RSU-Horse Care1

Royal stable unit of Thailand
RSUT HORSE CARE

Royal Stable Unit of Thailand

Royal stable unit of ThailandHORSE CARE

Royal Stable Unit of Thailand

คำนำ

หนังสือเล่มนี้ จัดทำขึน้ เพอ่ื เป็ นแนวทำงในกำรปฏิบัติใน
กำรปฏิบัติบำรุงม้ำเบือ้ งต้น เนื่องจำกปัจจุบันในประเทศไทย
มีแต่คู่มอื ดูแลม้ำท่ีเป็ นภำษำอังกฤษ ซ่ึงสภำพอำกำศต่ำงจำก
ประเทศไทย ทำให้กำรดูแลม้ำไม่ดเี ท่ำท่ีควร

หนังสือเล่มนีไ้ ด้รวบรวมเนือ้ หำ ไม่ว่ำจะเป็ นกำร ปฏิบัติ
บำรุงม้ำ ท้ังก่อน และหลังกำรใช้งำน โดยไม่ได้หมำยควำมว่ำ
ส่ิงท่ีอยู่ในหนังสือเล่มนี้ เป็ นสิ่งที่ถูกต้องท่ีสุด และต้องทำ
แบบอย่ำงนีเ้ ท่ำน้ัน เพยี งแค่เป็ นแนวทำงในกำรปฏิบัติของ
หน่วยม้ำทรงประจำพระองค์ฯ ท่ีใช้อยู่ในปัจจุบัน ซ่ึงหำกใน
อนำคต มแี นวทำงในกำรปฏิบัติท่ีดกี ว่ำเดิม ก็สำมำรถ
ปรับปรุงใหม่ เพอ่ื ให้ม้ำมสี ุขภำพที่ดีที่สุด
Royal stable unit of Thailand

Royal stable unit of Thailandการตรวจสอบมา้ ก่อนการใชง้ าน

สารวจตัวมา้ วา่ มีแผล อาการบวม หรอื บาดเจบ็ ทกุ ครงั้ กอ่ นการใช้งาน โดยวธิ ีใชก้ าร
มอง และการสมั ผัสโดยการจบั โดยเริม่ จากบริเวณ ดวงตา คอมา้ ลาตัว ใตท้ อ้ ง ขามา้ ข้อม้า
หนา้ แข้งเอน็ ขาม้า หากพบอาการผิดปกติให้แจ้งต่อสตั วแพทยท์ นั ที

สารวจ อุณหภูมิมา้ จากการวดั ไขม้ ้าอยา่ งนอ้ ย 1 ครั้งโดยอณุ หภูมไิ มเ่ กิน 38.5°C หาก
พบอาการผดิ ปกติให้แจ้งต่อสัตวแพทยท์ นั ที

การตรวจสอบม้าก่อนการใช้งาน

Royal stable unit of Thailandสารวจการกนิ อาหารข้น อาหารหยาบ นา้ โดยแต่ละมา้ จะมีพฤติกรรมของ
แต่ละม้าแตกต่างกัน ตามลักษณะของม้าแต่ละตัว หากพบอาการผิดปกติให้แจ้ง
สัตวแพทยท์ นั ที

การตรวจสอบม้ากอ่ นการใช้งาน

Royal stable unit of Thailandการปฏิบัตบิ ารุงมา้ กอ่ นใชง้ าน

เมอื่ ต้องการใช้งานม้าทุกคร้ัง ก่อนท่ีจะจับม้า
ให้พึงระวังทุกครั้งในเร่ืองอันตรายท่ีเกิดจาก
ม้าโดยการเรียกช่ือม้าหรือส่งเสียง เพื่อให้ม้า
รู้ตัวก่อนทุกครั้ง เพ่ือความปลอดภัย ต่อ
ผ้ปู ฏิบัติงานและตอ่ มา้
เมื่อมา้ รบั รวู้ า่ จะมีการจับม้า ให้ผู้ดูแลม้าเข้าหาม้าจากทางด้านหลัง หรือทางด้านซ้าย หรือ
ทางดา้ นหนา้ โดยหา้ มเขา้ หาม้าจากทางด้านหลัง หรือทางด้านท่ีไม่ถนัด จะทาให้ม้าเกิด
ความระแวง และจะทาอนั ตรายต่อผู้จบั มา้ ได้

เม่ือเข้าหาม้าเรียบร้อยให้ทาการเชื่อมความสัมพันธ์ โดย การสัมผัสม้า พูดคุย ตบคอม้า เพ่ือ
เปน็ รางวัล หรือปลอบประโลม หากต้องการฝกึ หรอื มา้ ท่ีไม่คุ้นเคย ควรมีน้าตาลหรือผลไม้
เพื่อเชอ่ื มความสัมพนั ธ์

การเข้าหาม้า

Royal stable unit of Thailandเม่ือผู้ดูแลม้าต้องการจะจับม้าให้นาสายขลุมจูงพาดคอม้าก่อนทุกคร้ัง เพ่ือแสดงความ
ต้องการจะควบคุมม้า หลังจากนั้นให้เริ่มใส่ขลุมจูงโดยการใส่ขลุมจูงทุกครั้งให้กระชับ
ไม่หลวม หรอื แนน่ จนเกนิ ไป

เม่ือใส่ขลมุ จงู มา้ เรียบร้อยให้ทาการผูกม้าไว้กับสิ่งยึดเหนี่ยวเช่นเชือกฟาง โดยใช้เป็นเง่ือน
กระตุกไว้ ให้มา้ สามารถกระตกุ ขาดไดเ้ พอ่ื ลดอนั ตรายจากการดึงกระชาก จากการตกใจจาก
สิ่งแวดล้อมภายนอก

การใสข่ ลุมจูง

Royal stable unit of Thailand***** กอ่ นการปรนนิบตั ิ ม้าทุกครั้งใหท้ าการพันหางมา้ ทกุ ครั้ง *****

การพนั หางม้า

Royal stable unit of Thailandการแคะกีบม้า ก่อนการแคะกีบม้าก่อนการใช้
งานให้ทาการสัมผัสม้าจากคอม้าค่อยไหลไป
บริเวณไหล่ และข้อขาแล้วทาการยกขาม้าสร้าง
ความคนุ้ เคยกับม้าเสยี ก่อนที่จะยกขาม้าโดยการ
แคะกีบม้า

ใช้หวั ไหลข่ องผ้ดู แู ลมา้ พงิ กบั หัวไหลข่ องม้าแลว้ ทาการถ่ายน้าหนกั ไปยังม้า

บีบเอ็นบริเวณข้อขาม้า หรือถ้าม้าไม่ยอมยกขาให้บีบบริเวณเอ็นเหาะของม้า หลังจากยก
ขามา้ เพ่ือแคะกบี ใหท้ าการตบคอม้าหรือลบู บรเิ วณคอเพื่อเปน็ การให้รางวัลม้าทุกครั้ง

การแคะกบี มา้

เมอ่ื ตรวจสอบมา้ ก่อนการใช้งานเรียบรอ้ ยให้นามา้ เขา้ ห้องแต่งตัวม้า หรือ หากในกรณีท่ี
ไม่มหี อ้ งแต่งตัวม้า ให้ทาการปรนนิบตั บิ ารงุ มา้ ในคอกมา้

Royal stable unit of Thailand

Royal stable unit of Thailandการกราดแหง้ ม้า

การกราดแห้งม้าก่อนหรือหลังการใช้งาน โดยผู้ดูแลม้าควรจะต้องสังเกต
อาการของมา้ อยู่บอ่ ยๆ เพราะม้าบางตวั อาจจะมีอาการบาดเจบ็ จากการใชง้ าน เชน่ การ
บวมในจุดต่างๆ อาการตึงของกล้ามเนื้อ โดยไม่แสดงอาการ การกราดแห้งม้าจะเป็น
อันหน่ึงวิธีในการตรวจสอบ ในการใช้งานเพื่อสวัสดิภาพของม้า โดย อุปกรณ์ในการ
กราดแหง้ ม้าจะมีอยู่หลายแบบโดยการใช้งานข้ึนอยู่กับสภาพผิวหนังของม้าและ แต่ละ
จดุ จะใชอ้ ุปกรณแ์ ตล่ ะช้นิ ให้ถูกต้องเหมาะสม
 เพื่อทาความสะอาดของม้ากอ่ นและหลงั การใช้งาน
 เพื่อผ่อนคลายคล้ามเนื้อ ช่วยการไหลเวียนของระบบเลือด ที่อยู่ตามบริเวณ

กล้ามเนือ้ และผวิ หนงั ของม้า
 สร้างความค้นุ เคยและเช่ือมความสมั พันธ์ ของผูด้ แู ลม้ากับมา้

การกราดแห้งม้า

Royal stable unit of Thailandอปุ กรณเ์ บื้องตน้ ในการปรนนิบัติบารุงมา้

 กราดยาง

กราดยางจะทาไปลักษณะเป็นฟันปลา ทาจากยางมีความนิ่มนวลไม่แข็งจนเกินไป
ผู้ดูแลม้าควรพิจารณาความ อ่อน,แข็ง,คม เพ่ือลดอันตรายต่อผิวหนังม้าโดยจะทากา
รวนเป็นวงกลมจนทว่ั ตวั ม้า โดยใช้คูแ่ ปรงขนสัตว์

อุปกรณ์เบอื้ งต้นในการปรนนิบัติบารงุ มา้

Royal stable unit of Thailand กราดเหลก็

กราดเหล็กจะนิยมใชก้ ับผิวหนังมา้ ท่ีมขี นหนามากกวา่ ปกตหิ รอื ทาความสะอาดโคลน ดิน
หรือฝนุ่ ที่มีความหนาแนน่ มากกวา่ ผวิ หนังปกติทั่วไป
ข้อควรระวัง ในการใช้กราดเหล็กไม่ควรใช้กับส่วนท่ีเป็นส่วนแข็งของม้า เช่น ข้อ เอ็น
กระดกู สะโพก บรเิ วณหน้าของมา้ เพราะจะทาให้เกดิ อนั ตรายตอ่ ม้าไดแ้ ละกราดเหล็กไม่
ควรมคี วามคมหรอื แหลมจนเกนิ ไป

อุปกรณ์เบอ้ื งตน้ ในการปรนนบิ ัติบารงุ ม้า

Royal stable unit of Thailand แปรงขนออ่ นแบบสนั้

แปรงขนออ่ นจะทามาจากขนสัตว์ หรอื วัสดุพลาสตกิ กไ็ ด้ ขึ้นอย่กู ับผ้ดู แู ลมา้ เลอื ก ใช้
งาน แปรงขนออ่ นจะใชค้ วบคู่กับกราดยางหรอื กราดเหลก็ ใชใ้ นการปดั ฝ่นุ เศษขนมา้
เศษดนิ ท่หี ลดุ มาจากการกราดแหง้

 แปรงขนอ่อนแบบยาว

แปรงขนอ่อนแบบยาวจะมีความแตกต่างในการใช้งานจะใช้ปัดฝุ่นเศษขนตามบริเวณ
ผวิ หนงั โดยให้ความสมั ผัสทอ่ี ่อนนุ่มกวา่ แปรงขนอ่อนแบบสัน้ หรือปัดฝุน่ หลังจากการใช้
แปรงขนออ่ นเรียบร้อยแล้ว

อุปกรณเ์ บอ้ื งต้นในการปรนนบิ ัตบิ ารุงมา้

 แปรงขนแขง็ แปรงขนแขง็ ส่วนใหญ่ แปรงขนแขง็ จะนิยม
 หวี ใช้กับ กราดเหล็กโดยขนของแปรงท่ีมีความ
Royal stable unit of Thailandแข็งจะให้จุดสัมผัสได้ลึกกว่า และเก็บ
รายละเอยี ดได้มากกว่าแปรงขนอ่อน การใช้
งาน ควรระมดั ระวังในการใช้บริเวณหน้าม้า
มา้ บางตัวท่มี ีผิวหนงั ทีบ่ าง

หวีจะมีหลากหลายแบบ ผู้ดูแลม้า
สามารถพิจารณาตามความเหมาะสม
และลักษณะงานท่ีแตกต่างกัน ใช้
สาหรับสางหาง และ แผงคอม้า
สามารถนามาทาลวดลาย บรเิ วณท้าย
ม้า เพื่อความสวยงามได้ เช่น ไม่ควร
นาหวีเหล็กมาสางหางม้าเพราะจะทา
ให้หางมา้ ขาดได้งา่ ย

อุปกรณ์เบ้อื งตน้ ในการปรนนิบัติบารุงมา้

Royal stable unit of Thailand ถุงมือขนนุ่ม/ถงุ มือขนแกะ

ถุงมอื ขนนมุ่ /ถงุ มอื ขนแกะ ใช้สาหรบั ปดั ฝนุ่ โดยลักษณะ พิเศษ ของถุงมือผ้าหรือถุงมือ
ขนแกะจะเกบ็ ฝุ่นได้ดไี ม่ฟงุ้ กระจาย ช่วยใหม้ ้าผอ่ นคลาย

 ฟองนา้

ฟองนา้ ใชส้ าหรบั การอาบนา้ มา้ คูลนด์ าวนม์ ้า ขดั อปุ กรณข์ ่ีม้า
ควรทาความสะอาดฟองนา้ ทุกคร้งั หลังการใชง้ าน

อปุ กรณ์เบื้องตน้ ในการปรนนบิ ัตบิ ารุงมา้

Royal stable unit of Thailand ปโิ ตรเลีย่ มครมี /วาสลีน

ปโิ ตรเลี่ยมครีม/วาสลีน ใชเ้ พอื่ เพิ่มความชุม่ ชื้น ลดการเสยี ดสี ให้ความน่มุ นวลในผวิ หนัง
ท่ีหยาบกระด้าง มุมปากม้าท้ังสองด้าน โดยการทาครีมจะทาท้ังด้านในและด้านนอก
โดยพิจารณาตามความเหมาะสมไมค่ วรนอ้ ยหรือมากเกินไป

จดุ ทคี่ วรทาปิโตรเลี่ยมครีม/วาสลีน

บรเิ วณจุดสัมผัสของสเปอร์ (เดือย) เพ่ือ
ปอ้ งกนั การเป็นรอยจากการใช้ ลดการสัมผัส
จากการใช้ สเปอร์ ที่มีความคมกับท้องม้า

อุปกรณเ์ บอื้ งตน้ ในการปรนนบิ ัตบิ ารงุ ม้า

Royal stable unit of Thailandจุดแห้งกร้าน พน้ื ทบ่ี ริเวณท่มี กี ารเสยี ดสบี ่อย เชน่ บรเิ วณผิวหนังที่สัมผัสกับขอบผ้าปูหลังท่ี
มีความแขง็ บริเวณลาคอมา้ ทีม่ กี ารเคลอื่ นทีข่ องสายบงั เหียน หรือบรเิ วณสายรดั ทบึ

อุปกรณ์เบอื้ งต้นในการปรนนิบตั ิบารงุ ม้า

Royal stable unit of Thailand น้ำมนั บำ้ รงุ ผวิ จะชว่ ยให้กำรสัมผัสผิวหนังมำ้ มีควำมชุ่มชื่น
เพ่มิ ควำมน่มุ นวลในบริเวณแห้งกระดำ่ ง บริเวณจมกู มำ้ ปำกมำ้
รอบๆของดวงตำ โดยใชน้ ้ำมันบ้ำรงุ ผิวชโลมบำงๆ
ควรชโลมทิงไว้ก่อนประมำณ 10 นำที ก่อนกำรใชง้ ำนเพอื่ ให้
นำ้ มันบ้ำรงุ ผวิ ซึมเขำ้ ใต้ผวิ หนัง

อปุ กรณ์เบื้องต้นในการปรนนบิ ตั บิ ารงุ ม้า

Royal stable unit of Thailand นา้ ยาบารุงขน/นา้ ยาขนน่มุ

น้ายาบารงุ ขนหรอื น้ายาขนนมุ่ เพอ่ื ความเงางามของม้าโดยการใชจ้ ะใชห้ ลังทาความสะอาดม้า
เสร็จ โดยการใช้น้ายาบารุงขน จะแยกการใชเ้ ปน็ 2 ส่วน คอื
1. บรเิ วณลาตัวมา้ โดยจะฉดี นา้ ยาไว้ประมาณ 5-10 นาที แล้วทาการใชผ้ ้าขนหนูลบู บางๆเปน็
วงกลมทวั่ ตัวม้า ไม่ควรใช้บริเวณท่วี างอานเพราะน้ายาขนนุ่มจะมีความล่ืน ทาใหเ้ มื่อวางผา้ ปู
หลงั และอานจะไม่กระชบั เขา้ กับหลังของม้า

2.หางม้าและแผงคอม้า การใช้น้ายาขนนุ่มกับหางม้าจะฉีดก่อนท่ีจะทาการสางหางม้า
ประมาณ 5-10 นาที เพอื่ ให้น้ายาซมึ เขา้ กบั หางม้า หลังจากน้ันจะทาการบิดเกลียวหางม้า
ตั้งแต่โคนหางม้าไปจนสุดปลายหาง โดยน้าหนักในการบิดพอตึงมือไม่แน่นจนเกินไป
เพอ่ื ลดการขาดของหางม้า แล้วใหท้ าการสางหางม้าตงั้ แตป่ ลายหางจนถึงโคนหาง

อุปกรณ์เบอื้ งตน้ ในการปรนนิบตั ิบารงุ ม้า

 น้ามันทากีบ / ครีมทากีบ

ช่วยเพ่ิมความชุ่มช้ืนของกบี ปอ้ งกัน
ความช้ืนทม่ี าจากนา้ เพ่ิมความเหนียวเม่ือ
เจอสภาวะอากาศร้อนจัด อากาศที่หนาวจัด
ไมใ่ หก้ บี มคี วามแหง้ และแขง็ ซึง่ จะทาให้กบี
แตก ผุ เปราะ ฉีกได้ ลดการเกดิ เชอ้ื ราจาก
ความชน้ื โดยนา้ มันจะเป็นตวั แยกระหว่าง
กบี กบั น้า สาหรบั การเลอื กใชง้ าน ขน้ึ อยกู่ ับ
สภาพกบี สภาพภมู อิ ากาศ สขี องกบี ม้าโดย
ผู้ดูแลมา้ ควรปรกึ ษากบั สตั วแพทย์ ชา่ ง
เกอื ก นักกีฬา เพือ่ พจิ ารณาการใช้งานตาม
ความเหมาะสมกบั สภาพกบี มา้
Royal stable unit of Thailand
ก่อนทาการทากีบ ให้ทาความสะอาดกบี
ทุกคร้งั เชด็ กีบให้แห้ง แล้วทาการทากบี
จากผนังกีบด้านใน กีบมา้ ผนงั กีบด้าน
นอก สาหรับความถใ่ี นการทากีบ ให้
ผดู้ ูแลมา้ พิจารณาจากสภาพกีบมา้ ก่อน-
หลัง การใชง้ าน และควรทากบี ทุกคร้งั
ก่อนการอาบนา้ มา้ เพื่อปอ้ งกนั ความชืน้
จากนา้ และเช็ดกีบใหแ้ หง้ ทุกครงั้ หลงั
อาบนา้ ม้า

อปุ กรณ์เบื้องตน้ ในการปรนนบิ ตั ิบารงุ มา้

Royal stable unit of Thailand นา้ ยากนั แมลง

เพอ่ื ป้องกันแมลงมาดูดเลือด กัด ตอม ซึ่งจะทาให้ม้าไม่มีสมาธิในการใช้งาน สร้างความ
ราคาญให้กับม้า สามารถป้องกันพาหะนาโรคได้บางส่วน ผู้ดูแลม้าควรพิจารณาการใช้
น้ายากันแมลงโดยคานึงถึงการแพ้ของม้า ซึ่งม้าบางตัวสามารถฉีดน้ายากันแมลงได้
โดยตรง หากไม่ไดส้ ามารถฉีดได้ให้ฉดี ใส่ผ้าขนหนูแล้วลูบบนผิวหนังม้า ไม่ควรฉีดบริเวณ
หนา้ ม้า จะทาใหม้ ้าตกใจและทาอันตรายต่อตาของมา้ ได้

 น้ายาอาบนา้ มา้ /ครมี นวด

เพ่ือทาความสะอาดม้า คราบเหง่ือจากการใช้งาน ส่ิงสกปรกจากการหมักหมมของฝุ่น
ควรพิจารณาปริมาณการใช้ครีมอาบน้าม้าเพ่ือลดการติดค้างในตัวม้า หลังจากฟอกครีม
อาบน้า ควรล้างนา้ ใหส้ ะอาดใหท้ ่วั ตวั มา้ และ พิจารณาการใชค้ รมี อาบนา้ ให้สอดคล้องกบั
แบบการใชม้ า้ ในแต่ละคร้งั และไมค่ วรเกิน 3/4 คร้ังต่อสัปดาห์

อปุ กรณ์เบือ้ งตน้ ในการปรนนิบัติบารุงมา้

Royal stable unit of Thailandการทาความสะอาดหนา้ ม้า

การทาความสะอาดบรเิ วณหน้ามา้ จะเป็นพน้ื ที่ ท่ีมา้ คอ่ นขา้ งบอบบาง และไวตอ่ ความรู้สกึ
ผดู้ ูแลม้า ควรเพม่ิ ความระมัดระวงั ในการทาความสะอาดโดยการเลอื กใชอ้ ปุ กรณ์ ตาม
ความเหมาะสมในแต่ละม้า โดยให้ความระมัดระวงั บริเวณรอบดวงตาและจมูก ควรใช้
ฟองน้าชุบนา้ อ่นุ เช็ด หรือ กระดาษชาระแบบเปยี กเชด็ ทาความสะอาด

การทาความสะอาดกน้ ม้า

การทาความสะอาดหนา้ และก้นมา้

Royal stable unit of Thailandการทาความสะอาดหูมา้

การทาความสะอาดหูม้าภายนอกสามารถใช้กราดยางได้ แต่ให้ความระมัดระวังในการทา
ความสะอาด สาหรบั ภายในควรพิจารณาตามความเหมาะสมในแต่ละม้า หม่ันตรวจสอบ
ความสะอาดภายในหูม้าบอ่ ยๆ โดยใช้น้าผ้าชุบนา้ อนุ่ หรอื ทิชชเู่ ปียกเชด็ ทาความสะอาด

การทาความสะอาดหมู ้า

Royal stable unit of Thailandการยืดกล้ามเน้ือม้า

สามารถทาได้ท้ังก่อนและหลังการใช้งาน การยืดกล้ามเน้ือม้ามีความสาคัญเป็นอย่างมาก
โดยมีประโยฃนเ์ พ่อื ลดอาการบาดเจบ็ ของม้า สร้างความพร้อมก่อนการใช้งาน สร้างความ
ผ่อนคลายให้กับม้า ลดความเกร็งตึงของกล้ามเน้ือ ตรวจสอบอาการบาดเจ็บของม้า ผ่อน
คลายความเครียดของม้าได้ โดยการคลายกล้ามเนื้อม้าแบบง่ายและแบ่งออกเป็น 4 ส่วน
หลัก คือ 1. คอมา้ 2. ขาคูห่ น้า/หวั ไหล่ 3. ขาคหู่ ลัง/ทา้ ยม้า 4. แผ่นหลังมา้

การยืดกล้ามเนื้อมา้

Royal stable unit of Thailandการปรนนบิ ัติหลังการใช้งาน

ผู้ดูแ ล ม้า จะต้อง คา นึง ถึง แ ผนกา ร ใ ช้ ม้ า ใน แต่ละวัน ต า ม แ ผนกา รฝึก
ม้ า ป ระจา สัป ด า ห์ ห รือแ ผนกา รแ ข่ง ขัน เ พื่อส วั ส ดิภ า พข อง ม้า แ ล ะล ด
ควา ม อันต รา ย ข อง ตัวม้ า แ ละผู้ใช้ง า น

การปรนนบิ ตั หิ ลังการใชง้ าน

Royal stable unit of Thailandเมือ่ ทาการวอรม์ ดาวน์มา้ เรยี บร้อย ผู้ใชง้ านม้าควรผ่อนคลายรดั ทบึ เพือ่ ชว่ ย
ผ่อนคลายหลงั มา้ ลดความแน่นจากการรดั ตึง ทาให้ม้ามา้ ผอ่ นคลาย แลว้ จะ
เดนิ อกี ประมาณ 5-10 นาทีก่อนลงม้า หลังจากนัน้ ควรขยบั อานม้าขึ้นเลก็ นอ้ ย
หรอื สามารถถอดอานมา้ ออกได้ ถ้าพิจารณาแล้วม้ามอี าการเหนอ่ื ยมาก
ผ่อนคลายบังเหียน โดยพิจารณาจากการใชง้ านเพอ่ื สวัสดิภาพของม้าและลด
ความตงึ เครียด โดยเริม่ จากการคลายสายรดั ดัง้ ออกใหพ้ อหลวม คลายสายรดั
ปากหรือถอดออก และหากมา้ มอี าการเหน่ือยมาก สามารถถอดชุดบงั เหียนแลว้
เปลีย่ นเป็นชดุ ขลมุ จงู ได้
เมอ่ื ปลดอปุ กรณ์ขี่ม้าเรยี บรอ้ ยแล้วให้ทาการจูงเดินประมาณ 10-15 นาที ควรมนี า้
สะอาดเตรยี มให้กับม้าอยู่เสมอ เมอ่ื มา้ อณุ หภมู ิใกล้ปกติโดยสงั เกตจากการหายใจ
หลงั จากนั้นให้นาไปทาความสะอาดโดยการกราดแหง้ ทากีบก่อนอาบน้า

การปรนนิบตั ิหลังการใชง้ าน

Royal stable unit of Thailandข้นั ตอนการอาบนา้ ม้า

 ก่อนอาบนา้ ใช้ทาการทากีบม้าก่อนทุกครง้ั
 ให้อาบน้าจากบนลงล่างโดยเริ่มจาก แผงคอ ลาตัว หาง และขา ***ระวัดระวังบรเิ วณหน้า

และไม่ควรใหน้ า้ เข้าหู
 ใช้ฟองนา้ ลงแชมพูอาบน้าทาความสะอาดแผงคอ หาง และลาตวั
 ใชน้ ้าลา้ งแชมพใู หส้ ะอาด ไม่ให้เหลอื แชมพตู กค้าง ใชท้ ่รี ดี น้าตาม ลาคอ ลาตัว ขา และใช้

ผา้ เชด็ ตัวให้แห้ง
 หวตี กแต่งแผงคอ และหางให้เรยี บร้อย
****ระมัดระวัง น้าทส่ี ะสมบริเวณ ไรกบี ควรเชค็ ให้แห้งทุกคร้ังกอ่ นนามา้ เขา้ คอกมา้

การอาบน้าม้าในกรณีท่ีไม่คุ้นเคยกับม้า ควรมีผู้ดูแลอีกคนควบคุมอีกคนเพ่ือความ
ปลอดภยั ในตวั มา้ และผ้ดู ูแล

การอาบน้ามา้

Royal stable unit of Thailandการจูงเดินมา้ สามารถกระทา

ได้ ทงั้ ก่อนใช้มา้ และหลงั การใช้มา้
สามารถทาได้ทุกวนั อย่างน้อย 1-2
ครง้ั ตอ่ วันประมาณ 20-30 นาที และ
การจงู เดนิ ทุกครงั้ ควรใสส่ นับแข้ง
ครอบกบี เพอ่ื ความปลอดภัยของมา้

การปล่อยแปลงม้า ก่อนทาการปล่อยให้เดินสารวจบริเวณแปลงปล่อยก่อนทาการ

ปล่อยเพื่อความปลอดภัยของม้า แปลงท่ีดีควรมีร้ัวรอบขอบชิด ไม่มีส่ิงแหลมคมในบริเวณ
แปลง ก่อนปล่อยม้า ผู้ดูแลม้าใส่อุปกรณ์ป้องกันให้กับม้าสนับแข้ง ครอบกีบ หน้ากากกัน
แมลง ให้จูงม้าเดิน เพ่ือความคุ้นเคย ประมาณ 5 นาที เม่ือม้ามีอาการสงบ ให้ถอดขลุมจูง
ออก ผดู้ แู ลม้าควรระมดั ระวัง มา้ สามารถทาอนั ตรายเมื่อปล่อยแปลงได้

การจงู ม้าเดนิ และปลอ่ ยแปลง

Royal stable unit of Thailandระยะเวลาของการปล่อยให้พิจารณาจาก
สภาพอากาศ และ แผนการใช้ม้า เมื่อนาม้า
เข้าคอกใหท้ าความสะอาดม้าสารวจบาดแผล
ก่ อ น ทุ ก ค ร้ั ง ใ น แ ป ล ง ป ล่ อ ย ม้ า ม้ า ค ว ร มี น้ า
สะอาดเตรียมไว้เม่ือต้องการปล่อยม้าเป็น
เวลานานๆ

การประคบขาม้า ลดการอักเสบจากการใช้ม้าที่มีความเสี่ยงต่อ ข้อ ขา เอ็น เช่นการ

กระโดด Gallop โดยหลงั จากการแขง่ ขันหรือการใชม้ า้ เป็นเวลานาน ใหท้ าการประคบขาม้า
สาหรับระยะเวลาควรเกิน 30 นาทตี อ่ ครัง้ และทาการพักอย่างน้อย 1 ชั่วโมงซึ่งสามารถใช้ได้
ทั้งน้าแข็ง เจลเย็น หรือ แช่ในถังน้าเย็น ก็ได้ขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ท่ีมีอยู่ของแต่ละคอก
หรือพิจารณาจากการใชง้ าน

การประคบขามา้

Royal stable unit of Thailandการใชโ้ คลนพอกขาม้า สว่ นใหญ่จะใช้หลังจากการประคบน้าแขง็ เรยี บร้อยแล้ว

โดยพจิ ารณาจากการ ซอ้ มหนกั มีระยะเวลานานในการฝึก และ กระโดดทม่ี คี วามสงู มากๆ
โดยโคลนพอกขาจะมีความเย็นช่วยใหล้ ดความรอ้ นการอักเสบ ทีม่ ผี ลตอ่ ขอ้ ตอ่ ขอ้ เอ็นม้า
การพอกโคลน ทกุ คร้ังใหห้ ลกั เลยี่ งบริเวณทมี่ ีแผลอาจจะทาใหผ้ ลเกิดการอกั เสบได้

ขน้ั ตอนการพอกโคลน

 ทาความสะอาดขามา้
 ทาการพอกจากขอ้ ตาตมุ่ ขน้ึ ไปยงั ใตห้ ัวเขา่
 ใชก้ ระดาษชบุ น้าเพือ่ รกั ษาความช่มุ ชน้ื ของโคลนลดการแหง้ ของโคลนพอก
 ใช้ stable boot หรอื ผ้านวมพันเพื่อรกั ษาความเยน็
 สามารถพอกทง้ิ ไว้ได้ 10-12 ชั่วโมงเพราะโคลนพอกจะแห้ง
 เม่อื ครบเวลาตามกาหนดใหท้ าความสะอาดด้วยน้าเปล่า
 เช็ดทาความสะอาดดว้ ยผ้า ทากบี มา้
 จูงเดนิ ประมาณ 5-10 นาที

การใชโ้ คลนพอกขาม้า

Royal stable unit of Thailand การเตรียมคอกมา้

Royal stable unit of ThailandBody score

คะแนนสภาพร่างกายมา้ ( Body Condition Score )

ระบบกำรให้คะแนนสภำพร่ำงกำยของ Henneke คือ ระบบกำรประเมิน
สภำพร่ำงกำยของม้ำ ตำมหลักกำรทำงวิทยำศำสตร์ ได้รับกำร Developed in 1983
by Don R. Henneke, Ph.D., of Tarleton State Texas University, it is based
on both visual appraisal and palpable fat cover of the six major points of
the horse that are most responsive to changes in body fat.พัฒนำในปี 1983
โดย ดร.อำร์ดอน Henneke, Ph.D., เท็กซัส, Tarleton State University, มันจะ
ขึนอยู่กับกำรประเมินทังภำพตัวม้ำท่ีเห็นด้วยตำ และไขมันที่ปกคลุมใต้ผิวหนัง ส่วนที่
เหน็ ได้ชัดของม้ำ ๖ จุดส้ำคัญท่ีตอบสนองต่อกำรเปลี่ยนแปลงของไขมันในร่ำงกำยมำก
ที่สุด ซ่ึงทัง ๖ จุดนัน ประกอบไปด้วย คอ( Neck ) ตะโหงก( Wither ) หัวไหล่(Shoulder)
ซโ่ี ครง (Ribs) บันเอว (Loin) และโคนหำง (Tailhead)

กำรใช้คะแนนสภำพร่ำงกำย มักถูกใช้อย่ำงกว้ำงขวำงเพ่ือช่วยในกำรบริหำร
จัดกำรฟำร์ม โคและแกะ งำนวิจัยในม้ำได้แสดงถึงคะแนนสภำพร่ำงกำยที่ใช้เป็น
เครื่องมือวิธีในกำรชีวัดรูปร่ำงของม้ำมักจะถูกใช้มำกท่ีสุดในกำรชีน้ำควำมเหมำะสม
เกย่ี วกบั กำรใหอ้ ำหำรมำ้

กำรให้คะแนนสภำพรำ่ งกำยมำ้ เพอ่ื ประมำณสภำพรำ่ งกำยของมำ้
๑.กำรรวบรวมมีควำมถูกต้อง,ท้ำซ้ำบ่อยๆ,โดยใช้ควำมรู้สึก (จำกกำรสัมผัส) ที่
คอตะโหงก ซโี่ ครง สันหลงั สะโพกและบนั ท้ำยรวมทังโคนหำงของมำ้
๒.เป็นคะแนนที่ใหเ้ ฉพำะตวั ให้กบั ม้ำแต่ละตัวเทำ่ นัน
๓. กำรใช้บริเวณท่ีเชิงกรำนและบันท้ำย เป็นพืนฐำนในกำรดู โดยให้คะแนน
ในสองสว่ นนเี ปน็ ก่ึงหน่งึ ของคะแนนรวม ร่วมกับอีกหน่ึงที่เพิ่มเติมหรือจำกคะแนนที่คอ
และซโ่ี ครง

Body score

ตาแหนง่ บนตวั มา้ เพื่อใหค้ ะแนนสภาพร่างกาย ตามวธิ ีของ Henneke

Royal stable unit of Thailand
เกณฑ์การให้คะแนนสภาพรา่ งกายตามวธิ ีของ Henneke ( 1 – 9 )

สภาพ คอ ตะโหงก หวั ไหล่ ซ่โี ครง บนั้ เอว โคนหาง

1 โครงสร้างกระดกู โครงสร้างกระดกู โครงสร้างกระดกู ซโ่ี ครงยืน่ ออกมา ปลายกระดกู บน กระดกู ปลายแหลม

แย่ เห็นได้ชดั อยา่ ง เห็นได้ชดั อยา่ ง เห็นได้ชดั อยา่ ง อยา่ งเดน่ ชดั บนั้ เอวยน่ื ออกมา โคนหางและกระดกู

งา่ ยดาย งา่ ยดาย งา่ ยดาย อยา่ งเดน่ ชดั โค้งเห็นนูนอยา่ ง

เดน่ ชดั

2 โครงสร้างกระดกู โครงสร้างกระดกู โครงสร้างกระดกู ซโ่ี ครงเห็นโดดเดน่ มไี ขมนั เลก็ น้อย ปลายแหลมโคนหาง

ผอมมาก มองเห็นลาง ๆ มองเห็นลางๆ มองเห็นลาง ๆ ครอบคลมุ บนฐานของ โดดเดน่

ปลายกระดกู

บนกระดกู ตามขวาง

ของกระดกู สนั หลงั ช่วง

เอวรู้สกึ กลม ปลาย

กระดกู บนยนื่ โดดเดน่

3 เริ่มเห็นไขมนั เร่ิมเห็นไขมนั เร่ิมเห็นไขมนั ไขมนั เลก็ น้อยปก ไขมนั สะสมคร่ึงหนงึ่ ใน โคนหางเดน่ ชดั แตไ่ ม่

ผอม คลมุ ซี่โครง ปลายกระดกู แต่ เห็นกระดกู หาง ที่เป็ น

มองเห็นได้ อยา่ ง มองเห็นได้งา่ ยดาย ข้อๆกระดกู โค้งเห็น

งา่ ยดาย กระดกู ตามขวาง กลมๆแตย่ งั คงมองเห็น

ของกระดกู สนั หลงั ได้อยา่ งงา่ ยดาย

มองไมเ่ ห็น

Body score

สภาพ Royal stable unit of Thailandคอตะโหงก หวั ไหล่ ซ่โี ครง บนั้ เอว โคนหาง
บางอยา่ ง ไมไ่ ด้บาง มองเห็นได้ลางๆ ความโดดเดน่ ขนึ ้ อยู่
4 เห็นได้ชดั อยา่ งเห็นได้ชดั ไมไ่ ด้บาง ไมม่ ปี ลายแหลม กบั โครงสร้าง ไขมนั
พอดถี ึงผอม อยา่ งเห็นได้ชดั (ลกั ษณะแหลม สามารถรู้สกึ ได้ กระดกู
ปรากฏให้เห็น)
ตามแนวสนั หลงั โค้งมองไมเ่ ห็น

5 เชื่อมกบั ร่างกาย โค้งมนเหนือ ผสมผสาน เข้ากบั ไมส่ ามารถ ด้านบนแบนราบ มีไขมนั รอบโคนหาง
เมื่อจบั จะรู้สกึ อ่อนนุ่ม
พอดี(นา้ หนัก ได้อยา่ งราบร่ืน ปลายแหลม ร่างกายได้อยา่ ง มองเห็น แต่ อาจจะมรี ่องเป็ นแนว
ยาวที่กลางหลงั ไขมนั รอบโคนหางเมื่อ
ในอดุ มคติ) ราบร่ืน คลาพบได้อยา่ ง จบั จะรู้สกึ ออ่ นนุ่ม

งา่ ยดาย

6 ไขมนั เริ่มมสี ะสม ไขมนั เร่ิมมสี ะสม ไขมนั เริ่มมสี ะสม ไขมนั เร่ิมปกคลมุ

พอดีถึง ซี่โครงเมอ่ื คลาดู

เจ้าเนือ้ จะเหมือนฟองนา้

7 ไขมนั สะสมตาม ไขมนั สะสมตาม ไขมนั สะสมท่ี คลาพบซโ่ี ครงแต่ อาจจะมรี ่องเป็ นแนว ไขมนั รอบโคนหางเม่ือ
เจ้าเนือ้ ด้านหลงั ของ ละซ่ีต้องใช้แรงกด ยาวที่กลางหลงั จบั จะรู้สกึ ออ่ นนุ่ม
แนวยาว ตะโหงก ไขมนั เห็นได้ชดั
หวั ไหล่
ของลาคอ อยรู่ ะหว่าง
ร่องซโ่ี ครง

8 คอหนามองเห็น พนื ้ ท่ีตามตะโหงก ด้านหลงั ของไหล่ ยากที่จะรู้สกึ ถึง มรี ่องเป็ นแนวยาว ไขมนั รอบโคนหางเม่ือ
อ้วน ได้ชดั เจน เต็มไปด้วยไขมนั กลมกลนื กบั กระดกู ซ่ีโครง ที่กลางหลงั จบั จะรู้สกึ ออ่ นนุ่มมาก

ร่างกาย

9 ไขมนั ปดู เห็น ไขมนั ปดู เห็น ไขมนั ปดู เห็น แผน่ ไขมนั ปรากฏ มรี ่องเป็ นแนวยาวท่ี มกี ้อนไขมนั
อ้วนมาก เป็ นก้อน บนกระดกู ซี่โครง กลางหลงั ชดั เจน รอบโคนหาง
เป็ นก้อน เป็ นก้อน

Body score

มา้ จาแนกตามคะแนนสภาพรา่ งกาย Royal stable unit of Thailand

Body score

Royal stable unit of Thailandการให้คะแนนสภาพร่างกายม้า ( Body Condition Score ) โดยแบ่งตามมาตรฐานของ
Australia :

กำรประยุกต์ใช้ทฤษฏีของ Henneke โดยกำรดัดแปลงของ Carroll and Huntington
(1988) ส้ำหรับคนเลยี งมำ้ หรือฟำรม์ ม้ำ ซง่ึ จะใหค้ ะแนนอยใู่ นเกณฑ์ 0 - 5 ในกรณีที่มีควำม
ก้ำก่ึงกันของค่ำคะแนน โดยเฉพำะอย่ำงย่ิง 2 , 3 และ 4 ให้อนุโลมใช้คะแนนแบบก่ึง( 0.5 )
เชน่ 2.5 , 3.5 เปน็ ต้น
Six point scale 0 to 5 ( 6 ลาดับคะแนน ต้งั แต่ 0 - 5 )
การสงั เกตรูปรา่ งและรายละเอียดการให้คะแนน ในแตล่ ะลาดับ ดงั น้ี

0 = Emaciated( ขาดอาหาร )

 No fatty tissue can be felt – skin tight over bones สัมผัสไม่พบชั้นไขมันใต้
ผวิ หนงั ผวิ หนังแนบกระดูกอยา่ งเห็นได้ชัดเจน

 Shape of individual bones visible มองเห็นกระดกู ชดั เจน
 Marked ewe-neck บริเวณด้านบนของลาคอมีลกั ษณะโค้งเว้า
 Very prominent backbone and pelvis มองเห็นปุ่มกระดูกสันหลังและสะโพก

ชัดเจนมาก
 Very sunken rump ตะโพกจมมาก
 Deep cavity under tail มีชอ่ งวา่ งใตโ้ คนหางมาก
 Large gap between thighs มีช่องว่างขนาดใหญ่ระหวา่ งโคนขาหลงั

Body score

Royal stable unit of Thailand1 = Very thin( ผอมมาก, Poor )

 Barely any fatty tissue – shape of bones visible เร่ิมมีชั้นไขมันใต้ผิวหนัง
มองเหน็ รปู ร่างของกระดูกชัดเจน

 Narrow ewe-neck บริเวณด้านบนของลาคอมีลักษณะโค้งเว้า คอบาง และไม่
แข็งแรง

 Ribs easily visible มองเหน็ กระดกู ซโ่ี ครงไดง้ ่าย
 Prominent backbone, croup and tail head มองเห็นปุ่มกระดูกสันหลังสะโพก

และโคนหาง
 Sunken rump ตะโพกจม
 Cavity under tail มชี ่องวา่ งใต้โคนหาง
 Gap between thighs มีชอ่ งวา่ งระหว่างโคนขาหลัง

Body score

Royal stable unit of Thailand2 = Very lean( ปานกลาง , Moderate )

 Very thin layer of fat under the skin
 Narrow neck – muscles sharply defined คอบางแตแ่ ขง็ แรง
 Backbone covered but still protruding มองไมเ่ หน็ ปุ่มกระดกู สนั หลัง
 Withers, shoulders and neck accentuated
 Ribs just visible มองเหน็ กระดูกซโี่ ครงเป็นเงา
 Hip bones easily visible but rounded ตะโพกทงั้ สองดา้ นของกระดูกสนั หลังเรยี บ
 Rump sloping from backbone to point of hips, only rounded if very fit

Body score

Royal stable unit of Thailand3 = Healthy weight( พอดี,Good )

 Thin layer of fat under the skin มีชน้ั ไขมันบางๆใต้ผวิ หนัง
 Muscles on neck less defined กลา้ มเนื้อทค่ี อ เริ่มมองไม่เห็น
 Shoulders and neck blend smoothly into body คอและไหล่เชือ่ มต่อกันเปน็

เน้ือเดยี วกนั
 Back is flat or forms only a slight ridge หลงั แบนราบหรอื เรม่ิ มรี อ่ งกลางหลัง

เล็กนอ้ ย
 Ribs not visible but easily felt มองไมเ่ หน็ กระดกู ซโ่ี ครงแตล่ บู สัมผัสไดง้ า่ ย
 Rump beginning to appear rounded ตะโพกเร่ิมกลม
 Hip bones just visible กระดูกหัวตะครากยังคงมองเห็นอยู่

Body score

Royal stable unit of Thailand4 = Fat( อ้วน )

 Muscles hard to determine กล้ามเน้อื สังเกตไดย้ าก
 Spongy fat developing on crest มสี ันคอนูนข้ึนมาเล็กนอ้ ย
 Fat behind shoulders มีก้อนไขมันด้านหลังของหวั ไหล่
 Ribs and pelvis difficult to feel คลาหรือสมั ผสั กระดูกซ่ีโครงและเชงิ กรานไดย้ าก
 Rump well rounded – apple shaped from behind ตะโพกกลม มองจาก

ด้านหลังเหมือนผลแอปเปลิ
 Spongy fat around tail head มีกอ้ นไขมันรอบโดยโคนหาง
 Gutter along back มีร่องตรงกลางหลังตามความยาวของหลัง

Body score

Royal stable unit of Thailand5 = Obese( อว้ นมาก )

 Blocky, bloated appearance มองเห็นไขมันสะสมอยู่ตามบริเวณร่างกายอย่าง
ชัดเจน

 Muscles not visible มองไมเ่ หน็ มดั กล้ามเนือ้
 Pronounced crest with hard fat มีสันคอนนู ขน้ึ มา ซงึ่ เห็นได้ชัดเจน
 Pads of fat; ribs cannot be felt มีแผน่ ไขมันปกคลมุ คลากระดกู ซโ่ี ครงไมพ่ บ
 Deep gutter along back and rump มรี อ่ งลกึ ตรงกลางตามความยาวของหลงั
 Lumps of fat around tail head มกี อ้ นไขมันสะสมโดยรอบโคนหาง
 Very bulging apple shaped rump ตะโพกกลมและนูนขึ้นมามาก รูปร่างคล้าย

ผลแอปเปลิ
 Inner thighs pressing together ซอกขาด้านในเบยี ดกันแน่น

Is your horse's body score healthy?

Body score