วันกองทัพไทย

ห้ อ ง ส มุ ด ป ร ะ ช า ช น อำ เ ภ อ วิเ ชี ย ร บุ รี

วันกองทัพไทย

วันกองทัพไทย เป็นวันที่ระลึกในวาระที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช
ทรงกระทำยุทธหัตถีกับมังสามเกียดของพม่า โดยถือเอาวันที่ 18
มกราคม ของทุกปีเป็นวันกองทัพไทยตามการคำนวณจาก
เหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ไทยที่ระบุว่า พระองค์กระทำยุทธหัตถีใน
วันจันทร์ แรม 2 ค่ำ เดือนยี่ ปีมะโรง จ.ศ. 954 ตรงกับวันที่ 18
มกราคม ค.ศ. 1593 หรือ พ.ศ. 2135 แบบ พ.ศ. ราชการ หรือ
พ.ศ. 2136 แบบ พ.ศ. มาตรฐานอุตสาหกรรม (พ.ศ. ISO)
เดิมกระทรวงกลาโหมได้กำหนดวันกองทัพไทยให้ตรงกับวันที่ 8
เมษายนของทุกปี ต่อมาในปี พ.ศ. 2523 ได้เปลี่ยนเป็นวันที่ 25
มกราคม ตามมติของคณะรัฐมนตรีในสมัยนั้น ตามการคำนวณ
ของ นายฉันทิชย์ กระแสสินธุ์ ที่ได้คำนวณไว้ว่าตรงกับวันที่ 25
มกราคม พ.ศ. 2135 (พ.ศ.ISO 2136) ซึ่งเชื่อว่าเป็นการคำนวณ
ที่ไม่ถูกต้อง
ราวปี พ.ศ. 2535 - 2538 นักคำนวณปฏิทินเชิงประวัติศาสตร์
นาย ประเสริฐ ณ นคร ราชบัณฑิต และนักคำนวณปฏิทินเชิง
ดาราศาสตร์ นายลอย ชุนพงษ์ทอง ที่ปรึกษาการคำนวณปฏิทิน
สำนักพระราชวัง และสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตสภา ตลอดจน
นักโหราคำนวณ พลตรีสุริยน เผือกสกนธ์ ก็ได้คำนวณและต่างลง
ความเห็นตรงกันในวาระต่างกันว่า แท้จริงแล้ววันดังกล่าวไม่ได้
ตรงกับวันที่ 25 มกราคม แต่ตรงกับวันที่ 18 มกราคม ปีดังกล่าว
ทางราชการยังคงถือเอาวันที่ 25 มกราคม เป็นวันกองทัพไทย จน
กระทั่งวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2549 คณะรัฐมนตรีได้เห็นชอบตาม
ที่สภากลาโหมเสนอผ่าน กระทรวงกลาโหม ให้เปลี่ยนแปลงกำหนด
วันกองทัพไทยจากวันที่ 25 มกราคม ของทุกปีเป็นวันที่ 18
มกราคม ของทุกปี และอนุมัติให้เป็นวันหยุดราชการของกระทรวง
กลาโหม

อนึ่ง ม.ล.ปิ่ น มาลากุล เป็นท่านแรก ที่คำนวณไว้ ตั้งแต่ พ.ศ.
2499 ว่าตรงกับ 18 ม.ค. แต่ทางกองทัพไม่ทราบเรื่อง จึงมิได้นำไป
ใช้ โดยท่านเป็นอดีตมหาดเล็กรับใช้ในรัชกาลที่ 6 เคยเล่าไว้เมื่อ
ปลายชีวิตว่า สมัยที่ท่านผู้เล่ายังเป็นมหาดเล็กรับใช้อายุราว 15 ปี
วันหนึ่งล้นเกล้าฯ มีพระราชกระแสรับสั่งถามว่า ปิ่ นรู้ไหม สมเด็จ
พระนรเศวรยกทัพออกจากกรุงศรีอยุธยาไปทำยุทธหัตถีวันไหน
ท่านว่าไปเปิดพงศาวดาร 3 ฉบับกล่าวไว้ไม่ตรงกันเลย จึงเป็นแรง
บันดาลใจให้คิดวิธีทางคณิตศาสตร์และ กระดานปฏิทินล้านปี เพื่อ
ว่าวันเดือนปีที่กำหนด จะตรงกับวันใดในสัปดาห์ เช่น จันทร์ อังคาร
พุธ เป็ต้น ละคิดได้สำเร็จเมื่อไปศึกษาที่ประเทศอังกฤษ และเมื่อมี
การจัดตั้งท้องฟ้าจำลองกรุงเทพฯ ขึ้นแล้ว ท่านได้ขอให้ อ.สิงโต
ปุกหุต หมุนเครื่องฉายดาวย้อนหลังไปตามที่พงศาวดารทั้ง 3 ฉบับ
บันทึกไว้ ผลที่ได้รับคือ วันกระทำยุทธหัตถีที่บันทึกไว้ในพงศาวดาร
ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ (แพ ตาละลักษณ์ - พระยาปริยัติ
ธรรมธาดา) ที่ระบุวันแรม 2 ค่ำ เดือนยี่ น่าจะตรงกับวันที่ 18 หรือ
19 มกราคม ค.ศ. 1593 แต่ไม่แน่ชัด จึงต้องตวจสอบด้วย กระดาน
ปฏิทินล้านปี ซึ่งเป็นปฏิทินสุริยคติที่ท่านได้ประดิษฐ์ขึ้น เพื่อหาว่า วัน
ไหนเป็นวันจันทร์ และพบว่าวันจันทร์ดังกล่าวตรงกับวันที่ 18
มกราคม เรื่องวันที่ 18 มกราคม เป็นวันกระทำยุทธหัตถีนี้ เคยเรียน
ถามท่านว่า ทำไมท่านไม่ประกาศให้โลกรู้ ท่านตอบว่า "คนเขาเชื่อว่า
เป็นวันที่ 25 มกราคมแล้ว ก็ยากที่จะไปเปลี่ยนแปลง"

นายลอย ชุนพงษ์ทอง ได้อธิบายสาเหตุที่คำนวณผิด ในการ
ประชุมทางวิชาการปฏิทินไทยเชิงดาราศาสตร์ จัดโดย
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ พ.ศ. 2550 ว่า น่าจะเกิด
จากนับจำนวนวัน ถอยหลังจากวันเถลิงศกของปีนั้น ซึ่งใน
ค.ศ.1593 นั้น ตรงกับวันที่ 9 เมษายน แต่เข้าใจผิดว่า วันเถลิง
ศกตรงกับ 15 เมษายน แบบ พ.ศ. 2522 การที่จะหาแรม 2 ค่ำ
ต้องย้อนไป 2 เดือน 22 วัน หรือ 81 วัน ทำให้ได้ตรงกับวัน
อาทิตย์ที่ 24 มกราคม และปรับเป็นวันจันทร์ที่ 25 มกราคม
ตามพงศาวดาร แต่การคำนวณที่ถูกต้องคือ วันเถลิงศกในยุค
พระนเรศวรฯ ตรงกับ 9 เมษายน เมื่อย้อนไป 81 วัน จะได้ตรง
กับวันจันทร์ที่ 18 มกราคมพอดี ไม่ต้องมีการปรับแก้ นอกจากนี้
ยังได้พิสูจน์ โดยใช้ ปฏิทินแผ่นหมุน5000ปี ซึ่งเป็นปฏิทิน
จันทรคติที่ได้ประดิษฐ์ขึ้นเองในสมัยเป็นนิสิตจุฬา และ
โปรแกรมคอมพิวเตอร์ปฏิทินไทย ยืนยันตรงกันว่าวันที่ 18
มกราคม ค.ศ. 1593 ตรงกับวันจันทร์ ดวงจันทร์มีดิถีตรงกับ
แรม 1 หรือ 2 ค่ำ ขณะที่วันจันทร์ที่ 25 จะตรงกับแรม 8 หรือ 9
ค่ำ ซึ่งไม่ถูกต้อง

วันกองทัพไทยยึดเอาวันกระทำยุทธหัตถีของสมเด็จพระนเรศวร
มหาราช ซึ่งในยุคเริ่มแรกสมัย พล.อ. เปรม ติณสูลานนท์ ดำรง
ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมใน
ช่วงปี 2523 ได้ใช้วันที่ 25 มกราคม
ต่อมานักประวัติศาสตร์ทักท้วงว่าการยึดเอาวันที่ 25 มกราคม
2135 เป็นวันยุทธหัตถีเป็นการคำนวณที่ผิดพลาด และพบว่าวัน
ยุทธหัตถีตามบันทึกของพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ
แท้จริงแล้วตรงกับวันที่ 18 มกราคมตามปฏิทินปัจจุบัน
เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2548 คณะรัฐมนตรีได้ลงมติอนุมัติให้วัน
ที่ 18 มกราคมของทุกปีเป็นวันยุทธหัตถี ทั้งนี้เพื่อให้เป็นไปตามหลัก
ฐานที่ราชบัณฑิตยสถานและคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ
เสนอ ซึ่งเป็นผลทำให้ประวัติศาสตร์ของวันยุทธหัตถีเปลี่ยนไป ดัง
นั้นเพื่อดำรงความมุ่งหมายเดิมในการกำหนดวันที่ระลึกถึงกองทัพ
ไทยและกองทัพบก รวมทั้งเพื่อให้สอดคล้องกับมติของคณะ
รัฐมนตรีดังกล่าว กระทรวงกลาโหมและกองทัพบกจึงได้พิจารณา
เปลี่ยนแปลงกำหนดวันกองทัพไทยและวันกองทัพบก จากเดิมวันที่
25 มกราคม เป็นวันที่ 18 มกราคมของทุกปี โดยเริ่มใช้ครั้งแรก
ตั้งแต่ปี 2550