอนและ
ระยะเวลำของพธิ ีกำรทำงศุลกำกรและกำรสร้ำงควำมชัดเจนด้ำน
ระเบยี บและวธิ ีปฏบิ ตั ิ เข้ำเป็ นส่วนหน่ึงของควำมตกลงมำร์รำเกซ
จัดตงั้ องค์กำรกำรค้ำโลก หลงั จำกวันท่ี 22 กุมภำพนั ธ์ 2560 ถือว่ำเป็ น
วนั ท่ีควำมตกลงว่ำด้วยกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำได้มผี ล
บงั คับใช้อย่ำงเป็ นทำงกำร น่ันคือ ประเทศท่เี ป็ นสมำชกิ ต้อง
ดำเนินกำรด้ำนกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำตำมหลักกำร 4 ข้อ
คือ กำรลดขนั้ ตอนท่ยี ุ่งยำก (Simplification) ควำมกลมกลืน
(Harmonization) มำตรฐำนเดยี วกนั (Standardization) และควำม
โปร่งใส (Transparency) ประเทศไทยได้ย่นื ตรำสำรยอมรับพธิ ีสำร
แก้ไขควำมตกลงมำร์รำเกซจัดตงั้ องค์กำรกำรค้ำโลก เม่ือวนั ท่ี 5
ตุลำคม 2558 และได้แจ้งข้อบทท่ไี ทยพร้อมปฏิบตั ไิ ด้ทันทที ่ีควำมตก
ลงมีผลบงั คับใช้ (Category A) คดิ เป็ นร้อยละ 92 ของข้อบททงั้ หมด
ภำยใต้ควำมตกลง TFA ส่วนประเทศมำเลเซียได้ย่นื ตรำสำรยอมรับ
พธิ ีสำรแก้ไขควำมตกลงมำร์รำเกซจัดตงั้ องค์กำรกำรค้ำโลก เม่ือวนั ท่ี
26 พฤษภำคม 2558 และได้แจ้งข้อบทท่มี ำเลเซียพร้อมปฏบิ ัตไิ ด้

ทนั ทที ่ีควำมตกลงมผี ลบงั คบั ใช้ (Category A) คดิ เป็ นร้อยละ 94.2

ของข้อบททงั้ หมดภำยใต้ควำมตกลง TFA ซ่งึ มีควำมพร้อมปฎบิ ตั ิ
ทันทีท่ีควำมตกลงบังคับใช้ระดับสูงกว่ำประเทศไทย

นอกจำกนี้ หำกพจิ ำรณำศกั ยภำพกำรอำนวยควำมสะดวกทำง
กำรค้ำด้วย Trade Facilitation Indicator ซ่งึ จัดทำโดย Organisation for
Economic Co-operation and Development (OECD, 2015) พบว่ำ

12

ศักยภำพของประเทศไทยในด้ำนกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำ
โดยเฉล่ียอยู่ในระดับต่ำกว่ำค่ำคะแนนของประเทศ Best Practice (ดงั
รูปท่ี 4)

รูปท่ี 4 ศักยภำพด้ำนกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำของ
ไทย ปี 2012 และ 2015

ท่ีมำ: OECD, 2015
ตวั ชีว้ ัดด้ำนเผยแพร่ข้อมูล (Information availability) ขนั้ ตอนกำร
ผ่ำนพธิ ีกำร (Formalities–procedures) ควำมร่วมมือภำยในระหว่ำง
หน่วยงำนท่ีพรมแดน (Internal border
agency cooperation) และ ควำมร่วมมือภำยนอกระหว่ำงหน่วยงำนท่ี
พรมแดน (External border agencycooperation) มีค่ำเฉล่ียสูงกว่ำ
ประเทศ Best practice ขณะท่ีตัวชวี้ ัดด้ำนกำรมีส่วนร่วมของชุมชน
กำรค้ำ (Involvement of trade community) กำรวนิ ิจฉัยล่วงหน้ำ
(Advance rulings) กระบวนกำรอทุ ธรณ์ (Appeal procedures)
ค่ำธรรมเนียม (Fees and charges) กำรใช้เอกสำรผ่ำนพธิ ีกำร

13

(Formalities–documents) กำรใช้ระบบ Automation ในกำรผ่ำนพธิ ีกำร
(Formalities–automation) และธรรมำภบิ ำลและควำมเป็ นกลำง
(Governance and impartiality) มีค่ำเฉล่ียต่ำกว่ำประเทศ Best practice
อย่ำงไรกต็ ำมเพ่ือพจิ ำรณำเปรียบเทียบระดับกำรอำนวยควำมสะดวก
ทำงกำรค้ำระหว่ำงปี 2012 และ 2015 กลับพบว่ำ ค่ำเฉล่ียของปี 2015
ต่ำว่ำปี 2012

ขณะเดียวกันศักยภำพของประเทศมำเลเซียในด้ำนกำรอำนวย
ควำมสะดวกทำงกำรค้ำเฉล่ียอยู่ในระดับต่ำกว่ำค่ำคะแนนของ
ประเทศ Best Practice เช่นเดียวกันกับประเทศไทย ซ่งึ มีตัวชวี้ ดั ด้ำน
กำรใช้เอกสำรผ่ำนพธิ ีกำร (Formalities-documents) เพยี งตวั ชวี้ ดั เดยี ว
ท่ีมีค่ำเฉล่ียสูงกว่ำประเทศ Best practice อย่ำงไรกต็ ำมเพ่อื พจิ ำรณำ
เปรียบเทียบระดับกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำระหว่ำงปี 2012
และ 2015 กลับพบว่ำ ค่ำเฉล่ียของปี 2015 สูงกว่ำปี 2012 (ดงั รูปท่ี 5)

รูปท่ี 5 ศักยภำพด้ำนกำรอำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำของ
ไทย ปี 2012 และ 2015

ท่ีมำ: OECD, 2015

14

อย่ำงไรก็ตำม เม่ือพจิ ำรณำเปรียบเทียบศักยภำพด้ำนกำร
อำนวยควำมสะดวกทำงกำรค้ำของทัง้ สองประเทศ พบว่ำ ตวั ชวี้ ดั ด้ำน
เผยแพร่ข้อมูล (Information availability) กำรมีส่วนร่วมของชุมชน
กำรค้ำ (Involvement of trade community) กำรใช้ระบบ Automation
ในกำรผ่ำนพธิ ีกำร (Formalities-automation) ขนั้ ตอนกำรผ่ำนพธิ ีกำร
(Formalities-procedures) ควำมร่วมมือภำยในระหว่ำงหน่วยงำนท่ี
พรมแดน (Internal border agency cooperation) และ ควำมร่วมมือ
ภำยนอกระหว่ำงหน่วยงำนท่ีพรมแดน (External border agency
cooperation) ไทยมีค่ำเฉลียสูงกว่ำมำเลเซยี ในขณะท่ีตวั ชวี้ ัดด้ำนกำร
วนิ ิจฉัยล่วงหน้ำ (Advance rulings) ค่ำธรรมเนียม (Fees and
charges) กำรใช้เอกสำรผ่ำนพธิ ีกำร (Formalities-documents) ธรร
มำภบิ ำลและควำมเป็ นกลำง (Governance and impartiality) ไทยมีค่ำ
เฉลียต่ำกว่ำมำเลเซีย (ดงั รูปท่ี 6)

รูปท่ี 6 เปรียบเทยี บศักยภำพด้ำนกำรอำนวยควำมสะดวกทำง
กำรค้ำของไทยกับมำเลเซีย ปี 2015

ท่ีมำ: OECD, 2015

15
5

ทัง้ นีจ้ ำกกำรพจิ ำรณำเปรียบเทยี บดชั นีควำมพร้อมโครงข่ำย
(Networked Readiness Index: NRI) กำรอำนวยควำมสะดวกทำง
กำรค้ำ (Trade Facilitation Agreement: TFA) และศักยภำพกำรอำนวย
ควำมสะดวกทำงกำรค้ำ (Trade Facilitation Indicator) ของทงั้ สอง
ประเทศจะเหน็ ได้ว่ำ ไทยยงั ด้อยกว่ำมำเลเซีย ทำงด้ำน
สภำพแวดล้อม (Environment) ด้ำนผลกระทบ (Impacts) และด้ำนกำร
ใช้ (Usage) ของดัชนีควำมพร้อมโครงข่ำยและกำรอำนวยควำม
สะดวกทำงกำรค้ำ ถงึ แม้ภำพรวมของศักยภำพกำรอำนวยควำม
สะดวกทำงกำรค้ำจะมีค่ำเฉล่ียท่ีสูงกว่ำมำเลเซีย แต่ถ้ำหำกนักลงทุน
คำนึกถงึ ธรรมำภบิ ำลและควำมเป็ นกลำงและค่ำธรรมเนียมเป็ นปัจจัย
สำคัญ ท้ำยสุดแล้วมำเลเซียกย็ งั คงมีสภำพแวดล้อมท่นี ่ำลงทนุ
มำกกว่ำไทย อย่ำงไรก็ตำม ศักยภำพกำรอำนวยควำมสะดวกทำง
กำรค้ำ (Trade Facilitation Indicator) ทำงด้ำนกำรมีส่วนร่วมของชุมชน
กำรค้ำ ควำมร่วมมือภำยในระหว่ำงหน่วยงำนท่ีพรมแดน และควำม
ร่วมมือภำยนอกระหว่ำงหน่วยงำนท่พี รมแดน ถือได้ว่ำเป็ นจุดแขง็
ของไทยท่จี ะสำมำรถดงึ ดูดกำรลงทุนจำกต่ำงประเทศเพ่ือเป็ น
ศูนย์กลำงกำรกระจำยสนิ ค้ำเข้ำสู่กลุ่มประเทศ CLMV

แหล่งท่มี ำของข้อมูล : http://rs.mfu.ac.th/obels/?p=1416

16

3.นวตั กรรมสาหรบั ธรุ กจิ ดจิ ทิ ลั

ในโลกยุคปัจจุบันนี้ เรำต่ำงไลด้ยนิ คำว่ำ เทคโนโลยี ดจิ ทิ ลั
ออนไลน์ และนวัตกรรมอย่บู ่อยครัง้ ในชวี ติ ประจำวัน ทงั้ ด้ำนกำร
ตดิ ต่อส่ือสำร กำรเกบ็ ข้อมูล หรือกำรทำธุรกรรมทำงกำรเงนิ แต่
หลำยคนกย็ ังไม่ค้นุ เคยกับกำรนำส่งิ เหล่ำนีม้ ำใช้กับกำรทำงำนในเชงิ
อุตสำหกรรม All Around Plastics ฉบบั นีจ้ ะพำทกุ ท่ำนไปทำควำมรู้จกั
กับนวัตกรรมดจิ ทิ ัลท่ีจะมำช่วยเพ่มิ ประสทิ ธิภำพของกำรทำงำนใน
แง่มุมธุรกจิ และอุตสำหกรรมให้มำกย่งิ ขนึ้

คุณมงคล เฮงโรจนโสภณ Vice President – Olefins Business

and Operations หน่ึงในผู้นำของธุรกจิ เคมคิ อลส์ เอสซีจี อธิบำย
แนวคดิ ของ Digital Innovation หรือนวตั กรรมดจิ ทิ ลั ให้เข้ำใจง่ำย ๆ
ไว้ว่ำเป็ นกำรสร้ำงส่งิ ใหม่ ๆ ท่ตี อบโจทย์ผู้ใช้งำนโดยอำศัยเทคโนโลยี
สองส่วนหลกั อย่ำง IT และ OT มำทำงำนร่วมกัน โดย IT หรือ
Information Technology เป็ นกำรเก็บรวบรวมข้อมูลนับแสนนับล้ำนให้
เป็ นระบบ นำมำผสมผสำนกับ OT หรือ Operation Technology ไม่ว่ำ
จะเป็ นเคร่ืองมือ หรือโปรแกรมต่ำง ๆ เพ่ือมำจัดกำร วเิ ครำะห์ข้อมูล
มหำศำลเหล่ำนัน้ ให้สำมำรถแก้ไขปัญหำ เพ่มิ ประสทิ ธิภำพในกำร
ทำงำนได้ และพยำกรณ์เหตุกำรณ์ในอนำคตได้อย่ำงแม่นยำ

17

นวัตกรรมดจิ ทิ ลั จงึ ไม่จำเป็ นต้องจำกัดอยู่แค่กำรคดิ ค้นสนิ ค้ำ
ขนึ้ มำใหม่ หรือสร้ำงสนิ ค้ำท่ไี ม่เคยมีมำก่อนบนโลก แต่เป็ นกำรนำ
เทคโนโลยมี ำทำงำนร่วมกับข้อมูล พฒั นำมำเป็ นนวัตกรรมกำรจัดกำร
รูปแบบใหม่ ท่ตี อบโจทย์ควำมต้องกำรของผู้ใช้งำนได้

เป้ ำหมำยแรกในกำรนำเอำเร่ืองดจิ ทิ ัลมำใช้ในกำรจัดกำร
โรงงำนของเอสซีจี คอื กำรเพ่มิ ขดี ควำมสำมำรถในกำรแข่งขันของ
บริษัท จำกเม่ือก่อนท่ีอุตสำหกรรมจะเน้นแข่งขนั กันแต่พัฒนำ
ผลติ ภณั ฑ์ใหม่ ๆ แต่ในควำมเป็ นจริงแล้วนวัตกรรมไม่ได้
เฉพำะเจำะจงเพยี งเร่ืองของผลติ ภณั ฑ์ใหม่ ๆ เท่ำนัน้ แต่ยงั ปรับใช้
กับเร่ืองกำรคดิ ค้นระบบกำรจดั กำรข้อมูล หรือระบบกำรทำงำนท่นี ำ
เทคโนโลยมี ำช่วยให้มีประสิทธิภำพมำกขนึ้

ตวั อย่ำงเช่น Augmented Reality (AR) เทคโนโลยีท่จี ำลอง
ภำพเสมือน 3 มิตเิ ข้ำมำทบั ซ้อนกับภำพจริงซ่งึ ใช้กนั แพร่หลำยใน
วงกำรเกมเพ่ือทำให้ผู้เล่นรู้สึกสมจริงย่งิ ขนึ้ ก็สำมำรถนำมำใช้กับกำร
วเิ ครำะห์เคร่ืองจกั รในโรงงำนได้โดยนำมำปรับให้สำมำรถเช่อื มต่อ
ภำพเคร่ืองจักรและแสดงข้อมูลให้วศิ วกรผู้เช่ยี วชำญสำมำรถ

18
8

ตรวจสอบสภำพเคร่ืองจักรผ่ำนเคร่ืองมือส่ือสำรหรือคอมพวิ เตอร์ได้
แม้ไม่ได้อยู่หน้ำเคร่ืองจกั ร เป็ นต้น หรืออุปกรณ์อย่ำงโดรนท่คี นท่ัวไป
ใช้ในกำรถ่ำยภำพวีดโี อ เม่ือนำมำผสมผสำนกับเทคโนโลยี RFID ก็
สำมำรถประยุกต์ใช้กับกำรตดิ ตำมควำมคบื หน้ำของโครงกำรก่อสร้ำง
ต่ำง ๆ ได้รวดเร็ว สำมำรถเหน็ ภำพได้ชดั เจนขนึ้ เป็ นต้น จะเหน็ ได้ว่ำ
นวัตกรรมดจิ ทิ ัลนัน้ ถกู พัฒนำขนึ้ ตำมควำมต้องกำรของลูกค้ำหรือ
ผู้ใช้งำนน่ันเอง

แนวคดิ ในกำรทำงำนเร่ืองดจิ ทิ ลั ของเอสซีจคี อื เรำต้องอยู่ใกล้
เทคโนโลยี เข้ำใจควำมต้องกำรของลกู ค้ำทัง้ ภำยในและภำยนอก
และมีควำมพร้อมในกำรผสมผสำนข้อมูลกับเทคโนโลยเี พ่อื สร้ำง
นวตั กรรมได้อย่ำงรวดเร็ว “ด้วยควำมท่ีธุรกจิ เคมิคอลส์ เอสซีจี มี
ประสบกำรณ์ในเร่ืองกำรบริหำรจดั กำรโรงงำนปิ โตรเคมมี ำมำกกว่ำ
30 ปี ทำให้เรำเหน็ ควำมต้องกำรท่ชี ดั เจนว่ำอะไรจะช่วยให้เรำทำงำน
ได้มีประสิทธภิ ำพมำกขนึ้ ไม่ว่ำจะเป็ นเร่ืองกำรเพ่มิ ประสทิ ธิภำพของ
กระบวนกำรผลติ ควำมปลอดภยั ตลอดจนกำรบำรุงรักษำ เรำก็นำ
ควำมต้องกำรนัน้ มำเป็ นตัวตงั้ ต้น เพ่ือหำโซลูชนั ใหม่ ๆ มำพัฒนำ
หรือแก้ปัญหำท่เี กิดขนึ้ ได้อย่ำงมีประสทิ ธิภำพ และทำได้รวดเร็วขนึ้ ”

19

หำกเปรียบเทยี บเป็ นสมกำร กำหนดให้ Y คือผลลัพธ์ท่ีเรำต้องกำร Y
ย่อมประกอบด้วยหลำยปัจจยั เช่น X1 + X2 + X3 + X4 ซ่งึ ก็คอื ข้อมูล
แต่ละตวั เรำอำจยังไม่รู้ว่ำ X แต่ละตัวส่งผลต่อ Y อย่ำงไร แต่เม่ือ
นำเอำข้อมูลทัง้ หมดมำจดั กระบวนกำรทำงสถติ โิ ดยใช้ AI คดั เลือก
ข้อมูลท่ีเก่ียวข้องมำหำควำมเช่ือมโยง คำนวนดวู ่ำเม่ือเพ่มิ -ลดค่ำ X
ตวั ใดแล้วจะเกดิ ผลกระทบกับ Y อย่ำงไรบ้ำง AI กจ็ ะสำมำรถสร้ำง
ระบบวธิ ีกำรคดิ เพ่อื เสนอแนวทำงกำรแก้ไขปัญหำให้เรำได้

“เรำต้องเร่ิมจำกแนวคดิ ว่ำทำอย่ำงไรให้กำรทำงำนเป็ น Automation
มำกขนึ้ แล้วนำ Automation กับ Information ไปสู่กำรสร้ำง Algorithm
(ระเบยี บวธิ ีคดิ ) จำกเม่ือก่อนท่ีเป็ นเพยี งกำรรวบรวมข้อมูลแล้วนำไป
ให้ ’คน’ เป็ นผู้ตัดสนิ ใจ ดังนัน้ หำกเปล่ียนคน ผลกำรตัดสนิ ใจกจ็ ะ
เปล่ียนไปตำมควำมรู้หรือประสบกำรณ์ของแต่ละคน ซ่งึ ต่ำงจำก AI ท่ี
จะตดั สนิ ด้วยตรรกะและข้อมูลสนับสนุนมหำศำล เสมือนเป็ นกำร
รวบรวมประสบกำรณ์ทัง้ หมดมำรวมกันไว้ในระบบน่ันเอง”

20

กำรพัฒนำนวตั กรรมดจิ ทิ ลั จงึ เป็ นปัจจัยสำคญั ท่จี ะช่วยสร้ำง
ควำมสำมำรถในกำรแข่งขัน เม่ือวเิ ครำะห์เหน็ จุดท่ยี งั ขำประสทิ ธิภำพ
กต็ ้องเร่งเข้ำไปจัดกำรในช่วงระยะเวลำ 10-20 ปี ท่ีผ่ำนมำนี้ ธุรกจิ เคมิ
คอลส์ เอสซีจี ได้พฒั นำ AI ขนึ้ มำแล้วกว่ำ 60 ตัวสำหรับจดั กำรงำนใน
โรงงำนเป็ นหลัก ซ่งึ เป้ ำหมำยถดั ไปคือกำรพฒั นำนวัตกรรมดจิ ทิ ัลเพ่ือ
ตอบโจทย์ลูกค้ำในธุรกิจเคมิคอลส์ได้อย่ำงรวดเร็วและมีประสิทธิภำพ
มำกย่งิ ขนึ้

คุณมงคลให้ควำมเหน็ เพ่มิ เตมิ ถงึ กำรใช้นวตั กรรมดจิ ทิ ลั ว่ำ “ท่ี
ผ่ำนมำเอสซจี ีให้ควำมสำคญั กับกำรพฒั นำนวตั กรรมต่ำง ๆ เพ่อื ตอบ
โจทย์ควำมต้องกำรของลูกค้ำอยู่แล้ว แต่เรำต้องกำรจะทำให้เหนือ
ควำมคำดหมำยขนึ้ ไปอีก ต้องกำรสร้ำงควำมน่ำต่นื เต้นให้ธุรกิจ สร้ำง
นวัตกรรมดจิ ทิ ัลท่ตี อบควำมต้องกำรลูกค้ำแบบลำ้ หน้ำไปอกี ขัน้ ”

21

“เรำต้องมองไปข้ำงหน้ำ มองเทรนด์ให้ออก และท่ีสำคญั ต้องเข้ำ
ใจควำมต้องกำรท่แี ท้จริงของลูกค้ำ เพ่ือนำมำพฒั นำนวัตกรรมต่ำง ๆ
ซ่ึงในกำรทำงำนอำจจะไม่ได้ประสบควำมสำเร็จทนั ที แต่จุดสำคัญคอื
ต้องเรียนรู้ข้อผดิ พลำด และนำมำปรับปรุงพฒั นำใหม่ให้เร็ว โดยผ่ำน
ขบวนกำรทำงำนแบบใหม่ท่ีสำมำรถปรับเปล่ียนได้อย่ำงรวดเร็วหรือท่ี
เรียกกันว่ำ Agile process เพ่อื ให้สุดท้ำยเรำสำมำรถตอบโจทย์ลูกค้ำ
และสังคมได้อย่ำงต่อเน่ืองและดขี นึ้ เร่ือย ๆ”

กำรเร่ิมต้นนำนวัตกรรมดจิ ทิ ัลเข้ำมำใช้กับธุรกิจจงึ ไม่ใช่เพยี ง
ซือ้ โปรแกรมใหม่ ๆ หรือตดิ ตัง้ เคร่ืองมือเกบ็ ข้อมูลให้ท่วั โรงงำน แต่
เป็ นกำรเข้ำใจควำมต้องกำรของธุรกจิ อย่ำงถ่องแท้เพ่อื ท่จี ะหำวธิ ีและ
เคร่ืองมือท่ีเหมำะสม สำหรับส่งิ ท่ที ำได้ดอี ย่แู ล้วกน็ ำนวัตกรรมมำช่วย
เพ่มิ ประสทิ ธิภำพให้ดยี ่งิ ขนึ้ อีก และท่สี ำคญั ก็คอื กำรอยู่ใกล้ชดิ กับ
เทคโนโลยีใหม่ ๆ ท่พี ัฒนำอย่ำงก้ำวกระโดด รีบทำควำมเข้ำใจ
เรียนรู้ให้เร็ว นำมำทดลอง ปรับใช้กับข้อมูลท่ีมีให้เร็ว แม้เกิดควำม
ผิดพลำดไม่ได้ผลตำมท่ีคำดหวงั ก็ต้องเร่ิมต้นใหม่ให้เร็วด้วยเช่นกัน
(Fail Fast, Learn Fast) ธุรกิจจงึ จะว่งิ ไปตำมจงั หวะของควำมเป็ น
ดจิ ทิ ลั และสร้ำงควำมสำมำรถในกำรแข่งขันได้ทัน

แหล่งท่มี ำของข้อมูล :
http://www.allaroundplastics.com/article/interview/2441

22

4.ระบบการทาธรุ กรรมในธรุ กิจดจิ ทิ ลั

ระบบธุรกรรมดจิ ทิ ลั ช่วยส่งลเสริมให้กำรทำธุรกิจนัน้ มีควำม
ม่ันคงขนึ้ เพรำะได้อำนวยควำมสะดวกให้กำรทำธุรกรรมทำงกำรเงนิ
เกดิ ขนึ้ ได้ทุกท่ีทุกเวลำ และนำมำซ่งึ ควำมเปล่ียนแปลงทำงสงั คม
พฤตกิ รรมผู้บริโภค และเศรษฐกจิ โลก จำกผลสำรวจธุรกรรมกำร
ชำระเงนิ ผ่ำนบริกำร Mobile Banking ของธนำคำรแห่งประเทศไทย
พบว่ำ ประเทศไทยมีจำนวนบญั ชีลูกค้ำท่ใี ช้บริกำร Mobile Banking
มำกกว่ำ 37 ล้ำนบัญชี เพ่มิ ขนึ้ จำกช่วงเวลำเดียวกันในปี ท่ีแล้วกว่ำ 11
ล้ำนบญั ชี สะท้อนให้เหน็ ควำมนิยมของคนไทยท่เี พ่มิ มำกขนึ้ ต่อ
บริกำรนี้ อันเป็ นสัญญำณดที ่ีแสดงให้เหน็ ถงึ กำรก้ำวสู่ควำมเป็ น 4.0
และสังคมไร้เงนิ สด (Cashless Society) ของประเทศไทยอกี ทงั้ ยงั เกิด
กำรสร้ำงธุรกิจอย่ำงม่ันคงผ่ำนระบบธุรกรรมดจิ ทิ ัล และหำกดใู นกลุ่ม
ธุรกจิ ท่ีสำคญั ต่อเศรษฐกจิ ประเทศอย่ำงธุรกิจ e-Commerce พบว่ำแต่
ละธนำคำรพฒั นำระบบ Mobile Banking ให้สำมำรถตอบทุกโจทย์
ควำมต้องกำรของผู้ซอื้ –ผู้ขำยสนิ ค้ำออนไลน์ รวมทงั้ กำรพฒั นำระบบ
และฟี เจอร์ให้ครอบคลุมทุกวงจรกำรทำธุรกจิ ของผู้ประกอบกำรอี
คอมเมริ ์ซมำกท่ีสุด

แหล่งท่มี ำของข้อมูล :

https://aspireapp.com/th/blog/%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%
9A%E0%B8%9A%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8
%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%94%E0%B
8%B4%E0%B8%88%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%
B8%A5/

23

5.สอ่ื สงั คมออนไลนก์ บั ธรุ กจิ ดิจทิ ลั

ล

ส่ือสังคมออนไลน์(Social Media) หมำยถึง ส่ือดิจิทัลท่ีเป็ น
เคร่ืองมือในกำรปฏิบัติกำร ทำง สังคม (Social Tool) เพ่ือใช้ส่ือสำร
ระหว่ำงกันในเครือข่ำยทำงสังคม (Social Network) ผ่ำนทำง
เว็บไซต์และ โปรแกรมประยุกต์บนส่ือใด ๆ ท่ีมีกำรเช่ือมต่อกับ
อินเทอร์ เน็ต โดยเน้นให้ผู้ใช้ทัง้ ท่ีเป็ นผู้ส่งสำรและผู้รับสำรมี ส่วน
ร่ วม (Collaborative)อย่ำงสร้ ำงสรรค์ ในกำรผลิตเนือ้ หำขึน้ เอง
(UserGenerateContent:UGC) ใน รูปของข้อมูล ภำพ และเสียง
โดยท่ีเครือข่ำยสังคมออนไลน์ มักนำมำใช้ดำเนินงำนหรือกิจกรรม
ต่ำง ๆ โดยมี บุคคลหรือหน่วยงำนต่ำง ๆ ร่ วมกันเป็ นเครือข่ำย
เพ่ือใช้ทรัพยำกรร่ วมกัน แลกเปล่ียน แบ่งปันทรัพยำกร ข้อมูล
ข่ำวสำร ฯลฯ ปัจจุบันคำว่ำ (Social Network) หมำยถึงระบบ
เครือข่ำยบนโลกออนไลน์ หรือกำรติดต่อส่ือสำร ผ่ำนอินเทอร์ เน็ต
ซ่ึงปัจจุบันบริกำรเครือข่ำยอินเทอร์ เน็ตมีกำรนำมำใช้ในกำร
ส่ือสำรระหว่ำงบุคคล เพ่ือกำร ส่ือสำรทำงธุรกิจ หรือกำรส่ือสำร
ของหน่วยงำนรำชกำร ตลอดจนองค์กรต่ำง ๆ มีลักษณะเป็ นกำร
ส่ือสำรแบบ สองทำง ท่ีมีรูปแบบกำรทำงำนในลักษณะออนไลน์
และสำมำรถท่ีจะใช้สร้ ำงและเพ่ิมเติมเนือ้ หำได้ส่ือสังคม ออนไลน์
จึงเป็ นช่องทำงกำรส่ือสำรอีกช่องทำงหน่ึงท่ีหน่วยงำนรำชกำร
หน่วยงำนของรัฐ รัฐวิสำหกิจและ หน่ วยงำนของเอกชนในทุก
หน่วยงำน สำมำรถจะนำมำใช้ในกำรติดต่อส่ือสำรกับบุคคลต่ำง ๆ
ได้เพ่ือเผยแพร่ ข้อมูลกำรให้ควำมรู้รวมทัง้ เป็ นกำรเผยแพร่
ประชำสัมพันธ์และใช้ติดต่อส่ือสำรกับสำธำรณะ ซ่ึงกล่ำว
โดยท่ัวไปแล้ว ส่ือสังคมออนไลน์จึงมีทัง้ ข้อดีและข้อด้อย ดังนัน้ ใน
ฐำนะท่ีหน่วยงำนของรัฐเป็ นองค์กรนิติบัญญัติ ในกำรนำมำใช้ควร

24

จะกำหนดเง่ือนไขกำรใช้และ ข้อกำหนดควำมรับผิดชอบให้ชัดเจน
นอกจำกนีส้ ่ือสังคมออนไลน์ ยังเป็ นส่ือท่ีมีกำรเปล่ียนแปลงอย่ำง
รวดเร็ว และเป็ นส่ือท่ีมีกำรปรับปรุงแก้ไขข้อมูลได้ตลอดเวลำ
จำเป็ น ท่ี จะต้องติดตำมควำมเคล่ือนไหวของเนือ้ หำสำระอย่ำง
ต่อเน่ือง ตลอดจนตอบข้อสงสัยอย่ำงสม่ำเสมอ และ รวมทัง้ ต้อง
รักษำควำมเป็ นกลำง และต้องไม่สร้ ำงควำมแตกแยกในสังคมใน
กำรนำส่ือสังคมออนไลน์หลำกหลำย ชนิดมำประยุกต์ใช้เพ่ือ
เผยแพร่ ข้อมูลข่ำวสำรต่อสำธำรณชน ด้วยควำมรู้สึกท่ีเป็ นมิตร
และเป็ นประโยชน์ต่อ สำธำรณชน 2 ในปัจจุบันประเทศกำลังมี
กำรพัฒนำเป็ น “ประเทศไทย 4.0” ส่ือสังคมออนไลน์(Social
Media) ส่ือดิจิทัลท่ีเป็ นเคร่ืองมือในกำรปฏิบัติกำรทำงสังคม
(Social Tool)“ดิจิทัล 4.0” และ “ดิจิทัลไทยแลนด์” จะ ส่งผลอะไร
ต่อชีวิตเรำและประเทศไทยบ้ำงคนไทยมีชีวิตผูกติดกับดิจิทัลมำ
นำนแล้วไม่ว่ำจะเป็ นกำรใช้ อินเทอร์ เน็ต

25

ซือ้ ขำยออนไลน์ อีคอมเมิร์ ซ ทำธุรกรรมกำรเงินผ่ำน
แอพพลิเคช่ัน กำรส่ือสำร แต่เพียงเท่ำนี้ ยังไม่พอท่ีจะพำ
สังคมไทยเข้ำสู่ยุคดิจิทัล 4.0 ได้เทคโนโลยีและโลกดิจิทัลมักไปไว
และเคล่ือนท่ีไม่มีหยุด องค์กรจึงจำเป็ นต้องปรับตัวให้ทันตำมเท
รนด พัฒนำนวัตกรรมเพ่ือต่อยอดกำรให้บริกำร บนกำรแข่งขันท่ี
รวดเร็วและรอบด้ำน จำก SME ให้กลำยเป็ น Smart Enterprise ท่ีมี
ศักยภำพสูงขึน้ จำกบริกำรธรรมดำให้ กลำยเป็ น High Value
Service เพ่ือควำมม่ันคง ม่ังค่ัง เช่ือม่ันและย่ังยืนของหน่วยงำน
ของรัฐ

แหล่งท่มี ำของข้อมูล :
http://www.dsdw2016.dsdw.go.th/doc_pr/ndc_2560-
2561/PDF/8496st/8496%E0%B8%9E%E0%B8%A5%E0%B8%95%E0
%B8%A3%E0%B8%B5%20%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%8
1%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%
A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%20%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0
%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B9%8C%E0%B8%8A%E
0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4.pdf

26

6.ธรุ กจิ ดิจิทลั โมบาย

ล

ธุรกิจดิจิตอลโมบำยเป็ นกระบวนกำรทำธุรกรรมออนไลน์
ต่ำงๆโดยใช้เทคโนโลยีดิจิตอล และเทคโนโลยีเคล่ือนท่ีไร้ สำย
เนือ้ หำของธุรกรรมอยู่ในรูปของข้อมูลสำรสนเทศ ท่ีเป็ นสัญญำณ
ดิจิตอลในรูปแบบของข้อควำมภำพ และเสียง รวมถึงกำร
ให้บริกำรต่ำงๆ ผ่ำนเทคโนโลยีเคล่ือนท่ีไร้ สำย

แหล่งท่มี ำของข้อมูล :
https://media.stou.ac.th/vdo/content/9040/99709-
%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A
2%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-9-
%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%B
4%E0%B8%88%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%88%E0%B8%
B4%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%A5%E0%B9%82%E0%B8
%A1%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A2

27

7.ความมนั่ คงปลอดภยั ในการทาธรุ กรรมดจิ ทิ ลั

ในโลกยุคปัจจุบัน ปัจจุบนั ผู้ใช้งำนสำมำรถเข้ำถงึ และใช้บริกำรด้ำน
ข้อมูลผ่ำนระบบเทคโนโลยีสำรสนเทศได้อย่ำงสะดวก รวดเร็ว ไม่
จำกัดเวลำและสถำนท่ี ในขณะเดียวกัน ข้อมูลขนำดใหญ่ของผู้ใช้งำน
ท่อี ย่ใู นระบบมีควำมเส่ียงต่อกำรถูกโจมตี ขโมย หรือถกู ทำลำยได้
เช่น กำรขโมยข้อมูลธุรกรรมทำงกำรเงนิ กำรสร้ำงไวรัสโจมตี
ระบบปฏบิ ัตกิ ำร เป็ นต้น หำกไม่มีระบบกำรรักษำควำมม่นั คง
ปลอดภยั ท่ดี เี พยี งพอ ซ่ึงภยั คุกคำมทำงไซเบอร์เหล่ำนีส้ ำมำรถสร้ำง
ควำมเสียหำยแก่ตัวผู้ใช้งำนได้ แนวคดิ เร่ืองกำรรักษำควำมม่นั คง
ปลอดภยั ทำงไซเบอร์ (Cyber Security) จงึ ต้องถูกพฒั นำไปพร้อมกับ
ควำมก้ำวหน้ำของระบบเทคโนโลยี

สหภำพโทรคมนำคมระหว่ำงประเทศ (International
Telecommunication Union: ITU) ได้ให้ควำมหมำยของคำว่ำ ควำม
ม่ันคงปลอดภยั ทำงไซเบอร์ (Cyber Security) ว่ำ ภำพรวมของ
เคร่ืองมือ นโยบำย แนวคดิ กำรรักษำควำมปลอดภยั กำรรักษำควำม
ปลอดภยั แนวทำง วธิ ีกำรบริหำรควำมเส่ยี ง กำรปฏบิ ตั ิ กำรอบรม วธิ ี
ปฏิบัตทิ ่ีเป็ นเลศิ กำรรับประกนั และเทคโนโลยที ่ีสำมำรถปกป้ อง
สภำพแวดล้อมทำง ไซเบอร์ องค์กร และสนิ ทรัพย์ของผู้ใช้งำน ได้แก่
อุปกรณ์สำหรับเช่อื มต่อคอมพวิ เตอร์ิข้อมูลส่วนตวั โครงสร้ำงพืน้ ฐำน
, แอปพลิเคชนั , บริกำร, ระบบสำรสนเทศ และภำพรวมของกำร
ส่งผ่ำนหรือเกบ็ ข้อมูลในไซเบอร์

ระบบ Cyber Security จำเป็ นต่อทุกอุตสำหกรรม แต่เน่ืองด้วยควำม
จำเป็ นเร่งด่วนและผลกระทบท่ีรุนแรง ได้ถูกนำมำใช้อย่ำงมำกใน
อุตสำหกรรมกำรเงนิ และกำรธนำคำร เน่ืองจำกในโลกยุคปัจจุบนั ใน

28

หลำยๆ ประเทศมกี ำรเปิ ดเสรีทำงกำรเงนิ กำรธนำคำรเพ่อื ดงึ ดูดนัก
ลงทุนต่ำงชำตใิ ห้เข้ำมำลงทุนในอุตสำหกรรมทำงกำรเงนิ รวมถงึ กำร
ซือ้ ขำยแลกเปล่ียน และกำรทำธุรกรรมทำงกำรเงนิ สำมำรถทำได้ผ่ำน
ระบบอนิ เทอร์เน็ตท่ใี ช้งำนบนสมำร์ทโฟน สถำบนั กำรเงนิ จงึ เหน็
ควำมจำเป็ นในกำรพฒั นำระบบ transaction ควบค่ไู ปกับระบบรักษำ
ควำมม่ันคงปลอดภยั เพ่อื ให้ผู้ใช้งำนเกดิ ควำมม่ันใจ อันจะส่งผลให้
e-commerce และ e-banking เตบิ โตในภำพรวม
ภำพแสดงกำรลงทนุ ในเทคโนโลยี Cyber Security ของผู้ประกอบกำร
ในภำคอุตสำหกรรมหำรเงนิ และกำรธนำคำรในอำเซียน

ท่ีมำ: IDC
อย่ำงไรกด็ ี ควำมท้ำทำยหลักท่ีผู้ประกอบกำรประสบคอื สินค้ำหรือ
บริกำรท่ีเก่ียวกับกำรรักษำควำมปลอดภยั ทำงไซเบอร์ท่มี ีอยู่ใน
ปัจจุบันนัน้ มักจะถกู ออกแบบมำให้ใช้งำนได้แพร่หลำยในหลำย
อุตสำหกรรม ซ่งึ บ่อยครัง้ ท่ีแนวทำงกำรแก้ไขปัญหำเหล่ำนีไ้ ม่สำมำรถ
นำมำตดิ ตงั้ หรือแก้ปัญหำเฉพำะด้ำนท่เี กดิ ขนึ้ แค่กับอุตสำหกรรม
กำรเงนิ กำรธนำคำร หรือไม่สำมำรถตอบสนองต่อเป้ ำหมำยเฉพำะ

29

บำงประกำรได้ อีกทงั้ หลำยแนวทำงกำรแก้ไขปัญหำ ไม่สำมำรถ
ทำงำนร่วมกันได้อย่ำงมีประสทิ ธิภำพเตม็ ท่ี ส่วนเม่ือพัฒนำ
เทคโนโลยีขนึ้ มำใช้เอง ผู้ประกอบกำรมักพบว่ำต้องกำรกำรลงทุนทัง้
ในแง่ของเงนิ ทุน บุคลำกร และเวลำท่ีสูงจนบำงครัง้ อำจไม่ทนั กับ
สถำนกำรณ์ และควำมท้ำทำยอกี ประกำร เก่ียวข้องกำรนำ
เทคโนโลยอี นำไลตกิ ส์มำใช้ในกำรช่วยวเิ ครำะห์ธุรกิจและภยั คุกคำม
ซ่ึงมักจะเหน็ ผลตอบแทนช้ำอนั เน่ืองมำจำกปริมำณข้อมูลไม่มำก
เพยี งพอ ส่วนควำมท้ำทำยท่ีสำคญั ประกำรสุดท้ำย คอื กำรทำงำน
ร่วมกับ FinTech สตำร์ทอพั เน่ืองจำกบ่อยครัง้ ท่สี ตำร์ทอพั มี
นวัตกรรมท่นี ่ำสนใจและมีแนวโน้มท่สี ถำบนั กำรเงนิ จะนำมำปรับ
ใช้ได้ แต่ผู้ประกอบกำรไม่สำมำรถทำกำรประเมิน ปรับแต่ง ทดสอบ
และตดิ ตงั้ เทคโนโลยไี ด้รวดเร็วเพยี งพอ

แหล่งท่มี ำของข้อมูล :

https://www.depa.or.th/th/article-view/tech-series-cyber-security

30

8.กฎหมายและจรยิ ธรรมและการทาธรุ กรรมดจิ ิทลั

กฎหมำยเทคโนโลยีสำรสนเทศ (Information Law) หรือมัก
เรียกกันว่ำ กฎหมำยไอที (IT Law) เสนอโดย
กระทรวงวิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี และ ส่ิงแวดล้อม และเห็นชอบ
ให้คณะกรรมกำรเทคโนโลยีสำรสนเทศแห่งชำติ (National
Information Technology Committee) หรือท่ีเรียกโดยย่อว่ำ
คณะกรรมกำรไอทีแห่งชำติ หรือ กทสช. (NITC) ท ำหน้ำท่ีเป็ น
ศูนย์กลำงและประสำนงำนระหว่ำงหน่วยงำนต่ำง ๆ ดำเนินกำร
จัดทำกฎหมำย เทคโนโลยีสำรสนเทศและกฎหมำยอ่ืน ๆ ท่ี
เก่ียวข้อง ทัง้ นีค้ ณะกรรมกำรไอทีแห่งชำติหรือ กทสช. (NITC) ได้
แต่งตัง้ คณะอนุกรรมกำรเฉพำะกิจ เพ่ือยกร่ ำงกฎหมำยไอทีทัง้ 6
ฉบับ โดยมอบหมำยให้ศูนย์เทคโนโลยี อิเล็กทรอนิกส์และ
คอมพิวเตอร์ แห่งชำติ (National Electronics and Computer
Technology Center) หรือท่ี มักเรียกโดยย่อว่ำ "เนคเทค"
(NECTEC) ส ำนักงำนพัฒนำวิทยำศำสตร์ และเทคโนโลยีแห่งชำติ
(National Science 2 88510159 ก้ำวทันสังคมดิจิทัลด้วยไอซีที
Moving Forward in a Digital Society with ICT and Technology
Development Agency) หรือท่ีเรียกโดยย่อว่ำ "สวทช."
กระทรวงวิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี และส่ิงแวดล้อม ในฐำนะ
สำนักงำนเลขำนุกำรคณะกรรมกำรไอทีแห่งชำติ ทำหน้ำท่ีเป็ น
เลขำนุกำรในกำรยกร่ ำง กฎหมำยไอทีทัง้ 6 ฉบับ

เนคเทคจึงได้ เร่ ิ มต้ น โครงกำรพัฒนำกฎหมำยเทคโนโลยี
สำรสนเทศขึน้ เพ่ือปฏิบัติตำม นโยบำยท่ีได้รับมอบ

31

หมำยจำกรัฐบำลและคณะกรรมกำรไอทีแห่งชำติ ในกำรยกร่ ำง
กฎหมำยไอทีทัง้ 6 ฉบับ ให้ แล้วเสร็จ คือ

1. กฎหมำยเก่ียวกับธุรกรรมทำงอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic
Transactions Law) เพ่ือรับรองสถำนะทำงกฎหมำยของข้อมูล
อิเล็กทรอนิกส์ให้เสมอข้อมูลท่ีทำในกระดำษ อันเป็ นกำรรองรับ
นิติสัมพันธ์ต่ำง ๆ ซ่ึงแต่เดิมอำจจะจัดทำขึน้ ในรูปแบบของหนังสือ
ให้เท่ำเทียมกับนิติสัมพันธ์รูปแบบใหม่ท่ีจัดทำขึน้ ให้อยู่ในรูปแบบ
ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ รวมตลอดทัง้ กำรลงลำยมือช่ือในข้อมูล
อิเล็กทรอนิกส์ และกำรรับฟัง พยำนหลักฐำนท่ีอยู่ในรูปแบบของ
ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์

2. กฎหมำยเก่ียวกับลำยมือช่ืออิเล็กทรอนิกส์ (Electronic
Signatures Law) เพ่ือรับรองกำรใช้ลำยมือช่ืออิเล็กทรอนิกส์ด้วย
กระบวนกำรใด ๆ ทำงเทคโนโลยีให้เสมอด้วยกำรลงลำยมือ ช่ือ
ธรรมดำ อันส่งผลต่อควำมเช่ือม่ันมำกขึน้ ในกำรทำธุรกรรมทำง
อิเล็กทรอนิกส์ และกำหนดให้มีกำรกำกับดูแล กำรให้บริกำร
เก่ียวกับลำยมือช่ืออิเล็กทรอนิกส์ตลอดจนกำรให้ บริกำรอ่ืน ท่ี
เก่ ียวข้ องกับลำยมือช่ ืออิเล็กทรอนิกส์

3. กฎหมำยเก่ียวกับกำรพัฒนำโครงสร้ ำงพืน้ ฐำนสำรสนเทศให้
ท่ัวถึง และเท่ำเทียมกัน (National Information Infrastructure Law)

เพ่ือก่อให้เกิดกำรส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนำโครงสร้ ำงพืน้ ฐำน
สำรสนเทศ อันได้แก่โครงข่ำย โทรคมนำคม เทคโนโลยี
สำรสนเทศ สำรสนเทศทรัพยำกรมนุษย์ และโครงสร้ ำงพืน้ ฐำน
สำรสนเทศสำคัญ

32

อ่ืน ๆ อัน เป็ นปัจจัยพืน้ ฐำน สำคัญในกำรพัฒนำสังคม และชุมชน
โดยอำศัยกลไกของรัฐ ซ่ึงรองรับเจตนำรมณ์สำคัญประกำร หน่ึง
ของแนวนโยบำยพืน้ ฐำนแห่งรัฐตำม รัฐธรรมนูญแห่ง
รำชอำณำจักรไทย พุทธศักรำช 2550 มำตรำ 78 (3) ใน กำร
กระจำยสำรสนเทศให้ท่ัวถึง และเท่ำเทียมกัน และนับเป็ นกลไก
สำคัญในกำรช่วยลดควำมเหล่ือมลำ้ ของสังคม อย่ำงค่อยเป็ นค่อย
ไป เพ่ือสนับสนุนให้ท้องถ่ินมีศักยภำพในกำรปกครองตนเอง
พัฒนำเศรษฐกิจภำยในชุมชน และ น ำไปสู่สังคมแห่งปัญญำ และ
กำรเรียนรู้

4. กฎหมำยเก่ียวกับกำรคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (Data
Protection Law) เพ่ือก่อให้เกิดกำรรับรองสิทธิ และให้ควำม
คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลซ่ึงอำจถูกประมวลผลเปิ ดเผยหรือ
เผยแพร่ ถึงบุคคลจำนวนมำกได้ในระยะเวลำอันรวดเร็วโดยอำศัย
พัฒนำกำรทำงเทคโนโลยี จนอำจก่อให้เกิดกำรนำข้อมูลนัน้ ไปใช้
ในทำงมิชอบอันเป็ นกำรละเมิดต่อเจ้ำของข้อมูล ทัง้ นีโ้ ดยคำนึงถึง
กำรรักษำดุลยภำพระหว่ำงสิทธิขัน้ พืน้ ฐำนในควำมเป็ นส่วนตัว
เสรีภำพในกำรติดต่อส่ือสำร และควำมม่ันคงของรัฐ บทท่ี 11
กฎหมำยและจริยธรรมทำงเทคโนโลยีสำรสนเทศ 3

5. กฎหมำยเก่ียวกับกำรกระทำควำมผิดเก่ียวกับคอมพิวเตอร์
(Computer Crime Law) เพ่ือกำหนดมำตรกำรทำงอำญำ ในกำร
ลงโทษผู้กระทำผิดต่อระบบกำรท ำงำนของคอมพิวเตอร์ ระบบ
ข้อมูล และระบบเครือข่ำย ทัง้ นีเ้ พ่ือเป็ นหลักประกันสิทธิเสรีภำพ
และกำรคุ้มครองกำรอยู่ร่ วมกันของสังคม

33

6. กฎหมำยเก่ียวกับกำรโอนเงินทำงอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic
Funds Transfer Law) เพ่ือกำหนดกลไกสำคัญทำงกฎหมำยในกำร
รองรับระบบกำรโอนเงินทำงอิเล็กทรอนิกส์ ทัง้ ท่ีเป็ นกำรโอน เงิน
ระหว่ำงสถำบันกำรเงิน และ ระบบกำรชำระเงินรูปแบบใหม่ในรูป
ของเงินอิเล็กทรอนิกส์ก่อให้เกิดควำมเช่ือม่ัน ต่อระบบกำรทำ
ธุรกรรมทำงกำรเงิน และกำรทำธุรกรรมทำงอิเล็กทรอนิกส์มำก
ย่ิงขึน้ ต่อมำคณะกรรมกำรกฤษฎีกำได้นำร่ ำงพระรำชบัญญัติว่ำ
ด้วยธุรกรรมทำงอิเล็กทรอนิกส์และร่ ำง พระรำชบัญญัติลำยมือช่ือ
อิเล็กทรอนิกส์รวมเป็ นฉบับเดียว โดยได้ผ่ำนร่ ำงพระรำชบัญญัติ
ดังกล่ำวให้รัฐสภำ พิจำรณำและตรำเป็ นพระรำชบัญญัติว่ำด้วย
ธุรกรรมทำงอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ.2544 ดังนัน้ กฎหมำยเทคโนโลยี
สำรสนเทศของไทยในปัจจุบันจึงมีทัง้ สิน้ 5 ฉบับ ได้แก่

1. พระรำชบัญญัติว่ำด้วยธุรกรรมทำงอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544

2. ร่ ำงพระรำชบัญญัติว่ำด้วยกำรพัฒนำโครงสร้ ำงพืน้ ฐำน
สำรสนเทศ พ.ศ...

3. ร่ ำงพระรำชบัญญัติว่ำด้วย ร่ ำงพระรำชบัญญัติว่ำด้วยกำร
คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ…

4. พระรำชบัญญัติว่ำด้วยกำรกระทำควำมผิดเก่ียวกับคอมพิวเตอร์

พ.ศ. 2550 5. ร่ ำงพระรำชบัญญัติว่ำ

ด้วยกำรโอนเงินทำงอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ… จะเห็นได้ว่ำกฎหมำย
ดังท่ีกล่ำวมำข้ำงต้นทัง้ 5 ฉบับ มี 3 ฉบับท่ีเป็ นร่ ำงของกฎหมำยซ่ึง
ยังคงอยู่ใน ขัน้ ตอนกำรพิจำรณำออกบังคับใช้ จึงควรพิจำรณำแต่

34

เฉพำะกฎหมำยท่ีมีผลบังคับใช้อยู่ในปัจจุบัน คือ พระรำชบัญญัติ
ว่ำด้วยธุรกรรมทำงอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และ
พระรำชบัญญัติว่ำด้วยกำรกระทำควำมผิด เก่ียวกับคอมพิวเตอร์
พ.ศ. 2550

แหล่งท่มี ำของข้อมูล :
https://www.informatics.buu.ac.th/88510159/chapters/chapter_1
1.pdf