วิจัยภูมิปัญญาด้านอาหารของชุมชนบางตะไนย์ จังหวัดนนทบุรี_2564

45

ภาพท่ี 24 กระบุง
เคล็ดลับในการทํา
1. ตอ งแชข า วเหนียว 4-5 ชว่ั โมง เพือ่ ใหข า วกําลงั พอดี
2. ใสลกู แปงใหพอดี อยานอยหรือมากเกิน เพื่อใหไดร สหวานอรอ ย
3. ใชข าวไรท พิ ย เพอื่ เม็ดขาวท่ีสวยงาม
สวนผสม
1. ขา วเหนียว
2. ลูกแปง
วธิ ีทาํ
1. นําขา วเหนยี วไปนึ่งจนสุก
2. นาํ ขาวเหนยี วทสี่ ุกแลว ไปลา งนํ้าจนหมดเมอื ก
3. นําขา วเหนียวมาผง่ึ ใหส ะเด็ดน้ําโดยใชก ระบงุ
4. นําขาวเหนียวที่ผึ่งแลว อยาใหนํ้าแหงมาก มาควํ่าใสกะละมัง นําลูกแปงมาบดใหละเอียดและ

คลุกเคลากบั ขา วเหนียว
5. จัดใสภ าชนะทตี่ อ งการ
วธิ ีการกินขา วหมาก
1. ขาวหมากเมื่อซื้อจะตองดูวาจะทานไดเมื่อไหร เพราะจะมีระยะเวลาที่ตองรอใหแปงสุกจนมี

น้าํ หวานออกมา ถาทําเสรจ็ ใหมๆ กต็ อ งรอ 2 วนั ถงึ จะทานได

46

2. ขาวหมากที่จะรอใหสุก จะท้ิงไวที่อุณหภูมิปกติ เมื่อสุกแลวใหนําเขาตูเย็น เพื่อถนอมรสชาติใหคง
ความอรอยไว โดยเมื่อแชตเู ยน็ แลวะคงรสชาตอิ รอ ยไปไดอ กี เปนเดอื น

3. ไมควรทิ้งขาวหมากใหสุกไวนานเกิน เพราะจะทําใหขาวหมาก มีรสที่หวานและฉุนมากยิ่งขึ้นจน
อาจทานไมอ รอ ย

4. สามารถนาํ ขาวหมากที่แชเยน็ นําออกมาราดนมสด เพ่อื เพ่มิ อกี รสชาตหิ น่ึง

47

บทที่ 5
สรุปผลการศึกษา อภิปรายผลและขอ เสนอแนะ

การศึกษาเรื่อง ภูมิปญญาดานอาหารของชุมชนบางตะไนย จังหวัดนนทบุรี มีวัตถุประสงคเพื่อศึกษา
ภูมิปญญาดานอาหารที่ยังคงอยูของชุมชนบางตะไนย โดยงานวิจัยฉบับนี้ใชระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ
(Qualitative Research) โดยใชก ารเก็บขอมลู เปน การสมั ภาษณเ ชิงลกึ (In-Depth Interview)

5.1 สรปุ ผลการวจิ ัย
5.1.1 ประวัตติ าํ บลบางตะไนย
ชุมชนบางตะไนยตั้งอยูที่ ตําบลบางตะไนย อําเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี มีเนื้อที่ประมาณ 4.12

กิโลเมตร (2,575 ไร) แบงเปน 5 หมูบาน คือ หมูที่ 1 บานตาล หมูที่ 2 บานนอย หมูที่ 3 บานเตย หมูที่ 4
บานแหลม หมทู ่ี 5 บานแหลมเหนือ บางตะไนย ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ เดือนตลุ าคม พ.ศ. 2559
ตามประกาศสํานักทะเบียนกลาง กรมการกครองตําบลบางตะไนยมีประชากร 4,821 คนโดยยังไมรวม
ประชากรแฝง เปนผูชาย2,302 คน เปนผูหญิง 2,519 คน ความหนาแนนของประชากรโดยเฉลี่ย1,170 คนตอ
ตารางกโิ ลเมตร มีครวั เรอื นรวมทัง้ ส้ิน 2,070 ครัวเรือน

ชุมชนบางตะไนย เปนชุมชนที่มีคนมอญอพยพเขามาอยูเมื่อสมัยอยุธยาตอนปลาย และคนชนชาติ
อื่นๆอีกตามกาลเวลา แตกอนเดิมที มีชื่อวา บางคะนาย มาจากคนมอญเรียกหมูบานวา “กวานคะนาย” โดย
มาจากการเรยี กตน ขอ ยวา “คะนาย” เพราะสมัยกอนมตี น ขอยอยูม าก

ตําบลบางตะไนยมีพื้นที่ติดกับแมนํ้าเจาพระยาและแมนํ้าหลายสาย จึงมีนํ้าที่ใชประโยชนในการ
เพาะปลกู ประกอบอาชีพทางเกษตรกรรม และใชก ารสญั จรทางนํา้ ในสมัยกอน

5.1.2 ชมรมผสู งู อายอุ บต.บางตะไนย
ชมรมผูสูงอายุอบต.บางตะไนย เกดิ ขึ้นจากประธานชมรมผูสูงอายุอบต.บางตะไนย คุณพูลศกั ดิ์ เจิดจง
มีความคิดที่อยากจะกอตั้งชมรมผูสูงอายุอบต.บางตะไนยขึ้น แตเดิมทีมีชมรมผูสูงอายุอยูแลวแตไมไดขึ้นกับ
ทางอบต ดวยวัตถุประสงคเพื่อสงเสริมสุขภาพจิตของผูสูงอายุ สงเสริมกิจกรรมของผูสูงอายุ เชน ตรวจตอ
กระจก ตรวจหวั เขา ขณะนีม้ กี รรมการ 15 คนและสมาชิกประมาณ 180 กวาคน จากผูสงู อายทุ ้ังหมดประมาณ
600 กวา คน
โดยทางชมรมผูสูงอายุอบต.บางตะไนย สวนของอบต.ก็จะเหมือนเปนผูสนับสนุนทางดานงานเอกสาร
อํานวยความสะดวกให เชน ติดตอรักษาอาการอบต.ก็จะเปนผูประสานงานใหอีกทีหนึ่ง และยังมีประสานงาน
กับทางเครือขายปากเกร็ด ทําในนามเปนกลุม เนื่องจากประธานก็ไดจัดหาสมาชิก ทํารายชื่อไปสงเครือขาย
ชมรมผูสูงอายุปากเกร็ด เพื่อที่วาหากทางเครือขายมีกิจกรรม ทางเครือขายก็จะใหโควตาชมรมผูสูงอายุอบต.
บางตะไนย ในการเปนผูเขารวมกิจกรรม เชน งานประชุม งานศึกษาดูงาน การออกกําลังกาย พักผอน จังหวัด

48

นนทบุรีจะมีอยูดวยกันทั้งหมด 6 อําเภอ แตละอําเภอก็จะมีเครือขายชมรมผูสูงอายุเปนของตน เชน ชมรม
ผูสูงอายุเครอื ขา ยบางบัวทอง ประธานกแ็ ตล ะคน ซ่งึ แนวทางของชมรมกจ็ ะเปน ไปในทางเดียวกัน

กิจกรรมของชมรมผูสูงอายุอบต.บางตะไนยจะเนนไปทางสุขภาพ พาไปทัศนศึกษา ความตองการของ
สมาชิกชมรมผูสูงอายุอบต.บางตะไนยตอนนี้มีความอยากทําอาหาร เนื่องจากผูสูงอายุมีความเชี่ยวชาญในการ
ทาํ อาหารคาวหวาน โดยหางบจากกองสวัสดิการ

5.1.3 ภมู ปิ ญญาดานอาหารท่ียังคงเหลืออยูของชุมชนบางตะไนย
มีผสู งู อายทุ ่มี ีความถนัดในเรอ่ื งอาหารความหวานแตกตา งกนั ไปดังนี้
1. ปาพร เปนผูมีความรูในเรื่องของ แกงมะตาด แกงบอน แกงสมกระเจี๊ยบขาหมูใบมะดันมะเขือ
เปร้ยี ว ขนมผักกาด ขาวเมาทอด สามเกลอ
2. ปานาค เปนผูมคี วามรูในเรื่องของกาละแมและขนมบา บน่ิ
3. ปา ดา เปน ผมู คี วามรใู นเร่อื งของขาวหมาก

1.ปา พร
ชื่อ สวิง แสงเนตร อายุ 80 ป ถาพูดถึงปาพรจะตองนึกถึงแกงมะตาด ซึ่งแกงมะตาดปาพรเคยไป
ประกวดไดรางวัลที่ 1 แกงบอน แกงสมกระเจี๊ยบและอาหารอื่นๆ เพราะปาพรเปนแมคาขายกับขาว โดยจะ
ขายในทุกๆเย็น เวนวันอาทิตย หากใครไมรูจะกินอะไรหรือไมอยากทํากับขาว ก็จะมาซื้อกับขาวของปาพร
ปาพรจะไมบอกวาอรอย แตตองลองมาชิมเอง ปาพรเปนคนที่เอาใจใสในลูกคามาก ถาลูกคาอยากกินอะไรปา
พรจะทําให ปาพรจะออกจากบานประมาณ 16.00 น. เข็นรถไปขายที่หนาปากซอย พอขายตรงหนาปากซอย
ถึง 17.30 น. ถายังขายไมหมด ก็จะเข็นไปขายตอที่ใตสะพานพระราม 4 18.00 น. ขายตอจนกลับเขาบาน
เวลา 2 ทุม นอกจากอาหารคาวยังมีของหวานที่ปาพรทําโดยมักจะไปทําเมื่อมีงาบบุญที่วัด คือ ขนมผักกาด
ขา วเมาทอด ขนมสามเกลอ ปา พรมักจะเปนแมค รัวชว ยในงานบญุ เสมอ
2.ปานาค
ชื่อ แดง สรอยอากาศ อายุ 67 ป ในชวงเทศกาลสงกรานตจะเปนชวงที่พอแมของปานาคทํากาละแม
เปนสิ่งที่ปานาคเห็นจนคุนตา ปานาคก็ไดเริ่มสืบสานทํากาละแมตอนอายุ 50 กวา เนื่องจากความชอบที่
อยากจะทํา สิ่งที่เปนเสนหของปานาคคือ ความสะอาดและความเอาใจใสในการทํา บานของปานาคจะมีความ
สะอาดเรียบรอย และปานาคก็เลาเรื่องถึงกาละแมรใหฟงอยางมีความสุข เนื่องจากกาละแมเปนขนมที่ตองใช
แรงคนในครอบครัวก็จะรวมแรงชวยกันทํา เพราะถาเปนในชวงเทศกาลสงกรานต จะทําครั้งละ 100 กิโลกรัม
ดวยความชอบปานาคจึงไดลองผิดลองถูก จนคิดคนสูตรการทํากาละแมตายตัวของตัวเองได ที่เมื่อทําออก
มาแลวมรี สชาติหวาน มนั กําลังดี นอกจากนป้ี านาคกย็ ังทาํ ขนมบา บิ่นขายในทุกวนั อาทิตย

49

3.ปา ดา
ชื่อ จนิ ดา ทบั แสง อายุ 72 ป ปา ดาเปนผรู บั ชวงตอการทําขาวหมากตอจากคณุ แม ปา ดารับชว งตอมา
40 กวาปได ปาดายึดอาชีพขายขาวหมากเปนอาชีพหลัก สําหรับเลี้ยงดูครอบครัวเน่ืองจากสามีเสียไปตั้งแตลูก
ยังเลก็ ตง้ั แตสมยั กอนแถวบานปาดาจะเปนละแวกทีท่ ําขา วหมาก สมยั กอนน้ํายังสะอาดใชได ในชว งเย็นแตล ะ
บานกจ็ ะมาลา งขา วเหนียว หอ สง ขายขาวหมาก ทําใหถ า ไดพ ายเรือผานแถวน้นั ก็จะไดก ล่ินขา วหมากหอมลอย
ไปตลอดบริเวณ บานปาดาจะทําขายสงเยอะมาก วันละพันหอ สงไปขายที่สี่แยกมหานาคในกรุงเทพมหานคร
แตเมื่อเวลาผานไป หลายๆสิ่งเปลี่ยนเริ่มที่จะไมมีสวน จะมีผลผลิตของใบตอง ทางมะพราว เมื่อเปนเชนนี้ก็
ตองทําการซื้อใบตอง ทางมะพราว ทําใหกําไรลดนอยลง จนไมเหลือผูทําขาวหมากขาย ปจจุบันมีเพียง 2 เจา
เทานนั้ คอื ปาดาและพ่ีอัญชญั
ขาวหมากของปาดามีเอกลักษณที่รสหวาน หอม ใชลูกแปงจากสุโขทัยซึ่งเปนจุดเริ่มตนของขาวหมาก
ที่แพรหลายเขามาในชุมชน ขาวเหนียวใชยี่หอไรทิพยเพื่อเม็ดขาวที่สวย ตอนนี้ปาดาขายขาวหมากโดยทําตาม
สั่ง สวนมากจะมีคนรับไปขายตอ โดยขายกระปุกละ 15 บาท มีโปรโมชั่น ซื้อ 10 แถม 1 ซึ่งกําไรที่ไดก็ครึ่งตอ
ครึ่ง ซึ่งราคานี้ คนทําก็อยูได คนขายก็อยูได และเปลี่ยนจากที่หอใบตอง ทางมะพราว ก็จะใสเปนกระปุก
พลาสติกแทน แตถาหากทําสงวัดจะใชใบตองหอ และตอนนี้ก็ไดผลัดเปลี่ยนใหพี่ปงมารับชวงตอแทน เปนคน
ทาํ หลัก

5.2 อภิปรายผล
จากการศึกษาภูมปิ ญ ญาดานอาหารของชมุ ชนบางตะไนย จงั หวดั นนทบุรี สามารถอภิปรายผลไดดงั นี้
5.2.1 ภูมิปญญาดานอาหารของชุมชนบางตะไนย เปนภูมิปญญาที่เกิดจากการคิด รับรู ประสบการณ

ที่สั่งสมมา โดยจากผูสูงอายุทั้ง 3 ทานที่ถนัดการทําอาหารไมเหมือนกัน ไดรับการเรียนรู สืบทอดตอ
เนื่องมาจากแม ญาติ โดยเห็นคนในครอบครัวทําอาหารเปนประจํา เกิดการสืบทอดทําตามตอกันมาเรื่อยๆจน
ปจจุบัน ตรงกับงานวิจัยทีมวิจัยโครงการศึกษาและรวบรวมองคความรูภูมิปญญาทองถ่ินใตวิทยาเขตหาดใหญ,
วิทยาเขตปต ตานี วิทยาเขตภเู กต็ วิทยาเขตตรงั และวิทยาเขตสรุ าษฎรธานี.(2550).

5.2.2 มีภูมิปญญาอาหารพื้นบาน เนื่องจากในชุมชนบางตะไนยมีมะตาดซึ่งปลูกกันและสามารถ
รับประทานไดเพียงแคชวงที่มีผลออกเทานั้น โดยเปนวัตถุดิบจากแหลงธรรมชาติ และเปนสิ่งแวดลอมที่มีอยู
ของชุมชนบางตะไนย จนทําใหมีการนํามาปรงุ เปน อาหารในชีวติ ประจําวนั

5.2.3 ภูมิปญญาดานอาหารของชุมชนบางตะไนย เปนภูมิปญญาที่เปนความรู ที่เกิดขึ้นจากวิถีการ
ดําเนินชีวิต การทําตามประเพณี โดยจะเห็นไดวาขาวหมากนั้นเปนวิถีชีวิตสมัยกอนที่แพรกระจายเขามาใน
ชุมชนบาตะไนยและยังคงมีผูสืบทอดอยูจนปจจุบัน อีกทั้งประเพณีสงกรานตของทางมอญที่จะมีการทํากา
ละแม ซึ่งปจจุบันก็ยังทํากาละแมในชวงของประเพณีสงกรานตจนปจจุบัน ตามงานวิจัยฉวีวรรณ สุวรรณาภา,
อรอนงค ววู งศและเสริมศิลป สุภเมธสี กลุ .(2560)

50

5.3 ขอเสนอแนะ

1. จากการศึกษาพบวาการสืบทอดภูมิปญญาของชุมชนบางงตะไนยลดนอยลงอยางมาก เชน ขาว
หมาก กาละแมร ที่เหลือผูมีความรูไมกี่ทาน จึงควรหาผูที่จะมาสืบทอดภูมิปญญาดานอาหาร
สบื ไป

2. ควรจัดทําองคความรูภูมิปญญาดานอาหารของชุมชนบางตะไนยใหเปนรูปธรรม เพื่อที่ไมวาจะ
เปนบุคคลใกลชิดของครอบครัวที่มีองคความรูอาหารนั้นหรือบุคคลอื่นๆ ภายในชุมชนซึ่งอาจมี
ความสนใจอยากจะทําก็สามารถที่จะเรียนรู จนสามารถสืบทอดภูมิปญญาดานอาหารตอไปได
นอกจากนยี้ ังอาจสรางรายไดเสรมิ หรอื อาชีพใหแ กคนในชมุ ชนไดอีกดวย

3. สืบหาผูที่มีความรูดานอาหารชนิดอื่นๆของชุมชนเพิ่ม เนื่องจากในงานศึกษาวิจัยนี้พบไดวายังมี
อาหารชนิดอืน่ ๆ ท่ียงั สอบถามไดไ มท ัว่ ถงึ เชน ขนมไทยชนดิ อน่ื ๆ

51

บรรณานกุ รม

ฉวีวรรณ สวุ รรณาภา, อรอนงค ววู งศและเสรมิ ศลิ ป สุภเมธีสกลุ . (2560). อาหารพน้ื บาน : กระบวนการ
จดั การเพอื่ คุณภาพชวี ิตและจรยิ ธรรมทางสังคม. มหาวทิ ยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั วิทยาเขต
แพร.

ชาย นครชัย. (2560). โครงการวจิ ยั เรอื่ ง การสงเสริมความเขมแขง็ ของวัฒนธรรมไทย : ศกึ ษามมุ มองเยาวชน
ไทยตอการรกุ คืบของวฒั นธรรมตา งชาติ. วิทยาลยั ปองกนั ราชอาณาจักร, การปอ งกนั

ชาญวทิ ย ปรชี าพาณิชพฒั นา. (ม.ป.ป). การอพยพของชาวมอญเขาสูประเทศไทย.สบื คน จาก
https://sites.google.com/site/wisrut209/prawatisastr-mxy/kar-xphyph-khxng-chaw-
mxy-khea-su-prathesthiy

เทคโนโลยชี าวบา นออนไลน. (2563). มะตาด หรือ แอปเปล มอญ ตน ไมอ นุรกั ษข องคนรามัญ ใชท ําอาหาร
ปลูกเพอื่ อาศัยรม เงา และใชเปน ไมฟ นไดอ ีกดว ย.สืบคนจาก
https://www.technologychaoban.com/folkways/article_47924

ทมี วจิ ยั โครงการศึกษาและรวบรวมองคความรภู มู ปิ ญ ญาทองถน่ิ ใตวทิ ยาเขตหาดใหญ, วทิ ยาเขตปตตานี,
วทิ ยาเขตภูเกต็ , วทิ ยาเขตตรงั และวิทยาเขตสุราษฎรธาน.ี (2550). การศกึ ษาและรวบรวมองคค วามรู
ภูมปิ ญ ญาทอ งถนิ่ ใตด า นอาหารพน้ื บาน. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร

ทรงศิริ วชิ ิรานนท, พจนีย บุณนาและจงทิพย อธมิ ตุ ตสิ รรค. (2555). วิถชี วี ติ และความม่ันคงของอาหารทองถนิ่
ใต. มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

บญุ เสรมิ กิตติวณโณ,รวโี รจน ศรคี ําภา,กาญจนา ดําจุติและคณุ ญา แกว ทันคํา. (2562). อาหารพืน้ บา น :
กระบวนการจดั การอาหารพ้ืนบานยอดนิยมตามหลกั โภชนาการเพ่ือสรางเสรมิ สขุ ภาพผสู ูงอายเุ ขต
ภาคเหนือตอนบน. มหาวิทยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั วิทยาเขตแพร

บานจอมยุทธ(ม.ป.ป).ลักษณะของภูมปิ ญญาไทย. สบื คนจาก
https://www.baanjomyut.com/library_2/extension-3/evolution_of_thai_art/12.html

บา นจอมยุทธ.(ม.ป.ป.).ภมู ิปญญาไทย. สบื คน จาก https://www.baanjomyut.com/library_2/extension-
3/evolution_of_thai_art/11.html

52

บานจอมยทุ ธ.(ม.ป.ป). ความสําคญั ของภูมปิ ญ ญาไทย. สบื คน จาก
https://www.baanjomyut.com/library_2/extension-3/evolution_of_thai_art/13.html

บูรชยั ศิรมิ หาสาคร. (2550). ปร ามิดแหงความร.ู วารสาร นักบรหิ าร [Executive Journal], 2550 (ฉบับท่ี
1), 119-122. https://www.bu.ac.th/knowledgecenter/executive_journal/
jan_mar_07/pdf/Excutive_121-124.pdf

รงุ รัตน พลนรัตน. (2559). ภูมิปญญาดานอาหารพ้นื บานไทล้ือ อาํ เภอเชียงคาํ จังหวัดพะเยา. มหาวิทยาลัย
พะเยา, ศลิ ปศาสตรมหาบัณฑติ , สาขาวิชาภาษาไทย.

รตั นา ยะอนนั ต. (2552). กระบวนการจดั การเรยี นรเู พื่ออนรุ กั ษภมู ิปญญาอาหารทองถ่ินตําบลนานกกก
อําเภอลับแล จงั หวดั อุตรดิตถ. ปริญญาครศุ าสตรมหาบณั ฑิต, หลกั สูตรและการสอน, มหาวิทยาลยั
ราชภฎั อุตรดติ ถ

รวมพลคนฮักเจียงคาํ . (ม.ป.ป). ชนชาติพนั ธมุ อญ. สบื คน จาก http://www.hugchiangkham.com/
%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%
B8%9E%E0%B8 %B1%E0%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B9%8C%E0%B8%A1
%E0%B8%AD%E0%B8%8D/

วรุตม วรุตมะ. (ม.ป.ป.). 3.1 ความหมายของภูมิปญญาดา นอาหาร. สืบคนจาก http://kruwarut.com
/?web=les03.1

วนดิ า นาคีสังข. (2559). จากภูมปิ ญ ญาทองถ่ินของชมุ ชนปวาเกอญอบา นแมกองคาสูการเปน สนิ คาชุมชน.
วิทยาลยั พฒั นศาสตร ปว ย อ๊งึ ภากรณ, บณั ฑิตอาสาสมัคร, มหาวทิ ยาลัยธรรมาสตร

ศจีมาศ สวุ รรณขาํ . (2544). ศึกษาอาหารพืน้ บานและวฒั นธรรมทตี่ อ เนือ่ งในอาํ เภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา.
ปรญิ ญาศลิ ปศาสตรมหาบัณฑติ , วชิ าไทยคดีศึกษา, มหาวิทยาลัยทกั ษิณ

สปุ ระวณี  รตั นะ. (2547). แกงสมปลากระเจย๊ี บเขยี ว. สบื คนจาก https://cookpad.com/th/recipes/
12899203-แกงสมปลากระเจี๊ยบเขยี ว

อภญิ ญา สงเคราะหสขุ . (2549). รูปแบบเว็บไซตฐานขอ มลู ทอ งถน่ิ มหาวทิ ยาลยั ราชภฎั . มหาวิทยาลยั ราชภัฎ

53

สมเด็จเจาพระยา, ศลิ ปศาสตรมหาบณั ฑิต, บรรณารักษศาสตรและสารสนเทศศาสตร
องค บรรจุน. (2557). ขางสาํ รับมอญ (พมิ พค รัง้ แรก). กรุงเทพมหานคร: สํานักพมิ พม ติชน.
BornTvOfficial. (2558). ขนมผักกาดหวาน รา น รนิ ขนมไทย 15 ก.ค.58 (2/2) ครวั คุณตอย. สืบคน จาก

https://www.youtube.com/watch?v=3yQF7RULs6E

chefmee. (2562). ขา วหมาก อาหารภมู ิปญ ญาทอ งถิ่น มากดวยสรรพคณุ นานาชนิดทมี่ ีประโยชนต อ
รางกาย. สืบคน จาก https://goodlifeupdate.com/healthy-food/163046.html#:~:text=ขา ว
หมาก%20(Kaomak%20Or%20Sweetened%20Rice,วา%20“แปง ขา วหมาก”%20เพือ่ ให

FoodTravelTVChannel. (2556). ขา วเมาทอด | FoodTravel. สบื คนจาก

https://www.youtube.com/watch?v=Bg3h2md4rPs

KTChop. (ม.ป.ป.). ขนมกาละแม-รามัญ 1 กิโลกรมั . สบื คน จาก https://www.lazada.co.th/products/1-
i329076821.html

Ka~Nom. (ม.ป.ป.). ขนมบา บิน่ . สบื คนจาก https://th.openrice.com/th/recipe/ขนมบา บน่ิ /479
museumthailand. (ม.ป.ป.). แกงบอน. สบื คนจาก https://www.museumthailand.com/th/4335/

storytelling/แกงบอน/
ThaiPBS. (2561). เรยี นรวู ถิ ไี ทย : ขนมสามเกลอ (21 ก.ค. 61). สบื คน จาก https://www.youtube.com

/watch?v=JEDQP185lfA
ThaiPBS. (2561). สตู รลับออนไลน : แกงสม มะตาด (2 ธ.ค. 61). สืบคน จาก https://www.youtube.com/

watch?v=-4f7JCFaPjE