UGIB Upper Gastrointestinal Bleeding 1st Grade
เกิดจากทางเดินอาหารอักเสบหรือเป็นแผล ตามปกติทางเดินอาหารจะมี mucosal barrier เพื่อป้องกั้นการย่อยตัวเอง (acid autodigestion) เมื่อมี การหลั่งกรด โดยมี prostaglandinเป็นตัวช่วยป้องกัน แต่ถ้ากลไกการป้องกัน ล้มเหลวหรือ ขาดความสมดุล จะทําให้ทางเดินอาหารอักเสบ มีการทําลายของ mucosa ทําให้เกิดอันตรายต่อเส้นเลือดเล็กๆ (small vessels) ทําให้เกิดการบวม เลือดออก และรอยถลอก เลือดที่ออกมาจะทําปฏิกิริยากับ น˶าย่อยในกระเพาะอาหาร จึงทําให้เลือดเป็นสีดํา ผู้ป่วยมักมาด้วยอาการ อาเจียนเป็นเลือดสดหรือเลือดเก่า และถ่ายดํา UGIB Upper Gastrointestinal Bleeding http://www.msdbangkok.go.th/dowload%20file/Personal/Succeed/090959/12.pdf
พฤติกรรมสุขภาพ ❖ การรับประทานอาหาร รับประทานอาหาร ไม่ตรงเวลา รับประทานอาหารหมักดอง รับประทานอาหารรสจัด ❖ การใช้สารให้โทษ ดื่มเครื่องดื่มที่มี แอลกอฮอล์ ชา กาแฟ ❖ การใช้ยาอย่างผิดวิธี รับประทานยาต้านการ แข็งตัวของเลือด ยาสเตียรอยด์ ยาแก้ปวตใน กลุ่ม NSAIDs มากเกินขนาด/ไม่ตรงกับคําสั่ง การรักษาของแพทย์ ❖ ความเครียด โรคทางเดินอาหารส่วนบน โรคทางร่างกายอื่นๆ ❖ หลอดเลือดดําโป่งพอง ❖ การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ ❖ มีประวัติได้รับยาประเภท ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ตามแผนการรักษาของโรคอื่นๆ สาเหตุ ❖ มะเร็งกระเพาะอาหาร ❖ มะเร็งหลอดอาหาร ❖ โรคกระเพาะ ❖ โรคสําไส้อักเสบจากแผลเปบติก (peptic ulcer) สาเหตุ https://coggle.it/diagram/YdgMFiBjhlxYBDMU/t/upper-gastrointestinal-ภาวะเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้น
อาการ และอาการแสดง อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียนเป็นเลือดสด / เลือดเก่า ถ่ายอุจจาระสีดํา ปวดศีรษะ กระหายน˶า ปวดท้อง ความรู้สึกคล้ายอยากถ่ายอุจจาระ Malena Stool Haematemesis / Coffee Ground https://coggle.it/diagram/YdgMFiBjhlxYBDMU/t/upper-gastrointestinal-ภาวะเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้น
Early Warning Signs Active bleeding PR >100 เบา เร็ว Urine output 0.5 cc/Kg/hr in 4 hr Hct drop >=3% Hct <25% Early Warning Signs
การตรวจวินิจฉัย https://coggle.it/diagram/YdUUhfOoKDQdx321/t/ผู้ป่วยเพศชาย-อายุ-53-gastrointestinal-bleeding-ugib
1. การซักประวัติ : อาการของโรค การใช้ยา การดื่มเครื่องดื่มเเอลกอฮอล์ 5. การตรวจวินิจฉัยเพื่อหาตําแหน่งจุดเลือดออก : การส่องกล้อง ทางเดินอาหารส่วนบน (Esophagogastroduodenoscopy) และการทํา Barium Enema 4. การตรวจทางห้องปฏิบัติการ 3. การใส่สายสวนล้างกระเพาะ : เพื่อดูลักษณะของ Gastric Content สามารถบอกความรุนแรงของภาวะเลือดออกได้ และเพื่อให้กระเพาะอาหารว่าง พร้อมสําหรับการส่องกล้องทางเดินอาหาร 2. การตรวจร่างกาย : ประเมิน ความดันโลหิต ชีพจร, การตรวจหาอากาหารเเสดงของ Chronic Liver Disease, การตรวจหน้าท้อง ตรวจหาก้อนในท้อง http://www.msdbangkok.go.th/dowload%20file/Personal/Succeed/090959/12.pdf
การรักษา https://coggle.it/diagram/YdUUhfOoKDQdx321/t/ผู้ป่วยเพศชาย-อายุ-53-gastrointestinal-bleeding-ugib
การรักษา หรือแก้ไขภาวะช็อก : การให้สารน˶าทางหลอดเลือดดํา การให้เลือด การให้ยา : ยาลดการหลั่งกรด เช่น ยากลุ่ม PPI การผ่าตัดฉุกเฉิน https://thaitage.org/source/content-file/content-file-id-6.pdf
การหยุดเลือดออกทางเดินอาหาร (Endoscopic Hemostasis) - Spurting or oozing : ฉีดด้วย Adrenaline เพื่อหยุดเลือดชั่วคราว จากนั้นใช้ความร้อน (Thermal coagulation) หรือ ตัวหนีบ(Hemoclips) เพื่อหยุดเลือดก็ได้ - Clot adherent : ฉีดด้วย Adrenaline แล้วนําลิ่มเลือดออกจากแผล หลังจากนั้น รักษาตามสิ่งที่พบใต้ลิ่มเลือดนั้น โดยถ้าพบตอเส้นเลือด หรือ เลือดซึมออกจากแผลให้ใช้ความร้อน (Thermal coagulation) หรือ ตัวหนีบ (Hemoclips) เพื่อหยุดเลือด - Non bleeding visible vessel: ใช้ความร้อน (Thermal coagulation) หรือ ตัวหนีบ(Hemoclips) เพื่อหยุดเลือดก็ได้
กิจกรรมการพยาบาล https://coggle.it/diagram/YdUUhfOoKDQdx321/t/ผู้ป่วยเพศชาย-อายุ-53-gastrointestinal-bleeding-ugib
1. ดูแลให้ผู้ป่วยได้รับยา และสารน˶าตามแผนการรักษา และเฝ้าระวังอาการ แทรกซ้อน เช่น - ให้ยายับยั้งการหลั่งกรดกลุ่ม Proton Pump Inhibitors(PPI) ยาลดอาการ เลือดออกในหลอดอาหาร เช่น Pantoprazole, Omeprazole - ให้สารน˶าทางหลอดเลือดดํา เช่น 0.9% NaCl, 5%DN/2 2. ดูแลให้ได้รับเลือด ตามแผนการรักษา เพื่อทดแทนเลือดที่เสียไป และสังเกต อาการเปลี่ยนแปลงขณะก่อนและหลังให้เลือด รวมทั้งสังเกตอาการแพ้ ได้แก่ มีไข้ หนาวสั่น หายใจไม่สะดวก 3. ดูแลผู้ป่วยให้งดน˶าและอาหารตามแผนการรักษาของแพทย์ เพื่อไม่ให้ทางเดิน อาหาร ถูกรบกวน ซึ่งถ้ามีการทํางานของกระเพาะอาหารและลําไส้มากขึ้น อาจ ทําให้เลือดออกมากขึ้นได้ 4. สังเกตลักษณะ และปริมาณเลือดจากการอาเจียน หรืออุจจาระ ว่ามีลิ่มเลือด หรือเป็นเลือดสด ๆ จะเป็นข้อบ่งชี้ว่ายังมีเลือดออกในกระเพาะอาหารและลําไส้ บางครั้งอาจมีถ่ายอุจจาระเป็นสีดํา (Melena) 5. ติดตามผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ CBC และติดตามอาการเปลี่ยนแปลงของผู้ ป่วยโดยประเมินระดับความรู้สึกตัว 6. Record V/S, I/O ของผู้ป่วย และรายงานให้แพทย์ทราบเมื่อมีการเปลียนแปลง กิจกรรมการพยาบาล 1. ไม่มีเลือดออกในช่องท้อง ไม่มีอาเจียนและทาง อุจจาระเป็นเลือด 2. สัญญาณชีพอยูในเกณฑ์ปกติ T = 36.5-37.4 oC PR = 60-100 bmp RR = 16-20 bmp BP = 90-140/60-90 mmHg 3. ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการอยู่ในเกณฑ์ปกติ Rbc 4.5 - 6.0 106/uL Hct 40 - 54 % Hb 14-18 gldL ปัสสาวะมีจํานวน 0.5 ml/kg/hr. เกณฑ์การพยาบาล เสี่ยงต่อภาวะ Hypovolemic Shock เนื่องจากมีเลือดออกบริเวณ ทางเดินอาหารส่วนบน ผู้ป่วยไม่ได้รับอันตรายจากภาวะ Hypovolemic Shock วัตถุประสงค์การพยาบาล
ผู้ป่วยมีความเข้าใจเกี่ยวกับการดูแลตนเอง ขณะกลับบ้าน สามารถตอบคําถามย้อน กลับได้ เกณฑ์การพยาบาล ผู้ป่วยมีความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องในการ ดูแลตนเองเมื่อกลับบ้าน วัตถุประสงค์การพยาบาล ผู้ป่วยมีโอกาสกลับเป็นซ˶าเมื่อกลับบ้าน เนื่องจากขาดความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้อง 1. ให้คําแนะนํา และเตรียมตวามพร้อมผู้ป่วยก่อนกลับบ้านตามหลัก' D METHOD" D : Diagnosis โรคแผลในกระเพาะอาหาร เนแผลกัดกร่อนเยือบุผนัง กระเพาะ อาหาร กระเพาะอาหารส่วนปลาย สําไส้เล็กส่วนต้นหรือหลอดอาหาร หลั่ง กรดของ กระเพาะมากเกินไป อาการผิดปกติที่ควรมาพบแพทย์ วิงเวียนศีรษะ อ่อนแรง อุจจาระเป็นสีดํา อาเจียน เป็นเลือดสด ๆ กระสับกระส่าย ชีพจรเต้นเร็ว ผิวหนังเย็น ซีด M : Medication ผู้ป่วยได้รับยากลับบ้าน ตั้งนี้ - Omeprazole 20 mg 1 cap pc od เป็นยายับยั้งกรหลั่งกดในกระเพาะอาหร เพื่อรักษาแผลในกระเพาะอาหาร อาการข้างเคียง ได้แก่ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องเสีย E : Environment จัดสิ่งแวดล้อมให้สะอาต ไม่มีกลิ่นรบกวน อากาศถ่ายเท กิจกรรมการพยาบาล
ผู้ป่วยมีโอกาสกลับเป็นซ˶าเมื่อกลับบ้าน เนื่องจากขาดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง E : Environment จัดสิ่งแวดล้อมให้สะอาต ไม่มีกลิ่นรบกวน อากาศถ่ายเท T : Treatment ภาวะเร่งด่วนที่ต้องมาพบแพทย์ อุจจาระเป็นสีแดงหรือดํา อาเจียน เป็นสีน˶าตาลหรือเลือด กรัสับกระส่าย ชีพจรเต้นเร็ว ผิวหนังเย็น ซีด ปวด ท้อง รุนแรงและทันทีทันใด มีไข้ น˶าหนักลดไม่ทราบสาเหตุ H : Health หลีกเลียงการใช้ยาแก้ปวดแอสไพริน ยาแก้อักเสบ (NSAIDs) เลี้ยง อาหารที่ระคายเคือง รับประทานอาหารให้ตรงเวลา อย่างสม˵าาเสมอ ปรับหรือละ เล็ก การสูบบุหรี่ มแอลกอฮอล์ ทํากิจกรรมที่ช่วยลดความเครียด ผ่อนคลาย O : Out-patient referal กรมาตรวจตามนัด ติดต่อขอความช่วยเหลือในกรณี ฉุกเฉิน โทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลใกล้บ้านหรือสถานที่ส่งต่อที่ให้ผู้ป่วยได้รับ การดูแลอย่างต่อเนื่อง D : Diet การเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์และเหมาะสม เช่น อาหารอ่อน ย่อยง่ายรสไม่จัด หลีกเลี้ยงอาหารทอด รสจัด หลีกเลี้ยงเครื่องดื่มมีคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กิจกรรมการพยาบาล
Alcohol Withdrawal Scale (AWS) http://172.21.145.63:8099/e-document/admin/stor/FM /FM-AOP-QSH-013[01].pdf
เหงื่อ สั่น วิตกกังวล Alcohol Withdrawal Scale 0 สงบ ไม่มีอาการวิตกกังวล 1 รู้สึกไม่ค่อยสบายใจ 2 รู้สึกหวาดหวั่น ตกใจง่าย 3 วิตกกังวล กลัว สงบได้ยาก 4 ควบคุมอาการวิตกกังวลไม่ได้ Panic 0 ไม่มีอาการสั่น 1 สั่นเฉพาะเวลายื่นมือ ไปจับสิ่งของ 2 มีมือสั่นเล็กน้อยตลอดเวลา 3 มีมือสั่นอย่างมากตลอดเวลา 0 ไม่มีเหงื่อ 1 ขึ้นเฉพาะที่ฝ่ามือ 2 ฝ่ามือชื้น มีเม็ดเหงื่อ ตามใบหน้า ตามตัว 3 เหงื่อเปียกชื้นไปทั้งตัว 4 เหงื่อออกอย่างมาก จนเสื้อผ้าเปียก
อุณหภูมิ ประสาท หลอน Alcohol Withdrawal Scale 0 ไม่มี 1 มีบ้าง แต่รู้ตัว 2 มีเป็นช่วงสั้นๆ เชื่อบ้าง 3 มีบ่อยๆ รู้สึกทุกข์ทรมาน 4 ไม่รับรู้ความเป็นจริง 0 อุณหภูมิ 37.0 °C หรือน้อยกว่า 1 อุณหภูมิ 37.1 °C ถึง 37.5 °C 2 อุณหภูมิ 37.6 °C ถึง 38.0 °C 3 อุณหภูมิ 38.1 °C ถึง 38.5 °C 4 อุณหภูมิ 38.6 °C หรือมากกว่า 0 ปกติ 1 งุ่นง่าน อยู่ไม่นิ่ง 2 พลิกตัวไปมา ไม่สามารถนอนพักนิ่งๆได้ 3 กระสับกระส่าย พักได้ช่วงสั้นๆ 4 กระสับกระส่ายไปมา ไม่สามารถอยู่นิ่งได้ กระสับ กระส่าย V ภาพหลอน T มีอะไรไต่ตามตัว A หูแว่ว
ความดันโลหิต ชีพจร 1 ตื่น รู้ตัวดี ฟังคําสั่งได้ 2 สับสน ตอบสนองต่อเสียง 3 ซึม ตอบสนองต่อความเจ็บปวด 4 Semi - Comatose 5 Comatose อัตราการหายใจ Pupil + React ระดับความรู้สึกตัว ยาที่ให้เพิ่ม Alcohol Withdrawal Scale
แนวทางปฏิบัติการให้ยาตาม AWS หมายเหตุ - ถ้าภายใน 24 ชั่วโมง ได้ Diazepam > 40 mg (รวม Lorazepam ด้วย) วันรุ่งขึ้นให้ Notify แพทย์) - Lorazepam 1 mg = Diazepam 5 mg
CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo, including icons by Flaticon, and infographics & images by Freepik Thank you for your attention