งานแม็กกาซีน เรื่อง ส่วนประกอบของดอกกล้วยไม้

งานแม็กกาซีน
เรื่อง ส่วนประกอบของดอกกล้วยไม้สกุลหวาย

ผู้จัดทำ
นายณกร มงคลบายศรี

ห้อง 336 เลขที่ 29
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 แผนการเรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์



เสนอ
ครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่งครูชำนาณการ คศ.2 สาขาชีววิทยา
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา



แม็กาซีนนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาชีววิทยา 4 (ว30244)

ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565

คำนำ

แม็กกาซีนฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาชีววิทยา 4(ว30244) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5

ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ซึ่งแม็กกาซีนนี้จะมีการ

บรรยายข้อมูลทั่วไป ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ โครงสร้างของดอก ลักษณะสัณฐาน

ภายนอก กายวิภาคภายในของดอกกล้วยไม้ โดยมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาส่วน

ประกอบของดอกกล้วยไม้ และนำความรู้จากการเรียนในห้องเรียนไปทดลอง

ปฏิบัติจริง เพื่อสร้างเป็นชิ้นงานเก็บไว้เป็นประโยชน์ต่อการเรียนการสอนของ

นักเรียนต่อไป

ผู้จัดทำต้องขอขอบคุณ อาจารย์ประจำวิชาผู้ให้ความรู้และแนวทางการศึกษา

ความช่วยเหลือมาโดยตลอด ผู้จัดทำหวังว่าแม็กกาซีนฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อ

การเรียน ให้ความรู้ และเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่านทุกๆท่าน หากมีข้อเสนอแนะ

ประการใด ผู้จัดทำขอรับไว้ด้วยความขอบพระคุณอย่างยิ่ง





นายณกร มงคลบายศรี
28 พฤศจิกายน 2565

สารบัญ หน้า
1
ข้อมูลทั่วไปของดอกกล้วยไม้ 2
ข้อมูลเบื้องต้นของโครงสร้างดอกกล้วยไม้ 3
ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของดอกกล้วยไม้ 4
ลักษณะสัณฐานภายนอกของดอกกล้วยไม้ 5
ลักษณะกายวิภาคภายในของดอกกล้วยไม้ 6
โครงสร้างโดยรวมของสัณฐานภายนอกของดอกกล้วยไม้ 7
โครงสร้างโดยรวมของกายวิภาคภายในของดอกกล้วยไม้ 8
บรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิง
ภาคผนวก 9-10

ข้อมูลทั่วไป 1

ของ ดอกกล้วยไม้ (หวาย)

ชื่อไทย : กล้วยไม้สกุลหวาย
ชื่อสามัญ : Orchid
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Dendrobium sp.
วงศ์ : Orchidaceae

ประเภท : ไม้ดอกไม้ประดับ
แหล่งที่พบ : ทวีปเอเชียและหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก

ลักษณะทั่วไป
ราก : ระบบรากกึ่งอากาศ
ลำต้น : ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ลำต้นหนาประมาณ 2 เซนติเมตร ความสูงต้นในช่วง

ระยะออกดอก 50–80 เซนติเมตร
ใบ : ใบเลี้ยงเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกสีเขียวอ่อน กว้างประมาณ 4.5-5 เซนติเมตร
ยาวประมาณ 15-17 เซนติเมตร ใบแข็งและหนา จำนวนใบ 5–13 ใบต่อต้น
ดอก : เป็นดอกช่อและดอกสมบูรณ์เพศ มีกลิ่นหอม กลีบเลี้ยงมี 3 กลีบ ซึ่ง 1 กลีบ จะมี

รูปร่างเปลี่ยนเป็นปาก เกสรเพศผู้และเกสรเพศเมียรวมกันเป็นหนึ่งเดียว ซึ่งเรียกว่า

เส้าเกสร
ผล : ฝักสีเขียว เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล เมื่อแห้งแตก ภายในมีเมล็ดขนาดเล็ก

จำนวนมาก
เมล็ด : เป็นผงละเอียด ทำให้ปลิวไปตามลมเพื่อกระจายพันธุ์ได้ไกล

ประโยชน์
- ใช้ประดับตกแต่ง อาคาร สถานที่ ให้สวยงามหรูหรา
- ใช้ไหว้พระ หรือใช้ในการทำบุญตักบาตร เพื่อแสดง

ความเคารพ ศรัทธาที่มีต่อพระพุทธศาสนา
- ใช้เป็นสารปรุงแต่งรส และกลิ่นอาหาร ของหวาน

เครื่องดื่ม
- ใช้ทำสารสกัดเป็นส่วนผสมของยา
- ใช้ทำสารสกัดทำเครื่องหอม

ข้อมูลเบื้องต้น 2

ของโครงสร้างดอกกล้วยไม้

เป็นดอกไม่ครบส่วน เป็นดอกสมบูรณ์เพศ
(incomplete flower) (Bisexual flower)
โดยมีเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย
โดยมีเกสรตัวผู้และเกสรตัว

รวมกันเรียกว่า เส้าเกสร
เมียในดอกเดียว
เป็นดอกช่อ

(inflorescence) ดอกมีลักษณะสมมาตรด้านข้าง
(lateral symmetry)
เป็นดอกรูปดอกกล้วยไม้
(orchidaceous form) รังไข่ใต้วงกลีบ
(inferior ovary)
เป็นดอกช่อกระจะ
(racemose inflorescence)

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ 3
ของดอกกล้วยไม้

ก้านดอก (peduncle) กลีบเลี้ยง (sepal)
มีสีเขียว มี 3 กลีบ และสีม่วงคล้ายกลีบดอก (petaloid calyx)

ก้านดอกย่อย (pedicel) เป็นกลีบเลี้ยงแบบแยก (polysepalous)
มีสีขาว กลีบเลี้ยงอันบนแยกเป็นอิสระ กลีบเลี้ยงคู่ข้างเชื่อมติดกัน


ที่โคนมีลักษณะคล้ายคางยื่นออกมา

กลีบดอก (petal) เส้าเกสร (column)
มี 3 กลีบ มีสีม่วง ประกอบด้วยเกสรเพศผู้

เป็นกลีบดอกแบบแยก (polypetalous)
กลีบดอกหนึ่งกลีบที่อยู่ด้านล่างมีลักษณะแตกต่างจาก และเกสรเพศเมีย
กลีบดอกอีก 2 กลีบ เรียกว่า "กลีบปาก" เชื่อมติดกัน

เกสรเพศผู้ เกสรเพศเมีย
อยู่ส่วนบนสุดของเส้าเกสร ถัดจากอับเรณูลงมามีลักษณะเป็นแอ่ง
โดยมีอับเรณู ซึ่งมีฝาปิดอับเรณูอยู่
มีน้ำเหนียวๆ คือ ยอดเกสรเพศเมีย
รังไข่อยู่ใต้วงกลีบ

ลักษณะสัณฐานภายนอก 4
ของดอกกล้วยไม้

ก้านดอกย่อย ก้านดอก
(pedicel) (peduncle)

กลีบดอก
(petal)

กลีบปาก กลีบเลี้ยง
(labellum) (sepal)

ลักษณะกายวิภาคภายใน 5
ของดอกกล้วยไม้

เส้าเกสร
(column)

ฝาปิดอับเรณู ยอดเกสรเพศเมีย
(operculum) (stigma)

อับเรณู ฝาปิดอับเรณู
(anther) (operculum)

รังไข่ กลุ่มเรณู
(ovary) (pollinium)

ออวุล
(ovule)

โครงสร้างโดยรวมของ 6
สัณฐานภายนอก
ของดอกกล้วยไม้

กลีบเลี้ยงด้านบน
(dorsal sepal)

กลีบดอกด้านข้าง กลีบดอกด้านข้าง
(lateral petal) (lateral petal)

กลีบปาก เส้าเกสร
(labellum) (column)

กลีบเลี้ยงด้านข้าง กลีบเลี้ยงด้านข้าง
(lateral sepal) (lateral sepal)

ก้านดอกย่อย ก้านดอก
(pedicel) (peduncle)

โครงสร้างโดยรวมของ 7
กายวิภาคภายใน
ของดอกกล้วยไม้

อับเรณู ฝาปิดอับเรณู
(anther) (operculum)

รังไข่ {
(ovary)

ยอดเกสรเพศเมีย
(stigma)

ออวุล
(ovule)

8

บรรณานุกรม
และเอกสารอ้างอิง

ที่มาของข้อมูล

https://www.orchidtropical.com/orchids-structure.php

http://www.npic-

surat.com/web/images/stories/document/research62/2sontangtang.pdf

https://www.doa.go.th/pvp/wp-

content/uploads/2020/12/AnnoDOA_Public235.pdf

http://nm.sut.ac.th/koratdata/?m=detail&data_id=2510

http://www.m-group.in.th/article/บทความ/กล้วยไม้.html

เอกสารชื่อ บท2สืบพันธุ์พืชดอก_65_ครูวิชัย

ที่มารูปภาพ

https://www.neoorchid.com/blog/5-orchid-species-that-are-common-in-

thailand.html

9

ภาคผนวก

คลิปวีดีโอประกอบการศึกษา
โครงสร้างของดอกกล้วยไม้



URL : https://youtu.be/wpW5th3r8gI

10

ภาคผนวก

การอธิบายข้อมูลทั่วไป
ของดอกกล้วยไม้ (หวาย)

การศึกษาโครงสร้างภายนอก
ของดอกกล้วยไม้ (หวาย)

การศึกษาเส้าเกสร

การผ่าโครงสร้างดอกกล้วยไม้ (หวาย)

การศึกษาโครงสร้างภายใน
ของดอกกล้วยไม้ (หวาย)