MODUL 1- PENGENALAN KEPADA REKA CIPTA

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

MODUL 1: SEJARAH REKA CIPTA

RINGKASAN

Modul ini memberi peluang kepada murid mempelajari tentang sejarah dan
perkembangan reka cipta.Sebahagian maklumat asas berkaitan sejarah reka cipta
telah murid pelajari semasa di menengah rendah.

OBJEKTIF KHUSUS

Pada akhir pembelajaran ini murid boleh :

1. Mengenal pasti latar belakang dalam Reka Cipta iaitu:

(i) Definisi invensi, inovasi dan kreativiti dalam Reka Cipta.
(ii) Sejarah perkembangan reka cipta dari zaman Pra-Revolusi Industri,

Revolusi Industri dan Revolusi Industri Kedua.
(iii) Perkembangan reka ciptaan dalam pelbagai bidang.

2. Merumuskan ciri-ciri seorang pereka cipta yang berjaya

(i) Pereka cipta dalam dan luar negara serta hasil ciptaannya.
(ii) Ciri-ciri yang perlu ada pada seorang pereka cipta.
(iii) Peranan seorang pereka cipta dalam bidang rekaan.

KOMPETENSI UTAMA

Setelah mempelajari keseluruhan unit ini, murid akan kompeten berkaitan :
1. Sejarah perkembangan Reka Cipta
2. Evolusi Reka Ciptaan
3. Ciri-ciri seorang pereka cipta.

KEMAHIRAN DIPERLUKAN

Berikut adalah kemahiran yang diperlukan bagi melaksanakan modul ini:

1. Mendapatkan maklumat daripada pelbagai sumber.
2. Kemahiran berkomunikasi secara berkumpulan.
3. Kemahiran komunikasi dalam persembahan hasil dapatan.

PENGETAHUAN DIPERLUKAN
1. Pengetahuan dalam menerangkan perkembangan Sejarah Reka Ciptaan

1

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

MAKLUMAT RUJUKAN

1. PENGENALAN REKA CIPTA

Proses rekacipta berasaskan kepada gabungan tiga konsep iaitu minda,
kemahiran serta sikap atau nilai. Ketiga-tiga konsep ini digabung jalin untuk
menyelesaikan sesuatu masalah dengan melaksanakan aktiviti pencetusan idea,
diterjemahkan dalambentuk ilustrasi dan dihasilkan semula dalam bentuk prototaip
atau model.Reka cipta juga dihasilkan daripada idea tersendiri atau diubahsuai dan
mempunyai nilai-nilai komersial. Reka cipta merangkumi penghasilanpelbagai produk,
seperti grafik, reka bentuk perindustrian, tekstil, fesyen, seramik, barangan logam
halus,elektronik, reka bentuk bangunan, landskap, ukiran dan sebagainya.

1.1.1 Definisi

Menurut Kamus Dewan, Edisi Keempat reka cipta membawa maksud barang
yang pertama kali dicipta atau ciptaan baharu.
Menurut Wikipedia, reka cipta merupakan penghasilan baru suatu barang, produk
atau proses bagi memenuhi kehendak pengguna. Reka cipta merupakan suatu proses
kreatif

Oleh itu, reka cipta adalah proses mereka dan menghasilkan sesuatu produk
baharu melalui daya usaha sendiri dengan cara melakukan penyelidikan dan
pembangunan (research and development). Daya kreativiti pereka cipta diperlukan
untuk mereka cipta produk baharu dalam menyelesaikan masalah untuk memenuhi
keperluan dan kehendak pengguna.

Inovasi adalah proses pengubahsuaian produk sedia ada untuk meningkatkan
prestasi dan kecekapan produk. Daya kreativiti pereka cipta juga diperlukan dalam
inovasi untuk menambah baik produk sedia ada.

2

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

Kamera filem kompak

Kamera digital Kamera Digital Android

Rajah 1.3: Reka Cipta Kamera Yang Mengalami Inovasi

1.2 Sejarah Perkembangan Reka Cipta

Sejarah perkembangan reka cipta berkait rapat dengan sejarah perkembangan
peradaban manusia. Proses penciptaan telah wujud sejak zaman dahulu lagi. Ada
pendapat menyatakan bahawa reka cipta telah bermula sebelum tahun masihi lagi,
antara rekaan awal ialah alat "Skru Archimedes” ciptaan Archimedes pada tahun212
SM. Walau bagaimanapun, tiada rekod yang jelas dapat menyatakan dengan tepat bila
reka ciptaan pertama dihasilkan. Secara umumnya, evolusi reka cipta di bahagi kepada
empat fasa iaitu Zaman Pra-Revolusi Industri, Zaman Revolusi Industri, Zaman
Revolusi Industri Pertama dan Zaman Revolusi Industri Kedua. Perkembangannya
digambarkan seperti jadual 1.

3

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

Jadual 1 : Fasa Perkembangan Reka Cipta

Zaman Pra-revolusi Zaman Revolusi Zaman Revolusi Zaman Revolusi
Industri Industri Industri Pertama Industri Kedua

Reka Ciptaan lebih Manusia berjaya Reka ciptaan yang Kehidupan manusia
menjurus kepada mencipta peralatan lebih kompleks menjadi semakin
produk kegunaan dan mesin yang berjaya dihasilkan.
harian. dapat memudahkan kompleks dan maju.
kerja mereka. Inovasi kepada reka
Produk dihasilkan ciptaan juga berlaku Manusia banyak
sendiri. Manusia pada dengan pesat. bergantung hidup
zaman itu
Contoh produk : menghasilkan alatan Contoh : kepada tenaga
logam, kerja elektrik dalam
-kapak batu anyaman dan Enjin stim telah
ukiran. dicipta oleh James tugasan dan
-pisau batu Watt dan kehidupan harian.
Sistem pembuatan diinovasikan oleh
-lembing domestik ini George Stephenson Manusia mula
dikendalikan yang mencipta radio,
dengan menjadikannya
menggunakan lebih baik. transistor dan
tangan dan kaki. komputer yang

semakin luas
penggunaannya.

Ramai pereka cipta telah menghasilkan pelbagai ciptaan untuk kegunaan
manusia. Ciptaan berasaskan teknologi menjadi pendorong utama dalam bidang reka
cipta sehingga kini. Antara pereka cipta terkemuka ialah, Richard Trevithick membina
keretapi wap pertama pada tahun 1804, Alexander Graham Bell dengan hasil
ciptaannya iaitu telefon pada tahun 1876.Setiap perubahan yang dilakukan ke atas
sesuatu ciptaan, adalah untuk memenuhi keperluan serta kehendak manusia yang
tiada hadnya.

4

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

1.3 Evolusi Reka Cipta

Reka cipta menjadi semakin penting kerana apabila keperluan manusia
semakin berubah. Permintaan dan keperluan masyarakat juga menjadi semakin
kompleks. Oleh itu, para pereka cipta perlu lebih peka terhadap perkembangan
teknologi terkini bagi memenuhi permintaan masyarakat ini.

Evolusi reka cipta dapat dilihat melalui perkembangan sains dan teknologi.
Evolusi boleh berlaku dalam pelbagai bidang antaranya bidang pembinaan,
pendidikan, komunikasi dan pengangkutan dari aspek bahan, teknik pembuatan,
sistem dan sebagainya.

5

BIDANG PENDIDIKAN Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)
1
2

Papan hitam dan kapur tulis Papan putih dan marker lebih mudah
digunakan dalam bilik darjah dan selamat digunakan berbanding

3 papan hitam dan kapur tulis

4

Penggunaan Overhead Projector Penggunaan Liquid Crystal Display
(OHP) memudahkan guru dalam (LCD) dan komputer dapat menarik
proses pengajaran dan pembelajaran minat pelajar dalam sesi pengajaran

dan pembelajaran yang lebih
interaktif

5

Digital Visualiser dapat menambah
keberkesanan proses demonstrasi

dan tunjukcara dalam sesi
pengajaran dan pembelajaran di

dalam bilik darjah

6

BIDANG PEMBINAAN Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)
1
2

Reka bentuk Bangunan Sultan Abdul Samad Reka bentuk Bangunan Tabung Haji yang siap
yang dibina pada tahun 1897 dibina pada tahun 1984 dan mempunyai ciri-ciri

kesenian islam

34

Reka bentuk KLCC Twin Tower yang mempunyai Setiap tingkat Dubai Rotating Tower boleh
nilai estetika yang lebih tinggi berputar dengan aplikasi teknologi kejuruteraan

yang terkini

7

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

1
2

3

4

New York Skyline
Evolusi dalam bidang pembinaan

8

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

12

Kayu digunakan sebagai bahan utama untuk Penambahbaikan dari segi bahan
membina jambatan diaplikasikan dengan menggunakan bahan

konkrit untuk membina jambatan

3
4

Jambatan Pulau Pinang mempunyai ciri Jambatan Wawasan Putrajaya mempunyai
keislaman dan pernah menjadi jambatan nilai estetika yang lebih tinggi dengan
menunjukkan ciri moden dan futuristik
terpanjang di Asia Tenggara

9

BIDANG KOMUNIKASI Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)
1
2

Antara reka bentuk terawal telefon Telefon jenis analog

3 4

Telefon tanpa wayar (cordless) tidak Telefon pintar (smartphone) membolehkan
menghadkan pergerakan pengguna ketika pengguna membuat panggilan bervideo

berkomunikasi (video call) dan mengakses internet dengan
mudah

10

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

12

Sambungan internet menggunakan talian Internet jalur lebar (broadband) mudah alih
tetap memudahkan pengguna untuk melayari
internet tanpa menghadkan pergerakan
3

Penggunaan wi-fi memudahkan pengguna
untuk melayari internet di mana-mana

sahaja tanpa had dengan mudah dan cepat
11

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

BIDANG PENGANGKUTAN

1
2

Kereta api terawal menggunakan arang batu Sistem enjin kereta api diberi
sebagai sumber bahan api yang akan penambahbaikan dengan menggunakan

menghasilkan stim dan menggerakkan enjin diesel sebagai sumber bahan api

4
3

Penggunaan kuasa elektrik membolehkan Kereta api elektrik berkuasa tinggi dapat
kereta api berfungsi dengan lebih efisyen menjimatkan tempoh perjalanan yang diambil

tanpa membazirkan sumber alam ke destinasi

12

CIRI – CIRI SEORANG PEREKA CIPTA Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

1.4 Ciri-ciri Pereka Cipta

Pereka cipta terkemuka sama ada dari dunia barat atau timur telah memberikan
sumbangan besar kepada kehidupan manusia sejagat.Manusia dijadikan dengan
pelbagai kecerdasan, minat yang berbeza dan kebolehan yang tersendiri. Potensi
seorang pereka cipta boleh dilihat melalui hasil kerja yang dihasilkannya.

Melihat sesuatu perkara atau permasalahan daripada
pelbagai persepsi.

Sentiasa berminat untuk menghasilkan sesuatu produk

Seorang yang kreatif dalam menyuarakan idea dan
pendapat.
Suka akan cabaran dan tidak akan berpuas hati terhadap
apa yang diangggap normal atau kebiasaan.

Seorang yang suka akan kegiatan yang kompleks dan
mencabar minda.

Memiliki sikap yang positif dan tidak takut mengambil risiko.

Berkebolehan membuat perkaitan dan perbandingan antara
apa yang telah diketahui dengan apa yang baru dipelajari.

13

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

1.5 Pereka dan reka ciptaan

1.5.1 Pereka Dalam Negara

Mesin Mesin
Pembuka Durian Roti Jala

EN.ZULKIFLI HARON
Produk “Autotronic”

Mesin Mesin
Penekan Doh Pizza Pemanggang Ayam

14

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

POLYCLONE
INSTANT RUBBER STAMP

MACHINE

EN ROBEST KAMIKAZE
YONG MOSQUITO ATTRACTION GLUE

PEREKA

EGG INCUBATOR

15

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

1.5.2 Pereka Luar Negara
1.5.2.1 Pereka cipta Islam

MESIN
MENAIKKAN

AIR
1206
IRAQ

AL-JAZARI

MENARA
QUTAB MINAR

1192
INDIA

QUTBUDIN
AIBAK

ALGEBRA
820M
IRAQ

AL-KHAWARIZMI

16

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

PEREKA NEGARA TAHUN CIPTAAN
Al Khawarizmi Iraq 820M Algebra
Syria 1559
Taqi al Din Syria 1574 Jam gerak mekanikal
1582
Taqi Al Din India-Parsi 1632 Teleskop
India 1720
Fathullah Shirazi 1759 Senapang dan meriam
Sepanyol
Hazerfen Ahmet Celebi Turki Abad ke 20 Sayap kapal terbang

Ibrahim Efendi Bangladesh Kapal selam
Bengal Sake Dean
Syampoo
Mahomet Bangunan Pencakar
Fazlur Khan
langit

17

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

1.5.2.2 Pereka Cipta Barat

KLIP KERTAS
1899

NORWAY

JOHANN
VAALAR

PENUNU
BUNSEN

1855
GERMAN

ROBERT
WILHELM
BUNSEN

LEGO
1932
DENMARK

OLE KIRK
CHRISTIANSEN

18

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

PEREKA NEGARA TAHUN CIPTAAN
Galileo Galilei Italy 1593 Termometer
1790
Conte Mede de Sivrac Perancis 1800 Basikal
Italy 1810 Bateri
Alessandro Volta 1855 Pembuka tin
England 1867 Mancis
Peter Durrand Sweden 1882 Motosikal
Johan Edvand 1887 Seterika elektrik
USA 1891 Kanta lekap
Lumdstorm USA 1899 Escalator
Sylvestor Howard Roper German 1903 Pembersih hampagas
USA 1908 Krayon
Henry W.Seeley USA 1915 Uncang teh
USA 1920 Pensel mekanikal
Adolf Eugen Fick USA 1923 Plaster
Jepun 1927 Masking tape
Jesse W.Reno USA 1932 Cat sembur
USA Piano
John S.Thurman Norway 1948
Edwin Binney Italy Kod bar
& Harold Smith 1950
USA 1951 Lampin pakai buang
Thomas Sullivan 1955 Liquid Paper
USA
Tokuji Hayakawa USA World Wide Web
Switzerland
Earle Dickson 19

Richard G.Drew

Erik Rotheim

Bartolomeo Cristofori
Norman Joseph
Woodland
& Bernard Silver
Marion Donovan

Bessie Nesmith

Tim Berners Lee

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

RUMUSAN
1 Reka cipta adalah penghasilan produk baru atau pengubahsuaian sesuatu produk

menjadi lebih sempurna bagi memenuhi kehendak pengguna.
2 Reka cipta boleh melahirkan pelajar yang kreatif dan inovatif
3 Reka cipta dapat meningkat serta mengubah cara hidup dan kebudayaan manusia
4 Bidang reka cipta memberi peluang kepada manusia berfikiran lebih kreatif, produktif, dapat

menyelesaikan masalah dengan lebih bijak dan berkesan
5 Reka cipta amat berguna kepada manusia serta mampu menyumbang kearah kemajuan

teknologi, bidang pendidikan, memudahkan komunikasi, meningkatkan bidang pembinaan dan
dapat memupukmasyarakat berpengetahuan dan bertamadun.
6 Reka cipta mewujudkan masyarakat yang berdaya saing, mengubah corak kehidupan manusia
menjadi lebih bersistem, bersosial dan bersikap lebih mesra alam dan mesra pengguna.

20

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

AKTIVITI DAN PANDUAN KERJA

SEJARAH REKA CIPTA

Pereka cipta dan rekaciptaan

TUGASAN
1. Pembinaan buku skrap
Arahan tugasan :
Anda dikehendaki menyiapkan buku skrap mengikut langkah-langkah yang
ditetapkan

Langkah kerja BIODATA PRODUK
1. Pereka Cipta Dan Ciptaan

GAMBAR

21

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

2. Perkembangan evolusi produk yang dipilih dilangkah 1

ABAD GAMBAR PENERANGAN

Perkara yang perlu

dinyatakan
- Perekaan
- Konsep
- Tahun dibuat

- Lain-lain yang

berkaitan

22

3. Perkembangan terkini Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Gambar produk Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

Penerangan

4. Masa Hadapan
Cadangan gambar produk dan jangkaan

23

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

LATIHAN

1. Apakah maksud reka cipta?
IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII.
IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII.

2. Apakah maksud inovasi?
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

3. Pada zaman .....................................................................iaitu abad ke-18, James watt
telah mencipta..................................................

4. Hasil ciptaan James Watt telah diinovasikan oleh .......................................................bagi
menjadikan ciptaan tersebut menjadi lebih baik.

5. Evolusi reka cipta berlaku dalam 4 bidang. Nyatakan empat bidang tersebut?
a. ...................................................................
b. ...................................................................
c. ...................................................................
d. ...................................................................

6. Senaraikan 2 contoh perubahan yang berlaku dalam bidang seperti jadual di bawah.

BIDANG PENDIDIKAN PENGANGKUTAN PEMBINAAN KOMUNIKASI

1

............................... ............................. ......................... ............................

............................... ............................. ......................... .............................

............................... ............................. ......................... ............................

2

............................... ............................. ......................... .........................

............................... ............................. ......................... .........................

............................... ............................. ......................... .........................

24

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

PENILAIAN

Nama Murid Tahun
NO KP

Nama Sekolah
Tingkatan

Nama Modul MODUL 1 : SEJARAH REKA CIPTA

Standart Prestasi

Tahap Tafsiran Penguasaan Tarikh
Penguasaan (√)
25
Menerangkan dengan betul definisi
1 invensi, inovasi, dan kreativiti dalam Reka

Cipta berpandukan istilah bahasa.

Membincangkan sejarah reka cipta
2 mengikut perkembangan revolusi industri.

Mengklasifikasikan perkembangan reka
ciptaan dalam pelbagai bidang seperti
3 pendidikan, pembinaan, komunikasi,
pengangkutan, dan lain-lain.

Mengenal pasti kesan peranan seorang
4 pereka cipta dalam kehidupan.

Menilai ciri-ciri seorang pereka cipta yang
5 boleh dicontohi oleh murid dalam

kehidupan.

Mengimaginasikan sifat-sifat seorang
6 pereka cipta dan peranannya dalam

bidang reka cipta pada masa akan datang.

Nama Guru Tandatangan
Disahkan Oleh & Tarikh

Tandatangan
& Tarikh

Mata Pelajaran : Pengajian Reka Cipta
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

RUJUKAN
1. Buku Sumber Reka Cipta , (2001) Bahagian Perkembangan Kurikulum
2. CD interaktif Reka Cipta, (2008) Bahagian Teknologi Pendidikan

26