บทเรียนสำเร็จรูป มหาชาติหรือมหาเวสสันดรชาดก ม.4

บทเรียนสำเรจ็ รูป วรรณคดีและวรรณกรรม
เรอ่ื ง มหาชาตหิ รือมหาเวสสันดรชาดก

ช่ือ....................................................นามสกลุ ............................................
ชั้นมธั ยมศึกษาปีท่ี ๔/.............. เลขท.่ี ..............

ครูผสู้ อน
ครจู รรยา สรุ ิยะ (ตำแหนง่ ครูผูช้ ว่ ย)

กลมุ่ สาระการเรียนรภู้ าษาไทย
โรงเรยี นเวยี งแกน่ วทิ ยาคม

สำนกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาการมัธยมศึกษาเชียงราย

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น เร่ือง มหาชาตหิ รอื มหาเวสสันดรชาดก

คำชีแ้ จง ให้นักเรียนเลอื กคำตอบที่ถกู ต้องทส่ี ุดเพียงขอ้ เดียว

1. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ี กล่าวไมถ่ ูกต้อง เกี่ยวกับเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก
ก. มหาเวสสันดรชาดกทีแ่ ปลเปน็ ภาษาไทยเล่มแรก คือ มหาชาติคำหลวง
ข. อนิ เดียฝ่ายเหนอื ใช้คำประพันธ์ประเภทฉันทแ์ ตง่ มหาเวสสันดรชาดกเปน็ ภาษาบาลี
ค. มผี สู้ ันนษิ ฐานวา่ การแปลเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก มีมาต้ังแต่สมยั สุโขทยั เปน็ ราชธานี
ง. เร่อื งมหาชาติ มีที่มาจากเหตุการณค์ ร้ังที่พระพุทธองค์ประทบั อยู่ที่นโิ ครธารามมหาวิหาร

2. ฝนโบกขรพรรษ มีความสำคัญอย่างไร
ก. เป็นต้นเหตใุ หม้ ีการเทศน์พระมหาเวสสนั ดรชาดก
ข. มีการบวงสรวงใหต้ กในพธิ ีสำคญั ของกรงุ กบิลพัสด์ุ
ค. พระพทุ ธองคบ์ ันดาลใหต้ กเพอ่ื ยตุ ิสงครามระหวา่ งพระญาติ
ง. เป็นการแสดงยมกปาฏิหาริยข์ องพระพุทธองคใ์ ห้พระประยูรญาตลิ ะทฐิ มิ านะ

3. “เมื่อบูรพนิมิตปรากฏแก่พระผสุดีเทพกัญญา เป็นเหตุจะจุติ สิ้นพระชนมพรรษานิรา ร้างจากทิพยสถาน”

จากข้อความข้างตน้ จตุ ิ มีความหมายวา่ อย่างไร

ก. เกิด ข. ตาย ค. เคลอ่ื น ง. ล่องลอย

4. กณั ฑ์มหาพนให้ข้อคิดตรงกับสุภาษติ สำนวนไทยวา่ อย่างไร
ก. หนา้ เนื้อใจเสือ
ข. อยา่ ไว้ใจทาง อยา่ วางใจคน
ค. ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ
ง. คบคนให้ดูหนา้ ซื้อผา้ ใหด้ เู นื้อ

5. ขอ้ คดิ ใดทไี่ มป่ รากฏในเร่ือง มหาเวสสนั ดรชาดก
ก. ทำดไี ดด้ ี ทำช่วั ได้ชว่ั
ข. การเคารพนับถือผู้ท่มี ีความรู้
ค. การให้อภยั แกผ่ ู้ที่ทำความผดิ
ง. ความสุขของมนษุ ย์คอื การได้ในสิ่งท่ีปรารถนา

6. การฟงั เทศน์มหาชาตจิ ะได้รบั อานสิ งส์อย่างไร
ก. เมอื่ ตายจากโลกนไี้ ปแล้วจะได้พบพระศรีอาริย์พทุ ธเจ้าในอนาคต
ข. เมอ่ื เกิดใหม่ในชาตหิ นา้ จะไดเ้ กดิ เปน็ เทวดา
ค. เม่อื ตายไปจะไดข้ ้นึ สวรรค์ชั้นสูงสุด
ง. เม่อื เกดิ ใหมใ่ นชาตหิ น้าจะไดอ้ ยู่บนสวรรคช์ ้ันดาวดึงส์

7. มหาเวสสนั ดรชาดกมีคณุ ค่าด้านปญั ญาและความคดิ อย่างไร
ก. การทำบุญจะต้องทำดว้ ยจำนวนเงินทม่ี ีค่ามากเท่าน้ัน
ข. การทำบญุ ต้องอธิษฐานจิตให้ม่ันคงในคุณความดี
ค. การทำบาปต้องไมม่ ากจนเกนิ ไป
ง. การทำบาปต้องไมท่ ำใหผ้ ู้อื่นเดอื ดรอ้ น

8. ลักษณะของมหาชาตภิ าคกลางแตกตา่ งจากภาคใต้อยา่ งไร
ก. มหาชาตภิ าคใต้เน้นการพรรณนาความน้อยกวา่ ภาคกลาง
ข. มหาชาติภาคใตไ้ มเ่ นน้ ลักษณะเฉพาะ
ค. มหาชาตภิ าคกลางเนน้ การพรรณนาความนอ้ ยกวา่ ภาคใต้
ง. มหาชาติภาคกลางไมน่ ิยมเลน่ คำและเลน่ เสียงสมั ผสั

9. “ผู้ใดจักมากลางไพรเขียวป่าไม้ ผูใ้ ดพ้อยจักมาผา่ ไมไ้ ว้ หอื้ เปน็ หลวั ผใู้ ดจกั มาชว่ ยกู้พ่ตี มุ้ หวั นางหนุนหมอน
และหม่ ผ้า ผูใ้ ดพ้อยจักมาตักน้ำช่วยหน้าแม่อดุ ม...” จากบทมหาชาติข้างตน้ มลี ักษณะอยา่ งไร

ก. มีความไพเราะ และใชค้ ำอยา่ งอลงั การ
ข. มีการพรรณนาความที่ชดั เจน
ค. มกี ารใชค้ ำท่ีมีลักษณะเฉพาะของท้องถน่ิ
ง. มกี ารใชค้ ำง่ายๆ ไม่เน้นการพรรณนาความอยา่ งพสิ ดาร

10. มหาเวสสันดรชาดกมีอิทธพิ ลตอ่ สงั คมไทยอย่างไร
ก. เป็นแนวทางในการปฏบิ ัตติ นให้เจรญิ ก้าวหน้า
ข. เป็นแนวทางในการปฏิบัติตนให้รำ่ รวย
ค. เป็นแนวทางในการบำเพญ็ ตนอยา่ งผู้เสียสละ
ง. เป็นแนวทางในการบำเพญ็ ตนใหม้ ญี าณแก่กลา้

คำตอบ
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ได้คะแนน คะแนน

เตม็ 10

ผตู้ รวจ ………………………………………………………..

แบบฝกึ ทักษะท่ี ๑ เรื่อง รคู้ วามเปน็ มาและประวัติผู้แตง่

คำช้ีแจง ใหน้ ักเรียนเขียนสรุปความเปน็ มาและประวัติผู้แต่งเรือ่ ง มหาชาติหรือมหาเวสสันดรชาดก

กณั ฑท์ ี่ ชอ่ื กัณฑ์ ชอื่ ผู้แตง่ ประวัตผิ แู้ ต่ง
1 ทศพร
2 หิมพานต์
3 ทาน
4 วนปเวสน์
5 ชชู ก
6 จุลพน
7 มหาพน
8 กมุ าร
9 มัทรี
10 สักกบรรพ์
11 มหาราช
12 ฉกษตั รยิ ์
13 นคร

สแกนเพ่อื ศกึ ษา

แบบฝึกทกั ษะท่ี 2 รอบรู้คำศัพท์และเนือ้ เร่ือง มหาชาตหิ รือมหาเวสสนั ดรชาดก

ตอนท่ี ๑ ใหน้ ักเรยี นหาความหมายของคำศพั ทต์ ่อไปน้ใี ห้ถูกตอ้ ง

คำศัพท์ ความหมาย

สุคนธชาติ
เฉนยี น
ดาวดึงส์
ทุกลู
พเนจร
ปรโิ ยสาน
ทศพร
กำเลาะ
บารมี
เบญจวัคคยี ์
สังสารวัฏ
โบกขรพรรษ

ตอนที่ ๒ ใหน้ กั เรยี นศึกษาแหล่งข้อมลู สารสนเทศตอ่ ไปนี้

(RAP : พระเวสสันดรชาดก 13 กณั ฑ์ โดย ครชู นิ สอนภาษาไทย)

(ศึกษาเนอ้ื เร่ือง มหาชาตหิ รือมหาเวสสันดรชาดก)

๒.๑) ใหน้ กั เรียนเขียนสรุปเนื้อหาเรือ่ ง มหาชาติหรือมหาเวสสันดรชาดก ท้ัง ๑๓ กัณฑ์

รูปภาพประกอบ ช่อื กณั ฑ์ เหตกุ ารณท์ ี่เกิดขึ้นในกณั ฑ์ อานสิ งสใ์ นกณั ฑ์

ทศพร ………………………….................. ……………………………………...
หิมพานต์ ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
ทาน ………………………….................. ……………………………………...
วนปเวสน์ ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................
……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................
………………………….................. ……………………………………...
……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................
…………………………..................
…………………………..................
…………………………..................

รปู ภาพประกอบ ช่ือกัณฑ์ เหตุการณท์ ีเ่ กิดขึน้ ในกณั ฑ์ อานสิ งสใ์ นกณั ฑ์
ชูชก
………………………….................. ……………………………………...
จุลพน ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
มหาพน ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
กุมาร ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

รปู ภาพประกอบ ชื่อกัณฑ์ เหตกุ ารณท์ ี่เกดิ ขนึ้ ในกัณฑ์ อานิสงสใ์ นกัณฑ์

มัทรี ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

สกั กบรรพ์ ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

มหาราช ………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

ฉกษตั รยิ ์ ………………………….................. ……………………………………...

………………………….................. ……………………………………...

………………………….................. ……………………………………...

………………………….................. ……………………………………...

………………………….................. ……………………………………...

………………………….................. ……………………………………...

………………………….................. ……………………………………...

…………………………..................

รูปภาพประกอบ ช่อื กัณฑ์ เหตุการณ์ท่เี กดิ ขน้ึ ในกัณฑ์ อานสิ งส์ในกณั ฑ์
นคร
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
………………………….................. ……………………………………...
…………………………..................

๒.๒ การกลบั ชาติมาเกดิ กลบั ชาตมิ าเปน็ เป็นใคร ?

ตวั ละคร

พระเวสสันดร
พระเจ้ากรุงสญชัย

พระนางผสุ ดี
พระนางมัทรี

พระชาลี
พระกณั หา

ชชู ก
นางอมติ ตดา
พระอจุตฤาษี
พระเวสสกุ รรม
พรานเจตบตุ ร

แบบฝึกทกั ษะที่ ๓ เร่อื ง วเิ คราะหว์ ิจารณ์เร่ือง มหาเวสสนั ดรชาดก

คำชีแ้ จง ใหน้ กั เรยี นศกึ ษาเร่ือง มหาชาตหิ รือมหาเวสสันดรชาดก แลว้ วิเคราะหว์ ิจารณเ์ ร่อื งตามหัวข้อต่อไปน้ี

1. จุดมุง่ หมายในการแตง่
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2. รปู แบบในการแตง่
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

3. เนอ้ื หาและกลวธิ ีในเรื่อง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

4. วิเคราะหแ์ ละวจิ ารณเ์ ร่อื ง

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

แบบฝึกทกั ษะท่ี ๔ เรอื่ ง ประเมินคุณค่าและสงั เคราะห์ข้อคดิ มหาเวสสนั ดรชาดก

คำชี้แจง ให้นกั เรยี นอ่านเรอื่ ง มหาเวสสันดรชาดก กณั ฑ์ทศพร และกัณฑ์มหาพน แลว้ ตอบคำถามต่อไปน้ี

1. เร่อื ง มหาเวสสันดรชาดก กณั ฑ์ทศพร เปน็ ตัวอยา่ งการเขยี นประเภทใด
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

2. เร่ือง มหาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑ์มหาพน เปน็ ตวั อย่างการเขยี นประเภทใด
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

3. ให้ยกตัวอยา่ งขอ้ ความในเรอ่ื ง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑท์ ศพร ท่ีมคี ณุ คา่ ดา้ นสงั คมและวัฒนธรรม
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

4. ให้ยกตัวอย่างข้อความในเร่อื ง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑม์ หาพน ที่มคี ุณค่าดา้ นวรรณศลิ ป์
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

๕. เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์ทศพร ให้ข้อคดิ อยา่ งไรแกผ่ ู้อ่าน
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

๖. เร่ือง มหาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑม์ หาพน ให้ข้อคดิ อยา่ งไรแก่ผ้อู ่าน
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

๗. นักเรียนจะนำขอ้ คดิ จากเร่ือง มหาเวสสนั ดรชาดก กณั ฑท์ ศพร ไปประยุกต์ใชไ้ ด้อยา่ งไร
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

๘. นักเรียนจะนำข้อคิดจากเร่อื ง มหาเวสสนั ดรชาดก กัณฑ์มหาพน ไปประยกุ ตใ์ ช้ไดอ้ ยา่ งไร
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

ศกึ ษาแล้วสังเคราะห์

แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง มหาชาติหรอื มหาเวสสันดรชาดก

คำชี้แจง ให้นักเรยี นเลอื กคำตอบทถ่ี กู ตอ้ งที่สดุ เพียงขอ้ เดยี ว

1. ฝนโบกขรพรรษ มคี วามสำคญั อยา่ งไร
ก. เป็นต้นเหตใุ ห้มกี ารเทศน์พระมหาเวสสันดรชาดก
ข. มกี ารบวงสรวงให้ตกในพิธีสำคัญของกรุงกบิลพัสดุ์
ค. พระพทุ ธองคบ์ ันดาลใหต้ กเพ่ือยุตสิ งครามระหว่างพระญาติ
ง. เปน็ การแสดงยมกปาฏิหารยิ ข์ องพระพุทธองคใ์ ห้พระประยรู ญาติละทิฐิมานะ

2. “เมื่อบูรพนิมิตปรากฏแก่พระผสุดีเทพกัญญา เป็นเหตุจะจุติ สิ้นพระชนมพรรษานิรา ร้างจากทิพยสถาน”

จากขอ้ ความข้างต้น จตุ ิ มีความหมายวา่ อย่างไร

ก. เกิด ข. ตาย ค. เคลอ่ื น ง. ลอ่ งลอย

3. กัณฑม์ หาพนใหข้ ้อคดิ ตรงกบั สุภาษติ สำนวนไทยว่าอยา่ งไร
ก. หน้าเน้อื ใจเสอื
ข. อยา่ ไว้ใจทาง อยา่ วางใจคน
ค. ปากปราศรัย นำ้ ใจเชอื ดคอ
ง. คบคนให้ดูหนา้ ซอ้ื ผ้าใหด้ ูเนอ้ื

4. ขอ้ คิดใดท่ีไม่ปรากฏในเร่ือง มหาเวสสนั ดรชาดก
ก. ทำดไี ดด้ ี ทำชว่ั ได้ชั่ว
ข. การเคารพนับถือผู้ท่ีมคี วามรู้
ค. การให้อภยั แกผ่ ู้ทีท่ ำความผดิ
ง. ความสุขของมนษุ ย์คือการได้ในส่งิ ทปี่ รารถนา

5. ข้อใดต่อไปน้ี กล่าวไม่ถูกต้อง เกยี่ วกับเรื่อง มหาเวสสนั ดรชาดก
ก. มหาเวสสันดรชาดกท่แี ปลเป็นภาษาไทยเล่มแรก คือ มหาชาติคำหลวง
ข. อนิ เดียฝา่ ยเหนอื ใช้คำประพันธ์ประเภทฉันทแ์ ต่งมหาเวสสันดรชาดกเป็นภาษาบาลี
ค. มผี ู้สนั นษิ ฐานว่า การแปลเร่อื ง มหาเวสสนั ดรชาดก มมี าตัง้ แต่สมัยสุโขทัยเปน็ ราชธานี
ง. เรือ่ งมหาชาติ มที ี่มาจากเหตุการณ์ครั้งท่ีพระพทุ ธองคป์ ระทับอย่ทู นี่ โิ ครธารามมหาวิหาร

6. ลกั ษณะของมหาชาติภาคกลางแตกต่างจากภาคใต้อยา่ งไร
ก. มหาชาตภิ าคใตเ้ น้นการพรรณนาความน้อยกวา่ ภาคกลาง
ข. มหาชาตภิ าคใตไ้ ม่เนน้ ลักษณะเฉพาะ
ค. มหาชาตภิ าคกลางเน้นการพรรณนาความนอ้ ยกวา่ ภาคใต้
ง. มหาชาตภิ าคกลางไม่นิยมเล่นคำและเล่นเสียงสมั ผสั

7. มหาเวสสันดรชาดกมอี ทิ ธิพลต่อสังคมไทยอย่างไร
ก. เป็นแนวทางในการปฏิบัติตนให้เจรญิ กา้ วหนา้
ข. เป็นแนวทางในการปฏบิ ตั ิตนใหร้ ำ่ รวย
ค. เป็นแนวทางในการบำเพ็ญตนอย่างผู้เสียสละ
ง. เป็นแนวทางในการบำเพ็ญตนใหม้ ีญาณแก่กล้า

8. “ผใู้ ดจกั มากลางไพรเขยี วปา่ ไม้ ผู้ใดพอ้ ยจักมาผ่าไมไ้ ว้ ห้อื เป็นหลัว ผ้ใู ดจกั มาชว่ ยกู้พตี่ มุ้ หวั นางหนุนหมอน
และห่มผ้า ผู้ใดพอ้ ยจกั มาตักน้ำชว่ ยหนา้ แม่อุดม...” จากบทมหาชาตขิ า้ งตน้ มีลักษณะอยา่ งไร

ก. มคี วามไพเราะ และใช้คำอยา่ งอลังการ
ข. มีการพรรณนาความท่ีชัดเจน
ค. มีการใชค้ ำที่มลี ักษณะเฉพาะของท้องถน่ิ
ง. มกี ารใชค้ ำง่ายๆ ไมเ่ นน้ การพรรณนาความอยา่ งพสิ ดาร

9. การฟังเทศน์มหาชาติจะได้รับอานสิ งสอ์ ยา่ งไร
ก. เมอื่ ตายจากโลกน้ีไปแล้วจะได้พบพระศรีอารยิ ์พุทธเจา้ ในอนาคต
ข. เมือ่ เกดิ ใหม่ในชาตหิ นา้ จะไดเ้ กดิ เป็นเทวดา
ค. เม่ือตายไปจะไดข้ น้ึ สวรรค์ชั้นสงู สุด
ง. เมื่อเกิดใหม่ในชาตหิ น้าจะไดอ้ ยู่บนสวรรคช์ ั้นดาวดึงส์

10. มหาเวสสันดรชาดกมีคุณคา่ ด้านปัญญาและความคิดอยา่ งไร
ก. การทำบญุ จะตอ้ งทำดว้ ยจำนวนเงินที่มีค่ามากเท่าน้นั
ข. การทำบุญต้องอธษิ ฐานจิตให้มน่ั คงในคณุ ความดี
ค. การทำบาปต้องไมม่ ากจนเกนิ ไป
ง. การทำบาปต้องไมท่ ำใหผ้ ู้อื่นเดอื ดรอ้ น

คำตอบ
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ได้คะแนน คะแนน

เต็ม 10

ผตู้ รวจ ………………………………………………………..